Шикізат материалдарының сипаттамасы
Кіріспе
Қазақстанда экономикалық және қоғамдық даму бағыты бойнша құрылыс материалдарының өнеркәсібі алдында келесідей мақсат қойылған: тиімді құрылс материалдарын дамыту,шикізаттар,күйінділер және басқа да құрылыс материалдарының қалдықтарын өндіру, бес жыл ішінде өнімнің өзіндік құндылығын 4-5 пайызға төмендету. Екілік ресурстарды қолдану,оларды өндірістік қалдықтары секілді емес,ал бағалы шикізат ретінде қолдану.
Керамика деп "keramik" грек сөзі (керамос- саз деген сөден шыққан) - қыш өнері деген мағынада.Керамикалық деп әр алуан ылғалдықтағы,көпшілігінде минералдық немесе органикалық қоспалары бар,саздық біркелкі массадан түрлі тәсілдермен қалыпталып және жоғарғы температурада күйдіріліп жасалатын жасанды тас материалдары мен бұйымдарын айтады.Керамикалық бұйымдарды жасарда саздық массаны ,әдетте иілуі,жұмсақ саздан,каолиннен және жұмсақтылығы жоқ қоспалардан тұратын құрамалардан дайындайды.Саздық шикізаттың бір өзін керамика өндірісінде кең қолданады.Өнеркәсіптерде жасалынатын жалпы қабырға материалдар көлемінің жартысы керамикалық материалдар мен бұйымдар үлесіне тиеді.Соның ішінде күл керамикалық кірпіш кең қолданылады.
Өндіріс қалдықтары мен әртүрлі жанама өнімдерді пайдалану, әсіресе кондициялық шикізаттың қазба қорының азайып бара жатқанын есепке алғагда экономикалық жағынан маңызы зор.Бұдан геологиялық барлау,карьер құрылысы алынып отынға кететін шығын айтарлықтай төмендейді,өйткені көп қалдықтар жанатын компоненттерден тұрады.Мұнымен қоса экологиялық мәселелер шешіледі. Қазіргі уақытта құрылыс материалдар кәсіпорындары өндірістің өзінее тән ерекшеліктері мен талап етілген дайын бұйымның қасиеттеріне байланысты өндіріс қалдықтарын тиімді,әрі кең көлемде пайдалануда халық шаруашылығының жалғыз саласы екендігін тәжірибелер дәлелдейді.Кірпіш зауыттарының технико-экономикалық көрсеткіштерін жақсартып және керамикалық бұйымдардың сапасын жоғарылату жұмыстарының бірден-бір бағыты болып технологиялық отын шығынын азайтып,кей жағдайларда алып тастауға да болатын шихтаға енгізілетін реттегіш қоспаларды пайдалану.Мұндай қоспаға ЖЭС күлі жатады.Құрамындағы кокс қалдықтардың болуынан бұлар бір мезгілде жанып кететін қоспалар әрі жүдеткіш,яғни иілгіштігін,саздың ауалық және оттық шөгуін төмендетеуге ықпал жасайды.
Керамикалық кірпіш пен тас өндірісінде қоспа болып ЖЭС күл-уносы,сонымен қатар үйіндіден алынған күл-шлакты аралас болуы мүмкін.Өндірістік қалдықтардың арасында керамикалық кірпішке қосылатын күлдер мен шлактар көлемі бойынша бірінші орынды ала және қатты жағармайларды (түрлі түрдегі көмір,ыстық сланцтер,торф).Көптеген жылу электр станцияларында жыл сайын күл және шлакты шығару 1 млн тоннаны құрайды,ал көп күлдік жанармайлар станциясында 5 млн тоннаны құрайды.Күлдің және шлактың көп бөлігі бағалы жер тыңайтқыштарын құрайда жиналған .Күлді шлактың болуы көптеген шығындарды талап етеді.Күлдер және шлактар жылу станциясында материалдар болып табылады.Материалдармен салытырғандакүл және шлактардың химиялық тиімділігн арттыру оларды құрылыс материалдарын өндіруде қолдану барысында жанармай-энергетикалық шығындарды төмендетеді.
Керамикалық
материалдар көптеген
Күйдіру
денесінің құрылымына қарай
Керамикалық
бұйымдар құрылымының
Табиғи жағдайда топырақты балшық, көп тараган және керамика өндірісінде қолданылатын жалғыз ғана шикізат деп саналады. Оны сумен араластырғанда, әр түрлі пішіндерді жеңіл қабылдайтын иілгіш балшыққа айналады. Kepeктi пішінді қабылдап болған соң, жоғарғы температурада күйдіріледі, нәтижесінде әр түрлі құрылыс материалдары, тұрмыстық заттар мен сәулеттк бөлшектер алынады.
Керамикалық бұйымдар өндірісінің даму тарихы өте көне заманда басталған. Ертеректе кабырғаны қалауда тұраланған сабанмен каңқаланған және ағаш балауызы немесе асфальтпен қаныққан күйдірілмеген балшықты кірпіштерді колданған.
Құрылыста колданылатын керамикалық бұйымдар өздерінің тығыздығына орай екі топқа бөлінеді: қуысты және тығыз. Қуыстыларға су өткізгіштігі 5 % көп бұйымдар жатқызылады. Мысалы, әр түрлі кірпіштep, әшекейленбеген керамикалық каптағыш плиталар, ағынды судағы дренажды құбырлар, черепица, керамзит және басқа кеуекті керамикалық бұйымдар.
Тығыз керамикалық материалдарға су өткізгіштігі 5% кем бұйымдар жатады. Мысалы, әшекейленген және клинкерлі балқымалы коспадан қалыпталған бұйымдар, жол құрылысында қолданылатын қырлы кеспелі тастар, санитарлы тазалық тораптарға және еденге керекті қаптағыш плиткалар.
«Батыс Қазақстан Құрылыс Материалдар Корпорациясы» АҚ-ның даму тарихы
«Батыс Қазақстан Құрылыс
Компанияның мақсаты қалың тұрғынның қол жетімді баспанаға ие болу проблемасын кешенді шешу мақсатында құрылған Қазақстан Республикасындағы тұрғын үй құрылысын дамыту туралы мемлекеттік бағдарламасын орындау болып табылады.Сонымен қатар, тұғын үй құрылысының бағасын төмендету бағыттылған шаралар мен тиімді, экологиялық таза құрылыс материалдарды өндіруді ары қарай дамыту және жаңа технологияларды енгізу болып табылады.Аталған жоба Қазақстан Республикасы саясатының индустриалды-инновациялық бағытының негізіне сәйкес келеді.
2005 жылдың 21 желтоқсанында «Қазақстанның Инвестициялық Қоры» АҚмен құны 1 491 259 700 тенге болатын «Батыс Қазақстан облысы Орал қаласында жаңа құрылыс материалдарын өндірісін құру және әктас пен силикатты кірпіш өндірісінің көлемін арттыру» инвестициялық жобасын бірге жүзеге асыру туралы келісімге қол қойылды.
Қазақстанның
Батыс ауданы қазіргі таңда
Қазақстанның әлеуметтік
«Батыс Қазақстан облысында құрылыс материалдарын шығарудың жаңа өндірістерін құру мен әктас және силикатты кірпіш өндірісінің көлемін ұлғайту» туралы инвестициялық жоба келесідей өнімдер номенклатурасын өндіріледі:
- Жоғары белсенді құрылыс әгін
- Силикатты кірпіш
- Керамикалық кірпіш
- Құрғақ құрылыс қоспасын
- Ұсақ дисперсті бор
- Ұнтақталған бор
1. Шикізат материалдарының сипаттамасы
Керамикалық бұйымдарды жасарда саздық массаны, әдетте илеуі, жұмсақ саздан, каолиннен және жұмсақ емес қоспалардан тұратын құрамалардан дайындайды. Саздар мен каолиндерді керамикалық өндірісте саздық материалдар деп біріктіре атайды. Кейбір керамикалық бұйымдарды өндірерде диатомиттерді, трепельдер мен таза немесе саз қосылған сланецтарды және т.б. қоспаларды қосады. Сазбалшық – ылғал күйінде оңай қалыпталатын, кепкеннен кейін қатты және мортты болатын, оған берілген форманы (күйді, қалыпты) сақтай отырып, ал күйдіргеннен кейін су сіңіруді жоғалтатын және қайтымсыз тасты күйге ауысатын шөгінді тау жынысы.
Сазбалшық – құрамында каолинит Al2O3•2SiO2•2H2O, монтмориллонит Al2O3•4SiO2•H2O•nH2O, иллит (гидрослюда) K2O•MgO•Al2O3•7SiO2•2H2O және тағы басқа сазбалшықты минералдардан тұрады. Ол минералдар сазбалшыққа пластикалық-иілгіштік қасиеттер береді және оның құрамында кварцты, карбонатты, темірлі, сульфатты, органикалық ерігіш тұздар және тағы басқа қосылмалар да болады. Балшықтағы химиялық және минералогиялық қасиеттерінің өзгеруіне орай керамиканың физика-механикалық құрылыстық қасиеттері және түсі өзгереді.
Сазбалшықтың қасиетіне қосылмалар үлкен әсер етеді. Al2O3-пен байланысқан SiO2-нің көп мөлшерінде сазбалшықты минералдарға саздың байланысу, жабысу қасиеттері азаяды, күйдірілген бұйымның кеуектері көбейіп, оның беріктігі төмендейді.
Сазбалшықтың ең негізгі қасиеттерінің бірі – олардың сумен қатынасқанда (пластикалық, тұтқырлық қасиеттері), бұйымдарды кептіргенде (ауалық шөгу) және оларды күйдіргендегі (оттық шөгу, отқа төзімділіг, пісу) көрсететін қасиеттері. қалыпталып, кептіргендегі шөгуі өте үлкен болады. Сазбалшықтың иілгіштігін қалыптастырып өзгерту үшін: кептіргенде өте қатты шөгетін пластикалық жүдеудеткіш қоспалар қосу; жұқа сазға иілгіштігі жоғары сазды немесе пластифицирлеуші қоспалар енгізу; арнайы тәсілдермен сазды өңдейтін механикалық құрадарда сазбалшықты ылғалдап, вакуумдап, оны бумен өңдеуге болады.
Сазбалшықтың тұтқырлық қасиеті – пластикалық емес материалдардың бөлшектерін байланыстырып, сумен қатқанда беріктігін жоғалтпайтын және жақсы қалыпталатын қасиеті. Бұл қасиет массаға қоспа ретінде пайдаланғанда жақсы қалыптау қасиеттер беретін таза кварцты құмның мүмкін болған максималды мөлшерімен анықталады. Жоғары пластикалық сазбалшыққа құмның 60-80%-ке дейінгі мөлшерін қосуға болады.
Күшті құмды сазбалшықта күйдіру процесінде шөгу емес, кварцтың модификациялық ауысуның әсерінен көлемінің ұлғаюы мүмкін. Толық шөгу ауалық және оттық шөгулердің алгебралық суммасына тең, ол 5-18% аралығында. Сазбалшықтың бұл қасиетін керекті өлшемдегі бұйымдар өндірісінде ескереді.
Сазбалшықтың отқа төзімділігі – балқып кетпей, жоғары температураға қарсы тұру қабілеті. Cазбалшықты материалдардың құрамындағы полиминералдық күшіне байланысты балқу температурасы болмайды. Олар температураның кейбір интервалдарында балқиды. Жобадағы кірпіш өндіру үшін алынған сазбалшықтың отқа төзімділігі tот15800С.
Шөгуді азайту және сазбалшықтың басқа да технологиялық қасиеттерін жақсарту үшін, оның құрамына жасанды немесе табиғи материалдардан дайындалған әр түрлі қоспалар енгізеді.
Иілгіштігі
жоғары сазға енгізілген
Сазға жүдеудеткіш қоспа арқылы біз шикізаттың құрамын жақсартамыз. Егер отқа төзімді сазды 1300-14000 температураға дейін күйдіріп майдаласақ, онда біз шамот материалын аламыз. Ол негізінен 45%-ке дейін глиноземнен, 50-60%-ке дейін кремнеземнен тұрады. Олар жоғары температурада муллитті қалыптастырады.
Жобадағы керамикалық кірпішке қоспа ретінде әр түрлі жүдеудеткіш қоспалар, мысалы: түйіршіктелген отын шлагы, күлдер қосады. Түйіршіктелген шлак – бұл жақсы ісінген масса. Шлакта өзінің дәедері ғана емес, сонымен қатар, әлсіз күйдірілген сазды, көмірлі бөлшектер де, жанбаған көмір де болады. Күл де шлак сияқты, жүдеудеткіш қоспа ретінде ғана емес, күйдіру процесінде бу қалыптастырғыш, жанып кететін және балқыма қоспа рөлін де атқарады. Күлдің құрамында да көмірлі, темірлі, әктасты және шыны тәрізді бөлшектер бар.
Дайын керамикалық бұйымның көлемдік салмағын төмендету, оның кеуектілігін көбейту үшін, шикізат материалына жанып кететін немесе кеуек түзгіш қоспалар қосады. Олар жүдеудеткіш қызметін де атқара береді. Жүдеудеткіштер сазды массада қаңқа рөлін атқарады және сазбалшықтың көлемін азаймауын, сызаттанбауын қамтамасыз етеді. Сонымен қатар, олар ылғалдың төменгі қабаттардан бетіне өтуіне де әсер етеді, кептірудің уақытын мен бағасын төмендетеді. Шикізаттың кептіру кезеңін массаға аз мөлшерде электролит-коагулятор қоспаларын қосу арқылы да қысқартуға болады.
Күл-шлак қоспа немесе күлді шығару керамика құрылысын өндіруге қолдану келесі талаптарға жауап береді:
Күлдер жеңіл балқитын және орта балқитын болуы қажет (жұмсарту температурасы 1200 және 1400 С аралығында)
Жанбайтын отындардың құрамы күлде шектелмейді,ондағы күл бөлігі 10% құрайды
Күлдегі күкірттің болуы 2 %құрайды онда отынды күйінінің саны 5 % аз болуы қажет
Физикалық қасиеті.Күл мен шлактың ең негізгі физикалық қасиеттері олардың шашылуы және тығыздығы,сонымен бірге гранулометриялық құрам.
Шаң түріндегі күлдің грануметриялық құрамы жанармай түрінде,оның дайындалуына,жағу режиміне және және оны жинау орнына байланысты.Күлдің ірі бөлшектеріциклондармен ұсталады,майда және ұсақтары электрофильтрлермен ұсталады.Мысалы Прибалтиканың ГРЭС циклондары тек 47...63% құрайды осы уақытта электрофильтрлік күл 61...87%,үшінші қатар 78...98% тұрады.
Әртүрлі мемлекеттердің стандарттарында дисперсиялық күл сипаты қолданылады,олардың жалпы беті 2700-4000 см²г.Күлді гранулометриялық ,химиялық фазалық құрамы оның үймелі тығыздығына тәуелді, олар 600...1300 кг/м3 аралығында орналасады.Түрлі көмірлерде күлдің нағыз тығыздығы 1,75-тен 3,5г/см3 және орташа 2,1...2,4г/см3 тең.Жанармайлы ұсақталған күйінде 10...15мм ірілікке тең,нақты тығыздығы 2,83...3,26г/см3,үймелі тығыздығы 1100...1300...кг/м3.
Химиялық құрамы.Күл мен шлакты тас көмірдегі
жағу және антрациттердің химиялық құрамы
бойынша SiO2 және Al2O3негізінде көрсетілген.Онда
СаО құрамы 5%аспайды.Күлдегі басты оксидтердің
қатынасы орта есеппен былай болады.SiO2-40...58%,Al2O3-21.
қатайту барысында көлемін өзгертуде СаО-2....5% аспауы қажет,ал MgO-5%.
Күлде Na2O және К2О суммарлық құрамы 1,5-3% болуы қажет.
Жоғары кальцийлі күл немесе шлак Қан-Ачин бассейнінің көмірлерін жағу барысында түзіледі,сонымен бірге Украйн және Оралдың көмірлері,Орта Азия және Шығыстың кейбір тас көмірлері.Көмірдің түріне және оларды жағу барысында күлде 0,5-20% жанармай бөлшектері болуы мүмкін.Олар зиянды қоспа болып табылады. Стандарттарды күлдегі шектеулі қалдықтар құрамын көмірдің түріне байланысты орнатылады.Шлактарда жанармай қалдықтары болмайды,жеке жағдайларда олардың құрамы 1% құрайды
2.Өндіріс әдісін таңдау
Берілген жобада кәдімгі кірпіш массасын дайындау және өңдеу үшін пластикалық әдіс таңдалды. Шикізатты өңдеу және массаны дайындаудың негізгі 3 тәсілі бар: жартылай құрғақ (масса ылғалдылығы 8-13%), пластикалық (масса ылғалдылығы 18-26%) және шликерлік (масса ылғалдылығы 45-60%). Әдістер шикізат материалдырың қасиеттері мен алынатын бұйым сапасына байланысты тағайындалады. Керамикалық бұйымдарды олардың әр түрлілігіне байланысты оларды әр түрлі технологиялық тәсілдермен дайындайды, бірақ оларды өндірудің негізгі бірдей және сазды қазып алудан, массаны қалыптау үшін дайындау, бұйымды (шикізатты) қалыптау, бұйымды кептіру және оларды күйдіруден тұрады.
Карьерден
тікелей алынған саз бұйым
алуға жарамсыз, сондықтан кез-келген
керамикалық бұйымның технологи
Өндірістің
бұл сатысының мақсаты – саз
шикізатының табиғи құрылысын
бұзу, одан жағымсыз қоспаларды
шығару, ірі кесектерді майдалау,
содан соң біртекті және
Пластикалық тәсілде массаны дайындау мен қалыптау кезінде бастапқы материалды табиғи ылғалдылығында немесе қамыр күйге жеткенге дейін су қосумен араластырады.Алынатын масса ылғалдылығы 15-тен 25 % дейін және одан жоғары ауытқиды. Дайындалған саз массса қалыптаушы сығымдауышқа (пресс) көп жағдайда таспалы (ленталы) қарапайым немесе вакуум камерамен жабдықталған түрімен жеткізіледі. Ыдырау саздан ауаның бөлінуіне олардың бөлшектерінің жақындауына бейімдейді, сондай-ақ массаның қалыпталуы мен біртектілігін жоғарлатады. Қажетті қимадағы саз формалары сығымдағыш (пресс) мунштукарқылы шыққанда бұйымдарға кесетін кескіш аппаратпен кеседі.
Массаны дайындаудың және қалыптаудың пластикалық тәсілі жаппай материал шығару кезінде көбірек тараған (кәдімгі қыш, кеуекті қыш, тастар, черепица және т.б.).
Жартылай құрғақ тәсілді дайындау кезінде шикізат материалы бастапқыда кептіріледі, уатады, ұнтақ етіп майдалайды, содна соң араластырады және сумен немесе бумен ылғалдайды, сондықтан қабілеттілігі жақсарады, керамикалық масса өзіндік аз ылғалды пресс-ұнтақты ұсынады ( жартылай құрғақ 8-12% дйін, құрғақ қалыптау тәсілінде 2-8 % дейін), сондықтан мұндай массаларды үлкен қысымды арнайы автоматтандырылған сығымдағыштарда қалыптайды.
Бұйымды сығымдаудан кейін кептіру жылдам немесе кептіруді күйдірумен біріктіруге болады, бұл өндірісті жеделдетуге, отын шығынын азайтуға және өнімнің арзандауына әкеледі. Қалыптаудың пластикалық тәсіліне қарағанда аз пластикалық саздарды қолдануға болады, бұл өндірістің шикізат базасын кеңітеді.
Сығымдаудың жартылай құрғақ тәсілімен тегіс және қуысденелі пішінді кірпіш, қаптама плита, ал құрғақ тәсілмен тығыз керамикалық бұйымдар (еден плиталары, жол кірпіштері, фарфор материалдары) жасауға болады.
Бұйымдарды шликерлі тәсілмен дайындау үшін бастапқы материалдар алдын-ала майдаланады және біртекті ағымды масса алғанға дейін үлкен су мөлшерімен мұқият араластырылады (араласпа ылғалдылығы 4045%). Шликерлі тәсілді фарфор, фаянсты бұйымдар, қаптама плиталар технологиясында қолданады. Шашыратып кептіргіштердегі керамикалық массаларды сусыздандырудың жоғарғы техника-экономикалық тиімділігін ескере отырып, шликерлі тәсіл басқа да керамикалық бұйымдар технологиясына өндіріледі, атап айтқанда беттік кірпіштер технологиясында, бірақ ол отын шығынын көп жұмсауды талап етеді.
Майысқақ қалыптауды
әдiстiң кемшiлiгi шикiзаттың тоқашы технологиялық
циклданың үлкен ұзақтығы процесс
есебiнен болып табылады, тоқашқа
және тоқаштың жеке процессiнiң бар
болуының жанында материалдың
Өз күрделiлiгi және ұзақтық, массаның әзiрлеуiнiң майысқақ әдiсi бар бұйымдарының технологиялық өндiрiсi неткенмен алайда, қабырғалық керамиканың өнеркәсiбiнде өте жайылған. Майысқақ қалыптауды әдiс кең ассортименттегi бұйым, iрiлеу өлшемдер, күрделi форма және үлкенiрек қуыстықты шығаруға мүмкiндiк бередi. Айналма және мұндай бұйымдардың аязға төзiмдiлiгiнiң жанында берiктiк шегi кейде шикiзат әдiс алған жартылай құрғақ әдісте жасалған бұйымдарға қарағанада сол жоғары.
50 БЖге бұйымдардың күйдiруiн температура
шамамен күйдiруге энергия шығындар азайтуға
мүмкiндiк берген және тоқашқа биiк шығындарды
кейбiр өлшемде орнын толтыратын жартылай
құрғақ сығудың бұйымға қарағанда төменде.
1-сурет
1-автосамосвал, 2-жәшікті жібергіш, 3-ленталы конвейер, 4-тас бөлгіш вальцтар, 5-ұсақ майдалау вальцтері, 6-сазды араластырғыш, 7-ленталы пресс, 8-кескіш автомат, 9,13-төмендеткіш, 10-10 сөрелі вагонетка, 11-тасымалдағыш арба, 12-кептіргіш камерасы, 14-вагонетка, 15-туннельді пеш, 16-күйдірілген кірпіш қоймасы
Пластикалық пресстеумен алынатын кірпіш өндірісінің технологиясы
3.Шикізат құрамын анықтау
Саздар деп құрамы өте майда түйіршікті шөгінді тау жыныстарын айтады. Оны сумен араластырып илегенде созымталды жұмсақ балшық береді. Балшықтан қалыпталынған бұйымдар жоғары температурада күйдірілуі нәтижесінде мықты және суға берілмейтін жасанды тасқа айналады. Сазбалшық құрамында түрлі минералдармен қоса, түрлі оксидтер (глинозем Al2O3 - 32-35%, кремнезем SiO2 - 55-85%, темір оксиді Fe2O3, кальций оксиді СаО – 2-3%, натрий оксиді Na2O - 5-6% , магний оксиді MgO - 2-3% және калий оксиді К2О - 5-6%), бос және химиялық байланысқан су болады. Сазбалшықтың қасиетіне қосылмалар үлкен әсер етеді. Al2O3-пен байланысқан SiO2-нің көп мөлшерінде сазбалшықты минералдарға саздың байланысу, жабысу қасиеттері азаяды, күйдірілген бұйымның кеуектері көбейіп, оның беріктігі төмендейді. Жүдеудеткіш қоспалар табиғи және жасанды болуы мүмкін. Табиғи түріне жұқа саз, кварцты және далашпатты құмдар, маршалит, ал жасанды түріне – өндіріс қалдықтары (түйіршіктелген шлак пен күл, керамикалық өндірістің түйіршектелген қалдығы, мылонафт), арнайы дайындалған (дегидратирленген саз, шамот) жатқызуға боладыЖүдеудеткіш қоспаларға құм жатады.
Сазға жүдеудеткіш қоспа арқылы біз шикізаттың құрамын жақсартамыз. Егер отқа төзімді сазды 1300-14000 температураға дейін күйдіріп майдаласақ, онда біз шамот материалын аламыз. Ол негізінен 45%-ке дейін глиноземнен, 50-60%-ке дейін кремнеземнен тұрады. Олар жоғары температурада муллитті қалыптастырады.
Дайын бұымдарға қажетті қасиеттерді беру үшін, массаға әр түрлі қоспалар қосады. Пластикалық әдіспен дайындағанда түйіршіктелген қоспаларды, яғни күлді және шлакты негізді қоспаның 45% қосады.
Күл-шлак қоспа немесе күлді шығару керамика құрылысын өндіруге қолдану келесі талаптарға жауап береді:
Күлдер жеңіл балқитын және орта балқитын болуы қажет (жұмсарту температурасы 1200 және 1400 С аралығында)
Жанбайтын отындардың құрамы күлде шектелмейді,ондағы күл бөлігі 10% құрайды
Күлдегі күкірттің болуы 2 %құрайды онда отынды күйінінің саны 5 %аз болуы қажет
Пластикалық қасиеттеріне қарай сазға түрлі күлдерді қосады,%,жоғары пластикалық саздар -40...48,орта пластикалық -30 дейін,төмен пластикалық 8...20
Күлді күкірт қоспасына 15% дейін қосады,ал кейбір зауыттарда күл дозировкасы 50 % ұлғаяды,ал кейбір кірпіштің орташа тығыздығы азайтады 1250 кг/м3.
Саздың пластикалық қасиеті жоғары болғандықтан оған 45% өндірістік қалдықтар негізінде қалған шлактарды қостық.
4. Технологиялық схема
Пластикалық әдіспен кірпішті дайындау төмендегі схемада көрсетілген.
Саз
Мөлшерлеу
Майда ұнтақтау
Технологиялық схема түсініктемесі
Пластикалық тәсілмен шлакты кірпіш өндірісінің схемасының түсініктемесі.
Шикізат карьерден зауытқа
Өңдеудi келесi кезеңге қопсытулар, саздан
кейiн бiр қалыпты құлайды - СМК 274А дөрекi
ұнтақтың тас бөлгiш вальцтерiнде - 150 өндіріс
бойынша смның басқа тарелкалы қоректендiргiшiнен
сонымен бiрге 35 м3/сағатқа дейiн - күйiндi
құлайды.
Тас бөлгiш вальцтер екi белдiктерден тұрады:
тегiс үлкен диаметр және бiр-бiрi кездесу
айналмалы қабырғалы кiшiсi өлшемдер. Беттердiң
арасындағы саңылау болуы керек. Шикiзат
аз, содан соң үлкен вальцтерге дәйектi
түрде, бастапқыда түседi, белдiктердiң
қабырғаларымен кейiннен майдаланған
және төмен итермелейдi, күштiң тасты қосындылары
үлкен дестелерге лақтырып тастайды, оны
жоғары берiледi және тарапқа тартпа бойынша.
Бiр уақыттағы оның
сулауы бар шихтаның кедергi жасау
және уқалауы екi бiлiктi араластырғышы
сулаусыз өндiрiп алады. Тап қалған
пропорциядағы саз және фосфорлы күйiндiсi араластырғыштарға
үздiксiз жүктеледi және босату саңылауына
қоспаларды бiр уақытта алға бастыратын
айналмалы қалақтармен араласады. Масса
өткен араластырғыш арқылы салыстырмалы
бiркелкi болып қалыптасады.
Фосфорлы күйiндi және саздан шихтасы араластырғышта
араластырулардан кейiн ылғалды ұнтақтың
жүгiргiштерiне әпередi. СМК 268 марканың
ылғалды ұнтағының жүгiргiштерi - арналған
шикiзат ұнтақ, кедергi жасау, уқалау және
компоненттердiң сулауы үшiн араластырылады.
Олар гранулометриялық бiртектiлiктердi
сатады қалыптау массаның аралық кезеңiнде
араластырылады Шихтаның сақтауы үшiн
қоспаның жүгiргiштерден шихта сақтайтын
жерге түседі. Майда ұнтақтың керамика
массасының шихта сақтайтын жерiн әпередiден
вальцке, дейiн шихтаның ұсақтауы үшiн
күй керек. Олар екi кергiш және сақтағыш
құрылым, екi қырғыштар, жүктеушi шұңқыр,
ерiксiз келтiру және ұзына бойына және
көлденең берудiң ерiксiз келтiрулерi бар
екi қыратын құрылымдарының белдiктердiң
бiр-бiрi кездесуi, белдiктердiң қоршау айналмалы
станиналарынан тұрады. Вальцтер және
қыратын құрылымдар ортақ рамада орнатылған.
Қоспаның майда ұнтақтың вальцтерiн түседiден
сүзетiн керегесi бар араластырғышқа, сүзгiмен
пресс олардың iшiнен вакуумдарға - араластырғышпен.
Пресс тығыздау және брустың түрiнде массаның
сығуы жолыменнiң сазды массалардың майысқақ
қалыптауы үшiн арналған. Сүзгiмен вакуум-пресстi
негiзгi функциялар - араластырғыш Усммен
- массаны түйгiштеп қалыптау. Пресс төмендегiше
жұмыс iстейдi: өткен алдын ала өңдеудi
масса. Паром бытысып қажеттiлiк жағдайда
сулап жылытатын баспа араластырғышқа
түседi. Брустың түрiндегi тығыздау және
массаның сығуы балшық массалардан бұйымдардың
майысқақ қалыптауы үшiн жолымен арналған.
Сүзгi – араластырғыш майда тазарту, кедергi
жасау және керамика массасының жылытуы
үшiн арналған. Массалар басуда оның жат
қосындыларынан өңдеу және тазарту керегенiң
саңылауы арқылы асылданады. Кiрпiштi қалыптау
18% және кемiнде 15 кгс/см2-шi қосымшаның
дымқылдықтың жанында iске асады. Пресс
12-шi Ввннiң вакуумды үрлегiштiң керi сумен
жабдықтауын жүйемен жабдықталған. Қалыпталған
брустар кiрпiш-шикiзаттар А.кейiн см-шы
автоматқа не әпередi кептiргiш вагонеткаларға
жинақтайтын қалаушы автоматқа туннелдi
түседi кептiрдi түседi. Вагонеткалар шикiзаттармен
рельс жолдары бойынша орын ауыстырады.
Туннелдегi сиретiлуi бар кептiргiштер жұмыс
iстейдi. Шикiзаттың кептiргiшi дымқылдыққа
дейiн 5-7% жетедi ең маңызды операциялардың
бiрi болып табылады. 30-40%-шi 90-120 БЖ, шығудағы
туннелге жылу шығаратын заттың температурасы
кiруге шығудағы ауаның шартты ылғалдылық
85-90% ауаның жылдамдығы 2, 5-3, 5 м/секке дейiн;
15-30 ч-шi шикiзаттың тоқашының ұзақтығы
Садчиктiң автоматтың кептiргiш вагонеткаларының
шикiзаты тоқаштардан кейiн пеш вагонеткаларынан
басқа жерге салады және туннелдi камераға
күйдiруге бағытталады.
