Теміржол көлігінде тасымалдауды ұйымластыру және қозғалысты басқару

М.ТЫНЫШПАЕВ  АТЫНДАҒЫ ҚАЗККА ЖШС «АҚТАУ КӨЛІК  КОЛЛЕДЖІ»

 

 

 

 

 

 

 

 

Мамандық: «Теміржол көлігінде тасымалдауды ұйымластыру және қозғалысты басқару»

 

 

 

 

 

 

КУРСТЫҚ ЖОБА

 

 

 

 

Пәні: «Жол және станса құрылғылары»

 

Тақырыбы: «Аралық стансаның жобалануы»

 

 

 

 

 

 

Орындаған: Өтесінова.А

Тобы:      ОПЖД-9/09-02

Тексерген:    Берікбаева Р.Р.

 

 

 

 

 

 

 

Ақтау – 2012

 

Кіріспе

    Аралық станса жеке бөлімнің ең көп таралған түрі. Теміржол жүйесінде 5000 – нан астам аралық станса орналасқан. Тасымалдау жоспарын толық және уақытында орындау, олардың жұмыстарының ұйымдастырылуына байланысты. Аралық стансаның негізгі қолданылуы – желістің өткізу қабілетін қамтамасыз ету, жергілікті жүк жұмысында және жолаушылар тасымалы кезіндегі халық мұқтажына байланысты. Бір жолдық желісте пойыздарды өткізу қабілеті пойыздардың басып озуына немесе пойыздардың қиылысуына байланысты. Транзиттік пойыздарды аралық стансадағы арнайы қабылдау – жөнелту жолына немесе платформа орналасқан басты жолға қабылдайды.

      Аралық стансаның жергілікті жүк айналымын атқаруда дәрежесі өсуде. Стансада минералды тыңайтқыштармен әр түрлі ауыл шаруашылық техникасына арналған қоймалар орналасады.

 

     Аралық стансадағы қабылдау – жөнелту жолдарының орналасуына сызба түрлеріне қарай мынадай түрлері бар:

 

  • қатар орналасқан түрі – қабылдау – жөнелту жолдарының бір-біріне параллель орналасуы;
  • бойлық орналасқан түрі – қабылдау – жөнелту жолдарының бірінен соң бірі қарама-қарсы орналасуы;
  • жартылай бойлық – қабылдау – жөнелту жолдарының бірінен соң бірі араласып орналасуы.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Түсінік жазба

 

Мазмұны және көлемі: түсінік  жазба және кестелік бөлім.

 

Кіріспе.....................................................................................................................

 

  1. Станса және кірме телімдерінің техникалық пайдалану мінездемесі.....

 

  1. Станса сызбасын таңдау..............................................................................

 

2.1. Аралық станса түрін  таңдау......................................................................

 

2.2. Жолаушылар ғимаратының  орналасу жерін таңдау...............................

 

2.3. Жүк ауласының орналасу  жерін таңдау....................................................

 

  1. Құрылыстардың өлшемін анықтау..............................................................

 

3.1 Жолдың ұзындығы  мен саны. Жолдың үстіңгі құрылысы.........................

 

  • 3.2 Жолаушыларға қызмет  ету құрылғысы......................................................

     

    3.3 Жүк құрылғылары. Өзге құрылғылар..........................................................

     

    3.4 Шекаралық тіректермен  сигналдардың орналасуы..................................

     

    3.5 Жолдың соңының қосылуын  есептеу...........................................................

     

    3.6 Съездің есептелуі...........................................................................................

     

    1. Пойыздық және маневрлік жұмысты ұйымдастыру................................

     

    1. Жер төсемінің бойлық бедері........................................................................

     

    1. Станса жұмысшыларының еңбегін қорғау және пойыздың қозғалыс қауіпсіздігін қамтамасыз ету.......................................................................

     

    Қорытынды..........................................................................................................

     

    Пайдаланылған әдебиеттер...............................................................................

     

    Кестелік бөлім......................................................................................................

     

     

     

     

    1. Станса және кірме телімдердің техникалық пайдалану мінездемесі.

     

    Жобаланатын аралық станса  II жолдық учаскеде орналасады. Максимальды қозғалыс жылдамдығы 120 км/сағ. жақын жатқан теміржол аралығы автоблокировкамен қамтылады, тартқыш түрі – Тепловоз. Бағыттама және сигналдарды басқару үшін станса электрлік орталықпен қамтылған. Жұп және тақ бағытындағы ең қысқа қабылдау – жөнелту жолдарының пайдалы ұзындығы 850 метрге тең.

       Жобаланатын стансаның оңтүстік – шығыс жағынан кірме жол іргелес орналасады. Қызмет көрсету мекемелері тәулік сайын құрама пойызбен вагон қабылдайды.

    Аралық стансада мынадай  құрылғылар орналасады:

    -   I – басты жолдар;

    -   Қабылдау – жөнелті жолдары –1;

    -   Тартымды және тұйық жолдар – 9,8 жолдар;

    -   Түсіріп – тиеу жолдары – 7 жол;

    -   Жолаушылар ғимараты және платформалар – I Жолда орналасқан.

       

     Аралық стансада  мынадай операциялар орындалады:

    •   жолаушы және жүк пойыздарын қабылдау және жөнелту; оларды өткізу;
    • пойыздардың басып озуы және қиылысуы;
    • жүктерді түсіріп – тиеу және сақтау, жүк құжаттарының толтырылуы;
    • құрама пойызынан вагондардың ажыратылуы және тіркелуі;
    • тиелген вагондармен жөнелту маршрутына топ жинақтау;
    • вагондарды өлшеу.

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

    2. Станса сызбасын таңдау

     

    2.1. Аралық станса  түрін таңдау

     

    Жалпы аралық стансаның жобасы өткізу қабілетінің есеп уақытын және оның болашақта дамуын қамтамасыз ету керек. Аралық стансадағы ең қысқа станса алаңының ұзындығы жадуал 2.1. көрсетілген.

     

    Аралық стансадағы ең қысқа станса алаңының ұзындығы – 2900 м.

     

     

    Жадуал 2.1

    Линия дәрежесі

    Қабылдау- жөнелту жолдарының орналасуы

    Ең қысқа станса алаңындағы жолдың пайдалы ұзындығы, м

    850

    1050

    1250

    1

    Бойлық

    2500

    2900

    3300

    1

    Жартылай бойлық

    2000

    2200

    2400

    1

    Қатар

    1450

    1650

    1850


     

     

    Аралық стнаса II жолдық учаскеде 1 жәрежеде жобаланады. Берілген қабылдау – жөнелту жолының пайдалы ұзындығы 850 метр, станса алаңының ұзындығы 2000, стансаға жақындау бедер еңістігі 7% - 3%.

     

     

     

    2.2. Жолаушылар  ғимаратының орналасу жерін таңдау 

     

    Станса алаңының ұзындығы 2000 метр, қабылдау – жөнелту жолдарының пайдалы ұзындығы 1050, сондықтан жарты бойлық  стансаның сызба түрі қолданылады.

    Жолаушылар ғимаратының  орналастыру жерін таңдау: тапсырма бойынша ауыл солтүстік – батыстан орналасқан, сондықтан да жолаушылар ғимаратын осы түрде орналастыру  қажет. Мұндай орналастыру басты жолдағы жолаушылармен, шығарып салушылармен, күтіп алушылармен, кесіп өтуін жоғарылатады.

     

    2.3. Жүк ауласының орналасу  жерін таңдау.

     

    Жүк құрылғылары аралық стансада жолушылар ғимаратына қапталынан және де қарама – қарсы жағынан орналасуына болады. Жүк ауласы оңтүстік – шығыста орналасқан.

    • пойыз қозғалысының қауіпсіздігін сақтау;
    • жолаушылардың ыңғайлы дәрежесі;
    • станса жолаушыларының қауіпсіздігін сақтау дәрежесі;
    • станса құрылғыларының бір жақта орналасуы;
    • стансаның одан әрі даму мүмкіншілігі;
    • жүк ауласына кіре берісінің ыңғайлылығы.

     

     

     

    3. Құрылғылардың өлшемін  анықтау

     

    3.1. Жолдың саны  мен ұзындығы. Жолдың үстіңгі  құрылысы

     

    Қабылдау – жөнелту  жолдарының саны көбінесе мінездемеден және қозғалыс өлшеміне байланысты орнатылады, станса және торапты жобалау нұсқауындағы ұсыныстан кем болмауы қажет.

     

    Аралық стансадағы қабылдау – жөнелту жолдарының санын анықтау. Бір жолды желіс 16 құрама поез -2 жол

     

    Аралық стансада маневр жұмысын өндіру үшін бір тартымды жол қарастырылады, оның ұзындығы қабылдау – жөнелту жолының пайдалы ұзындығының жартысынан кем болмауы керек.

    Вагондардағы жүкті  ұйымдастыру үшін міндетті түрде  түсіріп – тиеу жолын қарастыру  қажет, түсіріп – тиеу жолының  ұзындығын қойма ұзындығына тәуелді  етіп қабылдайды.

    Вагондарды жүк орнына қайта қою үшін маневр есебі бойынша кірме жол қарастырылады, оның ұзындығы тиеп – түсіру жолының ұзындығына тәуелді болады. Жеке вагондардың өтуін, пойыздардың сапар желісіне еруін тоқтату үшін қорғауыш тұйық жол қарастырылады, бұл жолдың пайдалы ұзындығы 50 метрден кем болмауы қажет.

     

     

    Жолдың үстіңгі қабатының  қуаты.

     

    Жадуал 3.1

    Жолдың атауы

    Реліс түрі

    Шпал түрі

    Вид шпал

    1км жолдағы шпал  саны

    Құм, м

    Щебень, м

    1

    2

    3

    4

    5

    6

    7

    Басты

    Р65

    т/б

    1А

    1840

    0,2

    0,35

    Қаб.-жөнелту

    Р50

    Ағаш

    2А

    1640

    0,25

    		  

    Тағы басқа

    Р50

    Ағаш

    3А

    1440

    0,25

    		  

     

     

      1.  Жолаушыларға қызмет көрсету құрылғысы.

     

          Жолаушылар құрылғысының  бірі  болып жолаушылар ғимараты, жолаушылар платформасы, бір және  әр деңгейдегі өту жолы, жүк  қоймасы, перрон әжетханасы, өрт  сарайы, жолаушылар ғимараты жанындағы алаң. Вокзал түрлерінің негізгі өлшемдері жадуал 3.2 көрсетілген.

     

                               Вокзал түрлерінің негізгі өлшемдері

     

                                                                                                                      Жадуал 3.2

    Вокзал сыйымдылығы, адам

    Ұзындығы, м

    Ені, м

    50

    18

    12


     

     

     

            Жақын орналасқан басты жолдың  осінен жолаушылар ғимараты орналастырылады, 20 метрден кем болмауы керек,  ал жолаушылар пайыздарының жылдамдатылған  қозғалыс желілерінде 25 метрден кем болмауы керек.  Вокзал алаңының өлшемі 5000 метрден кем болмауы тиіс.

                 Жолаушылар платформасы станса сызбасының есебіне, жолаушылар қозғалысының көлеміне және жолаушыларға ыңғайлы деңгейде орнатылады. Олардың ұзындығы 400 метрден кем емес және 500 метрден артық болмауы қажет, ал есеп бойынша ені 6 метрден кем емес, аралық платформаның ені тапсырма бойынша қабылданады.

             Биік жолаушылар платформасы реліс шүйдесінен 1100 мм орналасқан.

     

     

                         3.3 Жүк құрылғылары. Өзге құрылғылар.

     

            Жүк мінездемесі мен құрылғылар  саны жобамен бекітілмегеннен  кейін жүк операцияларын орындау  үшін жалпы қолдану орнында  аралас құрылыс секциясы түрлері  қарастырылады, ол жабық қойма  мен платформадан тұрады.

             Автоматтық және телемеханика құрылғылары кіру, шығу және маршруттық  сигналдардан тұрады, бағыттама мен сигналдар электрлік орталықпен  станса кезекшісінің бөлім ішімен басқаруымен, жолаушылар ғимаратына орналасқан.

     

     

     

     

     

     

        3.4  Шекаралық тіректермен сигналдардың орналасуы.

     

            Шекаралық тірек жылжымалы құрамның тоқтау шегі болып табылады, пойыздардың қозғалыс қауіпсіздігін қамтамасыз етеді және де жол аралығы 4,1 метрге тең.

     

     



     

     

           Бағыттама  бұрмасының центрінен шекаралық  тірекке дейінгі арақашықтық.

     

                                                                                                                                         Жадуал 3.4

     

     

    Жол аралығы, м

    Айқастырма маркасы

    1/9

    1/11

    1

    2

    3

    4,8

    43,4

    53,11

    5,3

    43,4

    46,86

    6,5 және>

    43,4

    46,86


     

     

     

    Кіру сигналы

     

     Кіру сигналы өзекщеден  бірінші бағыттама бұрмасына  дейін немесе шекаралық тіректен  бағыттама бұрмасына дейін 50 метрден  (Тепловоздық  тартқыш түрінде)  және 300 метрден (электровоздық тартқыш  түрінде) кем болмайтын арақашықтықта орналасуы қажет.

     

     

     



     

     

    (300м+а)

     

     

     

     

     

     



     

    (300м)

     

     

     

    Шығу сигналы

     

       Шығу бағдаршамы  шығуға арналған бірінші бағыттаманың  алдында, пойыздар қозғалысының  оң жағында орналасады.

     

    а)  Шекаралық тірек  берілген жолдың  ұзындығын анықтайды  және бір жол аралығында сол жолдың шығу бағдаршамымен орналасады.

      Арақашықтығы  жадуал 3.3 көрсетілген

     

     

    б) Сигнал әр түрлі жол аралығында шекаралығ тірекпен орналасқандағы арақашықтығы 3,5 м  шекаралық тірекпен.

     

     

     в) Сигнал қарама  қарсы бағыттама бұрмаларының  алдында орналасқандағы арақашықтығы  а ББЦ – дан бастап.

     

     

     

     

     Бағыттама бұрмасының  центрінен шығу бағдаршамына  дейінгі арақашықтық.

     

    Жадуал 3.4.

    Жол аралыгы, м

    А

     

    1/9

    1/11

    1

    2

    3

    5,3

    56

    63

    6,5 және >

    47

    56




                                                                                                                             

     

    3.5 Жолдың соңына қосылуын есептеу.

     

    Жолдың соңына  қосылуы  деп  екі жолдың бір бағыттама  бұрмасы арқылы қосылуы және де бір  жолдың бағытының аяқталуын айтады.

     


     


     

                                    


    3.6 Съездің есептелуі.

    Съезд деп екі жолдың екі бағыттама бұрмасы арқылы қосылуын айтады.

     




     

    4. Стансадағы  пойыз және манерв жұмысын  ұйымдастыру

     

        Аралық станса  жеке бөлімнің жол дамуындағы ең көп таралған түрі. Бұл стансада мынадай операция түрлері орындалады:

    • жолаушы және жүк пойыздарын қабылдап, жөнелтеді, тоқтауына жағдай жасайды;
    • Пойыздардың басып озуы;
    • Пойыздардың қиылысуы;
    • Жолаушыларды түсіріп және мінгізу;
    • жүктерді тиеу – түсіру, сақтау, жүк құжаттарын рәсімдеу;
    • құрама пойыздардан вагондарды ағыту және оларға тіркеу; 
      вагондарды жинау және жөнелту маршрутының вагондарын құрастыру;
    • вагондарды өлшеу.

           

    Құрама пойыздармен  жұмыс жасау.

     

    Аралық стансада маневрлік  жұмыстарды құрама пойыздың локомотивімен орындайды, бір немесе бірнеше стансаға бекітілген арнайы лакомотивтермен, ал кейбір кезде итергіш және тартқыш лакомотивтерді қолданады. Егер аралық стасаға қызмет ету кезінде арнай локомотив бөлінетін болса, оның жұмысы кесте бойынша орындалады. Бұл кесте қозғалыс кестесіне байланысты болады, стансадан жөнелтілетін вагондар құрама пойыздың келуіне дейін, тіркелуге дайын тұруы үшін, ал қабылданған вагондар ажыратылуынан кейін түсіріп – тиеу жұмыстарына берілгенше күтіп тұрмауы үшін.

    Пойыздың соңғы жағындағы  маневрларды мұндай стансада маневр локомотиві орындайды, ал пойыздың басты  бөлігінде құрама пойыздың локомотиві орындайды. Құрама пойызды шығарып  салатын басты кондуктор стасадағы  жинақталуды, құрамдағы вагондарды дұрыс орналасуын тексереді.

    Жол бойында тіркелетін вагон құжаттарын жинайды, ал аралық стансада вагондардың ажыратылуын  және тіркелуін басқарады.

    Құрама пойыздың өңдеу  уақыт нормасын техналогиялық операциямен  бірге анықтайды, екуінің біреуінің  параллель орындалуын ескере отырып маневрлік жұмыстардың уақыт нормасын анықтау үшін алдымен вагондардың ажыратылу және тіркелуінің орташа көлемін, вагондарды беру және жүк жұмысының пункттерін жинақтау мөлшерін анықтайды.

    Уақыт нормаларын формула  бойынша маневр жұмысының техникалық жинақтау басқармасы есептейді.

     

    5. Жер төсемінің  бойлық бедері.

    Бойлық бедері желісі деп теміржол осьінің тік жазықтыққа түсірілген кескінің айтады. Және де ол көлденең арақашықтығы 1:1000 масштабта  сызылады.

    Бойлық бедер мынадай  кестеден тұрады:

    -жол километрі; 

    -пиеттер;

    -жер белгілері (қара);

    -жобалық еңіс;

    -жоба белгісі (қызыл)

    -жұмысшы белгісі. 

    Қара белгілер – жер  қабатының белгісі. Жер белгісі  интерполяциялық әдіспен анықталады.

    Қызыл белгілер – жер  төсемінің жобалық белгісін білдіреді. Жоба белгісі мына формула арқылы есептеледі:

     

    Н кр = Н зад + і * е, м

     

    Мұндағы, Нзад – берілген жоба белгісінің  еңістік көрсеткіші;

          І –  еңес мөлшері, %0;

            Е – еңіс ұзындығы;

    Жұмысшы белгісі дегеніміз  қара белгілер мен қызыл белгілер арасындағы айырмашылық. Жұмысшы белгісін есептеу жер жұмысының көлемін анықтау үшін қажет. Егер жоба белгісі жер белгісінен үлкен болса, онда жұмысшы белгісі ойық тереңдігін көрсетеді, ал кем болса, онда төкпе үйіндінің биіктігін көрсетеді.

    Жобалық еңестер бедер элементтерінің әрқайсысына жазылады.

     

    Жер жұмысының көлемі 26000

     

     

     

     

     

     

    Жол ведомсі

     

     

    Жол

    №

    Жолдардың атауы

    Реліс түрі

    Жолдың шегі

    Жолдың толық ұзындығы

    Жолдың пайдалы ұзындығы

    Бастап

    Дейін

    1

    2

    3

    4

    5

    6

    7

    1

    Басты

    Р-65

    2

    33

    1150

    1100

    2

    Қабылдау-жөнелту

    Р-50

    2

    33

    1150

    1100

    3

    Қабылдау-жөнелту

    Р-50

    5

    		  

    1200

    1150

    4

    Қабылдау-жөнелту

    Р-50

    12

    		  

    1200

    1150

    5

    Выставочный

    Р-50

    29

    7

    1050

    950

    6

    Түсіріп-тиеу

    Р-50

    23

    21

    350

    800

    7

    Тартымды

    Р-50

    19

    Тұйық

    600

    650

    8

    Тұйық

    Р-50

    25

    тұйық

    550

    500


     

     

    6. Станса жұмысшыларының еңбегін қорғау жіне пойыздардың қозғалыс қауіпсіздігін қамтамасыз ету.

    Теміржол мамандарының көбісінің жұмысы пойыз қозғалысымен және маневр жұмысымен байланысты. Теміржол шекарасы пойыз жүретін  болғандықтан адам өміріне қауіпті, сондықтан жолда тұрғанда аса аңғарымды болу керек. Және де барлық қауіпсіздік сұраныстарды орындак қажет, егер орындамаған жағдайда ауыр жағдайға әкеліп соқтыруы мүмкін.

    Ең бастысы жұмысшылар жолда тұрмауы керек, жолдан өтер алдында жан – жағына қарап  алуы қажет. Егер жылжымалы құрам келе жатса, оның өткізіп бар өтуі тиіс. Теміржолдан өткен кезде релісті баспай, ұштама мен жанама релістің арасына және айқастырманың ойық жағына тұрмау қажет.

    Теміржол бойымен жүруге болады, яғни жол аралығының ортасымен  және жер төсеменің жегіменін. Ол үшін жан – жағынан мұқият қарап өтулері керек. Жол табанының ішімен және шпалдар арасымен жүруге тиым салынады.

    Станса территориясында  қызмет орнына қарай өтуге арнайы қауіпсіз маршруттар ұйымдастырылады. Мұндай маршруттар жанында «Қызметтік қарай өту» белгі көрсеткіші қойылады, сонымен қатар «өтуге рұқсат жоқ» деген рұқсат етілмейтін белгілер қойылады. Және де «Пойыздан сақтан» немесе абайлаңыз! Габаритсіз жер ескерту белгілері  қойылады.

    Барлық теміржол жүйесіндегі  жұмыстар «Теміржолдың техникалық пайдалану» ережесіне сай болу керек. Теміржол жұмысшыларына сигнализация жөніндегі инструктаж, техникалық қауіпсіздік жөнінде ережелер және де өндірістік тазалық шаралар ұйымдастырылады.

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

    Қорытынды

    Аралық станса І жолдық учаскеде орналасқан, менің станса сызбамы бойлық сызба. Жүк және жолаушылар құрылғылары бір─біріне қарама─қарсы орналасып жатды. Мұндай жағдайда орналасуы құрама пойыздарымен маневр жұмысының және пойыз жұмысының ұйымдастырылуын қамтамасыз етіледі. Станса жұмысшыларына, жүк жөнелтуші және жүк қабылдаушыларға, сонымен қатар жолаушылар ғимаратында орналасқан товар конторына  құжаттарды рәсімдеу үшін жолдар арасымен стансаның келесі шетіне өтулеріне қолайсыз жағдай туғызылады. Мұндай жүк құрылғылары жергілікті есеп бойынша қоғалыс мөлшеріне байланысты орнатылады.

    Теміржол көлігіндегі  аралық станса деп поезы қабылдайтын─жөнелту  жолдары бар және басқада жолдарды құрылыстары бар бекеттерді айтады. Аралық стансада жүкті қабылдау және жүкті жүк иесіне беру үшін, жолаушыларға қолайлы жағдай жасау үшін т.б. комециялық және техникалық операцияларды орындау үшін стансаның арнайы жүк жабдықтары жолаушы ғимараттары т.б. болуы керек.

    Аралық стансада бір─екі  басты жол, бір─екі жөнелту жолдары, бір─екі тиеу түсіру жолдары, бір─екі тартым жолдары т.б. жолдары және жабдықтары болуы мүмкін. Аралық станса поезды қабылдау─жөнелту жолдарының орналасуына  байланысты созыла жолды, жартылай созыла жолды және қатар жолды болып бөлінеді. Аралық стансалардың саны теміржолдағы бекеттердің арасында үлкен орын алады. Аралық стансада құрама поезынан жеке вагондарды ағыту─не тіркеу жұмысы, жүк тиеу─түсіру және жүк қабылдау─беру, документтерін хаттау т.б. жұмыстары орындалады.

    Аралық станса І жолдық телімде орналасқан, станса сызбасы  бойлық. Жүк және жолаушылар құрылғылары бір─біріне қарама─қарсы орналасып жатады. Мұндай жағдайда орналасу құрама пойыздарымен маневр жұмысының және пойыз жұмысының ұйымдастырылуын қамтамасыз етеді. Станса жұмысшыларына, жүк жөнелтуші және жүк қабылдаушыларға, сонымен қатар жолаушылар  ғимаратында орналасқан товар конторына құжаттады рәсімдеу үшін жолдар арасымен стансаның келесі шетіне өтулеріне жағдай туғызады. Мндай жүк құрылғылары жкргілікті есеп бойынша қозғалыс мөлшеріне байланысты орнатылады.  

    Курстық жобада жер жұмысының көлемі жөнінде жол ведомосі және бағыттама бұрмаларының едомосі есептедім.

     

     

    Пайдаланылған Әдебиеттер

     

    1. Строительные нормы и правила, применяемые в строительстве железных дорог.

    2. Устройства пути  и станции.                              

                                                                                            Скалов К.Ю.

                                                                                         Цуканов П.П

    3. Железнодорожные станции  и устройства, организация работы.

    Москва «Транспорт» 1985 г.                                            

                                                                                                   Фефелов А.М.

                                                                                           Лукьянов Ю.Е.

     

    4. Методические указания  по предмету «Жележнодорожные  станции и узлы» 1998 г.

    5. Теміржолтану негіздері.                                             

                                                                                                    БекжановЗ.С.

    6. Жүк тиеу-түсіру жұмысстарының  технологиясы мен механикаландыруы