MS Excel кестелік процессоры көмегімен есеептерді шешу Информатика пәнінен

Қазақстан Республикасының  Білім және Ғылым Министрлігі

«Алматы энергетика және байланыс университеті»

Коммерциялық емес акционерлік  қоғам

 

 

                                                                      «Ақпараттық жүйелер» кафедрасы

 

 

 

 

                                       №1 Есептік-сызбалық жұмыс

№2 нұсқа

Тақырыбы:MS Excel кестелік процессоры көмегімен есеептерді шешу

Информатика пәнінен

 

 

 

 

Орындаған: БЭК 12-14 тобының

студенті Аккенжин А.Д.

                                                               Тексерген:   аға  оқутышы

                                                                                     Абсатарова  Б.Р

 

 

                                                

                                                      Алматы 2012

     

                                      Жұмыстың   мақсаты:

MS Excel кестелік процессоры көмегімен есептер шығару.

1.1.Есептік графикалық жұмыс тапсырмасы.

1.1.1  Сандарды аудару әдістерін (B1 кестесі) және MS Excel ресурстарын қолданып:

- берілген санды (Б1 кестесі) ондық санақ жүйесінен ұсынылған санақ жүйесіне (екілік,сегіздік,оналтылық) аудару кестесін құрыңыз;                                                                                                                                         -      -алынған нәтижені керісінше ондық жүйеге ауыстыру кестесін құрыңыз.осы орындалған әрекеттердің бәрін Инженерная категориясының (Пакет анализа қосу) функцияларын қолданып тағы да орындаңыздар.Болатын қателерді түсіндіріңіздер;

- Математические  категориясының арнайы функцияларын көмегімен берілген санды(Б1 кестесі) ондық санақ жүйесінен рим санақ жүйесіне ауыстырып және керісінше орындаңыз;

-MS Excel функцияларын қолданып а және b санына (Б1 кестесі) ұсынылған арифметикалық операцияны  қолданып және де бұл сандарды рим санақ жүйесіне ауыстырып берілген операцияны қолданып сол нәтижені  алыңыз;Тапсырманы орындауға ұсынастар.Аудару кестелерін құрғанда Математические  категорясының ЦЕЛОЕ және ОСТАТ функцияларын қолданған дұрыс. Оналтылық жүйеге ауыстарғанда (сандарды әріптерге ауыстарғанда) ЕСЛИ функциясынқолдаңыз.                                           

 

Түсінік:.берілгені бойынша ондық санақ жүйедегі санды, сегіздік санақ жүйесіне ауыстыру үшін (формулы – вставить функцию – инженерные-дест.в.восемь)  функциясының көмегімен орындадым. Ал керісінше сегіздектен ондық жүйеге ауыстыру үшін (формулы – вставить функцию – инженерные-вос.в дест.) фунциясымен орындадым.

 

Берілгені
Ондық жүйесіндегі сан	214502
Жүйенің негізі	2

Сегіздік санақ жүйесінен  ондық санақ жүйесіне ауыстыру
Сегіздік с.ж. сан	642746
Ондық с.ж. сан	214502

 

Ондық санақ жүйесінен  сегіздік санақ жүйесіне ауыстыру
Ондық с.ж. сан	214502
Сегіздік с.ж. сан	642746

                                                                                                                          

Санақ жүйе	Қалдық	Бүтін
214502	0	107251
107251	1	53625
53625	1	26812
26812	0	13406
13406	0	6703
6703	1	3351
3351	1	3351
Сегіздік с.ж. сан		1100110

 

                                                                            

 

 

 

 

 

     Түсінік: берілген ондық санақ жүйесіндегі санды мен РИМСКОЕ функциясы көмегімен рим санақ жүйесіне ауыстырдым, және керісінше, рим санақ жүйесінен ондық санақ жүйесіне ауыстырдым.

Ондық санақ жүйесін рим  санақ жүйесіне ауыстыру
Сан	2032
Нәтиже	MMXXXII
Рим санақ жүйесінен кері ондық санақ жүйесіне ауыстыру
M	1000
M	1000
X	10
X	10
X	10
I	1
I	1
Нәтиже	2032

 

           

 

 

 

 

 

 

 

 

     Түсінік: берілген a және b санына маған тапсырылған арифметикалық амалды орындадым,( =a-b) қатынасын таптым.

 

Арифметикалық амал
a	8451
b	654
a-b	7797

 

1.1.2. Инженерные категориясынан түрлендіру функцияларын қолданып бір өлшем бірліктен басқа өлшем бірлікке ауыстыру кестесін құрыңыздар.

                                                                                                                       

     Түсінік: унция бірлігін грамм бірлігіне ауыстыру үшін ПРЕОБР функциясын қолдандым (=ПРЕОБР(4;"yd";"км")).

Берілгені
360	км
Нәтижесі
393700,787	Ярд

    

1.1.3. Функцияның графигін тұрғызыңыз.

Түсінік: функцияның графигін құру үшін мен алдымен кесте құрып алдым, сосын a мен t-ға мәне беріп x және y мәндерін есептеп алдым. Барлық керек көрсеткіштер белшілі болғаннан кейін y(x) тәуелді нүктелік диаграммасын құрдым.

Берілгені	t бастамасы	Қадам
r=asin3v-3 жапыракты роза	0	5

     

a	b	x	y
1	-1	0,540302306	-0,841470985
1	-0,9	0,335857299	-0,78332691
1	-0,8	0,696706709	-0,717356091
1	-0,7	0,532870683	-0,644217687
1	-0,6	0,825335615	-0,564642473
1	-0,5	0,724300143	-0,479425539
1	-0,4	0,921060994	-0,389418342
1	-0,3	0,879923176	-0,295520207
1	-0,2	0,980066578	-0,198669331
1	-0,1	0,975170327	-0,099833417
1	0	1	0
1	0,1	0,995004165	0,099833417
1	0,2	0,980066578	0,198669331
1	0,3	0,936293364	0,295520207
1	0,4	0,921060994	0,389418342
1	0,5	0,808307067	0,479425539
1	0,6	0,825335615	0,564642473
1	0,7	0,631251497	0,644217687
1	0,8	0,696706709	0,717356091
1	0,9	0,433079835	0,78332691
1	1	0,540302306	0,841470985

   

             

1.1.4. Көлемі V резервуар берілген. Оның жұмысшы көлемі V_r. Резервуардағы сұйықтық көлемі Vg. Резервуар негізінде радиусы r шеңбер немесе  жақтары a және b төртбұрыш жатыр, толтыру биіктігі h. Сұйықтық көлемі резервуардың жұмыс көлемінен аса бере толтырушыға қажетті хабарлама жіберу керек. ЕСЛИ логикалық функциясын қолданыңыздар. “Суды жабыңыз!” хабарламасы қызыл фонда шықсын, ал толмаған жағдайда “қажет емес”  хабарламасы көрсетілсін. Шартты форматтауды қолданып резервуар толуын көрсетіңіз.

 

 Түсінік: Ең бірінші мен негіз ауданын (=B8*C8), одан кейін сұйықтық көлеміне септеп алдым (=B8*C8*G8). Содан кейін ЕСЛИ функциясы арқылы керек мағұламат жібердім  (=ЕСЛИ(F8>D8;"Суды жабыңыз";"қажет емес")), сосын шартты форматтауды қолданып диаграмма құрдым, және "Суды жабыңыз!" хабарламасын қызыл фонға енгіздім.

Резервуардың суға толуын көрсету
Резервуар негізі		Жұмысшы	Негіздің	Сұйықтың	Толтыру
a	b	көлем, Vr	ауданы, S	көлемі, V	биіктігі, h
1	3	108	3	6	2

                                                                                                                              

қажет емес
		20
		19
		18
		17
		16
		15
		14
		13
		12
		11
		10
		9
		8
		7
		6
		5
		4
		3
жұм. көл Vr	1	2
	1	1

 

 

1.1.5. Теңдеулер жүйесін кері матрица әдісімен және Крамер әдісімен шешіңіздер.

 

Теңдеулер жүйесін  кері матрица әдісімен шешу.

 

	x1-5x2+x3=3
Берілгені	3x1+2x2-x3=7
	4x1-3x2    =1

 

 Түсінік: алдымен теңдеуді матрицалық формада жазып алдым, одан кейін «мопред» функциясы көмегімен матрица анықтауышын таптым, содан кейін «мобр» функциясы көмегімен кері матрицаны таптым, кейін X матрица көрсеткішін таптым, ол үшін «мумнож» функциясы көмегімен кері матрицаны теңдеудің оң жақ бөлігіне немесе С матрицаны көбейттім.        

		1	5	1
Матрица A		3	2	1
		4	3	0

 

	3			x1
Матрица C	7		Матрица X	x2
	1			x3

 

A матрицасының анықтауышы

18

 

Жүйені кері матрицамен шығару.                                                                                

Тендеулер жүйесін  краммер  әдісімен шешу.

     Түсінік: МОПРЕД функциясы көмегімен матрицалардың көмекші анықтауыштарын таптым, одан кейін x1, x2, x3 табу үшін көмекші анықтауыштарды А матрицасының анықтауышына бөлдім

	3	5	1
Матрица 1	7	2	1		Матрицы 1 анықтауышы	15
	1	3	0
	1	3	1
Матрица 2	3	7	1		Матрицы 2 анықтауышы	-14
	4	1	0
	1	5	3		Матрицы 3 анықтауышы	109
Матрица 3	3	2	7
	4	3	1

 

 

	х1	0,8333
	х2	-0,7778
	х3	6,0556

 

1.1.6. MS Excel функцияларын қолданып берілген массивке келесі амалдары қолдану қажет:

• берілген массивті транспонирлеу, нәтижесін басқа ұяшықтар диапазонында көрсету қажет;
• берілген массив пен  транспонирленген массивті көбейту;
• берілге А санына тең элементтің массивтегі орнын табу.

 

     Түсінік: берілген массивті мен ТРАНСП функциясы көмегімен транспонирлеп, В матрицасын алдым, одан кейін МУМНОЖ функциясы көмегімен В матрицасын оның транспонирленген матрицасына көбейтіп, нәтиже алдым, содан кейін ПОИСКПОЗ (=ПОИСКПОЗ(11;G4:G7;0)) функциясы көмегімен А санына тең элементтің массивтегі орнын таптым.

 

Берілген массив	1	2	0	-2		A	-2
	1	1	1	1
	9	9	9	9
	3	6	0	1

 

Массивті транспонировать ету.

 

1	1	9	3
2	1	9	6
0	1	9	0
-2	1	9	1

 

                                                                                                                          

Берілген массив пен транспонирленген массивті көбейту.

 

9	1	9	13
1	4	36	10
9	36	324	90
13	10	90	46

 

Берілген А санына тең элементтің массивтегі орнын табу.

 

Бағана	1
Жол	4

 

1.1.7. Әртүрлі сұйықтықтардың негізгі деген сипаттамаларын анықтаңыз:

а) су ішкі диаметрі D болатын  құбырмен ағады. Ағынның орташа жылдамдығы v. Құбырдың көлденең қимасының ауданын және ағынның көлемдік жылдамдығын V=v*S табу керек. Ағынның көлемдік жылдамдығы тұрақты болып, сұйықтық ағынының жылдамдығы 1,3 м/с болу үшін құбыр диаметрі қандай болуы керек;

б) келесі ереже бар: жылдам ағатын сұйықтықтардың (қоюлығы бойынша  су қоюлығына жуық болатын) құбырдағы  орташа жылдамдығы 1м/с-тан аспауы керек. Осы ережені орындай отырып күніне 6000 м³ су келетіндей құбырдың минимал диаметрін анықтаңыздар;

в) Рейнольдс саны қатынасымен анықталады, мұнда D - құбырдың ішкі  диаметрі, v - құбырдағы сұйықтық ағынының орташа жылдамдығы, - сұйықтық тығыздығы, - сұйықтық абсолютті қоюлығы. Егер құбырдағы сұйықтық ағыны үшін Рейнольдс саны  2100-ден аспаса, ағын ламинарлы деп саналады. Егер де 10000-нан асса ағын турбулентті деп саналады. 2100 мен 10000 ортасындағы мәндері үшін ағын типін анықтау мүмкін емес. Рейнольдс санын және ағын типін (ламинарлы, турбулентті немесе белгісіз) анықтаңыздар.

 

     Түсінік:

а) маған берілген мәліметтер мен формулаларды қолданып, ең алғаш  мен көлденең қима ауданын (=ПИ()*((ПРЕОБР(B10;"mm";"m")^2)/4)) есептеп таптым, одан кейін ағынның  көлемдік жылдамдығын таптым (=E10*D10), кейін 1,3 м/с жылдамдық кезіндегі  көлденең қима ауданын (=B19/C19) және құбырдың диаметрін есептедім (=ПРЕОБР((4*D19/ПИ())^0,5;"m";"mm"));

                                                                                                                        

б) орташа жылдамдығы 1 м/с  және күніне 6000 м³ су келетіндей құбырдың минимал диаметрін (=ПРЕОБР((4*D28/ПИ())^0,5;"m";"mm")) және көлденең қима ауданын анықтадым (=ПРЕОБР(C28;"day";"sec")/B28);

в) алынған мәліметтерді көмегімен Рейнольдс санын (=ПРЕОБР(B37;"mm";"m")*C37*D37/E37) таптым, және ЕСЛИ функциясы көмегімен  ағын типін анықтадым

(=ЕСЛИ(F37<2100;"ламинарлы";ЕСЛИ(F37>10000;"турбулентті";"белгісіз"))).

 Құбырдың көлденең  қимасының ауданын және ағынның  көлемдік жылдамдығын табу.

 

Сұйықтық ағынның  жылдамдығы 1,3 м/с болу үшін құбыр  диаметрін табу керек.

Құбырдың минимал  диаметрін анықтау.      

 

                                                                                                                         

 

Рейнольдс санын  және ағын типін анықтау. 

 

1.1.8. Температуралық резисторлық датчик – бұлі шінде температураны өлшеуге металл пластинка немесе сым қолданатын аспап. Металдың  электрлік кедергісі температураға тәуелді, сондықтан температураны металдың кедергісін өлшеу арқылы анықтауға болады. Температура және  кедергіні байланыстыратын теңдеу келесідей форфуламен анықтадым

 

 

 

мұнда Rt - өлшенетін Т температура кезіндегі кедергі;

R₀ - 0°С температурадағы кедергі;

a - сызықты температуралық коэффициент.

Платина үшінa=0,00385 Ом/°С.

а) Берілген (T₁;T₂) температура интервалында платиналы терморезистордың кедергісін есептеу.

б) hr көрсетілген қадаммен R(t₁;t₂) берілген интервалындағы температураны табу.

 

    

Түсінік:

а) берілген мәліметтер мен  формулалар арқылы мен берілген температура  арасындағы кедергіні анықтадым (=$B$11*(1+$C$11*G11) және т.с.с.);

б) содан кейін керісінше, кедергілер көрсеткіштері арқылы температураларды анықтадым (=((G38-$B$38)/$B$38)/$C$38 және т.с.с.).

 

     Берілген (T₁;T₂) температура интервалында платиналы терморезистордың кедергісін есептеу. Rt=R₀*(1+αT)

 

 

                                                                                                                       

hr көрсетілген  қадаммен R(t1;t2) берілген интервалындағы  температураны табу. 

1.1.9. Автофильтрация көмегімен үш қарапайым сұраныс және  Расширеный фильтр көмегімен үш күрделі сұраныс жасаңыздар.

 

Программалық  өнімдерді сату. 

Атауы	Көлемі	Мбайт
Skype	2,45	4,096
MS Excel	2,41	4
Mail.Ru.Agent	2,088	5
PowerPoint 2007	2,629	4
Opera	1,841	8
Adobe Reader X	2,441	4,092
Windows Media	1,547	6
Windows Live Photo Gallery	1,347	3
WordPad	1,3224	4

 

1.1.10. Берілген негізгі және қосымша кестелерді құрыңыздар. Қосымша кестенің мәліметтерін қолданып негізгі кестеде қажетті есептеулерді орындаңыздар.

 

     Түсінік: мен берілген негізгі және қосымша құрып алдым, және оларды байланыстыру үшін Ссылки и массивы категориясының ВПР функциясын қолдандым. Олар арқылы кестелердегі ақпаратты өңдедім: қосымша кестеде көрсетілген мәліметтерді негізгі кестеге енгіздім.

Металл аты	1 т металды өңдеуге	Мтеалл	Э/энергия
	кетеін э/энергия саны	саны (т)	шығыны
Медь черновая	85	3000	255000
Титан	56	500	28000
Цинк	34	2000	68000
Магний	34	1500	51000
Цинк	13	1700	22100
Титан	77	200	15400
Медь черновая	11	4000	44000
Магний	65	1200	78000
Цинк	657	1900	1248300
Барлығы	76	16000	1809800

                                            Әдебиеттер тізімі.

1. М.Д.Ешпанова, Ибрашева Ә.Т., Н.В.Сябина. Информатика. Барлық оқу түрінің 5В0702-Автоматтандыру және басқару, 5В0719-Радиотехника мамандықтары үшін есептік-графикалық жұмыстарды орындауға әдістемелік нұсқаулар. -Алматы: АЭжБИ, 2009. -41 бет.

2. Безручко В.Т. Практикум по курсу «Информатика». Работа в Windows, Word, Excel. - М.: Финансы и статистика, 2003.

3. Бондаренко С. Microsoft Office 2003 в теории и на практике. - М.: ООО Новое знание, 2004.

4. Воровский Ф.С. Информатика. Новый систематизированный толковый словарь – справочник. Вводный курс по информатике и вычислительной технике в терминах. – М.: Либерия, 2001.

5. Ибраева Л.К., Сябина Н.В., Рудакова Л.Н. Информатика. Конспект лекций (для студентов всех форм обучения всех специальностей).- Алматы: АИЭС, 2006.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Мазмұны

Жұмыс мақсаты...............................................................................................................3

1.1 Есептік-графикалық жұмыс  тапсырмасы..................................................3

     1.1.1 тапсырма...............................................................................................3

     1.1.2 тапсырма...............................................................................................4

     1.1.3 тапсырма...............................................................................................5

     1.1.4 тапсырма...............................................................................................6

     1.1.5 тапсырма...............................................................................................7

     1.1.6 тапсырма...............................................................................................8

     1.1.7 тапсырма...............................................................................................9

     1.1.8 тапсырма.............................................................................................10

     1.1.9  апсырма..............................................................................................12

     1.1.10 тапсырма...........................................................................................14

Әдебиеттер тізімі..............................................................................................15