Ирина Эланс

Автор который поможет с любыми образовательными и учебными заданиями

Токугава сегунаты билігі кезіндегі Жапония

Білім және ғылым министірлігі Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университеті

Реферат

Тақырыбы: Токугава сегунаты билігі кезіндегі Жапония

Орындаған: Бопыш Рыскүл МО11К

Тексерген: Балаубаева Бинур

Алматы 2011

Жоспар:

Токугава сегунаты билігі кезіндегі Жапония

XVII ғ. Жапонияның саяси және экономикалық жағдайы
Токугава Иэясу және Эдо кезеңі (1600-1868жж.)
Феодалдар табының құрылымы
Елдің сыртқы әлемнен оқшаулану саясатына ұмтылысы
Сауда өсімқорлық капиталдық іс-әрекеттің күшеюі
Шаруаларды жерсіздендіру және табқа жіктелу
Шаруалар көтерілісі және олардың формалары
Феодалдық шаруашылықтағы дағдарыстың тереңдеуі
Шаруалардың жаппай қалаға қоныс аударуы
Капиталистік мемлекеттердің (АҚШ, Англия, Франция және т.б.) Жапонияға енуі және тең емес құқықтық келісімдер
Орыс – Жапон қатынастары. Симод трактаты
Токугава кезеңіндегі Жапония мәдениеті
Токугава сегунатының саяси дағдарысқа ұшырауы.

XVII ғ. Токугава кезеңіндегі саяси - экономикалық жағдайы

Егер жапон қоғамына ХVII- XVIII ғғ.аралығында тірі, өзара байланысқан ағза ретінде қарасақ, онда ол басынан үлкен тарихи мәні бар өзгерістерді өткерген екі аспектіні бөлуге болады.

Оның біріншісі саяси және иснтитуционалды өзгерістерге қатысты болды, нәтижесінде жапон қоғамы сонгоку дзидай кезеңінде Токугава бакуфу жүйесінің қоғамына айналды. Жапон тарихының бұл жағы өте әйгілі және зерттелген болды.

Басқа жайтқа осы уақытқа дейін назар аз бөлінді. Мәселе, маңызды техникалық прогресс жөнінде, оның нәтижесі өндіргіш мүмкіндігін ұлғайту, ауыл шаруашылығында, тау істерінде, құрылыс пен экономиканың басқа облыстарындағы тиімділік болды.

Сөзсіз, жапон қоғамы дамуының екі аспектісі де өзара байланыста болды. Саяси өмірдің тұрақтануы Жапонияда тиімді экономикалық дамудың мүмкіндігін ашып, қоғамға саяси өзгерістер әкелді, ол өз кезегінде биліктің саяси- экономикалық шараларына әсер етті.

Азық-түлік тағамдарын өндіру қоғамның барлық таптарының ең негізгі өмір сүру талабы болып табылады. Сондықтан, Жапония саяси және қоғамдық-экономикалық өмірінде қандай өзгерістер жүрсе де, ел тұрғындарының қызметтерінің негізгі өндірістік сферасы ауыл шаруашылығындағы процестерде шешуші рөл ойнайды. Жапон ауылы мен ауыл шаруашылығын зерттеу капиталистік қатынастардың даму механизмін түсіну үшін ғана емес, қоғамдық мобилділік процестерін зерттеу үшін, жапон қоғамының қоғамдық-топтық құрылымын енгізу үшін маңызды болды, өйткені, бақылау мен тәртіп белгілеудің қатты жүйесіне қарамастан, XVII- XVIII ғғ.ақырын қоғамдық қалқаларды бұзу процесі жүріп, жерді сату тәжірибесі бақыланды. Феодалдық тіреулерді шайып өтудің басты күші, тауар-ақша қатынастарының дамуы болды.

Токугава Иэясу және Эдо кезеңі (1600-1868)

Токугава сегунатының саяси тарихы

1592жылы Кореяға жапондық әскери экспедиция басталды. Алты жыылға созылған авантюрлық соғыс Жапонияның жеңілгенімен аяқталды. Бұл 1598ж 18 тамызында соғыс бітпей тұрып қаза тапқан Хидэеси өміріндегі ең үлкен сәтсіздік болды.

Осы уақытта Токугава Иэясу өзінің білгіштігін күшейтті, Эдоны тірі қалаға айналдырды. Өзінің беделіне, әсеріне, күшіне қарай ол Жапониядағы екінші адам болды. Ол өз қыздарын сәтті күйеуге шығарып, осы туыстық қатынастармен беделді феодалдармен өз одағын мықтап бекітеді. Саясм маневр жасау техникасын жақсы игеріп, өзінің сақтығы мен бақылау қасиеттерін пайдаланып, Иэясу билік үшін күресте , өз сәттілігіне сеніп, келесі қадамдарына мықты дайындалды. Оның уақыты Хидэесидің өлімінен кейін келді.

Токугава сегунатының мекемесі

Токугава Иэясудің сегун жариялануы

Жаңа 1603ж Токугава Иэясу император үйінен, қызметшілерінен, монастр, ғибадатханалар мен даймелердің басшыларынан қалыпты жаңа жылдық құттықтауларды алды, оның ресми түрде сегун титулын иемденбегеніне қарамастан, іс соны алу жолында болды. 1602 жылы ақпанда император ауласы саналы түрде Иэясу «Минамото үйінің басшысы» деп жариялауға дайындық жасай бастады.Аула жағынан бұл жай ғана формалдық болы, өйткені атты әскери билік Иэясуға тиесілі болды.

Ода Нобунага, Тоетоми Хидэеси сегун титулын иемденбеді. Иэясу олардың өз шежірелі күші болды . Ол аулаға өзінің ата бабалары Миномото үйімен Нитта жанұясы арқылы байланыста болғанын жеткізді. Бұл жағдайға қатысты тарихшылар арасында күмән болды Токугаваның Миномото үйіне қатыстылығының куәлігі, құжаттарға кейін енгізілген өзгертулердің нәтижесі деп есептеуі. Бірақ 1603ж қаңтарда, осындай сыпайы сұрақтар кадр артында қалды және император ауласының ресми өкілі Иэясуды император оны сегун деп тағайындау ниеті жайлы хабардар етеді.

12 ақпанда оны сегун деп жариялау және придворлық мәртебе удайдзин (оң министр), бұрынғымен салыстырғанда мәртебесі жоғары (найдайдзин ішкі министр) беру салтанаты өтті. Сол үшін ауланың ресми делегациясы Киотодан жақын жердегі Тоетоми Хидэеси сарайында болған Иэсяуға жолықты. Күн жауынды және күңгірт болатын, бірақ ауланың делегациясының келуі кезінде аспан шайдай ашылды. Баубақшадан өтіп, сарайдың кіреберісінің алдында тоқтаған сарайдың өкілеттігі екі мәрте «ранг жүргіземіз» деп хабарлады. Содан кейін делегация екі топқа орналасқан верандаға жіберілді. Делегацияға қартадам жоғарылатып отырған Иэясуға императорлық жарғылар болған сандықшаны ұсынды. Осылайша, Иэясудың сегун атануы болды.

Келесі апта кезінде Иэясу императорлық аулаға сыйлықтарды жөнелтті, ал 21 наурызда өзі мәртебені алумен байланысты императордан құттықтау алу үшін Киотоға аттанды.

1602 жылы әмірші сарайына көрші, император астанасында Токугава сегундар династиясының резиденциясы болған, Нидзе қорғанының құрылысы бітті. Көп кешікпей, ханзадалар мен сарай қызметшілері алған сыйлықтарына алғыс ретінде Иэясуға барады. Сәуір айында Иэясу сарай қызметшілері мен даймелерді Нидзе сарайына шақырады, мұнда ол өнеріне тәнті болған Но театрының көрінісі құрылды.

Жалпы 1603 жылы Жапония үшін ұзақ мерзімді ішкіаралық соғыстардың аяқталып, ұзақ мерзімді бейбітшіліктің басталуы етек алды деп айтуға болады. Токугава Иэясудың биліккедеген талпынысы тоқтатылды. Жаңа сегунат алдыңғыға қарағанда мықты позицияға ие болды. Камакура мен Муромати бакуфу кезеңдерінде букэ- жауынгерлері мықты саяси позицияны сақтады және сегундарға өз билігін делегаттады. Токугава Иэясуға келетін болсақ, ол заңды императорлық жарлыққа сай, абсолютті билікке қол жеткізді.

Әміршінің сол уақытта шын билігі болмағанына қарамастан, Иэясу мақсатты және қиын жұмысты бастан өткерді, соның нәтижесінде әмірші толығымен саяси өмірден алынып тасталды. Оның саяси беделі сегундарға енді қажет болмады. Олардың орналасуындағы айырмашылықтарды сол уақытта Жапонияға келген шетелдіктер де байқады: олар әміршіні микадо, сегунды- котэй (екі сөзде жапон тілінде «әмірші» дегенді білдіреді, бірақ микадо- өте көне атақ). Сол арқылы олардың Жапония өміріндегі рөлдерінің айырмашылықтарын атап өтті. Микадо діни рәсімнің басшысы болды, ол жоғарғы абыз қызметін атқарып, өзін жердегі қызметтермен қолрамады, ал сегун елдегі жоғары билікті жүргізді.

Иэясудың болып жатқан істерден кетуі

Токугава Иэясу көп уақыт сегун болмады- 1605 жылы мамырда ол өзінің ұлы Хидэтаданың пайдасы үшін атақтан бас тартады. Сол арқылы сегун күзет орны Токугава үйімен бекітілді. Иэясу Сумпуға кетіп, жалғыз, тарихты оқып, көне заман білгіштерімен сөйлесу арқылы уақытын өткізеді. Алайда ол биліктен тек формальды түрде кетті.

Мемлекеттердің саяси орталығын Эдоға енгізу

Иэясу әміршіні саяси істерден алшақтату мақсатында тағы бір әрекет ойлап тапты- бакуфу келу орнын Эдоға көшірді. Осыған дейін ол Киотода, Муромати ауданында орналасты, бұл есімге екінші сегунат кезеңінде ие болды. Сондықтан Нобуного және басқа сэнгоку даймелер үшін Киото биліктің Меккесі секілді болды. Мэясу, алдында Минамото сияқты, өзінің Эдодағы резиденциясы Кенто ауданына бакуфуды енгізді, кезінде бұл жерге ол Тоето Хидэемен жіберілген болатын. Сондықтан Токугава үйінен шыққан сегундардың басқару кезеңін тағы Эдо кезеңі деп атайды.

Эдо қаласы біртіндеп мемлекеттің мәдени орталығына айнала бастады. Иэясу мұнда шебер қолөнершілерді, ғалымдарды, суретшілерді, жазушыларды тартты. Ол, сонымен қатар, көне жазбаларды жинауға, кітапханаларды құруға үлкен мән берді. Оның әмірі бойынша Канадзавадан Эдоға Ходзе үйімен 300жылдан көп уақытта жиналған оонымен негізделген қол жазбалар мен кітаптардан тұратын кітапхана орнатылды. Иэясу кітапбаспаханасының жомарт қорғаушысы болды. Ол барлық сопылар штаты дайме фамилиясы тарихын көшірумен айналысатын ерекше департаментті бекітті.

Эдо кезеңі, 1603-1867 (Токугава сегунаты). Здодағы (Жаңаша Токио) Токугава тобынан шыққан сегундардың орналасуы бойынша аталған. Бұл сегунаттың негіздеушісі – Токугава Иэясу- елді азаматтық соғыстың тұрақты жағдайын шығарды және өзінің бастамасымен біріктірді. Еуропалықтарды қуып шығу мен христиандыққа тыйым салу елдің ерікті «жабылуымен» бірге жүрді, яғни сыртқы әлеммен барлық қарым қатынас минимумге алып келінді. Қалалардың жедел өсуі, қалалық мәдениеттің, зкономиканың дамуы, тұрғындардың өсімі, жұртшылықтың барлық тобының өміріне жаппай тәртіп белгілеуі біз «жапондық» деп атайтын менталитет тобын құрды.

Микава провинциясын бағындырудағы соғыс кезінде Нобунага Токугава Иэясу одақтасына сопылардың қарсылықтарымен соқтығысуға тура келді, яғни ол сопылардың жерлеріне бақылау орнатуға тырысты. 1563 жылы Иэясу салықтарды көбейтті, себебі оған Сасакидағы сарайдың құрылысына қаражат қажет болды. Сол себептен шаруалар жетекшісі Хонгандзи ғибадатханасына жататын Хонсе, Цутимия және басқа ғибадатханалары болған көтеріліске шыға батады. Иэясу олармен келіссөз жүргізуге тырысты, бірақ оның елшілері өлтірілді.

Сол кезде Токугава Иэясу күшіне жүгінді. Көтерілісшілер жағында шаруалардың көтерілісін Иэясумен күресі үшін қолдануға тырысқан ірі және ұсақ феодалдар болғаны жағдайды қиындатты. Сол себептен 1564 жылы Иэясу Мегэн ғибадатханасының басшысының көмегіне жүгінуге тура келді. Бұл ғибадатхананың жауласушы сопылары Иэясу жағына шықты. Вададағы шайқаста Икко сектасының отрядтары талқандалды, ал жауласушы феодалдар тұтқындалды.

Иэясу бұл оқиғадан өзіне сабақ алды. Көтерілісті басу кезінде ол провинциядағы Икко сектасының жолын ұстаушылардың барлық ұйымдарын таратып жіберді және олардың барлық діни құрылымдарын қиратты. Провинцияның шығыс бөлігіндегі тыныштық 1564 жылдың шілдесінде қалпына келді және бірте бірте Иэясу өз билігіне барлық провинциясын қаратты.

Феодалдар табының құрылымы

Токугава династиясының (1605-1867) 15 сегундары

Эдо кезеңінде Токугава династиясының 15 сегундары кезегімен басқарды. Олардың біріншісінің қызметі- Токугава Иэясу, династияның басшысы- бірінші жіне екінші бөлімдерде толығымен қарастырылады. Енді ізбасарларына келсек, олардың ішінде тікелей ұрпақтары және шеттегі ұрпақ бұтақтарының өкілдері де болды. Олардың кейбіреулері данышпан адамдар болды және мемлекеттік ақылмен ерекшеленді, бірақ арасында қолынан түк келмейтін, еріксіз басшылар да болды.

Сегунаттар саяси жүйесін құру

Токугава Хидэтада

2-ші сегун Хидэтада 1605-1623 жж аралығында формальды басшылық етті, бірінші 10 жыл ішінде ол әкесімен бірге басқарды, кейін өзі 1632 жылға дейін билікте қалды.

Айтылып кеткендей, одан кейін кім сегун болатыны туралы сұрақты шеше отырып, Иэясу Хидэтаданың үшіншісі баласына тоқтады, оның ойы бойынша, ол мемлекетті басқару үшін бірнеше қасиеттерге ие болды. Ол әкесіне толығымен бағынышты болуме қатар, оның қасиеттерінің арасында жеке батылдық болды- Хидэтада Сэкигахара соғысына қатысты, сол кезде Иэясудың ұлын қызметте бақылауға мүмкіндігі болды. 1605 жылы 7 сәуірде Иэясу сегун атағын тастап, Хидэтада сол жылдың 6 қазанында оның орнын басты.

Иэясу, Сумпу жұмыстарынан шығып, үлкен мәртебеге ие адам огосе атағына иемденді. Хидэтада сегун болып, өз әкесінен сабақ алды. Жапония тарихында алдында кездескендей- биліктің екі жүйесі қалыптасты- Хидэтада, ұйымдастыру істерімен айналысатын басты сферасы, және Иэясу, осы өмірімен байланыс істерімен айналысатын маңызды сферада қызмет етті. Осы уақытқа дейін, биліктің екі жүйелік басқарудан айырмашылығы, бұл жолы екі басшылар бір-біріне жақын туыстар болды. әкесінің өлімінен кейін, бүкіл билік баласына өтті.

Хидэтада есімімен барлық саяси-ұйымдастырушы сегунат институттарының қалыптасуы мен бекітілуі- дайме әмірші үйінің үстінен, бақылауды күшейту, бүкіл ұйымдастырушы органдарды қайта ұйымдастырумен тікелей байланысты.

Иэсиге 1761 жылы 12 маусымда қаза болып, Дзодзедзи (Эдо) будда ғибадатханасының аймағында көміледі.

Елдің сыртқы әлемнен оқашаулану саясатына ұмтылысы

Оңашалау саясатының дамуы XVII ғасырдағы саяси іс шаралардың маңыздылардың қатарына елді сыртқы әлемнен «жабу» жайлы шешімі жатқызылды. Ол бір сәттік болмады. Елді оңашалау бойынша іс шаралар 50 жыл ішінде үзіліспен жүргізілді, яғни ол бакуфу осындай қадамға маңызды жағдайлардың қысымынан барды.

Шетелдіктердің Жапониядан қуылуының басты себебі елдің оңтүстігіндегі католиктік миссонерлердің белсенді қызметі болды. Бір жағынан, христиандықтың таралуы синто дініне үрей тудырды, және жапондық қоғамының үстінен билігінің идеологиялық бақылаудың дәстүрлі механизмдерін бұзды. Басқа жағынан жаңадан айналдырылған діншілмен манипуляция жасап миссионерлер Жапонияның ішкі саяси өміріне белсенді түрде араласады, елдің оңтүстігіндегі сепаратисттік тенденциялардың дамуына объективті түрде септігін тигізді, ал бұл өз кезегінде бакуфу өкіметіне лайық емес.

Католиктік миссионерлерді Жапониядан қуып шығу әрекеттерін Тоетоми Хидэеси қабылдаған болатын, алайда оның жарлықтары нақты іске асырылмады. Токугава сегунатының құрылуымен аталмыш саясат табанды түрде жүргізіле бастады. 1612 жылдан бастап жарлықтарымен Токугава Иэясу христиандық дінді заңнан тыс қойды. 1624-1636 ж оның артында Жапонияның еуропалықтармен қарым қатынасын шектейтін және испандықтарға елге кіруге тыйым салатын жарлықтар қатары жарық көрді.

1639 ж Жапонияда болу мен онымен сауда жасау португалдықтарға тыйым салынды. Бұл қадамның себептерінің бірі болып жапондық шаруалар қатысқан Симбарлық көтеріліс (1637-1638ж) болды. 1641 жылдан бастап тек қана голландтықтар мен қытайлықтарға бакуфудың тікелей бақылауында болған Нагасаки портында сауда жасау рұқсат етілді. Голландтықтарға рұқсат бере отыра, бакуфу Симбарлық көтерілісті басу кезіндегі олардың көмегін ескерді.

Токугава сегунатының кезеңінде Жапонияны оңашалау жайлы әңгіме қозғағанда, тарихи әдебиетте «сакоку»( «шынжырдағы ел») термині кең қолданылады. Алайда бұл эмоцианалды термин шетелдіктерді қуып жіберу мен ішкі саудадағы бақылауды күшейтумен байланысты бакуфу жарлықтары шыққанда емес, сегунат күшейген кезде, яғни XIXғ басында пайда болғанын естен шығармауымыз қажет.

Елді оңашалау саясатында негативті жақтармен қатар, жақсы жақтары да болды. Басқа мемлекеттермен кең және еркін сауда жасауға мүмкіндіктің жоғы жапондық көпестің кәсіпкерлік белсенділігін шектеді, бірақ басқа жағынан, барлық ынта, ойлап тапқыштық пен тапқырлықты ішкі сауданың дамуына бағыттай отырып, олар жапон тарихының жаңа тарихында тіпті тиімді болған іскерлік қатынастың жеке этикасын, істі жүргізу мен басқарудың ерекше жапондық түрін жасап шығарды. Токугава кезеңіндегі Жапон қоғамы сыртқы күштердің әсерінен дамуға мүмкіндік алды.

Сонымен қатар, оңашалау абсолюттік болмады. Жапония сыртқы әлеммен тек қана Нагасаки порты арқылы ғана емес, сонымен қатар Корея мен Рюкю аралы арқылы байланыс жүргізіп отырды. Сауда жасау құқығы үшін голландтықтар жылына бір мәрте Жапонияның шегінде болып жатқан маңызды жайттар жайлы баяндама жасауға міндетті болды. Сол себептен, түгел ұлт өзін әлемнен оңашалады деп бекітуге болмайды: негізінен, олардың жағынан Жапонияның ішкі істеріне араласу қаупі туған кездегі беймаза шетелдіктерге қарсы белсенді қорғану позициясын ұстанды. Бакуфу жағынан бұл ойластырылған қадам болды, және XVII ғ бірінші жартысында шетелдіктерді қуып жіберу елдегі тұрақтылықтың болуына септігін тигізетін шаралардың бірі болды.

Оқашаулану саясатының ішкі саудаға әсері

Оңашалау саясатын жүргізуде жапон өкіметі өзднрі үшін айтарлықтай маңызды болып саналатын жағдаймен санасуы тиіс еді: ішкі саудадан түсім бакуфу қаражатындағы табыстың маңызды мақаласын құрады. Сол себептен, сегунаттың ішкі сауданы сақтаудағы қызығушылығы айқын еді.

XVI ғ соңы мен XVII ғ басында Жапонияның ішкі саудасы кейбір жаңа сипатқа ие болды. Сол кезде Жапонияның ішкі саудасында ертеректе Жапонияға қытай жібегі мен жібек маталарын кіргізуге монополиясын өз қолдарында ұстаған португалдықтар мәні азайды. Жапонияға ұзақ үзілістен кейін қайтадан, Жапония мен Қытай арасындағы дипломатиялық қарым қатынасы жөнге келмесе де, ( бұл тек XIX ғ екінші жартысында, Мэйдзи кезеңінде болды) , саны бірте бірте өскен қытай кемелері келе бастады. Қарым қатынас жапон теңіз қарақшыларының(вако) Қытай жағалауындағы әрекеттері үшін, ал кейін жапондықтардың Кореяға (1592-1598) келуі әсерінен тоқтатылды.

Сонымен қоса, Жапонияның ішкі саудасындағы өзгерістер Жапонядағы өкімет басына жаңа билеушінің келуімен байланысты болды. Португалдықтар Тоетоми Хидэеси жанұясымен тығыз қатынаста болды, ал Токугава Иэясу Жапонияда XVII ғ басынан бастап сауданы жүргізе бастаған голландтықтар мен ағылшындықтарға басты тігіс жасады. Жапон –голландтық және жапон ағылшындық сауданың дамуында маңызды орынға Жапонияға 1600ж сәуір айында келген және Иэясудың кеңесшісі болған ағылшындық У.Адамс ие болды.

Голландтықтар Жапонияға 1609 ж келді, ал ағылшындықтар Кюсюдың батыс жағалауындағы Хирадо аралында 1613ж өз факториясының негізін қалады. У.Адамс өлімінен кейін, ағылшын факториясы біраз уақыт бойы өмір сүруін жалғастырды, бірақ оның шаруасының жағдайы қиын болды, сауда шығыны көп болып кетті, және 1623 ж желтоқсанында ол жабылып қалды. Ағылшындықтардың саудадағы сәтсіздіктерінің басты себебі голландтықтар жағынан қатты бәсекесі болды. Сонымен қатар, XVII ғ басында ағылшындықтар голландтықтармен салыстырғанда Ост Үндістанда берік нығаймады және тауарларды уақытында уақытында алуға мүмкіндігі болмады. Голландтықтар әлемнің бұл ауданында айтарлықтай мықты болды және сол себептен ағылшындықтарға тек қана Жапониядан ғана емес, сонымен қатар ұзақ уақытқа Ост Үндістаннан мүлдем кетуге тура келді.

Ішкі саудадағы Жапония өкіметінің бақылау және қатысу формасы болып арнайы рұқсатты беру тәжірибесі саналды-қызыл мөр(сюиндзе) оны Тоетоми Хидэеси енгізген болатын оларды беру құқығына Кюсю аралындағы ірі дайме болды- Симадзу, Мацуура, Арима, Набэсима. Шетелдіктермен сауда көптеген жерде жүргізіледі, тіпті рұқсатқа ие болғандардың арасында тек қана саудагерлер ғана емес, сонымен қатар бакуфу шенеунігі мен дайме болды. Ары қарай, ішкі саудадағы бақылауды нығайтуға тырысқан Иэясу аталмыш рұқсатты Токугава үйімен байланысқан саудагерлерге ғана бере бастады.

Көптеген саудагерлер Оңтүстік Азия елдерінен саудада ірі байлыққа кенелді, олардың көбісі Иэясудың қорғаушылығына ие болды және оған аз емес сома төлеп тұрды. Кейінірек, елді оңашалау саясатының толық дамуынан кейін олар XVIII ғ басына дейін сауда контрабандасымен айналысты, және осы үшін барынша ізіне түсушілікке , тіпті мүлкін тәркілеуге дейін барды.

1633ж ақпанында жарияланған Жарлыққа сәйкес, кемелерді, родзюдан келісім алған жағдайдан басқа шекарадан тыс бағыттауға тыйым салынды. Жапондықтар тек сол кемелермен ғана шекарадан тыс жөнеле алды. Өлім жазасы үрейімен, кеме иелеріне бортқа шығуға рұқсат қағазы жоқ тұлғаларды алуға тыйым салынды, оларға христиандықты уағыздаушы елдерге кіргені үшін жауапкершілік салынды. Осы жарлықпен шетелдіктерден тауарларды сатып алу тәртібі де анықталды. Келесі жарлықтар тәртіпті күшейтті, сонымен қатар, шетелдік саудагерлермен қатынас тәртібін бекітті.

Осылайша, бакуфу өкіметі ішкі сауданы монополизациялады, яғни өз қолдарына алды, сол себептен бакуфудың ішкі саудадан табыстары оңашалау саясатының басталуынан кейін өсе түсті.

Сауда өсімқорлық капиталдық іс-әрекеттің күшеюі

Аталмыш мазақы түсініктер тек XVIII ғ аяғында, Эдодағы жылсайынғы миссиялар формалдық сипатқа ие болғанда ғана тоқтатылды. 1790ж кейін миссия төрт жылда бір рет келіп тұрды, алайда сауда мөлшері де сол кезде азайғанын атап өтуіміз қажет.

Жапонияға жібек, дәмділер мен сол кезде Қытайдан, Оңтүстік Шығыс Азиядан сатылып әкеленетін басқа да, Жапония үшін сирек тауарларды жеткізетін голландтық кемелердің саны бірте бірте азайды. Ф.Зимбольдпен жиналған ақпарат бойынша, 1609-1709 ж Нагасакиге 480 голландтық кемелер келді, ал келесі жүз жылдықта(1709-1809) тек қана 70 болды.

Сауданың көлемі де азайды. Алғашқыда, голландтықтар сол кездегі португалдықтар секілді, тауарлар үшін төлемді күміспен алған болатын. XVI ғ екінші жартысы мен XVII ғ Жапония басқа кез келген азиялық елдермен салыстырғанда, көп күміс тапты. Жапониядан алтын да сыртқа шығарылды. Бірақ бірте бірте бірінші орынға мыс шықты. XVIIIғ амстердам базарында жапон мысы сауда келісімдерінде маңызды рөлді атқарды.

Егер XVIIғ басында ішкі сауда болмаған масштабта жүргізілсе, ал XVIII ғ оның жедел төмендеуі байқалды. Осылайша,1622 ж голландтықтар Жапонияға тауарды 4579878 кан күміс сомасында алып келсе, ал 1729-1477757 кан, ал 1789-593859 кан болды. Алып келінетін тауарлардың ішінде жібек, шикізат, қант басым болды, бірақ бірте бірте жапондықтардың өздері бұл тауарларды өңдіре бастады, бұл оларға импортты азайтуға мүмкіндік берді. XIX ғ30 ж Жапония қантты алып келуді тоқтатты.

Шетелдік тауарлар үшін ішкі рынокты жабу саясатын елді оңашалау саясатының ары қарай дамуы деп қарастыруға болады. Бірақ ол табиғи ресурсты сақтау және өзіндік өндірісті дамыту үшін жағдай туғызу мақсатын қуалады. Сол себептен, ішкі сауданың масштабтарын шектеу саясаты бакуфу әбден ойластырылып жүргізілді. Алайда, голландтықтар істің нашарлауына қарамастан Жапониядан кетіп қалмады. Өзінің сауда монополиясын олар 1854 жылға дейін сақтап қалды.

Шаруалар көтерілісі және олардың формалары

Жапониядағы Токугава кезеңінде шамамен 2700 шаруалар көтерілістері өтті. Кезеңнің бірінші жартысында олар, салықтық ауыртпалықтардың ұлғаюы және ауыл ұйымдастығында ұйымдастырылған қарсылықтар формасында өтті. Кезең ортасында шаруалар көтерілістері одан да қатты күшейді. Оны, басшыларын ортадан қуып шыққысы келетін шаруалардың өзі көтерді. Олар тек шенеуніктерге ғана қарсы емес, сонымен қатар көпестер мен артықшылығы бар ауыл бас жақтарына қарсы шықты.

Кезең соңында Токугава шарулар көтерілісі әсерінен күшті болып, биліктегілерге үлкен үлкен қауіп төндірді. Қауіптерді басу үшін үлкен әскери күштер қолданылуы тиіс болды. Шаруалар қол жеткізген өмір деңгейі мен мемлекеттің экономикалық қатысу мүмкіндігін талап етіп, өз қызығушылықтарын қорғауды үйренді. Олар жапон қоғамында болып жатқан қоғамдық- экономикалық өзгерістерде белсенді рөл ойнай бастады.

Шаруалар қозғалысы қоғамдық наразылықтың бір түрі болды. қаруларын алып қойғандықтан, шаруалар наразылықтың петициалы формасына көшті. Күрестің басқа түрі болып, ауылдардан басқа князьдықтарға не қалаларға қашу есептелді. Шаруаларға талаптар ұсынған билікке қарап, сәйкесінше барлық ауыл таптарының қызығушылықтарын білдірді. Олардың ішінде салықтарды азайту, жаңа берулерді ликвидациялау, еңбек және гуждық борыштарды алып тастау, аренда төлемін азайту, күріш пен нанның монопальды құнын құрту, шаруаларға нарыққа өздері шығып, азық- түлікті сатуға құқығын беру кездесті.

Шаруалар қызметтегі тұлғалардың беделін пайдалану, уезд шенеуніктерін ауыстыру немесе таңдау секілді әрекеттеріне жаза талап етті.

XVII ғ.даймены жаңа орынға көшіру тәжірибеленді, ол әсіресе бірінші 3 сегундарда өте жиі болды. Шаруалар осыған белсенді қарсылық білдірді, өйткені жаңа даймелер жаңа салықтарды енгізді.

XVIII ғ. көтерлістер санының өсуі

XVIII ғ.шаруалар жағдайы нашарлана түсті, барлық рұқсат етпеулерге қарамастан, олардың ауылдан қашуы өсе түсті. XVIII ғ.бірінші жартысында сегунат қаланы қашқын шаруалардан «тазарту» жайлы бірнеше қаулылар шығарды, мұның бәрі ауылдағы тынышсыздықты көрсетті. Климаттық жағдайлардың нашарлауы, стихиялы апаттар, шегірткелер өнімділікті құртып, аштық пен құнның өсуіне әкеліп соқты

1732ж Эдода аштық көтеріліс өтті- жыл өнімді болмай қалды. Тұрғындар қоймалар мен күріш сатушылардың үйін тонады. Бұл Токугава кезеңіндегі ең бірінші қала астындағы ірі көтеріліс болды.

1737-1739 жж- да сегунаттарға тиесілі Икуно бұлағында таукеншілер бас көтерулері өтті. Себебі- күріш құнының өсуі мен айлықтың төмендеуі болды. Көрші князьдықтан әскер шақыруға мәжбүр болды. Бас көтеру шаншылып, 32 бастаушылары түрмеге тасталды.