Персонлды басқарудағы контроллинг

Мазмұны 

Кіріспе.

1 Бөлім. Персоналды  басқару және контроллинг негіздері...........................

1.1. Персоналды  басқарудың мәні мен мазмұны............................................

1.2. Контроллинг:  негізгі ұғымы, мақсаттары және  міндеттері.....................

1.3. Кәсіпорында контроллинг жүйесін құруға ықпал ететін факторлар...... 

2 бөлім. Ұйымның персоналды басқару жүйесіндегі контроллингті жоспарлау.........................................................................................................

2.1. Персоналды басқару жүйесіндегі контроллингті енгізу........................

2.2. Ұйымдағы  персоналды басқару жүйесіндегі  контроллинг

ерекшеліктері......................................................................................................

2.3. Ұйымдағы  контроллинг жүйесінің тиімділігін  бағалау және жетілдіру бағыттары........................................................................................................... 

Қорытынды.

Қолданылған әдебиеттер 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Кіріспе. 

      Нарықтық  экономика жағдайында елімізде кез келген өндірістің әлеуметтік – экономикалық тиімділігін жоғарылатуға мүмкіндік беретін персоналды басқарудың қазіргі кездегі түрлері мен әдістерін тәжірибеде пайдалану мәселелері ерекше мәнге ие болып отыр.

      Қазіргі кезде меншік түрі әр түрлі кәсіпорындарда нарықтық қатынастардың дамуы мен  кәсіпкерлікті ынталандыруға бағытталған  ұйымдық құрылымды басқару әдістері мен түрлерін қайта өзгерту көбінесе тиімсіз және қойылған мақсатарға жеткізбей  отыр. Мұның негізгі себептерінің бірі – елімізде жүргізіліп отырған  реформаларды нарықтық экономиканың күрделі  мәселелерін жоғары кәсіптік деңгейде, дәстүрлі емес жолмен шешуге қабілеті бар қажетті кадрлардың аздығы. Бұл  мәселелерді шешу үшін персоналмен  жұмыс істеудің тиянақты жүйесі керек.

      Экономиканың  қазіргі даму кезеңінде дүние  жүзінің көптеген елдеріндегі негізі проблемаларының – персоналмен  қалай жұмыс жасау болып отыр. Бұл мәселені шешу жолдарының көптігіне  қарамастан өнеркәсібі дамыған әр түрлі  елдерде кадрларды таңдау процедуралары  мен әдістерін бір қалыпқа  келтіру; оларды бағалаудың ғылыми критерийлерін  дайындау; персоналды басқарудың қажеттілігін талдауға ғылыми әдістерді пайдалану, кадрлық шешімдерді негіздеу және олардың  жариялылығын кеңейту; мемлекеттік  және шаруашылық шешімдерді кадрлық  саясаттың  негізгі элементтерімен жүйелі түрде байланыстыру негізгі  элементтерімен жүйелі түрде байланыстыру негізгі ортақ үрдіске айналып  отыр.

      Кәсіпорында менеджменттің тиімділік факторы  есебінде персоналды басқару проблемасына кейінгі уақытта аса көңіл  бөлініп отырғанына персонал менеджментінің маңыздылығын ғалымдар мен кәсіпорын  басшыларының мойындауы себеп болып  отыр. 
 

    Осы мәселені шешуде қазіргі кезде ұйымның  контроллинг жүйесін енгізуде. Контроллинг – кәсіпорын экономикасын талдау мен болашақта күтілетін әрекеттерге қатысты басқарушылық қызметті үйлестіру бағытындағы кәсіби қызметтің заманауи жаңа тұжырымдамасы.

    Контроллингтің  міндеттеріне табыстылықты, өтімділікті  қамтамасыз ету, тәуекелді төмендетуді  жоспарлау және бақылау жатады. Мұнда  контроллингтің негізгі мақсаты  ретінде қызметті басқару, төтеп  беру және күшейту бағытындағы іс-шараларды  дер кезінде жүргізуге мүмкіндік  беретін ақпаратпен уақытылы қамтамасыз ету. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

1 Бөлім. Персоналды басқару және контроллинг негіздері. 

1.1. Персоналды басқарудың  мәні мен мазмұны 

      «Кадр» және «персонал» деген ұқсас және мағынасын өзара алмастыратын түсініктердің кейбір еркшеліктері бар. Кадрлар дегеніміз кәсіптік-біліктілік, әлеуметтік-психологиялық, жыныстық, жастық және басқа құрылымдық бөлшектермен сипатталатын кәсіпорын жұмыскерлерінің жиынтығы. Кадрларға тек еңбекке кәсіптік қабілеті және арнайы кәсіптік дайындығы бар жұмыскерлер ғана жатады.

      Персонал – бұл адамдардың жеке сапаларының күрделі жиынтығы, оның ішінде әлеуметтік-психологиялық қасиеттері басты рол атқарады, персонал – кәсіпорынның экономикалық және инновациялық кеңістігінің маңызды бөлігі. Персонал – бұл ұйымның болашағын анықтайтын стратегиялық фактор, себебі, тек адамдар ғана жұмысты орындайды, идеяларды ұсынады және кәсіпорынның әрі қарай дамуына мүмкіншілік береді.

      Персонал – «кадрлар» түсінігін қамтитын неғұрлым кең ұғым болып табылады, сондықтан персоналды басқару негізі болып ұйым мақсаттарына жету, өндірістік жүйелердің қызмет етуінде жұмыскерлердің потенциалын неғұрлым толық және тиімді пайдалану мен дамыту тұрғысынан қарағанда өндіріс процесінде қызметкерлердің арақатынасы өте маңызды орын алады.

      Персоналды  басқарудың қазіргі замандағы тұжырымдамасы  әлеуметтік-экономикалық жүйе ретінде  кәсіпорынның іс -әрекеті негізінде  нақты адамды қояды және қызметкерді  кәсіпорынның ұйымдық-экономикалық механизмінің шешуші элементі ретінде қарастырады.[1]

      Персоналды  басқару – іс-әрекеттің функционалды ортасы, оның мәселесі – кәсіпорынды керек уақытта, қажетті мөлшерде және талап етілетін сапада кадрлармен қамтамасыз ету, оларды дұрыс орналастыру және ынталандыру. Персоналды басқару мақсаты жалпы ұйымның игілігі мен жұмыскерлердің жеке мүдделерін ескере отырып, әрекет ететін еңбекке қабілетті ұжымды қалыптастыру болып табылады.

      Кәсіпорын персоналды бір мезетте басқарудың объектісі де, субъектісі де бола алады. Кәсіпорын қызметкерлерінің объект болуының себебі: олар өндірістік процестің  бір бөлігі болып табылады. Сондықтан, өндірісте адам ресурстарын жоспарлау, қалыптастыру, қайта бөлу және тиімді пайдалану персоналдарды басқарудың негізгі мәні болып табылады және осы тұрғыдан қарағанда өндірістің материалдық-заттай элементтерін басқаруға  ұқсас келеді.

      Персоналды  басқару мақсаттары. Персоналды басқару келесі мақсаттарды көздейді:

  1. Жалпы мақсаттарға жетуде кәсіпорынға көмек көрсету;
  2. Жұмыскерлердің шеберлігі мен мүмкіндіктерін тиімді пайдалану;
  3. Кәсіпорынды біліктілігі жоғары және қызығушылық танытатын қызметкерлермен қамтамасыз ету;
  4. Жұмыскерлердің өз жұмыстарына барынша толық қанағаттануына, олардың өздерін толық көрсете алуына ұмтылу, ал бұл өз алдына әрбір жұмыскердің осы кәсіпорында жұмыс істеу тілегін жоғарылатады;
  5. Жеке адамның потенциалын тиімді пайдалану қағидасына сәйкес адамның еңбек (жеке басты, психофизиологиялық) іс-әрекетін басқару механизмін меңгеру.

      Ең  жоғарғы мақсат – персоналды басқару  жүйесіндегі кәсіпорынның таза табысы адамдардың әлеуметтік қажеттіліктерін  өндірісте қанағаттандыру болып  табылады.

      Персоналды  басқару жүйесі. Персоналды басқару жүйесі персоналдарды басқару мақсаттарынның, функцияларының, ұйымдастырушылық құрылымның қалыптасуларынан, басқарушылық шешімдерді негіздеу, өңдеу, қабылдау және орындау процестерінде мамандар мен жетекшілердің тігінен және көлденеңінен функционалды өзара байланыстардың қалыптасуынан тұрады.

      Персоналды  басқару функцияларын жүзеге асыратын жүйе ұйымның персоналын басқару  жүйесі деп аталады.

      Ұйымның персоналын басқару жүйесі жалпы  және сызықтық басқарудың кіші жүйелерінен, сонымен қатар, бірыңғай функцияларды орындауға мамандандырылған бірқатар функционалды кіші жүйелерден тұрады.

      Жалпы және сызықтық басқарудың кіші жүйесі: ұйымды бүтіндей басқару, жеке функционалды және өндірістік бөлімшелерді басқару  жұмыстарын атқарады.

      Ұйымдағы  персоналды басқару жүйесі ұйымды бүтіндей және оның жеке бөлшектерін басқаруды  орындайтын сызықтық жетекшілік бөлімдер мен сонымен қатар, келесі функционалды және қамтамасыз ететін кіші жүйелерден тұрады:

    • Персоналды жоспарлау және маркетинг;
    • Персоналды жалдау және есепке алуды басқару;
    • Еңбек қатынастарын басқару;
    • Бір қалыпты еңбек жағдайын қамтамасыз ету;
    • Персоналды дамытуды басқару;
    • Персоналдың мінез – құлқын мотивациялауды басқару;
    • әлеуметтік дамытуды басқару;
    • басқарудың ұйымдастырушылық құрылымын талдау;
    • персоналды басқару жүйесін құқықтық қамтамасыз ету;
    • персоналды басқару жүйесін ақпараттық қамтамасыз ету;
    • персоналыд басқару жүйесін техникалық қамтамасыз ету.

      Персоналды  басқару қызметінің құрылымдық орналасқан орны келесі нұсқалардың біріне сәйкес келуі мүмкін:

  1. қызмет штабтық орган ретіндегі құрылым бойынша ұйымның жетекшісіне бағынады;
  2. қызмет ұйымның басқару құрылымына кіріп, персонал бойынша тағайындалған басшының жетекшілігінде болады;
  3. штабтық орган ретіндегі қызмет құрылымы бойынша функционалды бағыттағы директорға бағынады;
  4. қызмет құрылым бойынша әкімшілік ету жөніндегі мамнның жетекшілігіне бағынады. .[1]

      Персоналды  басқару жүйесінің  ұйымдастырушылық құрылымы – бұл персоналды басқару жүйесі мен лауазымды тұлғалардың өзара байланысқан жиынтығы.

      Песоналды басқару жүйесінің ұйымдастырушылық құрылымын жасау келесі кезеңдерден  тұрады:

    • персоналды басқару жүйесінің мақсатын қалыптастыру;
    • басқару функциясының құрамын анықтау;
    • басқару функциясының құрамын қалыптастыру;
    • ұйымдастырушылық құрылымның кіші жүйелер құрамын қалыптастыру;
    • барлық деңгейдегі бөлімшелердің мамандары мен жетекшілердің құқықтары мен жауапкершіліктерін анықтау;
    • кіші жүйелер арасында байланыстарды бекіту;
    • бөлімшелердің саны мен атқаратын функцияларының еңбек сыймдылығын есептеу;
    • ұйымдастырушылық құрылымның кескін үйлесімін (конфигурациясын) құру.

      Персоналды  басқару жүйесінің ұйымдастырушылық құрылымын құру процесіндегі маңызды  кезең – оның кіші жүйелерінің  арасындағы байланыстарды қалыптастыру болып табылады. Бұл жағдайда байланыстың  түрі, оның маңызы, мерзімділігі, материалдық  негізі нақты белгіленуі қажет.

      Құрылымдық  байланыстың төрт түрін бөліп  көрсетуге болады: сызықтық бағыну (тікелей әкімшілік жасау); функционалды жетекшілік ету (әдістемелікпен қамтамасыз ету, басқа бөлімшелерге кеңес беру); бірге қызмет атқару (жұмыстарды бірге  атқару); функционалды қызмет көрсету  (шешімдерді қабылдау процесін қамтамасыз етуде көршілес бөлімшелердің ақпараттарды дайындауы немесе басқа да жұмыстар).

      Персоналды  басқару жүйесі келесі негізгі элементтерді қамтиды:

  1. басқару аппаратының мамандар тобын;
  2. басқару жүйесінің техникалық құралдар кешенін;
  3. персоналды басқару үшін қажетті ақпараттар негізін;
  4. еңбекті ұйымдастыру және персоналды басқарудың тәсілдері мен әдістемелерінің жиынтығын;
  5. құқықтық негізін;
  6. персоналды басқару мәселелерін шешудегі ақпараттық процестерді басқарудың бағдарламалар жиынтығын.

      Жалпы алғанда, персоналды басқару – ұйымда қажетті өндірістік тәртіпті сақтайтын, өндірістік функцияларды қызыға орындайтын жұмыскерлердің қажетті санымен  қамтамасыз ету болып табылады.

      Персоналды  басқару жүйесін  құру қағидалары. Басқару қағидалары – басқару функцияларын орындаудағы жетекшілер негізге алатын идеялар, заңдылықтар және мінез – құлқының тәртібі. Басқару менеджментінде негізгі қағидалар болып табылатындар:

    • басқарудағы орталықтандыру мен орталықсыздандырудың ұтымды үйлесімі;
    • басқарушылық шешімдерді қабылдауда өкілеттікті ұтымды пайдалану;
    • басқарудағы жеке басшылық пен алқалылықты дұрыс пайдалану;
    • басқарудың ғылыми негізділігі;
    • жоспарлаушылық, яғни ұйымның келешектегі дамуының негізгі бағыттарын, мәселелерін, жоспарларын белгілеу;
    • құқықтардың, міндетттемелердің және жауапкершіліктердің үйлесуі, яғни ұйымдағы әрбір адам нақты жұмыстармен қамтылады да, оның орындалуына жауап береді;
    • мотивация, яғни менеджерлер марапаттау және жазалау жүйесін неғұрлым ұқыпты жүргізген сайын мотивация бағдарламасын тиімді орындап, ұйымның және жеке бастың мақсаттарына жету үшін әр адамның әрекетін (қабілетін) ояту;
    • басқаруды демократизациялау – барлық қызметкерлердің ұжымды басқаруға қатысуы;
    • персоналды басқару жүйесін қалыптастыруда қойылатын талаптарды сипаттайтын қағидалар;
    • персоналды басқару жүйесін дамытудың бағытын анықтайтын қағидалар.

      Персоналды  басқарудың шартты қағидаларына персоналды басқару функцияларының қалыптасуы мен өндірістің мақсаты және өзгеру жағдайлары жатады. .[2] 

1.2. Контроллинг: негізгі  ұғымы, мақсаттары  және міндеттері

             Контроллинг экономикалық тұрғыда басқару және бақылауды білдіреді, дегенмен мақсат қою мен оны жүзеге асыру бағытындағы іс-шараларды жоспар құру әрекетінсіз тиімді басқару мүмкін емес. Сондықтан контроллинг жоспарлау, реттеу және бақылау бағытындағы іс-шаралар жиынтығынан тұрады. Контроллинг жүйесінің барлық элементтері жоспарлаудан бастап, оның орындалуына мониторинг жасауға дейін ең алдымен жоспардың орындалу нәтижелерін талдау, оны жүзеге асыру үдерісінде оң және теріс ауытқуларды бағалау негізінде жоспардың орындалуы үшін қажетті жағдайлар жасауға бағытталған.

    Контроллингтің  мақсаты ұйымның жалпы мақсатынан туындайды және ең алдымен ұйымның  қалыпты жағдайын сақтау және оның табысты дамуына бүкіл басқарушылық үдерісті бағдарлауға негізделген.

    Контроллинг – кәсіпорын экономикасын талдау мен болашақта күтілетін әрекеттерге  қатысты басқарушылық қызметті үйлестіру  бағытындағы кәсіби қызметтің заманауи жаңа тұжырымдамасы.

    Контроллингтің  міндеттеріне табыстылықты, өтімділікті  қамтамасыз ету, тәуекелді төмендетуді  жоспарлау және бақылау жатады. Мұнда  контроллингтің негізгі мақсаты  ретінде қызметті басқару, төтеп  беру және күшейту бағытындағы іс-шараларды  дер кезінде жүргізуге мүмкіндік  беретін ақпаратпен уақытылы қамтамасыз ету.

    Контроллинг – кәсіпорын қызметінің табыстылығын арттыру жолымен ұзақ мерзімді кезеңде оның өмір сүруін қамтамасыз етуге, серпінді дамуы үшін ұтымды инвестициялық шешімдерді қабылдауға, сондай-ақ кәсіпкерлік қызметте тәуекелді төмендетуге мүмкіндік беретін кәсіпорынды басқарудың заманауи жүйесі. Отандық және шетелдік экономист-ғалымдарының контроллинг аясындағы пікірлері мен ғылыми ұстанымдары көбінесе басқару қызметіне, үйлестіруге және ақпаратқа негізделген. Сол себепті контроллинг жеке ғылыми зерттеуді қажет етеді. .[3]

    Контроллингтің  ерекшеліктері

    А.Дайле  мен Р.Майердің зерттеулерінде нақты  өндірістік шарттарда кәсіпорынды  мақсатқа сай басқару үшін құрал  ретінде контроллингтің біртұтас бейнесін құру мақсаты алға қойылған. Осы ғалымдардың зерттеулері контроллингтің тұжырымдамалық негізде дамуына едәуір тәжрибеге негізделген (эмпирикалық) үлесін салған.

    Ю.Аниськиннің  пікірінше, контроллинг – кәсіпорын мен оның құрылымдық бірліктерінің тиімді қызмет етуін қамтамасыз ету мақсатымен келешекті басқару. Контроллинг жүйесіндегі бақылаудың дәстүрлі бақылаудан айырмашылығы әкімшіліктің негізгі міндеті болып табылмайды. Мұнда бақылаудың міндеті – «жоспар – нақты» бағалауын салыстырып, ауытқу себептерін түсіндіріп, ауытқуларды жою бойынша түзету іс-шараларын құру.

    Контроллинг, мақсаты ұйымның жалпы мақсатынан туындайды, ең алдымен ұйымның қалыпты  жағдайын сақтау жағдайын сақтау және оның табысты дамуына бүкіл басқарушылық үрдісті бағдарлауға негізделген.

    Л.В.Попова контроллингтің келесідей ерекшеліктерін және атап өткен:

  1. ағымдық қаржылық - экономикалық есептерді және стратегиялық шешімдерді байланыстыру;
  2. экономикалық тұрғыдан негізделген шешімдерді қабылдауға қаржылық – экономикалықесептеулерді бағдарлай білу;
  3. жоспарлау, бақылау, ақпараттық қамтамасыз ету сынды дәстүрлі басқарушылық қызметтердің, контроллингтің түйінін құрайтын қызметтердің жаңа мазмұны;
  4. жоспарлы – экономикалық қызметтің атқарытын рөлінің жаңа психологиялық мазмұны.

    Контроллинг пен басқару қызметтерінің ерекшеліктері  келесі кестеде 

келтірілген. 

    Басқару қызметі Басқару Контроллинг
    Есепке  алу Экономикалық  көрсеткіштер мәндерін есепке алу Біріңғай ақпараттық кеңісті шеңберінде түсініктер сөздігін қалыптастыру
    Бақылау Экономикалық  көрсеткіштердің мәндерін алшақтықтарына бақылау жүргізу Экономикалық  көрсеткіштер мәндерін бақылау, талдау және реттеудің сәйкес әдістерін  талдау
    Талдау Алшақтықтар себептерін талдау, факторлардың әсерін бағалау Қабылданған шешімдердің  сапасын жақсарту үшін үлгілерді  пайдалану
    Реттеу Алшақтықтарды, ауытқуларды төмендеу үшін математикалық  үлгілерді пайдалану  Басқару сапасын  бағалау үшін математикалық үдгілерді  пайдалану
    Жоспарлау Экономикалық  көрсеткіштердің мәндерін жоспарлау  үшін математикалық үлгілерді пайдалану Кәсіпорындағы басқару жүйесін енгізуді жоспарлау

    1-кесте.  Басқару қызметтері  мен контроллинг  арасындағы ерекшеліктер 

    Үш  өлшемді     кеңістікте   экономикалық     жүйе,    басқару       және

контроллингті бейнелеу, ғалымдардың пікірінше, олардың  өзара әрекет етуіндегі жүйе бөліктерінің мәнін бейнелейді. Кәсіпорында контроллинг  жүйесін енгізу нәтижесінде басқару  әдістерінің таңдамалы нұсқалары  құрылады және бұл контроллинг жүйесінде  шешім қабылдау болып табылады. Экономикалық жүйені басқару жүйесінің құрылымы иерархиялық функционалды үлгілер  кешенін білдіріп, ұйым құрылымын  сипаттайды. Менеджер нәтиже (нақты) және идеяларға байланысты нәтижеге жетуге ұмтылу (жоспарлау) іс-шараларына жауап береді.

    Сондықтан    менеджер     шешім     қабылдайды,      ал      контроллер

төмендегілерге жауап береді:

  • менеджердің мақсаттарын (ойын) елестете алу айқындылығы (шоғырландыру және бақылау) ;
  • үшінші тұлғалар үшін менеджер әрекеттерінің нәтижелерінің айқындылығы (бақылау және бағалау);
  • менеджердің өзінің келешектегі осы әрекеттерін қалыптастыру– оңайландыру (үйлесімділігін қамтамасыз ету) жағдайында сараптамалық әдістемелерді пайдалану дұрыстығы.

           Контроллинг менеджер мен контроллер  қызметінің өзара байланысуы, түйісуі  кезінде көрінеді, яғни менеджер  мен контроллер бірігіп жұмыс  жасайды. Егер екеуі жеке –дара  қызмет ететін болса, онда менеджмент басқарушылық есептен бөлек қызмет етеді деуге болады. Менеджерге оның қандай да бір идеялары, іс-әрекет ету ойлары қате екенін, ал қандайы тиімділіктің барлық әлеуетін пайдаланбайтындығы жайлы ойын жеткізуі үшін контроллер деректер даярлауы қажет. .[3] 

Контроллингтің  қызметтері мен міндеттері

           Бақылау қызметі бүіл ұйым  бойынша немесе оның құрылымдық  бірліктерінің экономикалық жұмыстарын  бақылауға арналған. Ревизиядан  контроллингтің ерекшелігі – ұйым қызметінің ағымдағы және келешектегі нәтижелеріне бағытталған, сонымен қатар шаруашылық операцияны жүзеге асыру жағдайында құжаттық тексеруге байланысты емес.

          Контроллингтің қызметтері: жүйелі басқарушылық ақпараттарды жинау, өңдеу, тексеру және ұсыну болып табылады. Контроллинг, сонымен қатар жоспарлау үдерісін қолдау және үйлестіру, ақпаратпен қамтамасыз ету, бақылау және бейімдеу қызметін атқарады.

    Контроллинг мақсаты – іс–әрекет бағыты ретінде ұйымның мақсатынан

тікелей туындайды, мысалы, белгілі пайда  деңгейіне, рентабельділік және өтімділік  деңгейіне, еңбек өнімділігіне жету.

    Контроллингтің  негізгі қызметтері және олардың өз алдына

міндеттері:

  1. Есепке алу.
  • ақпараттарды жинау және өңдеу;
  • ішкі есеп жүйесін құру және енгізу;
  • ұйымның және оның құрылымдық бірліктерінің қызметін бағалау әдістері мен шешімдерін үйлестіру.
  1. Жоспарлау.
    • өнім өндірісі мен оларды өткізу, инвестиция және сатып алу жоспарларын құру барысында ақпараттық қолдау көрсету;
    • жоспарлау жүйесінің барлық «архитектурасын» қалыптастыру және жетілдіру;
    • ақпарат алмасу үдерісін үйлестіру;
    • уақыт және мазмұны бойынша жеке жоспарларды үйлестіру және байланыстыру;
    • ұсынылған жоспарлардың толықтығы мен іске асырылуын тексеру;
    • кәсіпорынның жиынтық жоспарын құру.
  1. Бақылау және реттеу.
  • уақыты және мазмұны бойына бақыланатын шамаларды анықтау;
  • мақсатқа жету дәрежесін өлшеу және бақылау үшін жоспарлы және нақты шамаларды салыстыру;
  • шамалардың ауытқу шегін белгілеу;
  • нақты мәндердің жоспарлы көрсеткіштерден ауытқуын талдау және ауытқуларды төмеендету үшін ұсыныстар беру.
  1. Ақпараттық – сараптамалық қамтамасыз ету.
  • ақпараттық жүйенің архитектурасын құру;
  • ақпараттық тасымалдаушылар мен арналарды стандарттау;
  • ұйымда бақылау және басқаруды жүзеге асыруға мүмкіндік беретін сандық мәліметтерді ұсыну;
  • шешім қабылдауға қажетті аса маңызды мәліметтерді жинақтау және жүйелеу;
  • жоспарлау, бақылау және шешім қабылдау үшін инструментарий құру;
  • түзету іс-шаралары мен шешімдерін таңдау бойынша кеңес беру;
  • ақпараттық жүйелердің қызмет етуінің үнемделуін қамтамасыз ету;
  1. Арнайы қызметтер.
    • сыртқы орта (ақша және қаражат нарығы, сала құрылымы, әкімшілік-экономикалық бағдарламар) жайлы мәліметтер жинау және талдау;
    • бәсекелестермен салыстыру;
    • басқа фирмалармен бірігу, фирма ашу (оны жабу) туралы негіздеулер беру; 
    • ерекше тапсырыстар үшін калькуляция жасау:
    • инестициялық жобалардың тиімділігін есептеу;

    Контроллинг – кәсіпорын экономикасын талдаумен және болашақта

күтілетін әрекеттерге қатысты басқарушылық қызметі үйлестіруге байланысты кәсіби қызметтің қазіргі заманғы  жаңа тұжырымдамасы. Контроллингпен кәсіби айналысатын қызметкерді контроллер деп атайды. Ол «контроллерге» өзінше антипод болып табылады (бір-біріне кереғар ұғымдар). 

    Персоналды  басқару жүйесіндегі контроллинг ұйымға жоспарлау,

басқару, контроль және кадрлық шаруашылық жұмыстардың  ақпараттық қамсыздандыру міндеттерін  мақсат етіп қояды. 

    Тиімділік контроллингі
    Кадрлық менеджменттің фирма нәтижелеріне қосқан үлесі
    Нәтижелік контроллинг
    Кадрлық менеджментте ресурстарды нәтижелі қолдану
    Шығын контроллингі
    Кадрлық менеджмент бюджеті

Нәтижелер/шығындар 
 

Шығындар/үдеріс 
 

Шығын/период 
2-кесте. Персоналды контроллингтің үш деңгейі

     

    Кадрлық контроллинг және кадрлық жоспарлау 

    Контрольсіз кадрлық жоспарлау тиімді болуы  мүмкін емес. Осыған

сәйкес  контрольды ұйымдағы адамдарды тексерумен (надзор) шатастыруға болмайды. Сондай-ақ бұл контрольды персоналға деген сенімсіздік деп ойламау керек.Котроль – басшылықтың шешім қабылдауға бағытталған функция ретінде қолданылады. Бұл процесс мақсаты кадрлық шешім қабылдау.

Персонлды басқарудағы контроллинг