Биостатистика

Жоспар:

1. Кіріспе
2. Негізгі бөлім

А) Дисперсиялық талдау.

Б) Көпфакторлы дисперсиялық талдау.

В) Дисперсиялық талдаудың әртүрлі есептер мен зерттеулерде қолданылуы. Дисперсиялы талдаудың миграциялы процесстерді зерттеуде қолданылуы.

Г) Медико-биологиялық зерттеудің математико-статискалық талдау принциптері

Д)Тұмау гистманиннің көр бөлінуіне әсер етеді

Е) Химиядағы  дисперсиялық талдау.

Ж) Жедел  писихикалық симптомдары бар  шизофрения науқастарын атипиялық  нейролептиктер арқылы ұстап тұру (купирование)

З) Егде және кәрі жастағы тұлғалардың тісінің түсуіне әсер етуші паталогиялар

     И) Статистикалық әдiстердi контексттегi дисперсиялық талдау

     К) Факторлық анализ

ІІІ. Қорытынды

IV. Қолданылған әдебиеттер 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Дисперсиялық талдау (латынша Dispersio - ыдырау)  - әр түрлi факторлардың ықпалы зерттелетiн айнымалыға талдануға мүмкiндiк беретiн статистикалық әдiс. Әдiс 1925 жылда биолог Р.Фишермен жасалып және өсiмдiк шаруашылығындағы тәжiрибелердiң бағасы үшiн бастапқыда қолданылатын болды. Психологиядағы тәжiрибелерi, педагогикаға, дәрiгерлiк тағы басқалар үшiн дисперсиялық талдауды жалпы ғылыми маңыздылығы анықталды.

     Дисперсиялық  талдаудың  мақсаты  аралық айырмашылықтың маңыздылығының тексеруi орташа дисперсиясы  салыстыруы арқылы болып табылады. Өлшелетiн белгiсiнiң дисперсиясын әрбiрi фактор немесе олардың өзара әрекеттесуi ықпал не бiр мiнездейтiн тәуелсiзге қосылатын жiктейдi. Келесi салыстыру мұндай қосылатын әрбiр оқылытын фактордың маңыздылығы, сонымен бiрге олардың комбинациясы бағалауға мүмкiндiк бередi.

     Шындық  нөлдiгi (орташа бақылаулардың бiрнеше  топтарындағы теңдiгi туралы, таңдаулысы бас жиынтықты) болжамның жанында, дисперсияның бағасының топ аралық дисперсияның жақын бағасына болу тиiстi топ iшiндегi құбылмалылықпен болу тиiстi сабақтас.

     Нарықтың зерттеулерi өткiзуде нәтижелердiң салғастырымдылығы туралы сұрақ жиi тұрады. Мысалы, сұраулар өткiзе осы сұрауларға бiр-бiрiмен айырмашылығы болып немесе айырмашылығы болмайтындығынан қорытынды жасау керек елдiң әр түрлi өлкелерiндегi тауары қандай болмасын тұтынудың жөнiндедi осы сұрауларға бiр-бiрiмен айырмашылығы болып немесе айырмашылығы болмайтындығынан қорытынды жасау керек. Жеке көрсеткiштер салыстырсын мағынасы болмайды және сондықтан салыстыру және келесi бағаның процедурасы бұдан ортақ шамалы бағаның кейбiр ортақ шамалы мәндер және ауытқулары бойынша өндiрiп алады. Белгiнiң вариациясы зерттеледi. Дисперсия σ² – вариация өлшемі, квадратталған белгілердің орташа ауытқуы.

     Дисперсиялық  талдау кейде бұл жиынтықтардың  дисперсиясы бiрнеше жиынтықтардың бiртектiлiгi орнатылсын жорамал бойынша бiрдей болу үшiн қолданылады; егер дисперсиялық талдауды көрсетсе, математикалық күтiмнiң несi бiрдей болса, онда жиынтықтың мағынасы  бiркелкi. Демек, бiркелкi жиынтықтар бiр топтастыруға және мәлiметтi ол туралы толығырақ нақ сол алуға болады, және сенiмдi қорытындылардан астам. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

     Дисперсиялық  талдау.

     Сапалы  факторлар зерттелетiн объектке бақылаулары процессте кез келген немесе тап қалған түрлермен өзгередi. (Мысалы, нақтылы температуралық тәртiп, таңдаулы жабдық немесе материалдың факторының нақты iске асыруы ) фактордың деңгейi немесе әдiспен өңдеу деп аталады. Факторлардың бекiтiлген деңгейлерiмен дисперсиялық талдауды I-шi үлгiсiмен, кездейсоқ факторлары бар үлгiлердi - II-шi үлгiсiмен. Фактор өзгертудiң арқасында үн қосуды шамаға оның ықпалын зерттеуге болады. Дисперсиялық талдауды дәл қазiр ортақ теория үлгiлер үшiн I жасалған.

     Дисперсиялық  талдаудың нәтижелi белгiнiң вариациясын  анықтайтын факторларының сандарына  байланысты бiр фактор және көп факторға ажыратады. Бастапқы деректердiң ұйымдары негiзгi схемалармен екi және көп факторлар болып табылады:

     Қиылысқан классификация, тән I үлгiлер бiр фактордың әрбiр деңгейiне басқа фактордың әрбiр градациясы бар тәжiрибесiнiң жоспарлауында бiр жерден шығатын;

     Иерархиялық (ұялы )  классификация, тән II үлгi әрбiр кездейсоқ бiр фактордың кездейсоқ таңдаулы мәнiне екiншi фактордың мәндерiнiң өз iшкi жиынына сәйкес келедi.

     Егер  сапалы және сандық факторлардан үн қосуды тәуелдiлiктi бiр уақытта зерттелсе, онда ковариациялық талдауды қолданады, яғни аралас табиғаттың факторлары

     Тәжiрибенiң  деректердi өңдеуiнiң жанында өте  игерiлген және сондықтан. екi үлгiлер  болып есептелуге таралған. Олардың  айырмашылығы жоспарлауды ерекшелiкпен тәжiрибенiң өзiне шартталған. Дисперсиялық талдаудың үлгiлерiнде зерттеушiнiң бекiтiлген эффекттерiмен оқылатын фактордың белгiлi бiр деңгейлерi әдейi орнатады. Бекiтiлген эффект термин өзiнiң зерттеушiсiмен олардың арасындағы фактор және айырмашылықтың деңгейлерiнiң санын бекiтетiн сол мағынада осы контекстте алады. Тәжiрибенiң қайталауында ол немесе басқа зерттеушi фактордың сол деңгейлерiн таңдайды. Табиғи, фактордың мәнiнiң деңгейлерi үлгiлерде кездейсоқ эффекттермен фактордың мәндерiнiң кең диапазонынан зерттеушiмен қапылыста сайланады, және бұл диапазонның қайтадан тәжiрибелерiнде басқа болады.

     Сайып келгенде, осы үлгiлер фактордың  деңгейлерiнiң таңдауының әдiстерiмен  өзара айырмашылығы болады, анық, ең алдымен алған эксперименталдi нәтижелердiң  жалпылауын мүмкiндiкке ықпал етедi. Бұл екi үлгiлердiң айырмашылықтың бiр фактор тәжiрибелердiң дисперсиялық талдауы үшiн сонша емес айтарлықтай, дегенмен ол көп фактор дисперсиялық талдауда тiптi маңызды көрсете алады.

     Келесi статистикалық жорамалдар дисперсиялық талдауды өткiзуде орындалуы керек: үн қосудың шамалары фактордың деңгейiнен тәуелсiз (Гаустық ) нормалы тарату заңы және бiрдей дисперсияларды алады. Дисперсиялардың мұндай теңдiгi гомогендiлiк деп аталады. Сайып келгенде, өңдеудi әдiстiң өзгерiсi тек қана орташа мәнмен немесе медианамен бейнеленетiн үн қосуды кездейсоқ мәннiң жағдайында бiлiнедi. үн қосудың барлық бақылаулары сондықтан нормалы үлестiрiлулердi ығысу үй-iшiлерiне жатады.

Дисперсиялық  талдауды негiзде дисперсияның бөлiкке  бөлiнуi жатады немесе компоненттер. Вариацияны, топтаулар негiз тиiстi фактордың мерзiмдi ықпалын топ аралық дисперсияны σ² мiнездейдi, ол жеке орташа вариациялық топтардың өлшемі және мына формула бойынша анықталады:

  k -  топтар саны;

j-тобындағы n_j –бірлік саны;  

- j- орташа жеке топ;

     Вариацияны, қалған факторлардың мерзiмдi ықпалын, топ iшiндегi дисперсияны әрбiр топта мiнездейдi.

     Жалпы дисперсия аралық σ₀², топішілік дисперсия σ² және топ аралық  дисперсия арасындағы қатынас:

σ₀² =  + σ².

     Топ iшiндегi дисперсия ескерiлмеген факторлардың топтауының жанында ықпалын ұғындырады, топ аралық дисперсия топ бойынша орташа мәнге топтаудың факторларының ықпалын ұғындырады. 

Көпфакторлы дисперсиялық талдау.

     Бiрден көп фактор және бiр фактор дисперсиялық талдаудың аралығында маңызды айырмашылық  жоқ болатынын атап өтуi керек. Болғандықтан тәуелдi айнымалы факторлардың әрқайсыларына ықпалдың есепке алуынан басқа жеке, олардың бiрлескен әсерiн де бағалау керек, көп факторлы талдау дисперсиялық талдауды ортақ логиканы өзгертпейдi емес, керiсiнше бiрнеше оны күрделендiредi. Сайып келгенде, онда көп факторлы дисперсиялық талдаудың мәлiметтерiнiң талдауына кiргiзетiн жаңасы факторлы өзара әрекеттесудi бағалау мүмкiндiгiнде. Әйтсе де, әрбiр факторды жеке бағалау мүмкiндiгi ықпалы бұрынғыша болып қалады. Жинағы бiр iске қосуға бiрден екi есеп шешетiндiгiнен, (оның компьютер қолдануының вариантында) көп фактор дисперсиялық талдауды процедура мағына бұл сөз жоқ көп үнемдi факторлардың әрқайсыларының ықпалы және олардың өзара әрекеттесуi бағаланады.

     Берілген  көпфакторлы дисперсионды талдау, факторлар санымен және деңгейлерімен анықталады.  

     Дисперсиялық  талдаудың әртүрлі  есептер мен зерттеулерде қолданылуы. Дисперсиялы  талдаудың миграциялы процесстерді зерттеуде  қолданылуы.

     Миграция - қоғамның өмiрiнiң экономикалық және саяси тарап көпшiлiгiнде анықтайтын күрделi әлеуметтiк құбылыс. Миграциялы процесстердiң зерттеуi еңбек жағдайларының мүдделiлiк, қанағаттылықтың факторларының анықталуымен, және тұрғынның топ аралық қозғалысына алған факторлардың ықпалының бағасымен байланған.

            λ_ij=c_iq_ija_j,

λ_ij – i бастапқы топтан өту интенсивтілігі  j кіру;

c_i – топты тастау мүмкіндігі  i (c_i≥0);

q_ij – бастапқы топпен салыстырғандағы топтың адемілігі   (0≤q_ij≤1);

a_j – топтың қол жетімділігі j (a_j≥0).

     Медико-биологиялық зерттеудің математико-статискалық талдау принциптері

     Ақырғы  да, (зерттелетiн iрiктеудегi үлестiрiлудi сипаттың бағасы үшiн) алдын ала да қойылған есеп, көлем және мәлiметтер және олардың байланыстарының материал, түрдiң сипатына байланысты зерттеудiң  мақсаттарымен сәйкес ақырғы талдау математикалық өңдеудiң әдiстерiнiң таңдауы кезеңде болады. Мысалы, аса маңызды тұрғы бақылаудың таңдаулы топтарының бiртектiлiгiнiң тексеруi болып табылады, соның iшiнде сарапшылық жолымен, немесе кластер талдауы көмегiмен көп өлшемдi санақтың әдiстерiмен де жүргiзiле алатын бақылау. Бiрiншi кезең бiрақ белгiлердiң стандартты сипаттамасы ескерiлген сұрақтар тiзiмiнiң құрастыруы болып табылады. Әсiресе эпидемиологиялық зерттеулердiң өткiзуiнде, түсiну және әртүрлi дәрiгерлердiң ылғи бiр симптомдарының сипаттамасындағы бiрлiк, олардың (көрсетiлгендiктiң дәрежесi) өзгерiстерiнiң диапазондарының есепке алуды қоса тиiстi жерiнде. Мәлiметтiң жиыны бiртұтас түрге (әр түрлi мамандардың патологиялық әсер етулердi сипатының жеке бағасы) бастапқы деректердiң тiркеуi және олардың келтiруiн мүмкiн еместiктегi айырмашылықтарының маңыздылықтары жағдайда кезеңде, содан соң нормалауды айнымалы ойлайтын ковариант коррекция деп аталатын iске асыра алады, яғни көрсеткiштердiң қисықтықтарының мәлiметтердiң матрицасындағы жою. "мнений\\\ келiсу" \\\ мамандық және содан соң нәтижелердi ол алған тексерулер өзара салыстыруға мүмкiндiк берген дәрiгерлердiң тәжiрибесiнiң есепке алуымен iске асады. Ол үшiн көп өлшемдi дисперсиялық және регрессиялық талдаулар қолданыла алады.

     Әртүрлi де, сирек болатын бiріңғай де белгiлер бола алады. Бұл терминмен олардың әр түрлi метрологиялық бағасы ұғылады. Сандық санмен көрсетiлген белгiлер - бұл нақтылы шкалада және интервал шкалалар және (белгiлердiң I тобы) қатынас өлшелген. Мысалы, сапалы, ранг немесе балдығы дәрiгерлiк термин және күйдi ауырлықтың рұқсатсыз цифрларға мәндердiң ұғымдарының өрнегi үшiн қолданылады ) және (белгiлердiң II тобы) реттiң шкалаларын өлшейдi. Мысалы, қанның группасы классификациялық немесе номиналды мамандықтар ) - бұл (белгiлердiң III тобы) аттардың шкаласы өлшелген.

     Жағдайлар көпшiлiгiнде көрсетiлген iрiктеудi деректiлiктiң  жоғарылатуына мүмкiндiк туғызуы  керек болатын белгiлердiң өте  үлкен санның талдауын талпыныс iстелiнедi. Демек, кез келген классификациялық есептiң шешiмi үшiн мәлiметтердi iрiктеп алуы керек мәлiметтi осы есеп үшiн пайдалы жүк көтергiш, белгiлердiң таңдауын жүзеге асыруды пайдалы мәлiметтiң таңдауы дегенмен операция мүлде қажеттi болып табылады. Егер бұл зерттеушiнiң өз алдына iске асырмаса немесе болмайды маңызды пiкiрлер бойынша белгiлердiң кеңiстiктiң өлшемiнiң төмендетуi үшiн қисынды белгiлер жеткiлiктi, мәлiметтiң артықшылықпен күресi деректiлiктiң бағасы үстiрт әдiстермен ендi жолымен iске асады.

     Дисперсиялық  талдау ықпал шақырылған әр түрлi көз құбылмалылықтарының жеке компоненттерiне (дисперсия ауытқулар квадраттарының қосындысында ортақ орташа бейнеленген) жиынтық құбылмалылықтың жiктеуiне жолымен жететiн зерттелетiн (құбылыс ) белгiге (шарттар ) әртүрлi факторларының ықпалы анықтауға мүмкiндiк бередi. Дисперсиялық талдау көмегiмен белгi ауруды байбалам факторлар болған жағдайда зерттеледi. Салыстырмалы тәуекелдiң тұжырымдамасы нақтылы ауруы бар емделушiлердiң арасындағы қатынасты қарайды және ол рұқсатсыз. Салыстырмалы тәуекелдiң шамасын анықтауға мүмкiншiлiк бередi, ықтималдыққа келесi ықшамдалған формула көмегiмен бағалай алған оның бар болуында ауыруға қанша рет үлкейедi.

r' = a*d / b*c,

a –  зерттелетін топтағы белгілердің болуы ;

b – зерттелетін топтағы белгінің болмауы;

c – салыстырмалы топтағы белгінің болуы

d - салыстырмалы  топтағы белгінің болмауы

     Тұмау гистманиннің көр  бөлінуіне әсер етеді

     Бала  ауруханасынан (АҚШ ) Питсбургке зерттеушiлерi гистаминның деңгейi өткiр респиратор вирустық инфекцияларында жоғарылаған  алғашқы дәлелдердi алды. Қарамастан және гистамин өткiр респиратор инфекцияларының симптомдарының пайда болуындағы нақтылы рөлдi ойнайды жоғарғы тыныс бекiтуiрек ертерек есептедi. Ғалымдар көп адамдар елдер көпшiлiгiнде OTCтың дәрежелерiне кiретiн гистаминге қарсы препараттары суық тиған ауруларды өздiгiнен емдеу және тұмау үшiн қолданатын қызықтырды, яғни дәрiгердiң рецептiсiз түсiнiктi. Өткiзiлген зерттеудiң мақсатымен анықтауға болды, эксперименталдi инфекцияның жанында гистаминның өнiмi, А тымауын шақырылған вируспен жоғарылайды.

     15 сау ерiктiлерге тымауды вирустар интраназальді енгiздi, содан соң инфекцияның дамытуларымен бақылады. Күнде аурудың iшiнде ерiктiлерде ертеңгi үлес жиналды, содан соң гистаминның анықтауы және оның метаболиттерi жүргiзiлдi және гистаминның жалпы саны және тәулік ерекшеленген оның метаболиттерi есеп айырысты. Ауру барлығында 15 ерiктiлердi дамытты. Дисперсиялық талдау (0, 02-шi p) 2-5 тәулік вирустық инфекциясындағы несебiндегi гистамин жоғары деңгейлi сенiмдi растады - суық тиюдың симптомдары өте бейнеленгенде мерзiм. Жұп талдау гистаминның деңгейi өте едәуiр ауру 2шi күнге жоғарылағанын көрсеттi. Бұдан басқа, сонымен қатар аллергиялық ауруды асқынуда гистаминның тәулiктiк саны және оның метаболиттерiнiң несебiнде тымауда шамамен сондай болып көрсеттi.

Осы зерттеудiң нәтижелерi гистаминның деңгейi өткiр респиратор инфекцияларында жоғарылаған дәлелдермен бiрiншi түзулермен қызмет көрсетедi.

Химиядағы дисперсиялық талдау.

Дисперсиялық  талдау -  дисперсиялықтың анықтауының  әдiстерi, өйткенi жиынтық. дисперсиялық жүйелердегi бөлшектердiң өлшемдерiнiң мiнездемесi. Дисперсиялық талдау сұйық және газдық орталар, (дисперсиялықтың ұғымы орынына осы жағдайда кез-келгеншiнiң маңызы бiрдей ұғымдарын қолданады) жұқа кеуектi денелердегi каналдардың өлшемдерiндегi еркiн бөлшектердiң өлшемдерiнiң анықтауының әр түрлi әдiстерi, сонымен бiрге меншiктi бет қосады. Дисперсиялық талдаудың әдiстердiң бiрлерi (көлемдерге ) шақталарға бөлшектердiң үлестiрiлулерi толық сипат алуға мүмкiндiк бередi, басқа тек қана (кез-келгеншi ) дисперсиялықтың ортақ шамалы мiнездемелерiн бередi.

Мысалы, бiрiншi топқа (елеуiштiк сараптау, оптикалық  және электрондық микроскопия) тiкелей  өлшеммен немесе жанама мәлiметтiң жеке бөлшектердiң өлшемдерiнiң анықтауының  әдiстерiн жатады: өткiзбейтiн (кондуктометриялық  әдiс) қалқада саңылау арқылы бөлшектердiң өту пайда болатын электр токтерiнiң импульстерiнiң (гравитациялық өрiсте және центрифугалардағы седиментация талдауы) ортаға, шамасына байлауға бөлшектердiң отыруының жылдамдықтары.

     Әдiстердiң  екiншi тобы меншiктi бетiнiң және бөлшектердiң кеуектi теледидар Орташа өлшемi (нефелометрия ) алаңғасар жарықтың қарқыны бойынша табуға ұнтақталған анықтауының еркiн бөлшектердiң орташа өлшемдерiнiң бағасын электронды микроскоп арқылы бiрлестiредi, диффузияның әдiстерi және тағы басқалар, меншiктi беттi - (булар ) газ сiңiру немесе ерiтiлген заттар арналған, газ өтiмдiлiк, ерудi жылдамдық бойынша тағы басқалар әдiстермен. (метрлердегi бөлшектердiң өлшемдерi) дисперсиялық талдаудың әр түрлi әдiстерiнiң қолданылғыштықтың шекарасы төменде келтiрiлген: Ситті талдау – 10^-2-10^-4

Гарвитационды алаңдағы седиментациялық талдау – 10^-4-10^-6

Кондуктометриялық әдіс – 10^-4-10^-6

Микроскопия – 10^-4-10^-7

Фильтрация әдісі – 10^-5-10^-7

Центрифугалау – 10^-6-10^-8

Ультрацентрифугалау – 10^-7-10^-9

Ультрамикроскопия – 10^-7-10^-9

Нефелометрия  – 10^-7-10^-9

Электронды микроскопия – 10^-7-10^-9

Диффузия әдісі – 10^-7-10^-10 

     Дисперсиялық  талдау (10^-9м) бiрнеше нанометрлерiне (10^-3м) бiрнеше миллиметрлерiнен бөлшектердiң шамасымен (суспензиялар, эмульсиялар, сорғыштар және тағы басқалар ұнтақталған золей) жүйелердiң дисперсиялықтың бағасы үшiн ғылым және өнеркәсiптiк өндiрiстiң әр түрлi облыстарында кең қолданады. 

     Жедел писихикалық симптомдары  бар шизофрения науқастарын  атипиялық нейролептиктер арқылы ұстап тұру (купирование)

     Зерттеудiң  мақсаты өткiр психоздардың ұстап  алуы үшiн рисполептаның қолдануды  мүмкiндiгiнiң зерттеуiне (МКБ-шi бойынша  параноид түрi) шизофрения және шизоаффективтық  бұзылудың диагнозы бар ауруларында  апарды. Негiзгi белгi ретiнде оқылытын сонымен бiрге (негiзгi топ ) рисполептом фармакотерапия шарттарындағы психотиялық симптоматиктiң сақтауын ұзақтықтың көрсеткiшi және классикалық нейролептиктермен қолданылды. Зерттеудiң негiзгi есептерi астында моменттен өнiмдi психотиялық симптоматиктiң сақтауы ұғылды нейролептиктердiң күн бейнеленген қолданулары бастайтын (нетто деп аталатын) психоздың ұзақтығының көрсеткiшiнiң анықтауына апарды. Осы көрсеткiш топ үшiн бөлек есептелiндi рисперидон қабылдаған, және топ үшiн бөлек классикалық нейролептик қабылдаған.

     Сонымен қатар терапияның әртүрлi мерзiмдерiнде классикалық нейролептиктерi бар салыстырудағы рисперидонның ықпалменiн өнiмдi симптоматиктiң редукциясының еншiсiн анықтау бойынша есепке шарт қойған. (49 аурулар) шизофренияның шеңберiнде параноид формасы және (40 аурулар) шизоаффективтық бұзылуды өткiр психотиялық симптоматикамен (42 еркек және 47 әйелдер) 89 аурулары тұжырымдап келгенде талқыланған. 1 жылға дейiн бiрiншi оқиға және ауруды ұзақтығы 43 ауруларда тiркелiп, зерттеу жағдайлар сонда қалған жағдайларда кезге ауруды ұзақтықтың жанында шизофренияның келесi оқиғалары 1 жылдан артық атап өткен болды. Рисполептом терапияны деп аталатын бiрiншi оқиғаның арасында 15 аурулар болатын 29 адам алды. Классикалық нейролептиктермен терапияны бiрiншi оқиғаның арасында 28 адам болатын 60 адам алды. Рисполепта доза тәул 1 - 6 мг аралығындағы аралықта өзгерттi және орташа 4±0,4 мг/тәул. құрады. Рисперидон тәулігіне тек қана iшiне тағамнан кейiн бiр рет iңiр арасында қабылдады. Классикалық нейролептиктермен терапия 30 мг дейiн тәулiктiк дозадағы (трифтазин ) трифлуоперазина қолдану бұлшық еттiк қосты, 20 мг дейiн тәулiктiк дозадағы галоперидола бұлшық еттiк, 10 мг дейiн тәулiктiк дозадағы триперидола iшiне. Аурулардың басым көпшiлiгi ағымында бiрiншi екi апталардың монотерапиясының түрiндегi классикалық нейролептиктерiн қабылдады, кейiн бiрнеше классикалық нейролептиктердiң тiркестерiне не (сандырақ, галлюцинаторлық немесе басқа өнiмдi симптоматиктiң сақтауында) қажеттiлiк жағдайда өттi. Мысалы, сонымен бiрге галоперидол немесе трифтазин бейнеленген элективтық сандырақ және галлюцинаторлық өзгерiске ұшырауы бар нейролептикте негiзгi препарат ретiнде қалды ), оған (дозалардағы аминазин, тизерцин, хлорпротиксен 50-100 мг дейiн) айқын седатив эффектi бар препараттар iңiр арасында қосты. Классикалық нейролептик қабылдаған топта дозалардағы (пан, циклодол) холинолитиялық қатардың корректорларының қабылдауы 10-12 мг дейiн ескерiлдi. Корректорлар өткiр дистониялардың түрiнде айқын қосымша экстрапирамид эффекттерiнiң пайда болуын жағдайда, дәрi паркинсонизм және акатизиилар белгiлендi.

       Кестеде психоздың ұзақтығының  мәлiмет бойыншалары рисполептом  емдеуде елестеткен және классикалық  нейролептиктермен.

Кестеде ("нетто-психоз") психозын риполепт және классикалық нейролептиктермен емдеу ұзақтығы   

     Керегiндей осы кестелерден, салыстырғанда  классикалық нейролептиктердiң терапиясының жанында психоздың ұзақтығы және рисперидонмен рисполепта ықпалмендi психотиялық симптоматиктiң ұзақтығының iс жүзiнде екi есе қысқартуы байқалады. Психоздың ұзақтықтары берiлген шамаға баса көктеулердi реттiк нөмiрдiң факторлары да ықпал етпейтiнi айтарлықтай бастаушы синдромның суретi сипат та. Басқаша айтқанда, психоздың ұзақтығы терапияның тек қана факторымен анықталды, яғни баса көктеудi реттiк нөмiр, ауруды ұзақтық және бастаушы психопатологиялық синдромның сипаты қолданылатын препараттың түрiнен қатыссыз тәуелдi болды.

     Алған заңдылықтардың растаулары мақсатпен  екi факторлық дисперсиялық талдау жүргiзiлдi. Сонымен бiрге терапияның факторы және (1-шi кезең) баса көктеудi реттiк нөмiрдiң өзара әрекеттесуi және терапияның факторы және (2-шi кезең) бастаушы синдромның сипатының өзара әрекеттесуiн кезекпен есепке алынды. Дисперсиялық талдаудың нәтижелерi (F=2, 5) баса көктеудi нөмiрдiң факторының ықпалы және (F=1, 7) психопатологиялық синдромның түрiнiң факторы (F=18, 8) психоздың ұзақтығының шамасына терапияның факторының ықпалы жоқ болғанда растады. Сонымен бiрге психоздың ұзақтығының шамасына терапияның факторы және баса көктеудi нөмiрдiң бiрлескен ықпалын болмайтын, терапияның факторы және психопатологиялық синдромның факторының сонымен бiрге бiрлескен ықпалы маңызды.

     Сайып келгенде, дисперсиялық талдаудың нәтижелерi қолданылатын нейролептиктiң тек қана факторының ықпалдарын растады. Рисполепт салыстырғанда дәстүрлi нейролептиктердiң психотиялық симптоматиктiң ұзақтығының қысқартуына шамамен 2 есе бiрмәндi алып келдi. Принциптi, эффект мынау нелерге жетiп, рисполепта, сонда классикалық нейролептиктер перораль қабылдауы неткенмен аурулар қасында көбiнесе парентераль қолданылатын болды. 

     Егде  және кәрі жастағы  тұлғалардың тісінің  түсуіне әсер етуші  патологиялар 

     Тiстердiң  эпидемиологиялық толық  жоғалтуы және Чувашиидың өте қартайған  аумақ үйлерде  тұратын егде тұрғынның бiрге болатын патологиясы талқыланған. Тексеру 784 адамның жолымен тiс емдеу тексеру және статистикалық карталардың толтыруы жүргiзiлдi. Талдаудың нәтижелерi тiстердiң толық жоғалтуын биiк пайыз, организмның асқындыратын ортақ патологияларымен көрсеттi. Бұл үлкен тiс емдеу тәуекелдiң тобы және олар тiс емдеу қызмет көрсетудi барлық жүйенi қайта қарау талап етедi ретiнде қарап шығылған дәреженi мiнездейдi.

     Ауру-сырқауды деңгейдiң егде адамдарында екi рет, жаңадан көрiнгенiрек жас шамаларының тұлғаларының ауру-сырқауын деңгейi бар салыстыруда жоғары алты есе қарттық жас шамасында. Егде және қарттық жас шамасының тұлғаларының негiзгi ауруларымен қан айналу мүшелерiнiң ауруы, жүйке жүйесi және сезiм мүшесi, тыныс мүшесi, асқорыту мүшесi, ойын таcы және қозғалыс мүшесi, жаңа түзiлiм және жарақаттар болып табылады. Зерттеудiң мақсаты - бiрге болатын аурулар, тiстердiң толық жоғалтуы бар егде және қарттық жас шамасының тұлғаларының ортопедиялық емдеуiндегi тiс протез жасауды тиiмдiлiк және мұқтаждық туралы мәлiметтiң өңдеу және алуы. Жинағы жыл жас шамасындағы 784 адам 45пен 90мен аралығындағы тексерткен. 2, 8:1-шi әйелдер және еркектердiң байланысы. Пирсонының лауазымдары статистикалық байланысының бағасы корреляциясы коэффициентi арқылы р=0,0005сенiмдiлiгiнiң деңгейiмен бiрге болатын ауру-сырқауға тiссiздiгiн өзара ықпалы орнатуға мүмкiндiк бердi. Тiстердiң толық жоғалтуымен егде емделушiлерi аурулармен, өзiндiк қарттықтармен бейнет тартады, атап айтқанда, мидың ыдыстарының атеросклерозы және гипертония ауруымен. Дисперсиялық талдау анықтайтын рөлдiң оқылытын шарттарында ауруды ерекшелiк ойнайтынын көрсеттi. Әр түрлi жас шамасына байланысты мерзiмдердегi нозологиялық формаларының рөлi шектердегi 52—60 % толқиды. Тiссiздiкке статистикалық сенiмдi ықпал ең үлкен асқорыту мүшелерiнiң ауруы және сусамырларда болады. 75-89 жылдар аурулардың жас шамасындағы топ негiзiнен патологиялық ауруларды үлкен санмен бейнелендi.

     Зерттеу бұл өте қартайған үйлерде  тұратын өте қартайған егде және қарттық жас шамаларының тiстерiнiң толық жоғалтуымен емделушiлердi ара-арасындаларды бiрге болатын патологияның таратуын жиiлiктiң салыстырмалы зерттеуi жүргiзiлдi. Бұл жас шамасына байланысты дәреженiң тұлғаларды ара-арасындаларын тiссiздiктi биiк пайыз айқындалған. Толық адентиясы бар емделушiлерде бiрге болатын патологияның тән бұл жас шамасы байқалады. Тексерiлген тұлғалардың арасында өте жиi атеросклероз және гипертониялармен кездестi. Мұндай iшек-қарын тракттiң ауруы және формалардың өңге нозоологияның сусамыр, еншiсi шектердегi 52—60 % көрсететiн ауруларды ауыздың қуысының күйiне ықпал статистикалық сенiмдi. Дисперсиялық талдауды қолдану ауыздың қуысының күйiнiң көрсеткiштерiне етек және тұрағының мағыналы рөлдерiмен растамады.

     Сайып келгенде, азаматтардың кейбiрi мынау не шеңберiнде қазiргi тiс емдеу жүйелердiң бiрдей тiс емдеу көмегiн алуы керек болатын тұрғынның ерекше тобына жатады бiрге болатын ауруларды үлестiрiлудi талдау тұлғалардың тiстерге жұтаулардың егде және қарттық жас шамасында көрсететiнiн қорытындысында атап өту керек. 

     Статистикалық әдiстердi контексттегi дисперсиялық талдау 

     Демек, талдаудың статистикалық әдiстерi - бұл сапалық сипаттамаларды аударманың адамының қызметтiң нәтижелерiнiң  өлшемiнiң әдiстемелiгi сандық. Негiзгi кезеңдер статистикалық талдауды өткiзуде:

     -зерттелетiн  объект, жүйе немесе процесстiң  маңызды талдауы. Кiрiс және  шығатын параметрлердiң жиынымен  кәзiргi жағдайда анықталады (X₁ ,..., X_p; Y₁ ,..., Y_q);

     - бастапқы деректердiң жиынның  жоспарының құрастыруы - мәндер кiретiн  айнымалы ( X1 ......,Xp ), n-ның бақылауларындағы сандар. Бұл кезең тәжiрибенiң белсендi жоспарлауында орындалады.

     - бастапқы деректердiң жиынның  жоспарының құрастыруы - мәндер кiретiн  айнымалы ( X1 ......,Xp ), n-ның бақылауларын  сандар. Бұл кезең тәжiрибенiң  белсендi жоспарлауында орындалады.

      - бастапқы деректердiң алуы және  енгiзу оларды компьютерiне. X1i сандардың  массивтары .... кәзiргi жағдайда қалыптасады.., xpi; y1i ......, i=1дiң yqi ), ......, n  нақты  көлем.

      - алғашқы статистикалық деректердi  өңдеу. Қаралатын параметрлердiң статистикалық сипаттамасы осы кезеңде қалыптасады:

     а) тәуелдiлiктердiң құрастыру және статистикалық талдауы;