Некеге туру

Жоспар 

  Кіріспе

  1.Некеге тұрудың шарттары мен тәртібі.

  2.Некені бұзу.

  Қорытынды.

  Пайдаланылған әдебиеттер. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Кіріспе. 

       Отбасы – неке қатынастарын реттейтін негізгі нормативтік құқықтық акт Қазақстан Республикасының «Неке және отбасы туралы» Заңы болып табылады.

         Неке – отбасын құрудың негізі болып табылады. Ерлі – зайыптылар арасындағы мүліктік және мүліктік емес жеке қатынастарды туындататын отбасын құру мақсатымен, заңда белгіленген тәртіппен тараптардың ерікті және толық келісімі жағдайында жасалған еркек пен әйелдің арасындағы тең құқықтық одақты – неке деп түсінуіміз қажет.

        Егер неке тіркелмесе де, бірақ еркек пен әйел бірге тұрып, балаларын тәрбиелеумен айналысып жатса, мұны да отбасы деп айтуға болады. Егер кәмелетке толған балалары ата – анасымен бірге тұрып, оларға қамқорлық жасап, материалдық көмек көрсетсе – бұл да отбасы. Егер кәмелетке толған ағалары мен қарындастары ата – анасыз бірге тұрып, бір – біріне қамқорлық жасайтын болса – бұл да отбасы.

        Адамдар арасында некеден, туыстықтан, бала асырап алудан, отбасына тәрбиелеу үшін бала алудан туындайын қатынастар отбасылық қатынастар деп аталады. Бірақ отбасындағы қатынастардың бәрі бірдей құқық жөнімен реттеле бермейді. Отбасындағы қатынастар, негізінен, адамгершілік, ізгілік - өнегелік нормалары негізінде реттеледі. Бұл өзара құрмет, сүйіспеншілік, қамқорлық және имандылық қолдаудың көрінісі. Отбасылық өмір қалыбы, көбінесе ұлттық дәстүрлер мен әдет – ғұрыптарға сүйенеді (үлкендерді қадірлеу, отбасын қамтамасыз ету оның басшысы ретінде толықтай ер адамға жүктеледі, туысқандарды қадірлеп, құрметтеу).

         Отбасы және неке туралы заңға байланысты қазіргі жастар арасындағы неке құру үшін қажетті жағдай - екі жыныстың да кәмелетке келуі, яғни 18 жасқа толуы болып есептеледі. Қазақ жұртшылығы да негізінен осы жас мөлшерін дұрыс көреді, бұған дейін қызын ұзатуға, ұлын үйлендіруге асықпайды. Өйткені, әрбір ата-ана балаларының оқу бітіріп, өз бетінше өмір сүруге дайын болған кезінде ғана жеке отбасы болуын қалайды. Олай болса, қазіргі күнде орта мектепті 17-18 жасқа толмай, ал жоғарғы оқу орнын негізінен 22-23 жасқа толмай бітіре алмайтындықтан, оның үстіне өзіне өмірлік жар таңдау жастардың өз еркінде болғандықтан, неке құру жолы бұрынғымен салыстырғанда әжептәуір жоғарылады. Бізде жиналған деректерге қарағанда, қазіргі ауыл жастарының арасындағы алғашқы неке құру негізінен 18-бен 25-тің арасы болып отыр. Кейбір жағдайларға байланысты бұл шамадан әрлі-берлі ауытқуы да мүмкін. Қыз балалар негізінен 20 жасқа дейін тұрмыс құруды ұнатса, ер балалар армия қатарында қызмет ету борышын өтеп қайтқаннан кейін үй болуды қалайды. Мұның өзі қазіргі өмір талабына байланысты қалыптасқан заңдылық.

Некеге  тұрудың шарттары мен тәртібі.

Некенің құқықтық табиғаты.

   Заңда неке таңдауға ерік берілген, яғни некеге тұру немесе оны  бұзу үшін тараптардың өзара  ерікті келісімі қажет. Некеде  ерлі – зайыптылардың құқықтары  мен міндеттері тең, әйелдердің  құқығын шектеуге жол берілмейді. Бұл әйелдердің үй шаруашылығын жүргізумен ғана айналысып қоймай, сондай – ақ ерімен бірге бизнеспен айналысуына, мансапқа талпынуына мүмкіндік береді. Ерлі – зайыптық қатынстар, әдеттегідей ғұмырлық, яки некеге тұру бегілі бір мерзім көрсетілмей жүзеге асырылады.

   Қазақстанда мемекеттік АХАТ органында тіркелген неке ғана танылады.

   Қазақстанда некеге тұрған кезде  отбасылық қатынастарда әлеуметтік, нәсілдік, ұлттық, тілдік немесе  қай дінді ұстанатындығына қарай  азаматтардың құқығын шектеудің  кез келген түрлеріне тыйым  салынады. 

   Ерлі – зайыптылар қатынастарына  туыстарының араласуына жол берілмейді.

Некеге  тұрудың шарттары мен тәртібі. Неке жасы.

   Некеге тұру некеге тұрушы  ері мен әйелдің өзара ерікті  келісімі және олардың неке  жасына жету болып табылады.

   Егер неке күш көрсету, алдау, қорқыту жолымен қиылған болса, онда ол жарамсыз деп танылуы мүмкін. Некеге тұру келісімін некені тіркеу рәсімінің барысында некеге тұрушы адамның тікелей өзі ауызша білдіреді және оның қолын қойғызу арқылы расталады. Соның өзінде ата – аналарының немесе туыстарының келісімі талап етілмейді. Дей тұрғанмен, қай жағынан алып қарағанда да ата – анасының құптауы болашақ отбасы үшін өте маңызды екендігі күәмнсіз.

   Отбасын құру үшін неке жасына  жетудің үлкен маңызы бар. Некеге  тұрушылар белгілі бір рухани және күш – қуат кемелділігіне ие болуы керек, ол белгілі бір жаспен байланысты. Біздің заңымызға сәйкес неке жасы – 18 жас.

   АХАТ органдары дәлелді себептері  болған жағдайда неке жасын  екі жылдан аспайтын мерзімге  төмендете алады. Неке жасына жетпеген адамдардың некеге тұруына ата – аналарының келісімі бойынша ғана рұқсат етіледі. Жүктілік немесе баланың тууы, әскери қызметке шақырылуы, кәмелетке толмағандардың нақты отбасын құруы дәлелді себептердің қатарына жатады. Соның өзінде басқа да длелді себептердің болуы мүмкін.

   Некеге тұратын адамдар медециналық,  сондай – ақ медециналық –  генетикалық мәселелер және репродукциялық  денсаулық қорғау мәселелері  бойынша консультациялар алып, тексеруден  өтулеріне болады. Мұндай тексерулер  некеге тұратын адамдардың екеуінің келісімімен ғана өткізілуі тиіс. Некеге тұратын адамдарды тексерудің нәтижелері медециналық құпия болып табылады және ол некеге тұруға ниеттенген адамға тексеруден өткен адамның келісімімен ғана хабарлануы мүмкін.

   Болашақ ерлі – зайыптылар АХАТ органына өздерінің некеге тұрғысы келетіндіктері туралы бірлесіп жазбаша түрде млімдеуі керек. Ал олардың біреуі АХАТ органына бірге өтініш беру үшін келуге мүмкіндігі болмаған жағдайда қалай істеу керек? Егер ол дәлелді себептермен АХАТ органына келе алмайтын жағдайда ол адамдардың некеге тұруды қалайтындытары жөніндегі нотариус куәландырған өтінішін табыс етуге заң рұқсат береді.

   Некеге тұратын адамның тікелей  қатысуымен неке мемлекеттік  АХАТ органдарында қиылады. Некені  сенімхат бойынша немесе өкілер арқылы қиюға тыйым салынады.

   Қамауда немесе бас бостандығынан  айырылғандар некеге отыра алады.  Алайда оларда мемлекеттік тіркеу  АХАТ – та емес, бас бостандығын  айыру орнында немесе қамауда  отырған жерде жүргізіледі.

Заңда неке қиюға кедергілер де көзделген. Бұл өзге тіркелген некенің болуы, болашақ ерлі – зайыптылардың жақын туыстығы, некеге тұрушылардың біреуінің іс - әрекетке қабілетсіздігі, сондай – ақ бала асырап алушылар мен асырап алғандар арасында неке қию. 

Некелік шарт.

   Некелік шарт – біздің тұрмысымызға салыстырмалы түрде жақында енген ұғым.

   Некелік шарт деп – некеге  тұратын адамдардың немесе ерлі  – зайыптылардың некеде тұрғандағы  немесе оны бұзған жағдайдағы  мүліктік құқықтары мен міндеттерін  айқындайтын келісімдері танылады. Некелік шарт міндетті түрде жазбаша жасалуы және нотариуспен куәландырылуы қажет.

   Некелік шартты некеге отыратын  адамдардың тікелей өздері, сондай  – ақ адвокат не нотариус  толтыруы мүмкін екендігін айырықша  атап көрсету қажет. Некелік  шартты нотариалды куәландыру үшін жекеменшік немесе мемлекеттік нотариусқа жүгіну керек.

   Некелік шартты некені тіркегенге  дейін, сондай – ақ некеде  тұрған кез келген уақытта  жасасуға болады. Некелік шарттың  субъектілері не ерлі – зайыптылар, не некеге енді тұруға әзірленіп жатқан адамдар болуы мүмкін (күйеу мен қалыңдық). Ерлі – зайыптылар, яғни АХАТ органдарында тіркелмеген, бірақ бірге тұратын және бір – біріне қамқорлық көрсететін адамдар некелік шарт жасаса алмайды.

   Некеге тұратын кәмелетке толмағандар  (18 жасқа дейінгі адамдар) ата – аналарының немесе қамқоршыларының келісімімен ғана некелік шарт жасаса алады. Бұл кәмелетке толмағандардың өз бетінше некелік шарт жасасуына тыйым салынады деген сөз.

   Некелік шарт жасасу – некені  тіркеу үшін қажетті шарт болып  табылмайтындағын атап өту керек. Некеге отыратын адамдардың немесе ерлі – зайыптылардың неке шартын жасасуы немесе оған қол қоюдан бас тартуы ерікті түрде шешіледі, өйткені бұл олардың міндеті емес, құқығы болып табылады. Бірақ сонымен бірге неке шартында ерлі – зайыптылардың немесе некеге тұратын адамдардың ортақ еркі білдірілуі тиіс. 

Некені  бұзу.

Некені  тоқтату және оның негізі. 

   Ерлі – зайыптылардың жәке  және мүліктік құқытық қатынастарының  тоқтатылуын некенің тоқтатылуы  деп түсінеді. Неке заңда айқындалған білгілі бір оқиғаардың тууына байланысты немесе ерлі – зайыптылардың біреуінің не екеуінің бірдей қалауымен тоқтатылады.

   Некені тоқтататын оқиғалар қатарына  мыналар жатады:

• ерінің қайтыс болуы;
• соттың ерлі – зайыптылардың біреуін өлді деп жариялауы;
• некенің бұзылуы (ажырасу).

   Некенің тоқтату негіздерінің  тізімі толық боып табылады.

   Ері қайтыс болған немесе ерлі – зайыптылардың біреуі өлді деп жарияланған жағдайда неке өздігінен тоқтатылады. Егер артында қалған адам жаңадан некеге тұрғысы келсе, бұрынғы неке бойынша ерінің өлгені бойынша АХАТ органдары берген куәлікті көрсетсе де жеткілікті.

   Соттың азаматты (ерлі – зайыптылардың бірін) өлді деп жариялау жөніндегі шешімі долбараға ғана негізделеді. Ол адамның өлгені туралы нақты ақиқат дәлелдер жоқ.

   Қазақстан Республикасының Азаматтық  кодексінің 31 – бабына сәйкес, егер  азамат тұрақты тұратын жерде  үш жыл бойына ол туралы ешқандай мәіметтер болмаса, егер ол өім қаупі төнген жағдайда немесе оның өлімі алты ай ішінде жазатайым оқиғадан болды деп есептеуге негіз болатын жағдайларда хабар – ошарсыз кетсе, ол азамат мүдделі адамдардың арызы бойынша сот арқылы өлді деп жариялануы мүмкін.

   Сот азаматты қайтыс болды  деп жариялау туралы шешім  шығарған сәттен бастап, онымен  неке тоқтатылды деп есептеледі. Кейде қайтыс болды деп жарияланған адамдардың шындығында тірі болып шығатын жағдайлары да кездеседі. Өлді деп жарияланған жұбайы тірі келген жағдайда сот әлгі шешімді бұзады, бірақ тоқтатылған неке өздігінен қалпына келтірілмейді. Ол ерлі – зайыптылардың бірлескен өтініші бойынша АХАТ органдары арқылы қалпына келтірілуі мүмкін. Егер қалпына келтіру туралы өтініш берілмесе, ерлі – зайыптылардың екеуінің де тірі екендігіне қарамастан, неке тоқтатылған деп есептеледі. Басқа жұбай жаңа некеге тұрған жағдайда, бұрынғы неке қалпына келтіріе алмайды. Жаңа некенің тағдыры түрліше шешілуі мүмкін: ол не сақталады, немесе бұзылады, бұл кейін бұрынғы жұбайымен некесін тіркеуге мүмкіндік береді. 

Некені  бұзу, ажырасу. АХАТ органдарында некені бұзу. 

   Ерлі – зайыптылардың көзі тірі кезінде неке, олар ажырасса ғана тоқтатылады.

   Ажырасу арқылы некенің тоқтатылуы, АХАТ органдары немесе сотта  заңда белгіленген тәртіп бойынша  іске асырылуы мүмкін.

   Некені бұзу АХАТ органдарында  ерлі – зайыптылардың біріккен  және жекелеген ерекше жағдайларда – жұбайлардың біреуінің өтініші бойынша жүргізіледі. Ал сотта некені бұзу ерлі – зайыптылардың екеуінің бірлескен, сондай – ақ жұбайлардың біреуінің өтініші бойынша жүргізіле береді.

   Некені бұзу үшін мынадай үш  шарттың болуы қажет:

• АХАТ органдарында ерлі – зайыптылардың некені бұзу жөніндегі өзара келісімі;
• кәмелетке толмаған балаларының болмауы;
• бір – біріне мүліктік және өзге де талаптарының болмауы.

   Некені бұзу АХАТ органдарында мемлекеттік тіркеуден өтуді қажет етеді. Тіркеу некені бұзу жөніндегі өтініш берілген күннен бастап бір ай өткенде жүзеге асырылады. Бір ай мерзім ерлі – зайыптыларға қабылдаған шешім туралы тағы да әбден ойланып – тоғану үшін беріледі. Некені тіркеу үшін берілетін мерзімнен айырмашылығы, некені бұзған кезде оның мерзімі ұзартылып не қысқартымайды.

      Ерлі – зайыптылардың өзара  келісімі бойынша некені АХАТ  органдарында бұзумен қатар, заң  жұбайлардың біреуінің өтініші  бойынша некенің бұзудың қарабайыр оңайлатылған тәртібін де белгілейді.

   АХАТ органдарының некенің бұзылуын  тіркеу кезінде ажырасудың себептерін  анықтауға, ерлі – зайыптыларға  татуласу үшін мерзім беруге  қақысы жоқ. 
 

Некенің сот арқылы сотсыз бұзылуы. Ата-аналық құқығынан айыру  себептері. 

Некенің бұзылуы-отбасы өміріне ғана емес, қоғам  өміріне де кері ықпалын тигізетін  жағымсыз әрекет. Әр отбасының ажырасу  тарихы, себебі әр түрлі. Әлеуметтанушы  ғалымдар ажырасуға әкеліп соғатын  үш түрлі себептерді көрсетеді. Алайда әр отбасында оның себептері әр түрлі болуы мүмкін:

• тұрмыс жағдайының ауыртпалығы (материалдық қажеттіліктер, тұрғын үй қиыншылығы, т.б.);
• тұлғааралық келіспеушіліктер ( өзара сүйіспеншілікті жоғалту, дөрекілік, маскүнемділікке салыну);
• ішкі жағдайлар ( жаңа отбасының пайда болуы, жаңа сезімдердің пайда болуы).

Заң тұрғысынан алғанда, некенің бұзылуы дегеніміз-жұбайлардың  арасындағы мүліктік және мүліктік емес жеке қатынастардың тоқтатылуы.Бұл  ерлі-зайыптылардың арасындағы құқықтық  қарым-қатынастардың тоқтатылғанын  білдіреді.

ҚР  “Неке және отбасы” заңы некені бұзудың екі түрін белгілейді.

1. Азаматтық хал актілерін тіркеу органдарында некені бұзу.
2. Сот тәртібімен некені бұзу.

Некені  әйелдің жүктілігі және бала туғаннан кейінгі бір жыл ішінде әйелдің  келісімінсіз бұзуға жол берілмейді. Бұл өмірге бала әкелген немесеәкелуге ниет білдіріп отырған әйел-ананың, баланың денсаулығы үшін қажет. Азаматтық хал актілерін тіркеу органдарында некені бұзу:

1. Кәмелетке толмаған ортақ балалары жоқ;
2. Бір-біріне мүліктік және өзге де талаптар қоймайтын;
3. Ерлі-зайыптылардың өзара келісімі жағдайында жүргізіледі.

Бұл жағдайда тиісті орган некені бұзу фактісін тіркейді. Азаматтық хал актілерін  тіркеу органы өтініш берушілерден некенің  қандай себептерге байланысты бұзылғанын анықтауға құқылы емес. 

Некені  сот тәртібімен бұзу.

     Ерлі-зайыптылардың:

1. Кәмелеттік жасқа толмаған ортақ балалары болса;
2. Жұбайлардың біреуі некені бұзуға келісім бермесе;
3. Ерлі-зайыптылардың біреуі некені бұзуға қарсы болмас, бірақ өз әрекеті немесе әрекетсіздігі арқылы некені бұзудан жалтарса неке сот тәртібімен бұзылады.

         Ерлі-зайыптылардың ортақ келісімі  бар, бірақ кәмелетке толмаған  балалары болғанда сот ажырасу  себептерін анықтауға, татуластыруға  мерзім белгілеуге құқылы емес. Бұл жағдайда сот кәмелетке  толмаған баланың мүддесін қорғайды, баланы кіммен қалдыру туралы мәселені шешеді. Ерлі-зайыптылар соттың қарауына кәмелетке толмаған баланың кіммен қалатыны, алимент мөлшері туралы келісімді ұсына алады. Мұнда көрсетілген алимент мөлшері заңда көрсетілген алимент мөлшерінен төмен болмауы керек. Жұбайлардың ортақ келісімі, болмаған немесе осы келісімде баланың мүддесі бұзылғаны анықталса, сот бұл мәселені сот отырысында қарап, шешім шығаруға тиісті.

        Ерлі-зайыптылардың біреуінің некені  бұзуға келісімі болмаған жағдайда, некені бұзу олардың біреуінің өтініші бойынша жүзеге асады. Сот ерлі-зайыптыларды татуластыруға мерзім белгілеуге құқылы.

Бұл мерзім 3 ай көлемінде белгіленеді. Қоғам  өмірі үшін отбасының бұзылмауынан маңызды нәрсе жоқ. Ошағы бүтін, оты түзу отбасында ғана дұрыс бала тәрбиеленіп, берік қоғамның іргетасы қаланады. “Отбасы-шағын мемлекет” деп бекер айтылмаған. Сот тәжірибесінде мерзім беру шараларының нәтиже беріп жүрген кездері, аз емес. Кей жағдайларда ерлі-зайыптылар ашу үстінде асығыс шешім қабылдауы мүмкін. Осы мерзім маңызды шешім қабылдау үшін аз уақыт емес.

        Ерлі-зайыптыларды татуластыру жөніндегі  шаралар нәтижесіз болса, сот  тараптардың өтінішін қанағаттандырады. Көп жағдайларда ерлі-зайыптылар  некенің бұзылу себептерін анықтап  айтудан бас тартады. Ажырасу себептерін айтудан бас тарту, соттың некені бұзбай қалдыруына себеп бола алмайды. Некенің бұзылу себебі нақты анықталмаса да сот талапкердің өтінішін қанағаттандыруға құқылы.

         Некені сот тәртібімен бұзу  ерлі-зайыптылар некені бұзутуралы арыз бергеннен бастап, кемінде бір ай өткен соң жүргізіледі. Соттың шешімі күшіне енген күн некенің бұзылған күні деп танылады.

Некенің бұзылғандығы жөніндегі сот шешімінің  көшірмесі, неке тіркелген жердегі  АХАТ органдарына үш күннен кешіктірілмей  жіберіледі. Некенің тоқтатылуы бұрынғы ерлі-зайыптылардың арасындағы мүліктік және басқа (жеке қатынастардың) тоқтағандығын растайды. Олардың жаңа некеге тұруға құқығы пайда болады. 

Ата-ана  құқықтарынан айыру.

    1.   Егер ата-аналар (олардың біреуі):

- ата-ана міндеттерін орындаудан, оның ішінде алимент төлеуден қасақана жалтарса; 

- өз  баласын перзентханадан (бөлімшесінен) не өзге де балаларды тәрбиелеу,  емдеу немесе басқа да мекемелерден  алудан дәлелді себептерсіз бас  тартса;

- өздерінің  ата-ана құқықтарын пайдаланып қиянат жасаса;

- балаларға  қатыгездік көрсетсе, оның ішінде  олардың денесіне немесе психикасына  зорлық-зомбылық жасаса, олардың  жыныстық пәктігіне қастандық  жасаса;

- заңдарда  белгіленген тәртіп бойынша маскүнемдікпен, нашақорлықпен ауырады деп танылған болса, олар ата-ана құқығынан айрылуы мүмкін.

    2.   Өз балаларының не жұбайының өміріне немесе денсаулығына қарсы қасақана қылмыс жасаған жағдайда ата-аналар (олардың біреуі) ата-ана құқығынан айрылуы мүмкін.

Ата-ана  құқығынан айыру сот тәртібімен жүргізіледі.

Ата-аналар өз балаларын тәрбиелеуге, оның жан-жақты  жетілген азамат болып өсуіне жағдай жасауға міндетті.

Балаларының орта білім алуына жағдай жасауға, балалардың мүддесіне сай әрекет етуге құқылы, әрі міндетті. Олар өз балаларының  заңды өкілі болып табылады, сотта олардың мүдделерін қорғайды.    
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Некені  тоқтатудың құқықтық салдары. 

   Жоғарыда айтылғандай, некені  бұзу нәтижесінде ерлі зайыптылардың  некеде тұрған кездегі жеке  және мүліктік қатынастары тоқтатылады.  Мысалы, бірге тұруы, ортақ бірлескен меншік, өзара қамқорлық және асырау. Соның өзінде кейбір құқықтық қатынастар бірден тоқтатылады да, енді біреулерінің сақталуы мүмкін. Некеге тұрған кезінде бірлесіп жиған мүліктері бөлінген жағдайда, әдетте, некенің тоқтатылуымен байланысты ерлі – зайыптылардың ортақ бірлескен меншік тәртібі де тоқтайды, бірақ мүлік бөлінбеген жағдайдағы ажырасу өзінен - өзі жұбайлардың ортақ бірлескен меншігін үлестік меншікке айналдыра алмайды. Некенің бұзылуымен бірге жұбайы қайтыс болғаннан кейін мұрагерлік құқығы, бұрынғы жұбайы – ажырасушысының өліміне байланысты келтірілген зиянның орнын толтыру және т.б. құқығы да жойылады.

   Некенің тоқтатылуы жаңадан некеге  тұру құқығын туғызады.

   Ажырасу жолымен некенің бұзылуы  ата – аналарының балаларына қатысты құқықтары мен міндеттерін тоқтата алмайды. 

Некенің тоқтатылуы жаңадан некеге тұру құқығын туғызады. 

Неке  бұзылғаннан кейін тек таңдау мәселесі жиі шешіледі: бұрынғы жұбайынын  тегін қалдыра ма, не некеге тұрғанға дейінгі тегіне көше ме? Некеде тұрған кездегі тегін сақтау толығымен басқа текті қабылдаған жұбайының қалауына байланысты. Оның бұл қалауына ешкім де, тіпті некені бұзғаннан кейін кімнің тегін қалдыруды қалайтын жұбайы да, ықпал ете алмайды. Некенің бұзылуымен байланысты, әдетте, ерлі-зайыптылардың бірін-бірі материалдық қолдау жөніндегі міндеттерге де тоқтайды. Бірақ бұл жағдайда, сот арқылы бұрынғы жұбайының еңбекке жарамсыздығы және мұқтаждығы анықталған болса, онда оның өзінің бұрынғы жұбайынан алимент алуға қақысы бар. 

Ажырасу жолымен некенің бұзылуы ата-аналарының балаларына қатысты құқықтары мен міндеттерін тоқтата алмайды. 

Ажырасу жолымен некенің тоқтатылуы занда  белгіленген тәртіп бойынша АХАТ органдарында немесе сотта іске асырылады. 
 
 
 
 
 
 
 

Қорытынды.

   Сонымен, отбасы дегеніміз – бұл некеден, туыстықтан, бала асырап алудан немесе балаларды тәрбиелеуге алудың өзге де нысандарынан туындайтын және отбасылық қатынастарды нығайту мен дамытуға септігін тигізетін, мүліктік және мүікке қатысты емес жекебастың құқықтарымен байланысқан адамдар тобы.

   Отбасының заңдық белгілеріне  мыналар жатады:

• адамдардың неке немесе туыстық негізде бірігуі;
• өзара имандылық және материалдық қолдау;
• бала туу және оларды тәрбиелеу;
• өзара жекебасындық және мүліктік құқықтар.

   Бір негізден немесе ортақ атадан тарайтын адамдардың қандастық – кіндіктестік байланысы, туыстық деп түсініледі. Туыстықтың екі тармағы бар: тікелей және жанама.

   Ерлі – зайыптылардың арасындағы  мүліктік және мүліктік емес  жеке қатынастарды туындататын,  отбасын құру мақсатымен заңда белгіленген тәртіп бойынша тараптардың ерікті және толық келісімі жағдайында жасаған ері мен әйелдің арасындағы тең құқықтық одақты неке деп түсінуіміз керек. Қазақстанда тек мемлекеттік АХАТ органдарында жасалған адамдардың одағы ғана неке деп танылады. Болашақ ерлі – зайыптылардың өзара келісімі және олардың неке жасы 18 – ге толуы неке қиюдың басты шарты болып табылады.

   Ерлі – зайыптылар арасындағы  қатынастар құқықтары мен мінднттерінің  теңдік қағидаларына негізделеді.

   Азаматтық некеден туған балалар, тіркелген некеден туған балалар сияқты заңмен қорғалады. Алайда мұндай қатынастар әдетте тараптар үшін заңдық салдар туындатпайды.

   Мемлекет аналар мен балалары  қолдайды, отбасын қорғауға алады.

   Ерлі – зайыптылардың жеке  және мүліктік құқытық қатынастарының тоқтатылуы некенің тоқтатылуы деп түсініледі. Неке заңда айқындалған оқиғалардың туындауы салдарынан не ерлі – зайыптылардың бірінің немесе екеуінің бірдей қалауымен тоқтатылады.

   Ажырасу жолымен некенің тоқтатылуы  заңда белгіленген тәртіп бойынша АХАТ органдарында немесе сотта іске асырылады.

Пайдаланған әдебиеттер:

   Жұмыс барысында неке контрактісі  мәселесін қарастырған отандық  және шетелдік авторлардың нормативтік-құқықтық  еңбектері, мерзімді басылымдар  қолданылған. Отандық авторлар ішінде Ынтымақов С.А., Карпушина Т.Д.; Калышев А.Б.; Баққұлов С.Д.; Биримжанова С.Э.; Қарашаева Ж.; Баудиярова Қ.Б. және шетелдік авторлардан Абашин Э.А.; Пономорев А.П.; Сосипатрова Н.Е.; Шершеневич Г.Ф.;Сергунина В.М; Максимович Л.Г; Негаева А.М; Антокольский М.В., Бондова С.Н. редакциясы бойынша жазылған оқулықтар және Халықаралық Конвенциялар, нормативтік-құқықтық актілер қолданылған.

    “ Құқықтану: Жалпы білім беретін  мектептің қоғамдық-гуманитарлық  бағытындағы 10-сыныбына арналған  окулық /А. Ибраева, Г. Өлібаева, Қ. Айтхожин. — Алматы: "Мектеп" баспасы, 2006. ISBN 9965-33-638-5

      [email protected]