Сынаудың жіктелуі. Сынау бағдарламасы

МАЗМҰНЫ
		бет
КІРІСПЕ		4
1	БАСТАПҚЫ МӘЛІМЕТТЕР	5
2	ҰЯШЫҚТЫ БЕТОННЫҢ ЖАЛПЫ СИПАТТАМАСЫ	9
3	ҰЯШЫҚТЫ БЕТОНҒА ҚОЙЫЛАТЫН ТАЛАПТАР	11
3.1	Жалпы техникалық талаптар	11
3.2	Ұяшықты бетонның сынауға жататын сапа көрсеткіштері	13
4	ҰЯШЫҚТЫ БЕТОННЫҢ СЫНАУ ӘДІСТЕМЕСІН ҚҰРУ	15
4.1	Сынаудың жіктелуі. Сынау  бағдарламасы	15
4.2	Сынауға арналған құрылғылар мен аспаптар	15
4.3	Үлгілерді сынауға дайындау	16
4.4	Бұйымды сынау әдістемесі	20
4.5    Сынау нәтижелерін  өңдеу		23
ҚОРЫТЫНДЫ		26
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР		27

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

   

 

 

КІРІСПЕ

 

Материал – материалды шындық, яғни құрылыста, өнімді өндіруде немесе басқа материал, объект немесе зат  өндіруде қолданады.

Құрылыс материалдар  – материал, яғни ғимарат немесе басқа да үйлердің құрылыстық конструкциялық жасау және де құрылыс бұйымдарын өндіру.Көптүрлі құрылыс материалдары мен бұйымдары олардың әртүрлі химиялық құрамдары мен құрылыстары бойынша әртүрлі саладағы ұйымдарда, бірақ көбіне – социалды жоғары саладағы техникалық өнеркәсіптерде өндіріледі.

Қолдану саласы мен материалдарды  алу ерте заманнан анық болды, өйткені  олар оны тұрмыста қолданып отырды және мәдениетін дамыту үстінде болды. Міне, сондықтан гректер адам тарихын  алтын, күміс, қола және темір ғасырлары  деп бөлген. Таулы нәсіл, жандыру  барысында тасқа айналатын балшық, табиғи цемент және олардың ерітіндісі.

Біздің елдің аймағында  ежелгі содан кейін орта ғасырларда жоғары және ескерткіш құрылыстар мен  ғимараттар алынды. Сонымен қатар, Арменияда, Грузияда, Азербайджанда тасты, силикаттық кірпішті, жеңіл және ауыр құрылыс ерітіндісін, тақтайша және басқа да керамикалық, темір құрылыс материалдарын пайдаланды.Ең терең зерттеулер кейіннен, яғни олардың сапасын анықтап, оны жақсарту үшін құратын, қасиетін өзгертуді анықтаған соң. Ең бірінші керамиканы анықтап, оны балшықты жағу арқылы алған болатын.

Құрылыс материалдарын  таңдаған кезде олардың жүктілікке тұрақтылығын тексереді. Кейбір материалдардың қысуға, кейбіреулерінің созуға тұрақты  талаптары болады. Материал әрдайым  қозғалтқыш күштерге қарсылық бере алу керек. Сонымен бірге материалдардың физикалық және химиялық факторларға тұратығын атап өту керек.

Бетон - қатудың нәтижесiнде және тып-тығыз (цемент немесе басқалар) байлаушы затқа араластыруға ұтымды жинақтап алынатын жасанды тас материалының толтырғыштарының құрылыс материалы. Кейбір жағдайларда арнайы қосымшалар ретінде бола алады. Соның ішінде ұяшықты бетонға келетін болсақ, ол жасанды кеуектi материал негiзінде минералды тұтастырғыш және кремнезем толтырғышы болып табылады.

Қазіргі уақытта елімізде құрылыс көлемі даму үстінде, сондықтанда елімізді сапалы құрылыс материалдармен қамтамасыз ету керек. Сонымен осы курстық жобада құрылыс материалдардың ішінде ұяшықты бетонның сапасына сынау жүргізуді мақсат қылып алдық. Бұл мақсатқа жету үшін келесі мәселелерді шешу керек:

• жалпы техникалық талаптарын анықтау;
• ұяшықты бетонға сынау өткізу үшін нормативтік базасын қарастыру;
• ұяшықты бетонның сапасын сынау және бағалау үшін сынау бағдарламасын құру;
• ұяшықты бетонның сынау картасын әзірлеу.

1 БАСТАПҚЫ МӘЛІМЕТТЕР

 

Өнімнің өмірлік кезең процесі маркетингтік зерттеуден басталады. Содан кейін жобалау және жаңа өнімді дайындау процестері болады. Жобаланып отырған өнімді дайындау үшін материалдық-техникалық жабдықтау, өндірісті дайындау және жалпы осы өнімді өндіру процесін бастау қажет. Бұдан кейін бақылау және сынау процестері жүргізіледі. Қажет болған жагдайда консервация, қорап, оны сақтау және тасымалдау процестерінде өнімді жүзеге асырғаннан кейін оның жұмыс істеу процесін алдын-ала қарастыру керек және ең соңында пайдаланылғаннан кейінгі жоюды.

Қандай да бір өнім шығаратын кез-келген ұйым сынау және сараптамалық зертхананың қызметін пайдаланылады. Көп жағдайда мұндай зертханалар ұйымның құрылымдық бөлімшелері болып табылады және сапа менеджментінің жалпы жүйесіне жатады.

Кәсіпорынның өнімінің өмірлік циклындағы сынау зертханасының рөлі едәуір маңызды. Зертхана темендегідей процестерге тікелей қатысады:

• жаңа жобаны жобалау және дайындау процесіне - әзірленіп жатқан материалдарды сынау мен сараптама жүргізуге;
• сатып алу процесіне - белгіленген материалдарды бақылау;
• өнімді өндірудің технологиялық процестеріне – технологиялық уақыт ішінде бақылаудың белгіленген нүктелерінде аралық өнімді сынау және сараптамадан өткізу. Сонымен қатар қоршаған орта мен жұмыс істейтін аймақтағы ауаның құрамын сараптау;
• дайын өнімді бақылау процесінде - шығарылатын өнім сапасының өлшемдерін бекіту үшін сынау және сараптау;
• жою процесінде - жойылатын материалдардың құрамын анықтау.

  Сынау міндеті – өнімнің сапалық немесе сандық қасиеттерін бағалау,

белгіленген жағдайда қажетті  қызметті атқаруға қабілеттілігін бағалау. Мұндай міндет сынау зертханаларында  шешіледі. Оның шешімі сынаудан кейін  өнімнің өлшемдері көрсетіліп, хаттама  толтырылады.

Бакылау міндеті – өнімнің қасиеттерінің нормативті құжаттарда оның ішінде, сынау қорытындылары бойынша көрсетілген талаптарға сәйкес келуі. Бұл міндетті хаттаманың негізінде сертификация бойынша органның сарапшылары орындайды. Сондықган бақылау міндетін сараптамалық бағалаудың міндеті деп айтуға да болады.

Нысаналарды бақылау  немесе өндіріс процесінің кезеңдері  төмендегідей болуы мүмкін:

• ұшатын - оны өткізу үшін уақыт шектелмейді;
• кезеңдік - белгілі бір уақыт аралығында өткізіледі (сағат, тәулік, айлар);
• үздіксіз - үздіксіз жүргізіледі (тұрақты).

Зерттеулік сынаулар қандай да бір сыртқы фактордың әсері кезінде нысананың тәртібін зерттеу үшін не болмаса, қажетті ақпарат көлемі болмағанда жүргізіледі. Сынау процесінде үлгінің жұмысқа қабілеттілігін бағалайды, конструкторлық шешімнің дұрыстығын, мүмкін болар қасиеттермен, өлшемдердің өзгеруінің заңдылығы мен қарқындылығын анықтайды.

Зерттеулік сынаулар жиі анықтау және бағалау үшін жүргізіледі.

Анықталған сынаулардың  мақсаты – берілген нақты және дұрыс бір немесе бірнеше шаманың мағынасын табу.

Кейде сынақ кезінде тек нысанның жарамдылығын ғана орнату керек, яғни бұл нысанның түрі белгілі талаптарға сай келе ме, жоқ па соңы анықтау керек. Бұндай сынақтар баға беру деп аталады.

Нысанның сапасын бақылау үшін өткізілетін сынақтар, бакылау сынақтары деп аталады. Бақылау сынақтарын тағайындау – жинақталған бұйымдардың немесе жасалу кезінде құрамды бөліктерінің белгілі бір даналарын техникалық жағдайына сәйкес тексеру.

Дәлелдеу сынақтарын өнім сапасының көрсеткіштердің көрсетілген мәніне жетуді қамтамасыз ету үшін, техникалық өзгерістер құжаттамаға енгізілетін әсерлерін бағалау үшін НИОКР деңгейінде өткізеді.

Алғашкы сынактар максаты – қабылдау сынақгарының үлгісін көрсету мүмкіндіктерін анықтау. Сынақты стандартқа немесе министрліктің, ведомстваның, мекеменің ұйымдастырушылық-әдістемелік құжаттарға сәйкес өткізеді.

Қабылдау сынақтарын өндіріске беретін өнімнің пайдалылығы мен 
мүмкіндігін анықтау үшін өткізеді. Бір рет шығарылған өнімнің қабылдау 
сынақтары осы бұйымдарды пайдалануға берудің лайықгылығы жөніндегі 
мәселені шешу үшін өткізіледі. Сынаққа тәжірибелі немесе басты үлгілері 
(партиялары) ұшырайды.

Кабылдау-тапсыру сынақтары өнімді қамтамасыз етуге немесе оны пайдалану туралы шешімдерін қабылдау үшін өткізіледі. Сынақты бір өнімнің немесе үлгілердің ішінен іріктеу арқылы өткізеді.

Кезендік сынақтар мынадай мақсатқа байланысты өткізіледі:

• өнім сапасының кезеңдік бақылауы;

• кезекті сынақтар арасындағы кезеңде технологиялық үрдістің тұрақгылығын бақылау;

• сол қүжаттарды кабылдау бойынша бұйымдарды жасалуының жалғастыру мүмкіндігін бекіту;

• бақылау кезеңінде шығарылған өнім сапасының деңгейін бекіту;

• қабылдау бақылау кезінде қолданылатын сынақ әдістерінің тиімділігін бекіту.

Шартты сынақтар – құрылымына немесе технологиялық үрдісіне енгізілетін езгерістердің тиімділігі мен пайдалылығын бағалау үшін өткізілетін бірыңғай әдіс бойынша біртипті өнімнің бақылауы. Сынаққа жасалу кезінде құрылымы немесе технологиялық үрдісіне өзгерістер енгізілген өнім үлгілері ұшырайды.

Қадағалау сынақтары пайдаланып жүрген дайын өнімнің үлгілерін тұрақты бақылаумен жекелей жүзеге асырылады.

Сертификаттық сынақтар қоршаған ортаның қауіпсіздігі және оны қорғау талаптарына сәйкестігін анықтау үшін өткізіледі, ал кейбір жағдайларда өнім сапасының маңызды көрсеткіштеріне байланысты: сенімділік, экономикалық т.с.с.

Сертификаттық сынақтар – НТҚ өнім сипаттарының талаптарына сәйкестігін бекітуге бағытталған іс-шаралар жүйесінің элементі. Сертификаттық сынақтар, негізі өндірушіге тәуелсіз сынақ орталықтары өткізеді. Сынақ нәтижелері бойынша сертификат немесе өнім сәйкестігінің белгісі беріледі, бұл сыртқы сауда операциялар кезінде өте маңызды.

Кезендік пайдалану  сынақтары денсаулыққа, қоршаған ортаға немесе оның тиімділігімен пайдалану қаупі түсу мүмкін көрсеткіштер өзгерген жағдайда өнімді одан әрі пайдалануға лайықтылығы немесе мүмкіндігін анықтау үшін өткізеді.

Сынақтар келесі деңгейлерде еткізіледі:

• мемлекеттік – қабылдау, біліктілік, инспекциялық, сертификаттық және кезеңцік сынақтар үшін (сапа сынағы бойынша өнімді аттестациялау кезінде олардың нәтижелері пайдаланылса);
• ведомствоаралық – қабылдау, біліктілік және инспекциялық сынақтар үшін;
• ведомствалық - қабылдау, біліктілік, сынақтар үшін.

Мемлекеттік сынақтар басты  ұйымдарда өткізілетін өндірістік-техникалық және мәдени-тұрмыстық маңызды өнім түрлері аталады.

Ведомствоаралық қабылдау сынақтарының комиссия құрамында бірнеше  ведомствалардың өкілдері болған кезде өткізіледі.

Ведомствалық сынақтар – мүдделі ведомства өкілдерінен құрылған комиссиясы өткізетін сынақтар.

Сынақ өткізу кезінде  сынақ нәтижелерінің ұдайы өндірісімен  дұрыстығы, қажетті нақтылығының бірлігін қамтамасыз ету қажет. Сынақ бірлігін қамтамасыз ету қайталау сынақтарының көлемін қысқартудағы жабдықтаушы мен тұтынушының қайталанған сынақтар нәтижесіндегі айырмашылықтарды жоюға бағытталған. Осыған байланысты басты мақсат өнім сапасы туралы сынақ ақпараттарын алу кезіндегі тікелей дұрыстығы мен толықтығы болып табылады.

Бірыңғай сынақ қамтамасыздығының  техникалық негізі аттестаттық сынақтық жабдықтар және сынақтан өткен өлшем  кұралдары, аттестация мен

тексеру кұралдары болып табылады. Бірыңғай сынақ қамтамасыздығының нормативтік-әдістемелік негізі болып табылатындар:

• өнім сынағы әдісінің стандарттары, сондай-ақ нақты өнімнің стандарттық және техникалық сынақ әдістерінің тараулары;
• өнім сынақтарының бағдарламалары мен әдістері;
• өнім сынақтарының жалпы талаптарын реттейтін сынақ бөлімшелерінің қызметінің орнатылған тәртібінің ұйымдастырушылық-әдістемелік құжаттары, сондай-ақ олардың өткізілуін қадағалау;
• мемлекеттік    бірыңғай    өлшемдерді    қамтамасыздық   жүйесінің стандарттары (МӨЖ).

Өткізілу орнына байланысты сынақты анықтайды:

• зертханалық, зертханалық жағдайда жүзеге асырылады;
• арнайы, сынақтық немесе ғылыми-зерттеу бөлімшелеріндегі сынақ жабдықтарында өткізіледі;
• полигондық, сынақ полигонында орындалатын жұмыстар, мысалы көліктерді сынақтан өткізу;
• заттай – тікелей арнайылығына байланысты сәйкес жағдайда пайдаланылатын сынақтар. Бұл жағдайда бұйымның немесе оның үлгісі құрамды бөліктері сыналмайды, тек дайын өнімнің өзі ғана сыналады;
• үлгі пайдалану арқылы сынақ өткізу бұйымның немесе оның құрамды бөліктерінің нақты (жеңілдетілген, азайтылған) үлгісіне жүргізіледі; кейде осындай сынақ кездерінде нысанның және оның құрамды бөлігін заттай сынағымен қатар математикалық және физика-математикалық үлгілерінің есептеуін өткізу қажеттігі туындайды.
• Сынақ созылуына бойынша:
• қалыпты, пайдалану жағдайында қарастырылғандай уақыт аралығында өнім қасиеттерінің сипаты туралы қажетті ақпарат көлемі алу қамтамасыздығының әдісі мен шарттары өткізіледі.
• Сынақтың ұзақтығына қарай:
• қарқынды, қалыпты сынақ кезінде қысқа мерзімде нысан қасиеттерінің сипаты туралы қажетті ақпарат алуды қамтамасыздығының әдістері мен шарттарын өткізіледі, қарқынды сынақ өткізу өнім құрудың шығындары мен уақытын қысқартуға мүмкіндік береді. Сынақ нәтижелерін қарқынды түрде алу қысымды жоғарылату, терметикалық сынақ кезінде температураны жоғарылату арқасында қол жеткізілуі мүмкін т.с.с;
• қысқартылған, қысқартылған бағдарлама бойынша өткізіледі. Әсер ету нәтижесіне байланысты сынақты анықтайды:
• қиратылмайтын - нысан сынақ өткізілгеннен кейін жұмыс істей береді (пайдалануға);
• қиратылатын - нысан сынақ өткізілгеннен кейін пайдалануға жарамайды.

 

 

 

 

 

 

 

 

2 ҰЯШЫҚТЫ БЕТОННЫҢ ЖАЛПЫ СИПАТТАМАСЫ

 

Бетон - қатудың нәтижесiнде және тып-тығыз (цемент немесе басқалар) байлаушы затқа араластыруға ұтымды жинақтап алынатын жасанды тас материалының толтырғыштарының құрылыс материалы. Кейбір жағдайларда арнайы қосымшалар ретінде бола алады. Бетон 6000 жылдан астам белгiлi, Ежелгi Римде кең қолданылды. Мың жылдарда бетонның жасауынның рецепін Римдiк империясының құлауларынан кейiн ұмытылған еді. Қазiргi бетон 1844 жылдан бастап белгiлi цемент байлаушы зат болып табылды, 1824 жылы портландцементке патенттікті Джозеп Аспендин алды, ал 1796 жылы римдiк цементке патенттiкті Паркер Джеймстің қалауы бойынша алынды. Бетонды өндiруде дүниежүзі бойынша жетекшiлер ретінде Қытай және АҚШ болып табылады. 2008 жылы Ресейде бетонның 52 миллионын текше метрлерi жасалды.

 Байлаушы заттың түрi бойынша цементтік, силикаттық, гипстік, күйiндi сiлтеуші, асфальтобетон, (полимербетон ) жұмсақ бетондар болып табылады. Тағайындауы бойынша бетондар бөлінеді: кәдімгі (өнеркәсiптiк және азаматтық ғимараттар үшiн), арнайы-су техникалық, жол, жылуды оқшаулайтынатын, сәндiк, сонымен бiрге (ядролық шығарулардан қорғау үшiн тағы басқалар дыбыс жұтатын химиялық жолмен табанды, ыстыққа төзiмдi) арнайы тағайындаудың бетондары болып келеді. Бетондарды көлемдi масса бойынша: ерекше ауыр (артық тығыздық  2500 кг/м³) барит, магнеттік, лимониттік; ауыр (тығыздығы 1800 ден 2500 кг/м³)- гравийдік, щебёндік (базальтік, әктік, граниттік); жеңіл (тығыздығы 500 ден 1800 кг/м³) — керамзитобетон, пенобетон, газобетон, арболит, вермикулиттік, перлиттік; жеңілдеу (тығызыдығы 500 кг/м³ кем емес). Ыңғайлы жиналатындықтар бойынша бетондарды: аса қаттылық (қаттылығы 50 секундтан астам); қатты (қаттылығы 5 пен 50 секунд аралығындағы); жылжымалы (қаттылығы 4 секундтен кем емес конустың шөгуi бойынша бөлшектенедi). Байлаушы заттың мазмұны бойынша: жұқасы (байлаушы заттың төмендетiлген мазмұны және iрi толтырғыштың үлкен мазмұнымен); жуан (байлаушы заттың жоғарылатын мазмұны және iрi толтырғыштың үлкен мазмұнымен); тауарлы (үйреншiктi рецептура бойынша толтырғыштар және байлаушы заттың байланысымен).

Бетонның бір түріне келетін болсақ, ұяшықты бетон ол жасанды кеуектi материал негiзінде минералды тұтастырғыш және кремнезем толтырғышы болып табылады. Негізінде құрылыс жылу изоляциясы үшiн арналған: аражабындар және шатырдағы аражабындардың темiр бетон тақталарына арналған жылыту; әр түрлi мақсаттағы ғимараттарының көп қабатты қабырғалық конструкциялары қабаттай ретiнде жылуды оқшаулау үшін; 400°С температура кезінде жылу құбырлардың және жабдықтардың беттерін жылу қорғағышы; 700°С температураға дейін ыстыққа төзімді ұяшық бетондар үшін жылу изоляциясының жабдығы;

Соңғы жылдары ұяшықты бетоннан блоктер ретiнде конструкциялық қабырғалық материалдың ең таралғаны болып табылады. Коттедждер және ұяшықты бетоннан салынған көп қабатты үйлермен салыстырғанда кiрпiш жақсы жылулық мiнездемесi болады.  Қазiргi дұрыс геометриялық блоктердiң арқасында бұл көпшiлiгiнде жетедi. Айқын өлшемдердiң арқасында (2 мм)  блоктерi желiмдейтiн жiгi бар арнайы желiмге 3 мм аспайтын жинақтауға болады, және суықтың көпiрiмен қызмет көрсететiн цементтiң ерiтiндiсiнiң жiгiне емес.

Функционалдық тағайындауы бойынша: жылуды оқшаулайтын - көлемдi масса 200 кг/м³ дейін; жылуды оқшаулайтын – конструкциялық (қоршаушы құралымдар үшiн бетон) – көлемді массасы 300—500 кг/м³ ; конструкциялық(тұрғын және ауылшаруашылық ғимараттардың конструкциялық элементтерi үшiн бетон) – көлемді массасы 1000—1400 кг/м³; Поризациялау әдiс бойынша:  газ жасау (газобетондар, газосиликаттар); көбiкті жасау (көбiктi бетондар, көбiктi силикаттар); ауа алмастыру (желдетiлген кеуек силикаттық желдетiлген ұяшықты бетон). Поризациялау әдiстердiң түрлендiрулерiне жатады: вакуумдағы газ жасауды массаның кебуi (ептеген сиретiлу).

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

3 ҰЯШЫҚТЫ БЕТОНҒА ҚОЙЫЛАТЫН ТЕХНИКАЛЫҚ ТАЛАПТАР

 

3.1 Техникалық талаптар

Бетондарды ГОСТ 25192 бекітілген талаптары бойынша қанағаттандыруы керек және анықтаған ретте бекiтiлген технологиялық құжаттама бойынша осы стандарттың талаптарымен сәйкес әзiрлеу керек.  Негiзгi параметрлер; Бетондар ұсақтайды:

- тағайындауы бойынша;

- қасаңдаулар шарттары бойынша; саңылауланулар әдiс бойынша;  - - тұтастырғыш және кремнезем компоненттерi түрлерi бойынша.  Бетондар тағайындауы бойынша ұсақтайды:

- конструкциялығы;

- конструкциялық - жылуды оқшаулайтындығы;

- жылуды оқшаулауы.

Бетондар қасаңдаулар шарттар бойынша ұсақтайды:

- ортасында пара қысым қаныққан жоғары атмосфералық қататын автоклав(синтез қасаңдауы)  ;

- автоклавтық емес - қататын пара атмосфералық қысым қаныққан табиғи шарттарда, ортасында электр жылтқыш (суды қосып алған қасаңдаулар).

Бетондар саңылаулану әдiсі бойынша ұсақтайды:

- газобетондарға;

- көбiктi бетондарға;

- көбiктi бетондарға.

Тұтастырғыш және кремнезем компоненттерiнiң  бетондары түрi бойынша ұсақтайды: негiзгi тұтастырғыш түрi бойынша;

- әктас тұтастырғыш, тұратыны iзбестерiне - масса бойынша кипелка 50, масса бойынша күйiндi және гипс немесе цементтiң қосымшасы 15 % дейiн;

- 50 % портландцементтiң  мазмұнынына және масса бойынша көп цементке тұтастырғыш;

- масса бойынша аралас тұтастырғыш, тұратыны портландцементтерге 15-50% аралығындағы, iзбестер немесе күйiндi, немесе күйiндi - әктас араластырғыш;

- масса бойынша күйiндi тұтастырғыш, тұратыны күйiндiлерiне 50%  iзбеспен қатар, гипспен немесе сiлтiмен;

- 50 % биiк тұғырлы күлдердiң мазмұнына және масса бойынша көп күлдiге тұтастырғыш;

кремнезем компонентiнiң  түрi бойынша:

- табиғи материалдарға - жақсы майдаланған кварц тағы басқа құмдары;

- екiншi өнiмдердiң өнеркәсiптерiне - күлге - тағы басқалар жэс, сумен алып тастауды күлге, әр түрлi кендердiң сөндiруiнiң екiншi өнiмдерi,

- ферро ерітінділердің қалдықтарын алып кету.

Ерекше белгiлері де, негiзi де бетондардың аттары қосуы керек қасаңдаудың тағайындауы, шарттары, түрiнiң және кремнезем компоненттерінің тұтастырғыш саңылаулануы әдiстері. Автоклав және автоклавтық емес бетондарды берiктiгін СТ СЭВ 1406 сәйкес қысуға берiктiк бойынша сыныптармен мiнездейдi. Бетондар үшiн келесi сыныптар орнатылған: В0,5; В0,75; В1; В1,5; В2; В2,5; В3,5; В5; В7,5; В10; В12.5; В15.  Қысуға есепке алу СТ СЭВ 1406  талаптардың жобалап қойылған конструкциялардың бетонның берiктiгiнiң көрсеткiштерi үшiн келесі маркалармен бейнеленедi: М7,5; М10; М15; М25; М35; М50; М75; М100; М150; М200.

Орташа тығыздықтың көрсеткiштерi бойынша бетондардың қурғап қалған күйiндегi келесi маркаларын тағайындайды: D300; D350; D400; D500; D600; D700; D800; D900; D1000; D1100; D1200.

Кезектескен мұздатуға және ерiту ұшыраған конструкциялардың бетондары аязға төзiмдiлiгі үшiн арналған бетонның келесi маркалары тағайындап тексередi: F15; F25; F35; F50; F75; F100.

Аязға төзiмдiлiгі үшін бетонның маркасының тағайындауына арналған конструкцияның пайдалануын тәртiп және сыртқы ауаның есептiң қысқы температураларына байланысты құрылыс аудандарында өткiзедi.

Бетонның физико-механикалық  қасиеттері 1-кестеде келтірілген.

 

1-кесте бетонның физико-механикалық қасиеттері

Бетонның түрлері	Орташа тығыздық бойынша  бетонның маркасы	Автоклавты бетон		Автоклавты емес бетон
		қысуға берiктiк бойынша сынып	аязға төзiмдiлiк үшін арналған марка	қысуға берiктiк бойынша сынып	аязға төзiмдiлiк үшін арналған марка
Жылу өткізбейтін	D300	В0,75	мөлшерле мейдi	¾
		В0,5
	D350	В1
		В0,75
	D400	В1,5		В0,75	мөлшерле мейдi
		В1		В0,5
	D500	¾	¾	В1
				В0,75
Конструкциялық жылуды оқшаулаушы	D500	В2,5	F15 - F35	¾	¾
		В2
		В1,5
		В1
	D600	В3,5	F15 - F75	В2	F15 - F35
		B2,5		В1
		В2

 

 

 

 

              1-кестенің жалғасы

		B1,5
	D700	В5	F15 - F100	В2,5	F15 -F50
		В3,5		В2
		В2,5		В1,5
		В2
	D800	В7,5		В3,5	F15 -F75
		В5		В2,5
		В3,5		В2
		В2,5
	D900	В10	F15 - F75	В5
		В7,5		В3,5
		В5		В2,5
		В3,5
Конструкциялық	D1000	В12,5	F15 - F50	В7,5	F15 - F50
		В10		В5
		В7,5
		В15		В10
	D1100	В12,5		В7,5
		В10
	D1200	В15		В12,5
		В12,5		В10

 

 

3.2 Ұяшықты бетонды сынауға жататын сапа көрсеткіштері

Ұяшықты бетонның сапасын анықтау үшін бірнеше сынау кезеңдерінен өткізу қажет. Қысу және созылуға беріктігін, орташа тығыздығын, ылғалдылығын, жылу өткізгіштігін, сорбциондық ылғалдылығын, бу өткізу кедергілерін, призмалық беріктікті анықтау.

Қысу және созылуға беріктігін анықтауда остік созылу, жарылу кезіндегі созылу және қысылу кезіндегі созылу жолымен бетонның дайындалған үлгісін бұзышы қысқа мерзімде анықтайды.

Орташа тығыздығын стандарт талаптарына  сай анықтайды.

Ылғалдылық – климаттық  факторлардың ең қауіпті әсерлерінің  бірі. Ол металдың тат басуын жылдамдатады, диэлектрлердің электрлік сипаттамасын өзгертеді, материалдардың жылулық ыдырауын, көгеруіне әкеп соқтырады. Ылғалдылықтың өзгеруі материалдардың физика-механикалық және химиялық құрамының өзгеруіне әкеледі. Ылғалды атмосферада жұмыс істеген бұйымды ылғалдылық жауып, оның ішіне енеді. Бұдан материал коррозияға ұшырап, бөлшектің, құрылым элементтері мен тізбектері өзгеріп, жалпы бөлшектер мен бұйымдардың механикалық беріктігін төмендетеді.

Жылу өткізгіштігін анықтау  кезінде құрылыс материалдар және бұйымдар, сонымен бiрге жылу оқшаулағыш материалдар және өнеркәсiптiк жабдықтар мен құбырлар үшiн қолайлы бұйымдарға таратылады, олардың жылу өткiзгіштігін анықтау әдiсінде минус 40 плюс 300 градусқа дейінгі үлгiнiң орташа температурасында орнатады.

Сорбциондық ылғалдылығын, анықтау  барысында құрылыс ерiтiндiге, табиғи және жасанды күйген және күйдiрiлмеген тас материалдарға, ағашқа, ағаш талшықтарға, шыны талшықтарға және минералды мақта материалдарға, пенопласттарға таратылады. Материалдың сорбционды ылғалдылығын анықтау әдісінде белгіленген, қоршаған ауадан су буын жұту қабілеті оның мінездемесі бола алады. Ол сандық булардың оларға материалдың ылғалдылығын жұту кезінде процесстiң аяқтауынан кейiн теңеледi және материалдың жылу техникалық қасиеттерi және ғимаратты қоршайтын құрылымдардың олардың пайдалану процессiнде негiзiнде анықтайды.

Бу өткізу кедергілерін анықтау барысында құрылыс материалдары, бұйым және лак бояу жамылғыларына таралады және жапырақ пен пленкалы құрылыс материалдары мен бұйымдар, лак бояу жамылғыларын бу өткiзуге, сонымен бiрге (20 ± 2) °С температурада бу өткiзгiштiк кедергiсін анықтайды.

Призмалық беріктігін анықтау кезінде  бетонның қасиеттін анықтауда көрсеткіштерді сынауда призмалық үлгілер немесе цилиндрлік үлгілерді біртіндеп қою арқылы салмақ түсіреді.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

4 ҰЯШЫҚТЫ БЕТОННЫҢ СЫНАУ ӘДІСТЕМЕСІН ҚҰРУ

 

4.1 Сынаудың  жіктелуі. Сынау бағдарламасы.

Сынау бағдарламасы –  бұл ұйымдылық әдістеселік құжат. Бұл құжатта объект, мақсаттары мен  міндеттері, өнімнің сынау есептеулері, тексеру кезеңдері, сынау түрі мен сапа көрсеткіштері, сынау өткізу мерзімі мен өткізілетін орны, мемлекеттік стандарттар мен нормативтік құжаттар тізілімі кіреді.

Бетон - қатудың нәтижесiнде  және тып-тығыз (цемент немесе басқалар) байлаушы затқа араластыруға ұтымды жинақтап алынатын жасанды тас материалының толтырғыштарының құрылыс материалы. Кейбір жағдайларда арнайы қосымшалар ретінде бола алады. Ұяшықты бетон - ол жасанды кеуектi материал негiзінде минералды тұтастырғыш және кремнезем толтырғышы болып табылады.

 

4.2 Сынауға  арналған құрылғылар мен аспаптар. Өлшеу құралдары

          ГОСТ 10180-90 талаптарына сәйкес қысу және созылу кезіндегі беріктігін анықтау үшін қондырма мен қақпақтар формасы, зертханалық діріл алаңы 435 А типті, зертханалық булаушы камера, нормалы қосаңдаулы камера, таразы, болат сызғаш, 2 кластаға ШД-П штангенциркуль, 2 кластағы сүңгілер, сынау тақталары, сынау бұрыштары, сынау машиналары, сынау престері сияқты құралдарды қолданады.