Криптография. 5
1. Қазіргі криптографиялық жүйе
2. Симметриялы криптожүйе.
3. Ашық кілтті жүйе.
4. Электронды қол қою
5. Кілттермен басқару.
Ақпаратты қорғау мәселесі адамзатты бөгде адамдардың оқуынан қорғау ерте кезден–ақ толғандырды. Криптографияның тарихы – адамзат тілінің тарихымен бірдей дамыған. Алғашқы жазулардың өзі криптографиялық жүйе болды, өйткені ол кезде жазулармен тек таңдаулы адамдар ғана қолданды. Ежелгі египеттегі, индиядағы қасиетті кітаптар мысал бола алады.
Криптографияда ақпаратты қорғау – ол арнайы шифрлеу әдісі, ақпаратты қайта құру немесе кодтау, нәтижесінде оның мазмұнын көру, кілттік криптопрограммасыз және қайта құру үшін қол жеткізе алмайды. Криптографиялық қорғау ең тиімді әдіс, өйткені ақпаратты қорғайды (мысалы, шифрленген ақпаратты қолданушыдан ұрлаған жағдайда файлды оқи алмайды). Бұл қорғау әдісі программа немесе программа пакеті ретінде жүзеге асырылады.
Қазіргі криптографияда 4 үлкен бөлім бар:
Симметриялы криптожүйе. Симметриялы криптожүйеде шифрлеу және дешифрлеу үшін бір кілт қолданады. (Шифрлеу – қайта құру процесі, шығушы мәтін ол ашық мәтіннің аты болып табылады, ол шифрленетін мәтінмен ауыстырылады, дешифрлеу – кері шифрлеу процесі. Шифрленген мәтін кілт негізінде шығарушыны құрады ).
Ашық кілтті криптожүйелер. Ашық кілтті жүйеде екі кілт қолданады – ашық және жабық, олар математикалық жағынан бір бірімен байланысты. Ақпарат ашық кілтпен шифрланады, оны барлық қолданушылар қолдана алады, дешифрлеу үшін жабық кілт қолданады, ол тек қолданушыға белгілі болады. (Кілт - ақпарат, кедергiсiз шифрлеу және мәтiндердiң шифрын анықтаулары үшiн қажеттi).
Электронды қол қою. Жүйелі электронды қол қою дегеніміз мәтінге криптографиялық қайта құруды байланыстыру, яғни мәтінді басқа қолданушы алу кезінде авторды және хабарламаны тексереді.
Кілттермен басқару. Бұл ақпаратты өңдеу процесі, ол қолданушылар арасындағы кілттерді құрастырады және үлестіреді.
Криптография әдісін қолданудың негізгі бағыттары – байланыс каналдары (мысалы, электронды почта) арқылы конфиденциалды ақпаратты жіберу, берiлетiн хабарламаның орнатылуын анықтайды, ақпаратты (құжаттарды, мәліметтер қорын) сақтаушылар шифрленген түрде сақтайды.
Криптожүйеге талаптар.
Криптографиялық мәліметті
Қазіргі заманғы криптографиялық жүйеге арнайы ақпаратты қорғайтын талаптар төмендегі түрде келтірілген:
- шифрленген хабарламны тек кілттік сөзі болған жағдайда оқылуы қажет;
- операция саны бізге шифрленген хабарламада қолданылған шифр кілттерін және оның ашық мәтінге қаншалықты сәйкес келетінің, мүмкін болатын кілттер санынан кем болмауын анықтау үшін қажет;
- операция саны ақпаратты мүмкін болатын кілттер санымен қатан төменгі бағамен және қазіргі заман компьютерлерінің мүмкіндігінен асып дешифрленуі үшін қажет (желілік есептеулердi қолданудың мүмкiндiктерiн есепке алумен);
- шифрлеу алгоритмнің құрылымдық элементтері өзгертілмеуі қажет;
- қосымша биттер, хабарламаны шифрлеу процесі кезінде енгізіледі, ол шифрлеу мәтінінде толығымен тығылып тұруы қажет;
- шифрлеу мәтінінің ұзындығы шығушы мәтін ұзындығына сәйкес келуі керек;
- кілттер арасында қарапайым және жеңіл тәуелділікпен орнатылатын шифрлеу процесі кезінде;
- кез келген кілт мүмкін болатын ақпараттық қорғанысты қамтамасыз ету қажет;
- алгоритм программалық және аппараттық жағынан жүзеге асыруы керек, сонымен қатар кілттің ұзындығының өзгеруі алгоритмнің шифрленуінің нашарлануына алып келмеу қажет.
Симметриялы криптожүйе.
Алуантүрлі криптогрфиялық әдістерді симметриялы криптожүйеде қайта құрылуын 4 класспен түйістіруге болады:
Алмастыру – шифрленетін мәтін символдары сол символдармен немесе алдын ала сәйкес келетін ережелермен анықталатын басқа алфавиттің символдарымен ауыстырылады;
Ауыстыру – шифрленетін мәтін символдары жіберілетін мәтін блогының шегінде кейбір ережелермен ауыстырылады;
Аналогты қайта құру – шифрленетін мәтін кейбір аналогты ережелер бойынша қайта құрылады, мысалы гаммирлеу – шығарушы мәтіннің кейбір псевдокездейсоқ тізбегінде болады, кілт негізінде генерацияланады.
Комбинерленген қайта құру – қайта құрудың тізбегінің (мүмкін болатын қайталау және алмасу) әдістері, ол шифрленетін мәтін блогында (бөлігіне) қолданылады. Блоктық шифр практикада жиі кездеседі, «таза» қайта құрудың сол немесе басқа класстың күшіне оның жоғарғы табандылығына қарағанда. Ресейдің және американың шифрлеу стандарты осы класста негізделген.
Ашық кілтті жүйе.
Криптографиялық жүйенің қаншалықты қиын және сенімді болуы – практикада кезінде әлсіз жерлері реализацияланады– мәселен кілттердің үлестірулерінде. Екі субъекті арасында ақпаратпен алмасу үшін ИС, кілт олардың біреуімен шығарылуы қажет, сосын осы ретпен конфедициалды түрде басқаларға жіберіледі. Яғни жалпы жағдайда кілтті жіберу үшін қандай да бір криптожүйе қолданады. Бұл мәселені алынған классикалық және қазіргі алгебралық нәтиже негізінде шешу үшін ашық кілтті жүйе ұсынылды. ИС-ның әрбір адресатында екі кілт генерацияланады, олар бір–бірімен белгілі ереже бойынша байланысады. Бір кілт ашық, ал басқасы жабық болып жарияланады. Ашық кілт бәріне жарияланады және рұқсат етіледі, қалаған адресатқа хабарлама жібере алады. Құпия кілт жасырын түрде сақталады. Шығарылатын мәтін ашық кілттің адресатымен шифрленеді және оған жіберіледі. Шифрленген мәтін сол ашық кілтпен дешифрленбейді. Хабарламаны дешифрлеу тек жабық кілтпен қолданылады, ол тек адресатқа белгілі болады. Криптографиялық жүйеде ашық кілттер бір бағытты немесе қайтарылмайтын функцияларда қолданылады, олар келесі қасиеттерге ие: берілген х мәнінде f(x)-тың мағынасын есептеу, бірақ егер y=f(x)-та х –тың мағынасы епептелмесе. Көптеген қайтымсыз функция класстары және тудыратын әртүрлі жүйедегі ашық кілттер. Бірақ кез келген қайтымсыз функция ИС-да қолдана бермейді. Қайтымсыздылықтың өзінде анықтылық жоқ. Қайтылымсыздықта теориялық қайтылымсыздық түсіндірілмейді, ал практикалық есептеуде кері мағынасын қазіргі есептеу мүмкіндіктерімен уақыт интервалында мүмкін емес. Сондықтан ақпараттың толық қорғанысына ашық кілтті жүйеге (АКЖ) екі маңызды және анық талаптарды ұсынуға кепілдік беру:
- Шығу мәтінінің қайта құрылуы қайтымсыз және оның ашық кілттің қайта құруынан шектелуі керек.
- Қазіргі технологиялық деңгейде жабық кілттің негізі ашық кілттің негізінде анықтамауы қажет. Шифрды ашу үшін төменгі бағалы қиындық (операция саны) болуы керек.
Ашық кілтпен шифрлеу алгоритімі қазіргі ақпараттық жүйеде кеңінен таралды. RSA алгоритімі ашық жүйеде дүниежүзілік сатндарт болды. Қазіргі криптожүйелердегі ашық кілттер қайтымсыз қайта құру типтеріне сүйенеді:
- Үлкен сандардың жай көбейткіштерге жіктеу;
- Ақырғы өрісте логарифмді есептеу;
- Алгебралық теңдеулердің түбірлерін есептеу;
Криптожүйе алгоритмдеріндегі ашық кілтті (АКЖ) келесі тағайындауларда қолдануға болады:
- Берiлетiн және сақталатын мәлiметтердiң дербес қорғау құралдары ретінде;
- Кілттерді үлестіру ретінде;
Дәстүрлі алгоритмге қарағанда АЖК алгоритімі сиымды. Сондықтан практикада рационалды АЖК кілттерін үлестіреді, олардың ақпарат көлемі болмашы болып келеді. Сосын қарапайым алгоритм көмегімен үлкен көлемді ақпараттар ағымын жүзеге асырады. Ашық кілтті жүйеде кенінен тараған RSA болып табылады. RSA криптожүйесі 1977 жылы өңделінді және Рона Ривеста, Ади Шамира және Леонарда Эйдельмана авторының құрметіне осы атқа ие болды. Олар үлкен жай сандарды есептеу қатынасы кезінде жеңіл орындалатын факттыны пайдаланды, бірақ осындай екі санды көбейткіштерге жіктеу практикада орындалуы мүмкін емес. Дәлелденді (Рабина теоремасы), ол RSA шифрын ашу көбейткіштеріне эквивалентті. Сондықтан шифрды ашу үшін кез келген кілттің ұзындығына төменгі баға операциясының санын беруге болады. RSA алгоритмнің қорғаныштығын бағалау АЖК-ның он шақты басқа схемалар алдында әйгілі болуына себеп болды. Сондықтан RSA алгоритімі банктегі компьютерлік желілерде қолданады, көбінесе жойылған клиенттермен жұмыс жасағанда (кредиттік карточкаларға қызмет көрсету ).
Электронды қол қою.
Мәліметтің аутентификациялау мәселесі неде? Қарапайым хат немесе құжатқа орындаушы немесе жауапты адам қол қояды. Бұндай әрекеттің екі жағдайы болады. Біріншіден алушы хаттың нақты екеніне сенімді болуы үшін өзіндегі бар үлгідегі хаттағы қолмен салыстырады. Екіншіден хаттағы жеке қол заң кепілдеуіші болады. Егер адамның қолын парақ бетіне жалған қойғысы келсе ол оңай, ал қолдың авторын қазіргі криминалистикалық әдіспен орнатуға болады, ал электронды қолтанбада басқаша болады. Биттер тізімін жалған қою, жай көшіру немесе құжаттарда білдіртпей жасырынды түрде өзгертуді кез келеген қолданушы жасай алады. Қазіргі дүниеде электронды формалардағы құжаттарды (сонын ішінде конфиденциалды) және оларды өндеу, шындықты және парақ беттерінсіз құжаттар авторы мәселелері болды. Криптографиялық жүйеде ашық кілтті бөлімінде көрсетілді, барлық қазіргі шифрлеу жүйесінің артықшылықтары мәліметтің аутентификациялауын қамтамасыз ете алмайды. Сондықтан аутентификация мүмкіндігі комплексті және криптографиялық алгоритмінде қолдану керек.
Кілттермен басқару.
ИС-ға сәйкес келетін криптографиялық жүйе, негізгі мәселе – кілттермен басқару. Криптожүйенің қаншалықты сенімді және қиын болуы, ол кілттерді қолдануға байланысты. Егер конфиденциалды ақпаратты ауыстыруда екі қолданушы арасында кілттер алмасу тривиален қаматамасыз етілсе, онда ИС-да, қолданушылар саны он шақты және жүздеген кілттермен басқару – маңызды мәселе болып табылады. Кілттік ақпаратта барлық ИС кілттерінің әсер ететін жиындары түсіндіріледі. Егер ақпаратпен басқару кілті жеткілікті сенімді қамтамасыз етпесе, бұзушылар ақпаратқа шектеусіз қатынас алады. Кілттермен басқару – ақпараттық процес, өзіне үш элемент қосады:
- Кілттердің генерациясы;
- Кілттердің жинақталуы;
- Кілттердің үлестірілуі;
Қарастырайық, олардың ИС-дағы кілттік ақпаратты қаншалықты қамтамасыз ететіндігін.
Криптографиялық әдіс туралы басында айтқанда, тез жаттап алатын кездейсоқ кілттерді қолданбау керек. ИС-да арнайы аппараттық жіне программалық әдіспен генерацияланатын кездейсоқ кілт қолданады. Кездейсоқ генерациялаудың деңгейі жоғары болуы қажет. Иделды генератор құралы ретінде негізінде «табиғи» кездейсоқ процестер болады. Мысалы кездейсоқ математикалық объект ретінде иррационалды сандар таңбасы болады, олар стандартты математикалық әдіспен есептеледі.
Кілттердің жинақталуы ретінде сақталу ұйымдастыруын түсінеміз, есепке алуын және жоюын. Кілт бұзушыға ең қызықты объект болып табылады, конфиденциалды ақпаратқа жол ашушы, кілттерді жинақтаушыларға ерекше назар аудару қажет. Құпия кілттер ешкашанда ашық түрде жазылмауы қажет, оны оқуғада және көшіругеде. Қиын ИС-да қолданушы үлкен көлемді кілтті ақпаратпен жұмыс жасай алады, және кейде кілттік ақпаратқа кішігірім қорды ұйымдастыру қажет. Бұндай мәліметтер қоры қабылданған, сақталған, есептелген және жойылған қолданушының кілььеріне жауап береді. Әр кілтті қолданушы туралы ақпаратты шифрленген түрде сақтау қажет. Кілттер, ақпаратты кілтті шифрлеуді кілттер–шебері деп атайды. Әр қолданушы кілтті-шебер жатқа білуі керек, және оны материалды жинағыштарда сақтамауы қажет. Қауіпсіздіктің басты шарты ИС кілттік ақпараттының периодты жаңартылуы. Қарапайым кілт ретінде қайта тағайындалады, және кілттік-шебер. Ерекше жауапты ИС ақпараттық кілтті жаңарту күнделікті жасаған жөн. Кілттік ақпаратты жаңарту сұрағы үшінші кілттік басқару элементіпен байланысты – кілттердің үлестірілуі.
Кілттік үлестіру – кілттік басқаруда ең жауапты процесс. Оған екі талап қойылады:
- Жедел қимылдаушылық және нақты үлестіру;
- Үлестіру кілттерінің жасырындылығы;
Соңғы кездері криптожүйеде ашық кілтті қолдану қозғалысы байқалады, онда кілттер үлестірімінің мәселесі болмайды. Кілттердің ИС-да ақпараттық үлестірімі жаңа эффектілі шешімдерді қажет етеді. Кілттердің үлестірімі қолданушылар арасында екі әртүрлі жолмен іске асады:
- Бір немесе бірнеше кілттерді үлестіру центрі. Бұндай жетіспеушілік жолы мынадан тұрады, үлестіру центрінде белгілі, кімге және қандай кілттер ұсынылған және ол барлық хабарламаны оқуға, ИС-да циркурлейді. Мүмкін қорғанысқа зиян келтіру әсер етеді.
- Ақпаратты қолданушылар арасында тікелей кілттерді ауыстыру. Бұл жағдайда мәселе субъектінің шындыққа көз жеткізуі. Кілттермен алмасу үшін ашық кілтті RSA алгоритімін пайдалану қажет.
Кілттердің үлестіруі ретінде келесіні айтуға болады. Кілтпен басқару тапсырмасы кілттерді үлестіру хаттмасы іздеуге апарады, ол мынаны қамтамасыз етеді:
- кілтцентр үлестірімдер центрінен ақауды мүмкіндігі;
- сеанстың қатысушыларының шындығының өзара растауы ;
- сұраныс-жауап механизімінің растауы, оған аппаратты және программаны қолдану;
- кілтпен ауыстыру кезінде минималды санды хабарлама қолдану;
Криптографиялық әдістің іске асуы.
Ақпаратты қорғау әдісінің іске асырылуының екі аспектілі мәселесі бар:
- Мүмкіндіктерді ұйымдастыру, криптографиялық алгоритмді іске асыратын;
- Бұл мүмкіндіктерді қолданудың әдісі;
Әрбір қарастырған криптографиялық әдіс программалық немесе аппараттық мүмкіндікпен іске асырылуы мүмкін. Программалық іске асырудың мүмкіндігі, барлық криптографиялық қайта құру формальды және ақырғы алгоритм процедурасы түрінде ұсынылады. Аппараттық іске асырылуда барлық процедуралар арнайы электрондық сұлбалармен шифрлеу және дешифрлеумен орындалады. Көбірек таралған модульдер комбинерленген әдістерді іске асыру. Көптеген шетелдік шифрлеулер американдық DES стандарттында негізделген. Отандағы құрастырулар, мысалы КРИПТОН құралында отандық шифрлеу стандарты қолданылады. Программалық әдістің негізгі қадірі қорғаудың мықтылығында, яғни алгоритм шифрлернің тез өзгеруінде. Негізгі жетіспеушілігі программалық іске асыруы аппараттық мүмкіндікпен салыстырғанда төмен әрекет етеді (10 есе). Соңғы кездері комбинерленген шифрлеу мүмкіндіктері пайда бола бастады, оларды программалық-аппараттық мүмкіндік деп атайды. Бұл жағдайда компьютерде өзіннің «криптографиялық сопроцессоры» - есептеуіш құралы, ол криптографиялық операцияларды орындайды (модуль бойынша құру, қозғалыс және т.б). Программалық қамтамасыз етуді осындай құралға ауыстырып, осы немесе басқа шифрлеу әдісіне ауыстыруға болады. Бұндай әдіс программалық және аппараттық әдістердің артықшылықтарын біріктереді.
Идентификация және
Идентификация және аутентификацияны программалық-техникада негізгі қорғаныс құралы деп есептеуге болады. Идентификация және аутенфикация – бірінші қорғаныстың сызығы, кеңістіктегі ақпараттың «өтуші» ұйымдастыруы.
Идентификация қолданушы
- Ол білетін: пароль жеке идентификация нөмірі, криптографиялық кілт және т.б.
- Ол білетін: жеке карточка немесе аналогты құрылғының қызметін;
- Оның бір бөлігі болатын: даусы, саусақтарының таңбасы және т.б, яғни өзінің биометриялық мінездемесі;
- Онымен ассоциацияланған, мысалы координаттар.
Парольды аутентификацияның негізгі артықшылығы – қарапайымдылығы және әдеттілігі. Парольдер операциялық жүйеде және сервистерге баяғыда орнатылған. Парольды дұрыс қолданса көптеген ұйымдарға қорғаныс деңгейін қамтамасыз ете алады. Әйтсе де олардың мiнездемелер жиынтығы бойынша өзi тексеруiнде әлсiз құралы екенін мақұлдауы керек. Пароль сенімділігі сақтауға және құпияда болуға негізделеді. Парольды дәрекі күш әдісімен табуға болады, оған сөздікті қолдануға болады. Егер файл парольды шифрленген болса, бірақ оқуға рұқсат етілсе, онда оны компьютерге көшіріп алуға болады және оған сәйкес келетін парольды толығымен программалап табуға болады. Электронды ұстап алудан парольдер осал болып келеді – бұл оның принциптелген кемшілігі, оны администраторды жақсартуынан компинсирлеуге және қолданушыларды оқытуға болмайды.
Практикада оның бір шешімі
бар – ол криптографияда жіберу
сызығында шифрлерген
Келесі шаралар парольды қорғауға сенімділікті артырады:
- Техникалық ұйымдардың салу (пароль тым қысқа болмауы қажет, оның құрамында әріптер, сандар, пунктуациялық таңбалар және т.б болуы қажет);
- Парольды басқару әрекеті, олардың периодты ауысуында;
- Файл пароліне шектеу қою;
- Жүйеге кірудің шектеулі сандар талпыныстарын қою;
- Қолданушыларды оқыту және тәрбиелеу;
Генераторлық программалық парольдерді қою, олар қиын емес ережелермен тұрақтандыру, оларды жаксы естілетін және есте сақталатындар тудырта алады.
Көрсетілген шараларды міндетті түрде қолдану, егер парольмен қатар басқа аутентифиакциялау әдісітер қолданса, мысалы токендерді қолдануға негізделсе.
Токен – ол құрал немесе
пән, онымен қолданушы
Кең таралған токендер
Міндетті түрде ақпаратты
Кейде (физмкалық контроль
Бұзушылардың ең мықты
Интеллектуалды токендар есептеу жылдамдығымен сипатталады. Олар интеллектуалды карталарға бөлшектенеді, ISO стандарты және басқада токендар. Карталарға интерфейстік құралдар қажет етіледі, қарапайым токендар қолдық интерфейске ие болады (дисплей және пернетақта) және түрі калькуляторға ұқсайды. Токен жұмыс жасау үшін қолданушы өзнің жеке идентификациялық номерін енгізу қажет.
Интеллектуалды токенді келесі категорияларға бөлуге болады:
По принципу действия интеллектуальные токены можно разделить на следующие категории:
- Парольды синтактикалық аусытыру: қолданушы токенге өзінің шындығын дәлелдейді, одан кейін токен компьютер жүйесінде тексереді;
- Кілттердің динамикалық паролі: токен парольдерді генерациялайды, олардың периодты өзгерістерін. Компьютерлік жүйе генератор парольдерін синхрондайды. Токеннен ақпарат электрондық интерфейске түседі және қолданушымен пернетақтад терминалында теріледі;
Сұраныс- сұрақ жүйесі: компьютер кездейсоқ сан береді, ол крмптографиялық токенге енгізілген механизммен қайта құрылады, одан кейін нәтижесін компьютерге тексеруге қайта жібереді. Бұл жерде тағы электронды және қолдық интерфейс қолданылады. Соңғы жағдайда қолданушы сұранысты экран бетінен оқиды, токен пернетақтасында оны тереді ( бұл кезде мүмкін жеке номер теріледі), токен дисплейінде жауап тұрады және терминал пернетақтасына ауыстырылады.
Қатынаумен басқару мүмкіндік әрекетті спецификтеуге және бақылауға мүмкіндік береді, олардың субъектері – қолданушылар және объектілерге процестер орындайды. Логикалық басқару қатынауы жайлы айтылып жатыр, ол программалық мімкіндікті жүзеге асырады.
Логикалық басқару қатынауы - ол механизмнің негізгі қолданушы жүйесі, ол объектінің конфедициалдылығын және тұтастығын қамтамасыз етеді, кейбір деңгейде авторы анықталмаған қолданушылардың қызмет көрсетуiнiң тыйымдар болады. Логикалық қатынас басқару тапсырмасы, әр жұпқа (субъект, оюъект) мүмкін болатын операциялар жиынын анықтайды, кейбір қосымша шарттарға байланысты және дұрыс орындалу ретін бақылайды. Қарапайым іске асырылу қатынау ережесіне мысал - ақпараттар жүйесіне кірген қандай да бір қолданушы (субъект) бір дискке (объект) ақпаратты оқуға қатынас ережесін алды, бір каталогта (объект) мәлметті модификациялауға қатынас ережесін алды және басқа ресурстардың ақпараттық ережесіне қатынау ережесі қойылмаған.
Басқару контрольнің қатынасы
әр түрлі программалық компонен
Жазу және тексеру (протоколирование и аудит).
Жазу деп ақпараттағы оқиғалардың жинақталуы мен жиының түсінеміз, ақпараттық жүйеде болып жатқан. Мысалы – жүйеге кім қашан кірді, кім қандай ақпаратпен пайдаланды, кім ақпаратты ресурстарды модификациялады.
Тексеру (Аудит) - ол жинақталған ақпараттың анализі, жедел орындалатын, яғни нақты уақытты және периодты.
Жазу және тексеру келесі мақсаттарды іске асырады:
- қолданушылар және администраторлардың есеп берушiлiгiн қамтамасыз етуi;
- оқиғалардың тiзбектiң қалпына келтiруiнiң мүмкiндiгiнiң қамтамасыз етуi ;
- ақпараттық қауiпсiздiктiң бұзушылықтарының талпыныстарының табылуы;
- анықталу және мәселелердiң талдауы үшiн мәлiметтiң беруi;
1. Қазіргі криптографияда неше бөлім бар
А) 1
В) 2
С) 5
Д)& 4
Е) 6
2. Қазіргі криптографияның бөлімдерін көрсет:
А) & симмериялы, ашық кілтті, электронды қол қою, кілттермен басқару
В) электронды қол қою, басқару, бөлу
С) электронды қол қою, кілттермен басқару, кілттерді бөлу
Д) симмериялы, ашық кілтті, электронды қол қою, жабық кілт
Е) симмериялы, ашық кілтті, электронды қол қою, күрделі жүйе
3. Симметриялы криптожүйеде неше кілт қолданылады?
А) 3
В) 4
С) 7
Д)8
Е) & 2
4. Кілттермен басқару дегеніміз
А) бір кілт қолдану
В) мәтінге криптографиялық қайта құруды байланыстыру
С) & Бұл ақпаратты өңдеу процесі, ол қолданушылар арасындағы кілттерді құрастырады және үлестіреді
Д) Ақпарат ашық кілтпен шифрланады, оны барлық қолданушылар қолдана алады
Е) дұрыс жауап жоқ
5. Алуантүрлі криптогрфиялық әдістерді симметриялы криптожүйеде қайта құрылуын неше класспен түйістіруге болады
А)7
В)5
С)8
Д) & 4
Е)9
6. Алуантүрлі криптогрфиялық әдістерді симметриялы криптожүйеде қайта құрылуынның класстарын көрсет:
А) алмастыру, орын ауыстыру
В) & алмастыру, ауыстыру, аналогты қайта құру, комбинерленген қайта құру
С) түзету, құру, аналогты құру
Д) аналогты қайта құру, комбинерленген қайта құру, түзету
Е) алмастыру, ауыстыру, аналогты қайта құру, орын ауыстыру
7. Комбинерленген қайта құру дегеніміз?
А) Ақпарат ашық кілтпен шифрланады, оны барлық қолданушылар қолдана алады
В) & қайта құрудың тізбегінің (мүмкін болатын қайталау және алмасу) әдістері, ол шифрленетін мәтін блогында (бөлігіне) қолданылады.
С) шифрленетін мәтін кейбір аналогты ережелер бойынша қайта құрылады
Д) Бұл ақпаратты өңдеу процесі, ол қолданушылар арасындағы кілттерді құрастырады және үлестіреді
Е) мәтінге криптографиялық қайта құруды байланыстыру
8. Қазіргі криптожүйелердегі ашық кілттер қайтымсыз қайта құру типтеріне сүйенеді, оларды көрсет:
А) Үлкен сандардың жай көбейткіштерге жіктеу
В) Ақырғы өрісте логарифмді есептеу
С) Алгебралық теңдеулердің түбірлерін есептеу
Д) & А, В, С жауаптары дұрыс
Е) дұрыс жауап жоқ
- Криптография: гражданско-правовые аспекты
- Криптография и виды шифрования
- Криптография и криптоанализ
- Криптографиялау түрлері
- Криптографиялық кілттермен басқар
- Криптографиялық кілттермен басқар
- Криптографиялық кілттермен басқару
- Криптография
- Криптография
- Криптография
- Криптография
- Криптография
- Криптография
- Криптография