Түйеге қатысты атаулар жиып, оларды өзге тілге аудару, мақал- мәтел, фразеологиялық тіркестер жинастыру
______________________________
СӨЖ
Тақырыбы: түйеге қатысты атаулар жиып, оларды өзге тілге аудару, мақал- мәтел, фразеологиялық тіркестер жинастыру
Орындаған: ______________________________
Тексерген: ________________
Алматы 2010
- Кіріспе
- Түйеге қатысты атаулар
- Түйеге қатысты тұрақты тіркестер
- Түйеге қатысты қазақ мақал-мәтелдері
- Түйеге қатысты дүние жүзі халықтарының мақал-мәтелдері
Бақырауық демесең,
Бағалы көлік түйе ғой.
Төрт түліктің ішінде түйе малын байлық ретінде де, көлік ретінде де, азық ретінде де қатты қастерлеген. Осы малдың сақтаушы иесін «Ойсылқара» деп атаған. Ойсылқара атауы ұғымдық жақтан түйе деген мағынаны білдіреді. Атаудың қойылуы сипаттамалы түске ие. Ол басқа түлік атауларына мүлде ұқсамайтын өзіндік ерекшелікпен қалыптасқан. Формалық тұлғалануы жағынан ой+сыл+қара деген толық мағыналы үш сөздің кірігуінен жасалған. Махмұд Қашқаридың «Түркі тілдер сөздігіне» жүгінер болсақ, «ой ат»- қара торы ат. Осындағы «ой» деген сөз көне түркі тілінде қара деген мағынаны білдіретіндігін аңғаруға болады. «Сыл»- зіл, сүлей, «сіл» деген сөз ертеде жеке дара қолданысқа ие болған, тамағы аз деген мағынаны білдіретін сөз. «Қара»- бұл сөзді Шоқан Уәлиханов зерттей келіп, «қара» сөзі ертеде «қасиетті» деген мағына береді,- дейді. Сонда ой+сыл+қара (ойсылқара) деген көне түркі тілінен қазіргі қазақ тіліне сөзбе-сөз аударсақ «қасиетті, тамақты аз жейтін хайуан» деген мағынаны білдіреді. Мұны қысқартып «қасиетті хайуан» деп те атауға болады. Шынында, жылқы, сиырға қарағанда түйе тамаққа да, шөлге де шыдамды хайуан. Халқымыз түйенің ауыр мінезін- тыныштықтың, бейбіт тірліктің қалпына балап, оның мінезінде көрініп қалар «жеңілдікті» жамандыққа жорып, « түйе ойнақтаса, жұт болар»,- деп бағалаған. Күштілікті – «нар жолында жүк қалмас», сұлулықты- бота көзді боз жігіт, бота көзді ару ,- деп суреттеген.
Тұрақты тіркестерде
«ақ түйенің қарны жарылды»
деген қарық болып қалды
Түйеге қатысты атаулар:
Түйе – түлік төресі
Ойсылқара – түйе пірі, иесі киесі
Бота, ботақан, көшек – түйе төлі
Бүлдіршін – екі жасар ұрғашы түйе
Тайлақ – екі-үш жасар еркегі
Бұзбаша – үш жасар ұрғашы түйе
Буырлыш – төрт-бес жасар ұрғашысы
Буыршын – төрт-бес жасар еркегі
Бура – аталық түйе
Інген – аналық түйе
Атан – ақталған /кестірілген/ түйе
Түйе малы тұқымы мен қасиетіне қарай: нар, жампоз, қоспақ, арақоспақ, мырзақоспақ, кердері, қылағай, қалбағай, бекпатша, құлпатша, желмая, аруана, біртуған, маз, мая, үлек, айыр т.б. деп бөлінеді.
Көрт, көйін - түйенің азғын түрі
Түйеге қатысты тұрақты тіркестер
Асау нардай омыраулау. Келатыр кідірместен кесіп, шаншып, Оларды омыраулай асау нардай (Рүстем- Дастан).
Атандай (үлкен). Атандай кесек тасты бір- ақ қауып, Күніне мыңдап вагон тиеп жатыр (Айтыс).
Атандай адымдау. Кейде атандай адымдап, Аттай кейде желеміз. (І. Жансүгіров).
Атандайын алшаңдату. Аттатып, атандайын алшаңдатып, Ақситып, бір балуанды арсаңдатып (І. Жансүгіров).
Бала нардай байпаңдау. Байпаңдап бала нардай тұрсақ басып (І. Жансүгіров).
Бақырауық түйедей. Студенттің бақырауық түйедей бажылдақ кереуетін қайта – қайта сықырлатып, бір жамбасымнан екінші жамбасыма аунақши беремін ( Ә. Нұршайықов).
Боз тайлақтай ойнақтау. Балқаштың бораны өкіріп, ұрып соғады, Ойнақтап боз тайлақтай (І. Жансүгіров).
Боз інгендей аңырау. Даланың дал-дұл болып омырауы, Ел болып боз інгендей аңырады (С. Мәуленов).
Боз інгендей боздау. Көзін жұмып теңселіп, Боз інгендей боздаған (Жамбыл).
Боздаған нардай. Боздаған нардай үлкен толқын шығады (М. Әуезов).
Болдырған түйедей бұралаңдау. Әй, немене, болдырған түйедей бұралаңдап тұрсың өзің? (С. Мұқанов).
Ботадай боздау. Тасқа құлап Байбөрі, Ботадай боздап өкірді (Батырлар жыры).
Ботадай ерке. Еркінсіп алдым теңізге мүлде, Ботадай байтақ далаға ерке (Д. Әбділов).
Ботадай нәзік, сүйкімді. Ботадай нәзік, сүйкімді екені анадайдан-ақ байқалып тұр (Ғ. Мұстафин).
Ботаның көзіндей мөлдіреу. Мойылға қарасаң, ботаның көзіндей мөлдіреп, бұтақтың басына сыймай, сыңсып тұрған қарақат (С. Мұқанов).
Ботаның өркешіндей. Ботаның өркешіндей тік тұруын қарашы (С. Жүнісов).
Ботасы өлген түйедей. Айтамын айт дегеннен арма, Жібек, Ботасы өлген түйедей зарла, Жібек (Батырлар жыры).
Ботасы өлген інгендей боздау. Ботасы өлген інгендей боздайды да жылайды (Ғ. Мұстафин).
Бурадай буырқану. Көлдің бурадай буырқануы Ботагөздің қуанышты сезімін өзгертпеді (С. Мұқанов).
Бурадай бұрқырау. Бурадай бұрқырайын көбік шашып, Теңіздей тасқындайын таудан асып (Айтыс).
Бурадай қарш-қарш шайнау. Бурадай кейде аузын қарш-қарш шайнап, Ойнақтап оқ жыландай андағайлап (І. Жансүгіров).
Бурадай сақылдау. Бурадайын сақылдап, Күліседі көп шайтан (Батырлар жыры).
Бураша шөгу. Бураша шөгіп жатқан мұнар тау мен Ызыңдап таудың соққан желі айтады (С. Сейфуллин).
Бураша төну. Дәл төбеде бураша төніп, биіктің шонжар тасы тұр (Ғ. Мұстафин).
Бұйдалы тайлақтай елпілдеу. Жап-жас және ақылды деп санайтын қызы бұйдалы тайлақтай елпілдеп, Сақаға неге ере қалды? (С. Мұқанов).
Жаңа аяқтанған ботадай. Екіншісі жаңа аяқтанған ботадай болып көрінді. (Ө. Қанахин).
Жарап жүрген нардай құтыру. Шығакелді құтырып, Жарап жүрген нардай боп (Батырлар жыры).
Жас ботадай монтию. Жас ботадай монтиған жүзін бұзбастан, орнынан тұрды (Ғ. Мұстафин).
Желмаядай есу. Менің асыққанымды түсініп, желмаядай есті (С. Жүнісов).
Желмаядай жылдам. Жауынгерге хабар бер, Желмаядай жылдам жет (Қ. Аманжолов).
Жетекшіл боз тайлақтай. Қайтсем, қыз көңіліне жағам деп, жетекшіл боз тайлақтай қыздың ыңғайына көне береді (Қазақ ертегілері).
Жетекшіл тайлақтай жорту. Жайнаңдаған Зейнеп жетекшіл тайлақтай жортады (С. Мұқанов).
Кәрі атан сияқтану.- Кәрі атан сияқтанған кәпір, езіп өлтіріп, құныма қала жаздадың ғой, - деді (С. Мұқанов).
Кісі алатын бурадай. Артынан қуып келе жатқан Қазы досының қабағына қарағанда, кісі алатын бурадай болыпты (Қазақ ертегілері).
Қаңтардағы бурадай тісін қайрау. Қылған соң қаһарланып қатты қысым, Бурадай қаңтардағы қайрап тісін (Рүстем- Дастан).
Қара атанша шірену. – Мырза-ай, қара атанша шірене тартып, талай өрден асырдың-ау! (Ғ. Мұстафин).
Қара нардай қаңқаю. Сонадай жерде қара нардай қаңқайып, Игілік кетіп барады (Ғ. Мүсірепов).
Қарт бурадай алысу. Қарсы найза салысты, Қарт бурадай алысты (Батырлар жыры).
Қарт бурадай басу. Ол кейде қарт бураша басушы еді, Күрілдеп долы қаһар шашушы еді (С. Сейфуллин).
Қоспақ нардай күрілдеу. Қоспақ нардай күрілдеп, Қарайды қалмақ жан-жаққа (Батырлар жыры).
Қотыр нардай қышыну. Сүйкенеді қыздарға, Қотыр нардай қышына (Батырлар жыры).
Құлаған құба нардай. Есіл ер ел көзінен ғайып болды, Құлаған құба нардай тіке жардан (Рүстем- Дастан).
Құтырған бурадай. Алақандай шағыр көздері құтырған бурадай шарасынан шығып, шатынап барады (С. Мұқанов).
Маядай мойнын созу. Ұшқан құспен жарысып, Маядай мойнын созады (Батырлар жыры).
Мұрнын тескен тайлақтай елпеңдеу. Қойшы, не керек, лезде-ақ мен мұрнын тескен тайлақтай елпеңдеп, қыздың соңына ілесіп, аудиторияның алдыңғы жағына қарай аяңдадым ( Ә. Нұршайықов).
Нар бураның санындай. Төсінде бар қос анар Нар бураның санындай (Батырлар жыры).
Нар маядай бақыру. Даусы жерді көшіріп, Нар маядай бақырды (Батырлар жыры).
Нар түйедей. Нешеуі нар түйедей жатыр сұлап, нешеуі етбетінен қалған құлап (Рүстем- Дастан).
Нардай (үлкен). Нардай ақал теке арғымақ мінген, үстінде қара сауыты бар Қарашық батыр ойқастап ортаға шыға берді (І. Есенберлин).
Нардай балғын. Осы жиынға, өздерінің сол сұмдық түні кем-кетік болып қалған жайын айтқалы, кешегі күн нардай балғын балуан азамат болған мынау Бостан, анау Құлжантай, Еңсебайлар келіп отыр (М. Әуезов).
Нардай дене. Бас сүйегі күл-талқан боп, миы әр жерге шашырап кеткен аяулы бидің нардай денесін алдарына әзер өңгеріп, Орда-Базарға қарай беттеді (І. Есенберлин).
Саулы інгендей аңырау. – Ой, қызым, - деп зарлаған, Саулы інгендей аңыраған (Батырлар жыры).
Саулы інгендей боздату. Боздатып саулы інгендей күңірентіп, Нөсердей нөпір төккен жауындатып (І. Жансүгіров).
Саулы інгендей ыңқылдау. Саулы інгендей ыңқылдап, Күшігендей сұңқылдап (Батырлар жыры).
Семіз нардай теңкию. Сонау, семіз нардай теңкиген «Қошқарбай»! (С. Мұқанов).
Тайлақтай тарпаңдау. Жер таянған әкең бар, тайлақтай тарпаңдаған балаң бар (Х. Есенжанов).
Түйедей зор. Өзі де түйедей зор неме (Ғ. Мұстафин).
Түйедей қалпымен. Түйедей қалпымен сыбанып жарысқ шығып, тырқиып бәйгенің артында қалсам, онан зор өлім болмас маған (С. Мұқанов).
Түйенің үлкендігіндей. Әрбірінің үлкендігі түйенің үлкендігіндей (Қазақ ертегілері).
Түйеше құр бойына сену. Барақтың артық қайрат етуінен Түйеше құр бойыңа сенгендейсің (Айтыс).
Түйеше маңқию. – Сіз теміржолда істейтін едіңіз ғой? – дегенде ол түйеше маңқия қарады (Ғ. Мұстафин).
Түймедейді түйедей қылу. Ағайын ел араздыққа сылтау таба алмай, үлкен етіп, түймедейді түйедей қылып, өсек, сыбырға ... белшесінен батқан екен (М. Әуезов).
Тұлыпқа боздаған інгендей. Тұлыпқа боздаған інгендей аңырап келеді (Ә. Нұрпейісов).
Шабатын бурадай қаһарлану. Әбілқйыр жұрт өсегін ойына алса болғаны, шабатын бурадай қаһарлана түседі (І. Есенберлин).
Шайнастырған бурадайын бұлқыну. Бұлқынды шайнастырған бурадайын, Жұлқынды жұтпақшы боп суда жайын (І. Есенберлин).
Шоқ басқан тайлақтай. Шоқ басқан тайлақтай боларсыз бір күні (Ғ. Мұстафин).
Шөккен нардай. Келгенде тоқсан жасқа шөккен нардай, Жүрекке дем берген кім дүрілдетіп (Жамбыл).
Шөккен нардай боп қарауыту. Ұзын эшелонның кейінгі жағындағы жайдақ вагондарда зеңбіркетер құдды бір шөккен нардай боп жотасы қарауытады (Ә. Нұрпейісов).
Шөккен нардай теңкию. Теңкиіп шөккен нардай белеңдерім, Жусайтын көп жотының көгендерін (Айтыс).
Шөккен нардай үлкен. Он шақты жігіт шөккен нардай үлкен кесек мысты жылжытып, осы шанаға қарай келе жатыр (Ғ. Мүсірепов).
Үріккен тайлақтай жалт-жұлт ету. Кейбіреулерінің қасында шабақ үріккен тайлақтай жалт-жұлт етеді (С. Сейфуллин).
* Қосымша мәлімет
«Түйе» сөзі қатысқан шөп атаулары:
- түйеқарын – (Орал, Орда) қаңбақ.
- түйеқарын - (Қ.орда, Қарм.) жапырағында ұсақ тікені бар, ұзындығы 50 см өсімдік
- түйежоңышқа, түйежапырақ, түйесораң, түйесүйек (Қ. орда, Қарм.) таспа туысына жататын бұта.
- түйесіңір – (Қ.орда, Қарм.; Алм., Ұзын.) таспа туысына жататын шала бұта.
- түйе табан – (Сем., Абай; Қост., Жанг.) тікенді, жапырақты өсімдік.
жануар атауы:
- түйеқұлақ- (Қ. орда, Қарм.) құлақ пішіні түйе құлағына ұқсайтын кеміргіштер тобына жататын шиқылдақ тышқанның бір түрі. 2. (МХР) құйрығы ұзын, құлағы адырайып тұратын құлағы үлкен сырт тышқаны;
Салт-дәстүрлер
- түйемұрындық – ұзатылып келе жатқан келіншек көшінен алынатын кәде
- шаңырақтүйе – ұзатылып келе жатқан қыздың көлігі.
Мақал-мәтелдер және оларға ағылшын тілінен балама келтіру
Жылқы – малдың патшасы, түйе – малдың қасқасы.
Аттың атағы, түйенің табаны үлкен. экв. - Good fame sleeps, bad fame creeps.
Бір түйенің екі өркеші, бірі кетсе – күші жоқ, Бір биенің екі емшегі, бірі кетсе – сүті жоқ.
Түйе қашып, жүктен кете алмас. экв. - He that is born to be hanged shall never be drowned; No flying from fate.
Түйе көп болса, жүк сыймайды.
Түйе өлген жерде жүк қалады. экв. -
Қоныс ақысын түйе қайтарады.
Алыстан шабынған бураның күші тез қайтады. – экв. A man in a hurry shouldn't ride a donkey.
Өткелден өткенде түйенің үлкені таяқ жейді. - экв. All lay load on the willing horse
Ат биеден, аруана түйеден туады.
Төрт аяқтыда бота, екі аяқтыда құрдас (бажа деп те айтады) тату.
Түйе ботасымен жарасты,
Тамақ батасымен жарасты.
Соңғы түйенің жүгі ауыр. экв. -
Бағы тайған адамды,
Түйе үстінен ит қабар. – экв. It never rains but it pours.
Нар жолында жүк қалмас.
Жылқы – жел, сиыр – сел, түйе – бел.
Түйе жаманы – көрт, шөп жаманы – керт.
Жылқы – малдың патшасы, түйе – малдың қасқасы.
Түйенің үлкені өткелде таяқ жейді - экв. All lay load on the willing horse.
Көрмес түйені де көрмес. - экв. - None so blind as those who won't see.
Соңғы түйенiң жүгi ауыр.
Екі түйе сүйкенсе, шыбын өледі. экв. - Two camels fight and the fly in between dies.
Түйе үстінен ит қапты.
Түйе көргенінен жазбас.
Қойдың жығылғаны байқалмайды, түйенің сүрінгені байқалады экв. - Hasty climbers have sudden falls; The higher the ape goes, the more he shows his tail.
Түйесі көпірден өткен
Жаманның сөзі түйеден түскендей болады.
Нар - түйеден, тұлпар — биеден.
Қуырдақтың көкесін түйе сойғанда көресің.
Бақырауық түйенің бары жақсы.
Шырмауығы шөккен түйе таптырмас,
Балығы көлге жылқы жаптырмас./Қазтуған/
Түйе бойына сеніп, жылдан құр қалыпты. экв. - Pride goes before a fall.
Түйені жел шайқаса, ешкіні аспанан ізде.
Түйе бойына сеніп, жылдан құр қалыпты.
Түйенің көтергені – алтын, жегені – жантақ. – экв. Be like a camel – carrying sweets but dining on thorns.
Түйені түгімен, биені жүгімен жұтар.
Жуас түйе жүндеуге жақсы. экв. - Faint heart ne'er won fair lady.
Қайныңнан түйе сұра, қорыққаннан бие берсін.
Көңілі түссе бие, көңілі түспесе түйе. экв. - Man proposes, God disposes.
Түйелі қойшы – тұрған қойшы, төбесінен ұрған қойшы.
Біресе биенің арты, біресе түйенің арты.
Жығылсаң түйеден жығыл.
Ағылшын тілінде түйеге қатысты атауларға тек мына сөздер жатады:
- camel
- dromedary
- female camel
- Arabian camel (one-humped camel)
- Bactrian camel (two-humped camel)
- colt
- Camelidae
Ағылшын тіліндегі түйеге қатысты мақал-мәтелдер.
If a camel gets his nose in a tent, his body will
follow. - If you let something intrusive enter your life, your life will become difficult .
That's the last straw that breaks the camel's back.
The camel going to seek horns lost his ears.
He can swallow a camel but chokes on a mosquito.
No CAMEL route is long, with good company.
The camel limped from its split lip.
The camel carries the load, but it is the tick that complains.
When a camel is at the foot of a mountain then judge of his height. экв. - Түйе бойына сеніп, жылдан құр қалыпты.
Camels never forget an injury.
The barking of a dog does not disturb the man on a camel.
A camel does not drink with a spoon.
A camel makes an elephant feel like a jet plane.
At twenty a man will be a peacock, at thirty a lion, at forty a camel , at fifty a serpent, at sixty a dog, at seventy a monkey, and at eighty nothing.
Be like a camel – carrying sweets but dining on thorns. экв. - Түйенің көтергені – алтын, жегені – жантақ.
Better half a donkey than half a camel .
Death is a black camel that lies down at every door. Sooner or later you must ride the camel . экв. - Жазмышта озмыш жоқ.
Death rides a fast camel .
Do not free the camel of the burden of his hump; you may be freeing him from being a camel.
Good advice once was worth a camel ; now that it is free of charge, no one takes it. экв. – Алтынның қолда барда қадірі жоқ.
He who rides a camel should not be afraid of dogs.
He who steals an egg will steal a camel .
If the camel once gets his nose in the tent, his body will soon follow.
If you fall in love let her be a beauty; if you should steal, let it be a camel . экв. - Жығылсаң түйеден жығыл.
If you love, love the moon; if you steal, steal a camel . экв. - Жығылсаң түйеден жығыл.
If you want to keep camels , have a big enough door.
It is easier for a camel to pass through they eye of the needle than for a rich man to enter the Kingdom of God.
It is easier to make a camel jump a ditch than to make a fool listen to reason.
One camel does not make fun of another camel’s hump.
The barking of a dog does not disturb the man on a camel .
The camel and his driver — each has his own plan.
The last straw breaks the camel’s back.
Trust in God, but tie up your camel .
Two things cannot be hidden: being astride a camel and being pregnant.
When a camel is at the foot of a mountain then judge of his height.
Where the camel is sold for a cent, the ass is worthless.
A camel standing amidst a flock of sheep.
Tumbleweed entered the mouth of the lying camel.
Tumbleweed will not enter into the mouth of the lying camel.
The camel and his driver - each has his own plan.
The camel stallion grows old, the camel foal grows up.
The camel went through labor only to give birth to a mouse.
When a camel is at the foot of a mountain only then judge his height.
They asked the camel why its neck was curved. 'What of me is straight?' it said.
Death is a black camel that lies down at every door. Sooner or later you must ride the camel.
Death is a black camel which kneels at every man's gate.
He who rides a camel should not be afraid of dogs.
If you love, love the moon; if you steal, steal a camel.
IF the camel once gets his nose in the tent, his body will soon follow.
The barking of a dog does not disturb the man on a camel.
Be like a camel - carrying sweets but dining on thorns.
The straw that broke the camel's back.
Good advice once was worth a camel; now that it is free of charge, no one takes it.
At twenty a man will be a peacock, at thirty a lion, at forty a camel, at fifty a serpent, at sixty a dog, at seventy a monkey, and at eighty nothing.
Even a mangy camel will carry more that a herd of asses.
Explaining something to an ignorant person is harder than making a camel jump over a ditch.
Give the Camel and inch and it will take an ell.
It's the straw that breaks the camel's back. It was the last straw that broke the camel's back.
Meaning- There is a limit to everything. We can load the camel with lots of straw, but finally it will be too much and the camel's back will break. And it is only a single straw that breaks its back- the last straw.
Better half a donkey than half a camel.
Where the camel is sold for a cent, the ass is worthless.
The elephant's track treads out the camel's.
When a slave mounts a camel he wants to ride on both humps.
Little by little, the camel goes into the couscous.
Death is a black camel that lies down at every door. Sooner or later you must ride the camel.
A camel never sees its own hump.
The camel went through labor only to give birth to a mouse.
To go safely through the world you must have the eye of a falcon, the ear of an ass, the face of an ape, the mouth of a pig, the shoulders of a camel, and the legs of a deer.
The camelteer has his plans, and the camel has his.
By all means, trust in Allah — but tie your camel first!
Give a camel an inch and he will take an ell.
Trust in God but Tie Your Camel.
Мақалдардың қолданыс ерекшеліктеріне мен аймақтық, климаттық ерекшеліктерді жатқыздым. Себебі, Қазақстанның түйе өсірмейтін жақтары түйе қатысқан мақалдарды аз қолданады, әрі халық та ондай мақалдарды шығармайды. Ең жиі қолданатын мақал бірліктері :
Нар жолында жүк қалмас.
Жығылсаң түйеден жығыл.
Жығылсаң түйеден жығыл.
Түйе бойына сеніп, жылдан құр қалыпты.
Қалған мақалдарды ілуде біреу біледі, ал қолданса түйе өсіретін жерлерде өмір сүретіндігін аңғаруға болады.
Жалпы айтқанда, түйені қатыстыратын мақалдар, түйдектер не бір орасан күшпен, қасиетпен, молшылықпен, не орасан қателік, ұятты іске байланыстырылады. Яғни түйе өзі қандай көзге бірден көрінетін ірі болса, ұғымдар да осыған орайластырылған.
Ағылшын тіліндегі түйеге
қатысты мақалдарды іздегенде де
біраз қиыншылыққа тап болдым.
Оның бірінші себебі – менталитет,
екіншісі – тағы да климаттық ерекшелік.
Бұл екі себеп өзара тығыз
байланысты, өйткені климаттық ерекшелік
бойынша Ұлыбритания мен оған
қарасты аймақ, аралдарда түйе жоқ
екендігі анық. Ол нені білдіреді? Ол англ
халықтары түйенің мінез-
Қазақ мақалдарын аударғанда тап болған қиындықтарым мынада: ең әуелі ағылшын фольклорының көбі мақалдан гөрі мәтелге келеді. Тұспал, анық нәрсе, тек бір өзге жолмен жеткізілген. Мысалы: Live and let live. – «Өмір сүр де өзгеге мұрша бер». Мағынасы қазақ тіліндегідей сан құбылыс пен заңдылық, дәстүр, ұғым, жануарларға келтіру арқылы тұспалдау, астарлап жеткізумен емес, көлемі қазақтың түйдегіне жақын сөз тіркесі, жай сөйлеммен беріледі. Сол себепті біздің тілдегі ұғымға сай ағылшын нұсқа (эквивалент) табу қиынға түсті. Ал жекелеп алғандағы түйеге қатысты мақалға аналогия табу тіпті қиын болды, себебі «Жылқы – жел, сиыр – сел, түйе – бел.» секілді мақалдарда қазақ халқы үшін төрт-түлік қасиетті, қажет екендігі ұғындырылса, ағылшын тілінде төрт-түлікті қасиет тұту тұрмақ, оған деген қажеттіліктің иісі де жоқ.
