«Химиялық тазалау» кәсіпорын жұмысының автоматтандырылған жүйесін құру

КІРІСПЕ

 

Қазақстандағы нарықтық қатынастардың дамуы фирмалардың басшыларынан тек тауар өндірісін ғана емес, сонымен қатар тауарлардың  ішкі және сыртқы нарықтағы өткізілімін басқарудың шеберлігін қажет етеді. Соңғы кездері нарықтық қатынастардың дамуына байланысты қазіргі кәсіпорындардағы жоспарлық-басқару іс-әрекеті жоғары деңгейдегі автоматтандыруды, жоспарлау мен басқарудың түрлі кезеңдерінде қолданылатын ақпаратты жинақтау, сақтау және өңдеуден өткізудің компьютерлік әдістерін игеруді қажет етеді. Персоналды компьютерлер барлық түрдегі жоспарлы іс-әрекеттер мен өндірісте орындалатын түрлі функцияларды автоматтандыруға мүмкіндік береді. Жас мамандардың персоналды компьютерлерде жұмыс істеу, нарық жағдайындағы кәсіпорындардың жағдайы мен өсу серпініне талдау жасау, сондай-ақ олардың өндірістік-техникалық іс-әрекетін жетілдірудің әдістері мен үлгілерін әзірлеу ептілігінің болуы нарықтық қатынастардың қазіргі кезеңіндегі мамандардың біліктілік деңгейіне қойылатын қажетті талабы болып табылады.

Автоматтандырылған технологияның қолданылуы жүйелік жоба материалдарының негізінде ақпараттық жүйелерді жүзеге асырудың қолданбалы программалық құралдарының жіктелуі мен қолданылуына жаңаша көзқараспен қараудың қажеттілігін туындатты. Негізгі жіктемелік критерийлер болып баптаудың еңбек сиымдылығы, компаниялардың АТ-менеджерлерінің жүйелік жобаның әзірлеушілерінен және оны жүзеге асырудың программалық құралдарының жобаға енгізілуі кезіндегі тәуелсіздігінің дәрежесі және консалтинг, енгізу және ілесе жүру жұмыстарының құны болды.

Химиялық тазалау тұрмыстық қызмет көрсету саласына жатады және болашақта дамуының үлкен әлеуеті бар табысты Бизнес болып есептеледі. Әдетте, химиялық тазалаудың пайдасы кәсіпорынның көлеміне тікелей байланысты. Нарықтық экономикаға өткеннен кейін химиялық тазалау және кір жуу кәсіпорындары коммерциялық кәсіпорындарға айналды және кәсіпорын иелерінің компанияны табысты етуге байланысты проблемалары пайда болды. Бірақ, қатардағы тұтынушылардың көпшілігінде химиялық тазалау қызметіне деген тұрақты сенімсіздік қалыптасты. Химиялық тазалау кәсіпорындарының қызметіне тек бұйымды үйде тазалау мүмкін болмаған жағдайда ғана жүгінеді.  

Қазіргі уақытта химиялық тазалау және кір жуу кәсіпорындары қонақ үй, әскери мекемелер, ауруханалар, сияқты ірі ұйымдардың компоненнтері түрінде, ірі кәсіпорындардың қосалқы ұйымдары ретінде жұмыс істейді. Химиялық тазалау және кір жуу қызметтерін көрсететін жеке кәсіпорындарға келетін болсақ, жағдай келесідей: бір жағынан тұрғындардың белгілі бір бөлігінің қымбат киімдерді сатып алуға және оларды қалпына келтіру үшін химиялық тазалау қызметін пайдалану мүмкіндігі пайда болды. Екінші жағынан тұрғындардың бір бөлігі киімді химиялық тазалауға немесе жууға бергеннен жаңа киім сатып алу оңай деген пікір қалыптасқан.  
Бүгінде Қазақстанда, мысалы Европамен салыстырғанда, химиялық тазалау қызметін тұрғындардың көп пайызы пайдаланбайды. Бірақ Қазақстан халқының өмір сүру деңгейі мен мәдениет деңгейі өсіп келеді. Яғни химиялық тазалау қызметіне деген сұраныс та тұрақты өседі.

 

 

 

 

 

 

 

 

1.«Химиялық тазалау» кәсіпорын жұмысының автоматтандырылған жүйесін құру

 

Химиялық тазалау — мамандандырылған кәсіпорындарда киім-кешектердегі дақтарды кетіру мен жалпы кірден тазартудың күшті әрекетті органикалык ерітінділер қолданылатын әдісі.

Мұндай ерітінділер қатарында хлорланған көмірсутектер (көпшілік жағдайдатетрахлорэтилен) пайдаланылады. Өте-мөте уытты болғандыктан, бұл ерітінділер химиялық тазалау кәсіпорындарының жұмыскерлері үшін қауіпті.

Ерітінділердің зиянын азайту үшін жабдықтар тұмшаланғанымен, аппараттарды толтыру және жөндеу кезінде жұмыскерлердің денсаулығына нұқсан келтірмей қоймайды. Пайдаланылатын ерітінділер канцерогенді заттектер болғандықтан, химиялық тазалау кәсіпорындарының жұмыскерлері үшін обыр ауруына душар болу қатері төнеді.

Химиялық тазалауға кең ассортименттегі бұйымдар келіп түседі, олар талшықтарының құрамы, дайындау әдісі, пайдалану мақсаты мен өңделуі бойынша ерекшеленеді. Химиялық тазаланатын барлық бұйым түрлеріни келесі топтарға бөлуге болды:  
-сыртқы киім;

- тері киімдер; 

- гардин-тюль бұйымдары.

 

1.1 Жобаның тұжырымдамасы 

Жобаның тұжырымдамасы кім және басқа да тоқыма бұйымдарды химиялық тазалау және жуу кәсіпорын жұмысын автоматтандыруды  қарастырады. Химиялық тазалау жалпы алаңы шамамен 80 шаршы метрді құрайтын жалға алынған ғимаратта орналастырылады. Бұдан бөлек, айына екі рет, жақын орналасқан үш ауданға, химиялық тазалауды қажет ететін бұйымдарды қабылдау және жеткізу мақсатында шығып тұру жоспарлануда. 

Осы жоспарланған кәсіпорынның айналымын ескере отырып, қызметті жеңілдетілген режимде жеке кәсіпкерлік шеңберінде жүзеге асыру ұсынылады.  
Бұл нақты әрекетте басшылыққа алынатын соңғы вариант болып табылмайды, ол тек осындай бизнес-идеяны дамытудың мүмкін екендігін көрсетеді. Сондықтан нақты жобаны жүзеге асыру барысында сату бағдарламасы да, көрсетілетін қызмет түрлері де өзгертілуі мүмкін.

Көрсетілетін қызметтерді сипаттау 

. Бүгінді матаны  күтудің екі шешуші әдісі бар Базалық негізіне байланысты тазалау сумен тазалауға, яғни жууға, және химиялық еріткіштер (перхлорэтилен, фреон, карбон және т.б.) пайдаланылатын сусыз (құрғақ) тазалауға бөлінеді. Бұл екі технологияның айырмашылығы буланудың әртүрлі жылдамдығында - Еріткіштердің булану жылдамдығы сумен салыстырғанда артық, сондықтан мата шуып үлгермейді, ал сумен тазалау кезінде мата отырып қалуы мүмкін.

Бұл жобада жуу бойынша да, химиялық тазалау бойыша да қызмет көрсету қарастырылған.

Жұмыстың міндеттері мен мақсаты:

- химиялық тазалау жұмысының  барысын анықтау;

- химиялық тазалаудың  түрлері мен атқаратын қызметін  түсіндіру.

- химиялық тазалаудың  қажеттілігін айқындау.

- химиялық тазалаудың  тиімді жолдарын ұсыну;

- тұтынушыларға қызмет  көрсету;

- шығындардың және жұмыс  істейтін заңның есепке алынуы  бағалардың құрастырылуын ұсыну;

- қызметтерге және бағаларға, түрлерге түралы клиенттердің  толық дерек беруі.

Жұмыстың практикалық өзектілігі:

- химиялық тазалау базасының  тиімділігін ұсынылады;

- жарнама арқылы химиялық  тазалаудың артықшылығын көрсету;

- қызмет түрлерінің тіркелуі;

- Жоба негізінде жасалған  бағдарламаның қолданылуы;

- Іс-тәжірибе барысында  пайдалану.

Жұмыстың артықшылығы: Жоба барысында химиялық тазалау мекемесіне арнайы бағдарлама құрылады. Бағдарлама кәсіпорын жұмысын жеңілдету мақсатында құрылады және барлық орындатын жұмыстар бір жүйеге тіркеледі. Бағдарламада орындалатын жұмыстар: тұтынушыларды тіркеу, заттың түріне байланысты жеке жүйелердің құрылуы; көлеміне байланысты бағасын анықтау, есеп беру, жеңілдіктердің жүйелері қолдануы.

 

1.2 Нарықты талдау және маркетингтік стратегия 

Химиялық тазалау тұрмыстық қызмет көрсету саласына жатады және болашақта дамуының үлкен әлеуеті бар табысты Бизнес болып есептеледі. Әдетте, химиялық тазалаудың пайдасы кәсіпорынның көлеміне тікелей байланысты. Нарықтық экономикаға өткеннен кейін химиялық тазалау және кір жуу кәсіпорындары коммерциялық кәсіпорындарға айналды және кәсіпорын иелерінің компанияны табысты етуге байланысты проблемалары пайда болды. Бірақ, қатардағы тұтынушылардың көпшілігінде химиялық тазалау қызметіне деген тұрақты сенімсіздік қалыптасты. Химиялық тазалау кәсіпорындарының қызметіне тек бұйымды үйде тазалау мүмкін болмаған жағдайда ғана жүгінеді.  

Қазіргі уақытта химиялық тазалау және кір жуу кәсіпорындары қонақ үй, әскери мекемелер, ауруханалар, сияқты ірі ұйымдардың компоненнтері түрінде, ірі кәсіпорындардың қосалқы ұйымдары ретінде жұмыс істейді. Химиялық тазалау және кір жуу қызметтерін көрсететін жеке кәсіпорындарға келетін болсақ, жағдай келесідей: бір жағынан тұрғындардың белгілі бір бөлігінің қымбат киімдерді сатып алуға және оларды қалпына келтіру үшін химиялық тазалау қызметін пайдалану мүмкіндігі пайда болды. Екінші жағынан тұрғындардың бір бөлігі киімді химиялық тазалауға немесе жууға бергеннен жаңа киім сатып алу оңай деген пікір қалыптасқан.  
Бүгінде Қазақстанда, мысалы Европамен салыстырғанда, химиялық тазалау қызметін тұрғындардың көп пайызы пайдаланбайды. Бірақ Қазақстан халқының өмір сүру деңгейі мен мәдениет деңгейі өсіп келеді. Яғни химиялық тазалау қызметіне деген сұраныс та тұрақты өседі.

Киімнің жылтырауын жою

Жүн немесе жартылай жүн киімдерде матаның үйкелісі әсерінен жылтырау пайда болуы мүмкін. Оны ылғал шыт мата арқылы үтікпен булап, мата суығанша қатты шөткемен ысқылап кетіруге болады.

Жылтыраған жерді сонымен қатар бензинге батырылған шүберекпен, артынан мүсәтір спитінің судағы ерітіндісімен (5:1) сүртіп, ылғал қалың матамен үтіктеуге де болады.

Бензинмен сүрткенде мата қатты түктеніп кетсе, өте ұсақ құрғақ ас тұзымен шүберекпен немесе губкамен ысқылап жіберіңіз.

Бас киімді күту

Фетр қалпақтар жұмсақ шөткемен түгінің бағытымен тазаланады.

Фетр қалпақтарындағы дақтар бірдей өлшемде алынған мүсәтір мен спирт ерітіндісімен жақсы тазаланады. Қалпақтың қатты ылғалдануына жол бермеңіз, пішінін бұзып алуыңыз мүмкін. Одан кейін құрғақ орамалмен сүртіп, шөткемен тарап, кептіруге қойыңыз.

Жаңа түскен май дағын қара нан қабығымен ктіруге болады. Ал кетпесе, бензин немесе дақ кетіргіш ерітіндіні қолдануға тура келеді.

Фетр қалпағының түктеліп кеткен жерін ұсақ зімпара қағазбер абайлап ысқылауға болады. Екінші әдісі - ұсақ тұз сеуіп, қатты шөткемен ысқылаған.

Тері баскиімдерді тазалауда да бензинді қолдануға болады.

Былғары баскиімдерді екіге жарып кесілген пиязпен ысқылап тазалаңыз. Пияздың ластанған бетін жонып алып тастап отырыңыз.

Замш баскиімдерді ұсақ тұзбен тазалауға болады. Тек бұл әдісті жиі қолданып керегі жоқ.

Аяқ киім күтімі

Лакталған аяқ киімді жиі кимеңіз, әсіресе жаңбырлы күні киілген лакталған аяқ киім тез тозады. Жаңа лакталған аяқ киімді сүтке батырылған жұмсақ шүберекпен сүртіп, кейін пияз кесіндісімен ысқылап, тағы шүберекпен құрғатылады.

Қалың былғары аяқ киімді шаңынан тазартқан соң май жағып қоюға болады. Жұмсақ былғары аяқ киімді шаңынан тазартып, кептіріп, аяқ киім кремін жұқалап жағып қояды да, құрғағаннен кейін шүберекпен жылтырағанша ысқылайды.

Су аяқ киімді пешке жайып кептіруден аулақ болыңыз, былғарысы тез тозып, қатайып, жарылып кетеді. Аяқ киімді құрғақ жерде, ішіне газеттерді тығындап кептіріңіз.

Сөмкелер мен қолғаптар күтімі

Замш қолғапты тазалау үшін мынадай ерітінді дайындаңыз: жарты стакан майсыздандырылған сүтке жарты ас қасық ас содасын, осыншама 10 пайыздық мүсәтір спиртін қосып, араластырыңыз. Қолғапты қолыңызға киіп, дақтарын ерітіндіге батырылғанмақтамен сүртіңіз. Сонымен қатар мүсәтір спиртінің 1:4 қатынасындағы суға ерітіндісімен тазалауға болады. Одан кейін таза суға батырылған мақтамен сүртіп алыңыз.

Сөмкенің ішін босатып, астарын жиі тазалап тұрыңыз.

Былғары сөмкені жұқа аяқ киімді күту әдісімен тазалауға болады. Тек аяқ киім кремін аз жағыңыз. Соңынан барқұт шүберекпен май дағы көрінбейтіндей етіп ысқылаңыз. Сөмке қатты кірлеп кетсе, Сабын ерітіндісімен тазалап, кем жағылған шөткемен ысқылап, жылтырата сүрту керек.

Тері киімдерді күту

Тері тоныңызды ұзақ пайдалану үшін сөмкеңізді иығыңызға асып іліп жүрмеңіз. Жаңбыр немесе қардан су болып қалса, сілкіп алыңыз да, пештен аулағырақ жерге иықілгішке іліп кептіруге қойыңыз. Тері кепкеннен кейін тағы да сілкілеп жіберіңіз, тек түктерін тарауға болмайды.

Тері тонды ізбес қабырғаға ілмеңіз, ізбес - терінің жауы.

Тон шаң болып кетсе, кілемқаққышпен ұрғылаңыз. Егер шаң көп болса, ылғал жаймаға түгін төмен қаратып жайып, кілемқаққышпен қағып алыңыз.

Ақ тонды тазалауда крахмалды қолданыңыз, жылтырату үшін сіркесуға батырылған шүберекпен сүртуге болады.

Жасанды теріден тігілген киімді кіржуғыш ұнтақпен салқын суда жууға болады. Жақсылап шайғаннан кейін жаймаға орап, аз уақыттан кейін жазып, иықілгішке іліп кептіреді. Ақ жасанды теріні нілдің көмегімен аздап көгертуге болады.

Тері түктерін абайлап тарауға да болады. Терідегі май дағын бензинмен немесе дақкетіргіш сұйықпен кетіруге болады. Сабын немесе кір жуатын ұнтақ ерітіндісі де дақты кетіре алады. Тек ылғал теріге тимеуін бақылау керек. Бензин дағы жылы сумен жылып, кептіруге ілінеді.

Тері киімді құрғақ жерде сақтау керек. Киім арасына қалташа ішіне тігілген камфара салып қойса, ылғалды өзіне жақсы жұтып отырады. Тек оны анда санда ауыстырып отыру керек. Немесе селикогель қолданған дұрыс. Оны пеште немесе табада қыздырып, ауыстырып отырады.

Тері киімдерді сандықта сақтамаған дұрыс, олар мақта-мата немесе қағаз пакеттердің ішінде ілініп тұруы керек. Сақтауға қойылатын шкафты алдын ала тазалап, ішін желдетіп алыңыз. Тері киім қалтасына күйеге қарсы нафталин салуды ұмытпаңыз, тек нафталинді киімге сеппеңіз. Жасанды тондға күйе түспейді.

1.3 Delphi программалау  жүйесі

Delphi 6 ортасын жүктегеннен  кейін экранда интегралданған  программаланған ортасының терезесі  пайда болады: негізгі терезе, проектілеу  ортасы код редакторы және  объектілер инспекторы.     

Экранның жоғарғы бөлігінде негізгі терезе орналасады. Онда құрал-саймандар тақтасы (Standard. View. Debug және Custom) және компоненттер палитрасы орналасады. Негізгі терезе Delphi 6 ортасы жабылмайынша ашық тұрады. Негізгі терезені жабу арқылы Delphi 6 -ны жабамыз.

Тақырыбында қазіргі ашулы тұрған проектінің аты тұрады. Проекті орындалу немесе проектілеу режимінде ашық тұруы мүмкін. Проект орындалу режимінде ашық тұрса онда [Running] сөзі қосылып жазылады.

Мәзір жолағы программаны басқарудағы, тестілеуге және құруға керекті командалардан тұрады.

Құрал-саймандар тақтасындағы түймелер мәзірдегі белгілі бір командаға сәйкес келеді. Мысалы File менюіндегі Open командасын таңдасақ та немесе Standard құрал-саймандар тақтасынан Open кнопкасын бассақ та бір нәтижеге әкеледі.Құрал саймандар тақтасындағы пернелер көмекші түсіндірмелермен (подсказка) жабдықталған.Егер тышқан курсорын перне қасына жақындатсақ онда көмекші түсіндірме шығады. Қолданушы құрал саймандар тақтасының орналасуын, көрініп немесе көрінбей тұруын Customize диалогтық терезесі арқылы өз қалауынша өзгерте алады және оларды тышқан курсоры арқылы жылжытуына болады. Customize терезесіндегі құрал-саймандар тақтасының үлгісінен тышқанның оң жақ пернесін басу арқылы шақырылады.

Компоненттер палитрасындағы компоненттер арқылы программа құрылады. Компоненттер Delphi программасының негізгі элементтері болып табылады. Олар арқылы қолданбалы программаның қолданушы интерфейсін құруға көмек береді. Ең бірінші Delphi-ді жүктегенде Standard палитрасы ашық тұрады. Қолданушы өз қалауынша , компонеттер палитрасының орналасуын реттеуге болады. Осы өзгерістердің барлығын Palette Properties терезесінде жүзеге асырылады. Бұл терезені 2 жолмен шақыруға болады.

Палитраның кез-келген жерінен тышқанның оң жақ пернесін басып Properties мәзірін таңдау.

DELPHI–дің  артықшылықтары

  • қосымшаны өндеу жылдамдығы;
  • Жасалған  қосымшаның  өнімділігінің   жоғарылығы;
  • Жасалған   қосымшаның  компьютер ресурстарына төмен қажеттіліктерін талап етуі;
  • Delphi ортасына жаңа компоненттер мен құрылғыларды қосу арқылы қосымшаның жұмысын арттыру;
  • Delphi-дің жеке құралдарымен жаңа компонент  пен инструмент құрудың мүмкіншілігі;

Өнімнің негізгі сипаттамалары.

  • Delphi – бұл бірнеше маңызды технологиялардың комбинациясы:
  • машина кодына аударатын жоғары өнімді компилятор;
  • объекті-бағытталған модель компонент;
  • программалық прототиптерден визуальді ( сонымен қатар жылдам ) қосымшаларды құру;
  • мәліметтер қорын құру үшін арналған масштабталатын құралдар;

Компоненттер

Query компоненті алыстатылған  SQL – серверлерге болмаса жергілікті мәліметтер  қорына SQL-сұранысын құру және орындау үшін пайдаланылады.

DBGrid  компоненті мәліметтерді жол немесе баған ретінде көрсететін, белгіленген  мәліметтерге кестесін туғызу үшін пайдаланылады. Компонент визуальды.

DataSource  компоненті — бұл компонент Table немесе Query компоненттері  секілді мәліметтер  қорымен байланыстыру үшін  пайдаланылады.

MainMenu компоненті — бұл компонент формаға негізгі меню құру үшін қолданылады. Басты қасиеті Items арқылы менюге керекті сөздер жазылады. Я болмаса MainMenu компоненттінің үстінен 2 рет шерту арқылы жазуға болады. ShortCut  қасиеті клавиатурадан басқаруға мүмкіндік береді.

Panel компоненті —  бұл компонент кең ауқымда қолданылады. Бұл компонент бір-бірімен байланысты бірнеше компоненттерді біріктіріп, бір жерде орналастыруға ыңғайлы. Panel компонентіндегі жазуды Caption қасиеті арқылы өзгертуге болады. Bevellnner, BevelOuter, bevelWidth, BorderStyle,BorderWidth қасиеттері арқылы компоненттің  жиектерін көркемдеуге болады.

Button компоненті — бұл компонент ең көп қолданылатын компоненттер қатарына жатады. Caption басты қасиеті болып табылады. Басты оқиғасы болып OnClick болып табылады. Осы оқиғаға батырманы басқан кездегі орындалатын операторлар жазылады.

ComboBox компоненті-ListBox және Edit компоненттерінің функциясын біріктіреді. Пайдаланушы текстті енгізуге және тізімнен таңдап алуына  болады.

Edit компоненті бір жолды текст енгізу үшін немесе  көрсету үшін қолданылады. Тексті енгізіп шығаратын қасиеті Text. BorderStyle  қасиеті арқылы компоненттің түрін көркейтуге болады.AutoSelect қасиеті барлық текст автоматты түрде боялатынын анықтайды. SelLength, SelStart және SelText қасиеттері боялған тексттің өзін анықтайды. MaxLength қасиеті енгізілетін тексттің максимальды ұзындығын анықтайды.

Label компоненті формада әртүрлі жазуларды немесе белгілерді көру үшін компоненті қолданылады. Бұл компоненттегі тізімнен пайдаланушы тек бір ғана жолды таңдай алады. Басты қасиеті Items.

ExcelApplication компоненті — бұл компонент Microsoft Excel программасын  шақыру  үшін  қолданылады.

WebBrowser  компоненті -бұл компонент  htm кеңеймесінде сақталған құжаттарды көрсету үшін арналған.

Қазіргі уақыттағы бағдарламалық құралдардың мінездемесі.

Қолданбалы бағдарламаларды өңдеу үшін аспаптық тілдер мен жүйелік бағдарламалау керек. Delphi, C++ және т. б. тілдер осы мақсаттар үшін айрықша мол өрістей алды. Әр атап өткен тіл белгілі бір ерекшелікпен сиппаталады, соның нәтижесінде ол неше түрлі жағдайларда бағдарламалаудың негізгі құралы болып екшеуленеді. Аспаптық құралдар санатына тек жоғары деңгейдегі тіл таратушылар ғана емес, сонымен қоса ассемблерлер, үйлестірушілер, дұрыстаушылар және басқа да жүйелік бағдарламалар жатады. Аспаптық құралдар арқасында  қолданбалы бағдарламалар да, жаңа аспаптық құралдар да, операциялық жүйелер де шығарылады. Солай болғандықтан, осы бағдарламалық жасақтама санаты информатикада өңдіру құралдары рөлін ойнайды. Жүйелік бағдарламалық жасақтама жабдықтар жиынтығы және аппараттық қамтамасыздандырумен бір уақытта сатып алынады. Осы бағдарламалық жасақтама түрі аппаратура ортасын басқарады. БЖ АЖ ’маманы’ жобалау барысында өткенде шығарылған бағдарламалық құралдардың және МБ ең көп қолдануы негізгі қағидаты болған. Соңғы жылдардың іс-тәжірибесі көрсеткені бойынша, осы мақсатқа Borland фирмасымен құрастырылған Delphi бағдарламалық ортасы қолайлы үйлестіріледі. Delphi – бұл заманауи бағдарламалық өнім, Microsoft Windows ортасы үшін кең шоғыр үстемелерін шығаруға жағдай туғызады. Object Pascal тілінің жоғары өнімді құрастырушыны өзінде бірлестіреді, объектілік-хабардар өрістетуінің Pascal құрылымдық тілдің үшінші буыны болып табылатын, көрнекті (көзбен шолу) бағадарлама жасалуының және МБ басқарудағы ауқымдалатын технологияларының құралы болып табылады. Delphi негізгі тағайындауы – Windows үстемелерін кең тобын тез жасалуы үшін құрал болып қызмет етеді, үлестірілген мәліметтерді жөндеу үшін жауап беретін технологиялар, клиент-сервер технологиясы деп аталады. Delphi Windows үстемелерін жетілдіру үшін келесі құралдарға ие: - жоғары өнімді құрастырушы Object Pascal тілінен Delphi құрастырушының құрамында бар, әлемдегі ең тез өндірімділердің біреуі болып, минутта 120 000 жолға дейін жылдамдықпен үстемелерді құрастыруға мүмкіндік береді. Delphi ортасы өзінде кіріктірме құрастырушыны енгізеді. Ділгерлік жағдайда DCC.EXE пакеттік құрастырушымен қолдануға болады. - объектілік-хабардар құраушы моделі Delphi моделінде құраушы негізгі қолданудағы белгілеуі құрамдастар және жаңа құрауыштардың жасалуының көпеселі қолданудағы мүмкіндігін қамтамасыз етуі болып табылады. Delphi жарыққа шығарған кезде жеткізілім құрамына кіретін құрауыштар қолданылған. Дегенмен, объектілік модельге енгізілген өзгерістер, алғашында, көзбен шолу технология бағдарламалауына демеу көрсету үшін енгізілген болған. Осының өзінде Pascal тілімен үйлесімді болып қалды, Borland Pascal 7.0 құрастырушымен демеуленген.  тез өңдеу ортасы (RAD) Delphi ортасы үстемелердің тез жасалуы үшін, пайдаланушылардың интерфейстерің жаратудағы қолдауы, бірлескен мәліметтерді талдауын да (керекті құралдардың қолдануымен) өзінде көзбен шолу құралдарының толық жиынтығын кіргізеді Көзбен шолу құрастырушылардың кітапханасы (VCL) мен көзбен шолу нысандарының қолдануы мәліметтермен жұмыс істеу үшін үстемелерді ең төмен деңгейдегі тікелей кодтауға мүмкіндік береді. Сонын өзіңде Delphi құрамына кіретін құрастырушылар барынша Windows API атқарым шақыруларын тетіктеп береді. Сөйтіп бағдарлама жасауды оңайға түсіреді.  кеңейгіштік Delphi ашық архитектура жүйесі болып табылады, осының арқасында оны жаңа құралдармен толықтырып және әр түрлі платформаға ауыстыруға болады. Алғашында Windows-қа арналған МБ құрауға арналған құралдар ретінде Delphi нұсқасы шыққан,. Қазіргі реляциондық кестелердің барлық пішіндерін Delphi қолдайды. Delphi-де МБ объектілері SQL негізделген және өзінде Borland DataBase Engine толық қуатын кіргізеді. Delphi құрамына тағы да Borland SQL Link кіреді, сол үшін МББЖ Oracle, Sybase, Informix және InterBase ұлықсаты жоғарғы тиімділікпен өтеді. Осыдан басқа, Delphi өзінде жергілікті сервер InterBase, SQL серверлерін онлайн тәртіптемесінде ұстайды. Ақпараттық жүйені нұсқалаған Delphi ортасындағы әзірлеушілер жергілікті машина үшін .dbf (dBase және Clipper ретінде) немесе .db (Paradox) пішіндерін ақпаратты сақтау үшін қолдана алады. Егер де ол жергілікті InterBase for Windows 4.0 (бұл қамсыздандырушылыққа жататын максимал SQL сервер) қолданса, онда оның үстемелері еш өзгерусіз үлкен жүйенің құрамында клиент-сервер архитектурасымен жұмыс атқарады. Сонымен, Delphi – Windows үшін кең шоғыр үстемелерін шығаруға жағдай туғызатын өнім. Delphi ортасы өзінде көзбен шолу құралдарының толық жиынтығын кіргізеді, пайдаланушылардың интерфейстері мен МБ кестелерін үстемелердің тез жасалуы үшін қолдайды. Delphi кіретін кітапхана сыныбы Windows API әр түрлі пішінін тетіктейтін 140-қа жуық сыныптан тұрады. Delphi ашық архитектура жүйесі болып табылады, осының арқысында оны жаңа құралдармен толықтырып және әр түрлі платформаға ауыстыруға болады. АЖ құрамына кіретін МБ ОС Windows аясында жұмыс істеу үшін, Object Pascal тілінің қолданумен Delphi үстемесі сияқты жазылған «инфестициялық қатер-менеджер» қажет. МБ негізгі 2 бөлімнен тұрады:  модуль басқарушы;  экран пішінің модульдері. Ары қарай Delphi көшу тиесілі болады, Tools (аспаптық құрал) мәзірінен Database Desktop (МБ жұмыс үстелі) жүргізу керек. File (Файл) мәзірінен DBD –ге, көрсетілген файл пішін жинағынан Windows арналған New/Table (жаңа кесте ) және dBase таңдау керек. Осыдан кейін ашылған Create Table (кесте жасау) диалогы жазық өзгешелігі арқылы кестені анықтауға көмектеседі.[21] Кесте жазықтығында индексті құру үшін Define (анықтау) кнопкасын басу керек, осынын арқасында экранда Define Index (индексті анықтау) диалогы пайда болады. Өріс тізімінен индекстелген өріс таңдалады, оған 2 рет басу керек, сосын Unique (бірегей) индикаторын белгілеу керек, себебі бұл жолдағы индекс 'бірегей’ мінездемесіне ие болу керек. Барлық өрістер мен индекстерді толығымен айрықшаландырылып, Create Table диалогына Save as (... ретінде сақтау) кнопкасын басу керек және C: \ BOXLOGHT \ TEMP каталогына файлды жазу керек. Delphi көмегімен әзірлемеген өнім тез қолжазбалық аспаптық құралдарға айналып кете алмайды. Ең жақсы утилиттардың бірі DBMemo-объектіні тұтыну керек, оған қоса мемо өрісімен байланысу керек. Сосын утилитаны қайтадан құрастырып, мәліметтерді барлық жазу өрісіне енгізу керек. Осындан соң жалпы ақпарат кестесіне көшуге болады және сол жерде мемо-өрістерді өңдеуге болады.

 

 

2. Практикалық бөлім

 

 

 

Кәсіпорын жұмысын автоматтандыру мақсаты арнайы мәліметтер базасына негізгі бөлімдер ұйымдастырылады. Әр бөлім өзіне тиісті мәліметтермен толықтырылған. Олар келесілер:

  • кәсіпорын жұмысшылары;
  • сұраныс берушілер;
  • көрсетілетін қызметтер;
  • жеткізушілер;
  • сұраныстар;
  • материялдар мен фурнитуралар;
  • есептеу.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2.1 Жалпы кірістірілген мәліметтер

 

Жұмысшылар бойынша жалпы мәліметтер

 

 

 

 

 

 

Әр тапсырыс берушілердің сұраныстары бойынша құрылған мәліметтер бөлімі:

 

 

 

 

Сұраныс берушілердің жалпы тізімі

 

 

 

 

Сұраныс берушілерге көрсетілген қызметтер бойынша әр заттың өз типі бойынша талданған мәліметтер тізімі

 

 

 

 

2.2 Көрсетілетін қызметті бағалау

Сұраныс берушінің тауар типіне байланысты әр заттың өзіне тиісті құнын анықтау. Программа барысында заттың материялына, салмағына байланысты есептеу жүргізіледі. Заттың салмағы граммен анықталады, бастапқы салмағы 100грамм.

Жалпы формуласын жазатын болсақ: s1*s2=t. Ал құны әр түрлі болып келеді, олар келесідей:

 

 

ҚОРЫТЫНДЫ

 

Бүгінгі таңда ақпараттық технологиялар дамуы мен олардың қоғам салаларына тереңінен енуі интеллектуалды міндеттерді жеңілдетудің сапалы дамуын талап етеді. Компьютерлік жүйелерді  бағдарламалауда жасанды интеллекттің бір саласы болып табылатын эксперттік жүйені қолдану адам интеллектісінің айтарлықтай жеңісі деп саналады.

Химиялық тазалау тұрмыстық қызмет көрсету саласына жатады және болашақта дамуының үлкен әлеуеті бар табысты Бизнес болып есептеледі. Әдетте, химиялық тазалаудың пайдасы кәсіпорынның көлеміне тікелей байланысты болды. 

Қазіргі уақытта химиялық тазалау және кір жуу кәсіпорындары қонақ үй, әскери мекемелер, ауруханалар, сияқты ірі ұйымдардың компоненнтері түрінде, ірі кәсіпорындардың қосалқы ұйымдары ретінде жұмыс істейді. Химиялық тазалау және кір жуу қызметтерін көрсететін жеке кәсіпорындарға келетін болсақ, жағдай келесідей: бір жағынан тұрғындардың белгілі бір бөлігінің қымбат киімдерді сатып алуға және оларды қалпына келтіру үшін химиялық тазалау қызметін пайдалану мүмкіндігі пайда болды. Екінші жағынан тұрғындардың бір бөлігі киімді химиялық тазалауға немесе жууға бергеннен жаңа киім сатып алу оңай деген пікір қалыптасқан.  
Бүгінде Қазақстанда, мысалы Европамен салыстырғанда, химиялық тазалау қызметін тұрғындардың көп пайызы пайдаланбайды. Бірақ Қазақстан халқының өмір сүру деңгейі мен мәдениет деңгейі өсіп келеді. Яғни химиялық тазалау қызметіне деген сұраныс та тұрақты өседі.

Бұл жұмыстың тақырыбына сәйкес, ақпараттық жүйе технологиясы зерттеліп, «Химиялық тазалау» кәсіпорынының автоматтандырылған ақпараттық жүйесі құрастырылды.

Бұл  жұмыста жобаның негізгі мақсаттары орындалып жұмыс тиімділігін арттыруда үлкен нәтижеге жету болды.

Ақпараттық жүйені талдаудың нәтижесінде білім базасы қалыптасып, жұмыстың барынша жеңілдетілген түріне қол жеткізілді.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

 

  1. Назарбаев Н.А. Казахстан - 2030. Процветание, безопасность и улучшение благосостояния всех казахстанцев. Послание Президента страны народу Казахстана. - Казахстанская Правда, 11 октября 1997 года.
  2. Конституция Республики Казахстан.- Алматы.-1995.
  3. Указ Президента Республики Казахстан № 359 от 14 марта 2000 года "О государственной программе обеспечения информационной безопасности Республики Казахстан на 2000 - 2003 годы"
  4. Постановление Правительства Республики Казахстан № 492 от 4 апреля 2000 года "О развитии единого информационного пространства в Республике Казахстан и создание ЗАО "Национальные информационные технологии""
  5. Республиканская целевая научно - техническая программа "Информатизация народного хозяйства Республики Казахстан (основные задания и показатели)".-Алматы-1994
  6. Автоматизированные информационные технологии в банковской деятельности: Учеб.пособие для вузов/ Г.А. Титоренко, В.И. Суворова - М.: Финстатинформ, 1997.- 268 с.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Қосымша А

unit Unit1;

 

interface

 

uses

  Windows, Messages, SysUtils, Variants, Classes, Graphics, Controls, Forms,

  Dialogs, XPMan, DB, ADODB, Menus, StdCtrls, jpeg, ExtCtrls;

 

type

  TForm1 = class(TForm)

    MainMenu1: TMainMenu;

    N1: TMenuItem;

    N2: TMenuItem;

    N3: TMenuItem;

    N4: TMenuItem;

    ADOTable1: TADOTable;

    DataSource1: TDataSource;

    XPManifest1: TXPManifest;

    N5: TMenuItem;

    N6: TMenuItem;

    N7: TMenuItem;

    N8: TMenuItem;

    N9: TMenuItem;

    N10: TMenuItem;

    N11: TMenuItem;

    Image1: TImage;

    N12: TMenuItem;

    procedure N4Click(Sender: TObject);

    procedure N5Click(Sender: TObject);

    procedure N6Click(Sender: TObject);

    procedure N7Click(Sender: TObject);

    procedure N8Click(Sender: TObject);

    procedure N9Click(Sender: TObject);

    procedure N3Click(Sender: TObject);

    procedure N10Click(Sender: TObject);

    procedure N11Click(Sender: TObject);

    procedure N12Click(Sender: TObject);

  private

    { Private declarations }

  public

    { Public declarations }

  end;

 

var

  Form1: TForm1;

 

implementation

 

uses Unit2, Unit3, Unit4, Unit5, Unit7, Unit6, Unit8, Unit9;

 

{$R *.dfm}

 

procedure TForm1.N4Click(Sender: TObject);

begin

  Form2.show;

end;

 

procedure TForm1.N5Click(Sender: TObject);

begin

Form3.show;

end;

 

procedure TForm1.N6Click(Sender: TObject);

begin

  Form4.show;

end;

 

procedure TForm1.N7Click(Sender: TObject);

begin

Form5.show;

end;

 

procedure TForm1.N8Click(Sender: TObject);

begin

Form7.show;

end;

 

procedure TForm1.N9Click(Sender: TObject);

begin

Form6.show;

end;

 

procedure TForm1.N3Click(Sender: TObject);

begin

Close;

end;

 

procedure TForm1.N10Click(Sender: TObject);

begin

WinExec('hh.exe Cghfdrf.chm', SW_SHOW);

end;

 

procedure TForm1.N11Click(Sender: TObject);

begin

   Form8.show;

end;

 

procedure TForm1.N12Click(Sender: TObject);

begin

   Form9.show;

end;

 

end.