Оттегі және оның қосылыстары

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ  ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ

БОЛАШАҚ УНИВЕРСИТЕТІ

 

 

 

 

 

 

 

Химия пәнінен курстық  жұмыс

Тақырыбы: Оттегі және оның қосылыстары

 

 

 

 

 

 

                              Орындаған: 

                                Қабылдаған:             

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Қызылорда 2013

Жоспары

 

Кіріспе………………………………………………………........………………...3

1 Оттегінің алынуы..................................................................................................7

2 Оттегінің қасиеттері.............................................................................................9

3 Оттегінің табиғаттағы айналымы және қолданылуы......................................12

4 Оттегінің ағза үшін маңызы…………………………………………………..14

5 Оттегінің аллотропиялық түр өзгерістері. Озон..............................................16

5.1 Озонның химиялық қасиеттері......................................................................17

6 Оттегі қосылыстары...........................................................................................18

Қорытынды............................................................................................................19

Қосымшалар.......................................................................................................... 20

Қолданылған әдебиеттер тізімі............................................................................23

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Кіріспе

Оттегі (латынша Oxygenium) O – элементтердің периодты жүйесінің VI-тобындағы химиялық элемент. Реттік нөмірі 8, атом массасы 15,999(сурет 1).

Оттегі –химияның ең маңызды элементі және Жер бетіндегі көптеген тірі ағзалардың тыныс алуын қамтамасыз етеді. Оттегісіз біз бірнеше минут қана өмір сүре аламыз. Жасушалар мен талшықтар өмір тіршілігіне қажетті өздеріндегі энергияны босата отырып, органикалық заттарды тотықтыру үшін оттегіні пайдаланады. Оттегінің физиологиялық әсері өте көп қырлы, алайда, оның емдік әсерінде маңызды рөлді ағза талшықтардағы оттегі жетіспеушілігін орнына қайта келтіру қабілеті атқарады [1].

Адам ағзасының барлық мүшелері мен талшықтары қалыпты жұмыс  істеуі үшін біздің айналамыздағы ауаның құрамында кем дегенде 21% таза оттегі болуы керек. Үлкен қала – бұл  өте жылдам өмір ырғағы (біз күн  сайын энергия жоғалтамыз), газдалған ауа (созылмалы гипоксия) Ірі мегаполис тұрғындарының оттегіне мұқтаждықтары орасан зор. Экологиялық ахуалдың жалпы деңгейде нашарлауы ірі қалаларда ауадағы таза оттегі мөлшері кейде 10-12%-дан артпауына алып келді. Осының салдарынан гипоксия (оттегі жетіспеушілігі) туындайды.

Оттегі — түссіз, иіске ие емес газ. Ол суда нашар ериді және ауадан аздап ауыр (сурет 2). −183 °С дейін салқындату кезінде оттегі тығыздығы су тығыздығынан асатын мөлдір көгілдір сұйықтыққа айналады.

Оттегі инертті газдан өзге барлық элементтермен реакцияға түседі және оксидтер деп аталатын жалғасулар класын жасайды.

Оттегі —типтік тотықтандырғыш, ауада 30%-ға дейін және жоғары бұл газдың шоғырлануы асқан жағдайда мұндай атмосферада барлық дерлік заттардың өте қарқынды жануы орын алады.

Оттегіде әртүрлі металдар, металл еместер, және  көміртегі, күкірт, магний, темір күкірт сутегісі секілді күрделі заттар жанады.

 

                                                                  

 

 

Оттегі - Жерде кең тараған  элементтің бірі, оның үлесіне жер  қыртысының жалпы 47,4% массасын қамтиды. Оттегі элементі жер қыртыысындағы 1500-ден астам қосылыстың құрамына кіреді.

Оттегі тотығу-тотықсықдану реакциясына қатысады. Оттегі медицинада кең қолданылады. Жүрек-қантамырлар  ауруларын емдегенде алмасу процестерін  жақсарту үшін асқазанға оттегі көпіршігі (оттегі коктейлі)енгізіледі. Оттегіні теріастында енгізуді трофикалық язва, гангренамен ауырғанда қолданылады. Оттегіні тазарту және дезинфекциялау үшін және суды тазалау үшін озонмен  байытады.

Оттегінің кейбір қосындылары, мысалы синглетті оттегі, сутегі перекисі, супероксид, озон және гидроксилді  радикал улы болып келеді. Олар оттегінің қайта орынғуынан немесе активтендірілуінен түзіледі.

Тағам өндірісінде оттегі Е941 тағамдық қоспа ретінде тіркелген.

Ашылу тарихы

Ресми түрде оттегі, ағылшын химигі Джозеф Пристлимен 1774 жылдың 1 тамызында саңылаусыз жабық ыдыста сынап оксидін салу арқылы ашылған болатын (Пристли бұл жалғасуға қуатты линза көмегімен күн сәулелерін бағыттаған болатын)[2].

2HgO (t) → 2Hg + O₂↑

Алайда Пристли  ең алғашында жаңа қарапайым затты ашқандығын түсінбеді, ол ауаның құрамдас бөлшектерінің бірін бөліп көрсеттім деп есептеді (және бұл газды «дефлогистацияланған ауа» деп атады). Өзінің жаңалығы туралы Пристли көрнекі француз химигі Антуан Лавуазьеге жеткізді. 1775 жылы А. Лавуазье оттегінің ауаның құрамдас бір бөлігі болып табылатындығын, қышқыл және көптеген заттардың бар екендігін орнатты.

Осыдан бірнеше  жыл бұрын (1771 жылы) оттегіні швед химигі Карл Шееле алған болатын. Ол күкірт қышқылы бар селитраны тесіп және алынған азот оксидін жая бастаған болатын. Шееле бұл газды «отты ауа» деп атады және өз жаңалығын 1777 жылы кітапқа басып шығарды (кітаптың Пристли өз жаңалығын жариялағаннан кейін басылып шыққандықтан Пристли оттегі алғашқы ашушысы болып табылады). Шееле сонымен бірге өз тәжірибесі туралы Лавуазьеге хабарлаған болатын.

Оттегі ашылуына әсер еткен маңызды кезең сынап тотығуы және оның кейіннен оксидтерге жайылуы бойынга жұмыстарын басып шығарған француз химигі Петр Байен болды.

Соңында, Пристли және Шееледен алынған, ақпараттарды қолдана отырып алынған газ табиғатына соңғы нүктені А. Лавуазье қойды. Оның жұмысы орасан зор маңыздылыққа ие болды, себебі осы жұмыс арқасында сол уақытта химия дамуын тежеп отырған флогистон теориясы теріске шығарылды. Лавуазье әртүрлі заттарды жандыру бойынша тәжірибе жүргізді және жанған элементтер салмағы бойынша нәтижелерді басып шығара отырып флогистон теориясын теріске шығарды. Күйе салмағы элементтің бастапқы салмағынан асып кетеді, бұл Лавуазьеге жану кезінде химиялық реакция (тотығу) жүретіндігіне, осыған байланысты соңғы зат салмағы ұлғаятындығына көз жеткізді, осылайша флогистон теориясын теріске шығарды.

Осылайша, оттегінің ашылу  мәртебесін Пристли, Шееле және Лавуазье өзара бөліп алады.

 

 

 

Қарапайым заттың сыртқы түрі
Түссіз, дәмсіз және иіссіз газ көгілдір сұйықтық  (төмен температураларда)
Атом  қасиеттері
Аты, белгісі, нөмірі	Оттегі/Oxygenium (Oxygen), O, 8
Атом салмағы (моляр салмағы)	15,9994 а. е. м. (г/моль)
Электрон сырт пішіні	[He] 2s2 2p4
Атом радиусы	60 (48) пм
Химиялық  қасиеттері
Ковалент радиусы	73 пм
Ион радиусы	132 (−2e) пм
Электр терістілігі	3,44 (Полинг бағаны )
Электродты әлеуеті	0
Тотығу-деңгейі	−2, −1, 0, +1, +2, −½
Иондалу қуаты (бірінші  электрон)	1313,1 (13,61) кДж/моль (эВ)
Қарапайым зат термодинамикалық қасиеттері
Тығыздығы (н. у.)	0,00142897 г./см3
Еру температурасы	54,8 K
Қайнау температурасы	90,19 K
Еру жылуы	0,444 кДж/моль
Булынау жылуы	3,4099 кДж/моль кДж/моль
Молярлық жылу сыйымдылығы	29,4 Дж/(K·моль)
Молярлы көлемі	14,0 см3/моль
Қарапайым зат кристалл торы
Тор құрылымы	моноклинді
Тор шамалары	a=5,403 b=3,429 c=5,086 β=135,53 Å
Дебай температурасы	155 K
Өзге  сипаттамалары
Жылу өткізгіштігі	(300 K) 0,027 Вт/(м·К)

 

1 Оттегінің алынуы

Оттегін өнеркәсіпте ауаны қысып сұйылтады да, азот пен оттегінің қайнау температураларының айырмашылығына қарай буландырып бөліп алады. Осылайша алынған оттегі көгілдір түсті баллондарда сақталады, себебі сұйық оттегі ашық-көгілдір түсті болады. Ал зертханалық алу әдістері кейбір оттегіге бай күрделі қосылыстарды айыруға негізделген (сурет 3).

 

Сурет 3. Оттегін жинау

 

1. Тұрмыста жиі қолданылатын «марганцовканы» айыру. Ол үшін құрғақ сынауыққа аздаған түйірлерін салып, оның аузын газ шығатын түтігі бар тығынмен жауып қыздырамыз. Сонда мына реакция жүреді:

1. Калий хлоратын айыру. Бұл реакцияның жүруін тездету үшін марганец (IV) диоксидін (өршіткі) қосамыз, сонда оттегі көп мөлшерде бөліне бастайды:

Өршіткі - реакцияның жылдамдығын  өзгертетін, бірақ өзі жұмсалмайтын зат (МnO₂ — өршіткі (катализатор)).

Бөлінген оттегін екі әдіспен жинауға болады:

1. Ауадан сөл ауыр болғандықтан (М_r(O₂)=32, М_r(ауа)=29) ауаны ығыстыру арқылы (8, а-сурет).
2. Суда нашар еритіндігінен суды ығыстыру арқылы жинау (8, ә-сурет).

Оттегін сынап (II) оксидін (HgO) айырып ағылшын  ғалымы Д. Пристли алған (1774).

 

Газдарды зертханада жинайтын құрал  газометр деп аталады. Ол қалың қабырғалы  шыныдан жасалған екі бөлімнен тұратын  ыдыс, оның сол жағында табанына жақын жерде (1) және оң жақ иығында (2) тығындалатын екі тесігі бар. Ал үстіңгі  бөлігі (тубус) ұзын түтікті құйғы  сияқты болып жасалған, ол астыңғы  бөлігіне кигізілген. Оған газ жинау  үшін тубустың шүмегін (А) ашып сумен  толтырамыз. Одан кейін тубустың шүмегін  жауып, астыңғы тығынға кигізілген шүмекті ашамыз да, осы жерден оттегін  жібереміз, ол суды ығыстырып шығарады. Газды жинап болғаннан кейін  астыңғы шүмекті жабамыз. Тәжірибеге оттегі керек болғанда тубустың шүмегін  ашамыз, одан аққан су оттегін ығыстырады, ол жоғары оң жақ, иықтағы шүмектен (Б) шығады, оны бір ыдысқа жинап алу керек (сурет 4).

 

Сурет 4.Газометр

2 Оттегінің қасиеттері

 

Физикалық қасиеттері

Оттегі (O2) түссіз, суда аз еритін (20°С-та судың 100 көлемінде 3,1 көлем O2 ериді) газ күйіндегі зат. Қалыпты жағдайда (0°С, 1 атм=101,3 кПа) 1 л оттегінің салмағы 1,43 г, ал 1 л ауа - 1,29 г болады.

Химиялық қасиеттері

Оттегі қыздырған кезде  көптеген заттармен әрекеттеседі, бұл  үдеріс жану деп аталады, ол жылу мен  жарықты бөле жүреді.

Жай заттармен әрекеттесуі

Бейметаллдармен әрекеттесуін көру үшін оттегі толтырылған сынауыққа көмірдің түйірін салсақ, ол жарқырап жана бастайды (сурет 5):

С + O₂ = СO₂

Сурет 5. Заттардың: а-көмірдің,ә-күкірттің,б-фосфордың,в-темірдің оттегіндң жануы

 

Түзілген көмірқышқыл газын әк суына жіберсек оның лайланатыны сендерге белгілі. Бұдан басқа күкірт, фосфор, т.б. бейметалдар да оттегінде жанады (сурет 6):

S + O₂ = SO₂

4Р + 5O₂ = 2Р₂O₅

Сурет 6. Фосфордың оттегінде жануы өте қарқынды жүреді.Бірнеше секундта колба ақ түтінге толады да қабырғаларына фосфор(V)оксиді қонады.

 

Кейбір металдар да оттегінде жанып  оксидтер түзеді. Мысалы, оттегімен  толтырылған сынауыққа магний ұнтақтарын сепсек, оның жарқырап жанғанын көруге болады.

2Mg + O₂ = 2МgО

Болат сымның ұшына кішкентай көмір  түйірін шаншып алып, оны тұтатып  оттегімен толтырылған ыдысқа салсақ жанған көмірден бөлінген жылудың әсерінен темір жана бастайды (сурет 7).

ЗFе + 2O₂ = Fе₃O₄ (FеO•Fе₂O₃)

 

Сурет 7.Темір(а),оның жануы(ә) және қосылыстары(б)

 

Элементтер оттегімен әрекеттесіп  оксидтер түзеді, бұл тотығу үдерісі. 
Оксидтер дегеніміз молекула құрамы екі элементтен тұрып, оның бірі оттек болатын күрделі заттар.

Оксидтерді атағанда элемент таңбасынан кейін жақшаның ішіне валенттілігі көрсетіледі де оксиді деген сөз  қосылады. Мысалы, SO₂ - күкірт (IV) оксиді, SО₃ күкірт (VI) оксиді. Халықаралық номенклатура (атау әдісі) бойынша оксидтердің құрамындағы элемент атомдарының сандары грек сандарымен көрсетіліп аталады: CO - кеміртек монооксиді, СО₂ - көміртек диоксиді, МnO₂ - марганец диоксиді, Мn₂O₇ - димарганец гептаоксиді [1].

Күрделі заттармен әрекеттесуі

Кейбір күрделі заттар да оттегінде  жанып оксидтер береді, мысалы, тамақ  пісіргенде ас үйдегі газ пешінде  қолданылатын пропанның (С₃Н₈) жануы:

С₃Н₈+ 5O₂ = ЗСO₂+ 4Н₂O

Автогендік әдіспен металдарды кесу мен жалғауда мына реакция жүреді:

2С₂Н₂ + 5O₂ = 4СO₂+ 2Н₂O

Металлургия өндірісінде өртеу  пештерінде күрделі заттардың тотығу реакциялары жүреді:

2ZnS+3O₂ = 2ZnO + 2SO₂

Cu₂S + 2O₂ = 2CuO + SO₂

Сонымен, оттегі жай және күрделі заттармен әрекеттескенде жану реакциялары жүріп, нәтижесінде әр түрлі оксидтер түзіледі.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

3 Оттегінің табиғаттағы  айналымы және қолданылуы

 

Табиғатта оттегі негізінен фотосинтез нәтижесінде түзіледі, ол жапырақтарда және теңіз балдырларында жүретін үдеріс.

6СO₂ + 6Н₂O → С₆Н₁₂O₆ + 6O₂↑

Осы оттегімен адамдар мен жануарлар тыныс алады, одан басқа жер қыртысындағы минералдар түзіледі. Табиғатта оттегінің қатысуымен тоттану, шіру, aшy сияқты бүліну үдерістері де жүріп жатады. Оттегінін, атмосферадағы қоры 1,5•10¹⁵ т, оның 1•10¹⁰ тоннасы жану үшін жұмсалады. Тыныс алу жеке ағзаның өмірі үшін, ал шіру - эволюция (даму) үшін маңызды үдерістер.

Оттегінің қолданылуы оның қасиеттеріне негізделген, ол мына 1, 2-сызбанұсқаларда көрсетілген.

 

Сызбанұсқа 1

 

 

Сызбанұсқа 2

Негізгі қолданылуы

Газ дәнекерлеуі, металл кесу және дәнекерлеу. Дәнекерлеу, металл кесу және дәнекерлеу секілді газ жалын жұмыстары — оттегі қолданудың ең маңызды және талап етілетін қолдануларының бірі.

Металлургиялық өнеркәсіп. Өндіріс тиімділігін барынша жоғарылатуға мүмкіндік беретін қара және түсті металлдар өндірісіндегі жану температурасының ұлғаюы. Көмірқышқыл газы жасалуы бар оттегімен көміртегіні байланыстыру.

Химиялық және мұнай химиялық өнеркәсібі. Азот қышқылын, этиленоксиді, пропиленоксиді, винилхлориді және өзге химиялық жалғасуларды алу мақсатында соңғы реагенттерді тотықтандыру.

Мұнай газ өнеркәсібі.Құдықтардан алынатын мүнай газ, ағымдарын жақсарту және жабысқақтығын ұлғайту. Мұнай крекингі бойынша зауыт өнімділігін ұлғайту, жоғары құрамдас бөліктерді тиімді қайта өңдеу, МӨЗдегі күкірт қалдықтарын азайту.

Балықтар, асшаяндары, шаяндар, мидияларды өсіру.Ерітілген оттегімен суды байыту жас балықтардың шығуына және тіршілік ету ұмтылушылықтарын ұлғаюына, сонымен бірге инкубация мерзімін барынша қысқартады.

Шыны  өнеркәсібі.Өндіріс өнімділігін арттыратын жану үрдісін жақсарту және пештердегі температураны жоғарылату.

Қалдықтарды кәдеге жарату.Пеш үлкен үнемділігі мен өнімділігін қамтамасыз ететін қоқыс жандыратын пештердегі жалын температурасын ұлғайту

 

4 Оттегінің ағза үшін маңызы

Оттегі ағза жасушаларына “ауа”  сияқты қажет. Қан оттегіні “өкпеден”  түрлі мүшелерге  және ұлпаларға  таратады. Сіз дем алғанда, оттегі “өкпедегі” ауалық қаптардың жіңішке  қабырғалары (альвеолдардың) арқылы өтеді  және арнайы қанның жасушаларымен алынады (эритроциттер). Оттегімен толған қан  кіші қанайналым шеңбер бойынша жүрекке  айдалып, жүрек өз кезегінде үлкен  қанайналым шеңбер арқылы ағзаның басқа  мүшелеріне беріледі.

Түрлі  ұлпаларға түсіп, қан өзінің құрамындағы оттегіні беріп, оның орнына көмірқышқыл газын алады. Көмірқышқылмен газымен жабдықталған қан жүрекке  айналып келеді, жүрек қайтадан оны  өкпеге жібереді. Қан осы жағдайда көмірқышқыл газынан босатылып, оттегімен жаңадан жабдықтары да, газ айналдыру айналымын тоқтатылады. Оттегілік барларда адамдар концентрациясы жоғары оттегімен жабдықталған ауамен тыныс алады. Бұл орындар қазіргі  кезде бүкіл әлемде таралған. Адамдар  осындай барларға немесе салондарға жұмыстан бара жатқанда немесе дүкендерді аралау кезінде кіріп тұрады[2].

Оттегінің ағза ішіндегі орналасуы

 

 

 

Оттегінің жетіспеуі

 

5 Оттегінің аллотропиялық түр өзгерістері. Озон

Оттегі табиғатта екі  түрлі жай зат күйінде кездеседі, оның бірі O₂, екіншісі O₃, ол озон деп аталады. Енді озонмен жете таныссақ, озон найзағай ойнағанда ауада пайда болады. Сонда электр заря- дының әсерінен мына реакция жүреді:

3O₂ → 2O₃

Бір элементтің бірнеше жай  зат күйінде болу құбылысы аллотропия деп аталады.Озонның формуласы  О₃, салыстырмалы молекулалық массасы 48, оттегінен 1,5 есе ауыр (48 : 32 = 1,5), суда аз еритін, -112°С-да қайнайтын, -193°С-да балқитын газ күйінде қою-көк түсті, ал қатты күйінде көктен қара-күлгін түске дейін боялады.

5.1 Озонның химиялық қасиеттері

Озон оттегіне қарағанда химиялық белсенді зат. Ол тіпті алтын, күміс, платина сияқты асыл металдарды да тотықтыра алады (кесте 1)[3].

6Ag + O₃ = 3Ag₂O

Нөсер жаңбырдан кейін орманға  барсақ, онда ауа тазарып дем алу  жеңілдейді, себебі ауада пайда болған озон айырылып, ауаны тазартады. Озонның атмосферадағы мөлшері өте аз - 0,004%.

О₃ → O₂ + "О"

Озоннан молекулалық және атом күйіндегі  оттек бөлінеді, соңғысы күштірек тотықтырғыш, ауадағы бактерияларды  жояды. Озон осы қасиетіне қарай  ауыз суды, құдыктарды, өндірістік сарқын суларды тазарту үшін (залалсыздандыру) және ағартқыш зат ретінде қолданылады. Атмосфераның жоғары қабатында, жерден 25 км биіктікте (стратосферада) күн  сәулесінің әсерінен жерді қорғап тұратын  өте жұқа озон қабаты әр түрлі кері әсерлердің салдарынан «тесіліп», сол  жерлерден күннің ультракүлгін сәулелері  жер бетіне жетіп, ондағы әр түрлі  табиғи апаттарға әкеліп соғады. Олар: жер бетінің температурасының біртіндеп  артуы, мәңгілік мұздақтар мен мұхиттардағы мұзтауларының еруі, терінің қауіпті  ісігі көбейеді. Озонды зертханада озонатор деп аталатын құралда алуға  болады.^[1]

Оттегі мен  озонның салыстырмалы сипаттамалары
Оттегі (O2)	Озон (O3)
Ауадан сәл ауыр, ( ) түссіз, иіссіз, суда нашар еритін газ (20°С-да судың 100 көлемінде оттегінің 3 көлемі, ал 0°С-да 5 көлемі ериді. Тыныс алу, жану, тотығу, шіру үдерістеріне қатысады.	Ашық көк түсті өзіне  тән иісі бар, суда жақсы еритін, ауадан 1,655 есе, оттегіден 1,5 есе ауыр газ. Озон оттегіне қарағанда химиялық белсенділігі жоғары зат, бактерицидтік, ағартқыштық қасиеттері бар. Ол озонның  ыдырауы нәтижесінде атом күйіндегі  оттек бөлінуімен түсіндіріледі: O3 ↔ O2 + "O". Концентрациясы 10-5%-дан артқанда улы болады.

6 Оттегі қосылыстары

Оттегі кейбір газдардан басқа (гелий, неон, аргон) барлық элементтермен қосылыс түзеді. Металлдардың көбімен оттегі бөлме температурасының өзінде реакцияға түседі:

Бейметаллдармен оттегі ереже  бойынша қызу кезінде реакцияға  түседі. 60 °С температурада оттегі фосформен белсенді әрекеттеседі:

Күкіртпен 250 °С жуық температура кезінде:

Көміртекпен (графит түрінде) 700—800 °С кезінде:

Оттектің азотпен қосылысы 1200 °С кезінде басталады немесе электрлік разрядта:

Күкіртсутек оттекпен әрекеттесе отырып, күкірт түзеді:

немесе күкірт оксидін(IV):

Келтірілген реакцияларда оттегі тотықтырғыш болып табылады[5].

 

 

 

 

 

 

 

Қорытынды

Оттегі адам және жануарлар үшін өте қажетті, маңызды химиялық элемент. Қоршаған ортаның ластануының көбеюін  ескерте отырып, оттегінің жетіспеушілігін  сезінеміз. Оттегі әржақты: су, жер, ауа, тіпті біз өзіміз, біздің тамағымыз, ішімдіктер, киіміміз, т.б. оттегінен  құралған. Біз оттегімен дем аламыз, ал дем алу – бұл өмірдің  сининонимі ғой. Әр адам жуықтап алғанда  оттегінің 21%-н және 0,03% көмірқышқыл  газынан құрылған ауаны дем алады. Ал шығарылған ауада шамамен 16% оттегі және 3,7-4% көмірқышқыл газы болады. Оттегі және көмірқышқыл газы арасындағы оптималдық баланстың өзгеруі адамның денсаулығына әсер етеді.

Атомдық құрылымы:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Қосымшалар

Оттегі қондырғылары және бекеттері

Адсорбциялық  оттегі қондырғылары.

Грасис Компаниясы өз клиенттеріне АКС озық сериялық адсорбциялық оттегі қондырғылары, сонымен бірге тапсырыс берушінің жеке техникалық тапсырмаларымен жобаланатын адсорбциялық қондырғыларды ұсынады. Қондырғылар өнімділігі оттегі тазалығы 99%-ға дейін болғанда 3000 нм³/сағ. құрайды.

Егер тапсырыс беруші оттегіні өндіруге және онымен баллондарды толтыруға қызығушылық танытқан болса, Грасис компаниясы баллондарды толтыруға арналған адсорбциялық оттегі қондырғыларын ұсына алады.

Мембраналық оттегі қондырғылары.

Грасис компаниясы ауадан оттегіні алуға арналған жоғары тиімді жүйелерді мембраналық технология базасында жүзеге асырады. Мембраналық оттегі қондырғылары 45%-ға дейінгі тазалықтағы оттегіні алуға мүмкіндік береді, мұндай жүйелердің қолданылуы экономикалық көзқарас тұрғысынан өте тиімді болып саналады. Тапсырыс беруші талап етілген шоғырлықтағы (30-дан 45%-ға дейін) оттегімен байытылған ауаны алады және өзіне қажет емес жоғары тазалық үшін артық төлем жасамайды.

Криогенді оттегі қондырғылары.

ГРАСИСпен ұсынылатын криогенді оттегі қондырғылары 99,9% дейінгі тазалығы бар атмосфералық ауадан газ түріндегі және сұйық оттегіні өндіру үшін арналған.

Жоғары жиіліктегі оттегіге(99–99,9%) кәсіпорын қажеттілігі туған жағдайда криогенді технология осындай оттегі алуға мүмкіндік беретін газ бөлудің жалғыз технологиясы болып табылады. Мембраналық және адсорбциялық технологиялары негізінде қондырғылармен өңделетін оттегінің рұқсат етілетін тазалығы сәйкесінше 50 және 95% шектелген.

Баллондарды толтыруға арналған адсорбциялық оттегі қондырғылары.

Грасис өз клиенттеріне баллондарды толтыруға арналған АКСБ, сонымен бірге тапсырыс берушінің техникалық тапсырмасы бойынша жоабаланатын сериялық адсорбциялық оттегі қондырғыларын ұсынады. Қондырғы өнімділігі 99% дейінгі алынатын оттегі тазалығында тәулігіне 20дан 1000ға дейінгі сандағы баллондарды құрайды.

Егер тапсырыс беруші тұрған орнында оттегіні өндіруді жылдам жүргізуге және оны баллондарды толтыруға қызығушылық білдірсе, Грасис компаниясы баллондарды толтыруға арналған оңтайлы оттегі бекеттерін ұсына алады.

Бүгінгі таңда жұмыс негізіне КЦА әдісі бар ауа бөлу қондырғыларының басым көпшілігі тазалығы 99%ға дейінгі газ түріндегі оттегіні өндіру үшін арналған.Оттегі қондырғылар жұмыстарының қағидасы оттегі молекулаларын босата отырып атмосфералық ауадағы араласқан газдар мен азот молекулаларын селективті жұту адсорбциялық материалдар қасиеттеріне базаланады. Оттегі генераторларында қолданылатын барлық адсорбенттер Ресей территориясындағы барлық сертификаттаудан және куәландырудан өтеді, бұл жұмысының сенімділігіне және алынатын өнім жоғары сапасына кепілдік береді.

Баллондарды толтыруға арналған оңтайлы оттегі бекеттері.

ГРАСИС компаниясы өз клиенттеріне сериялық шығарылатын стационарлық оттегі қондырғыларын, тәулігіне өнімділігі 100 баллонға дейінгі баллондарды толтыру бойынша оңтайлы оттегі бекеттерін ұсынады. ГРАСИС сонымен бірге тапсырыс беруші техникалық тапсырмасы бойынша жеке оттегі бекеттерін шығарады.

Шығарылатын оңтайлы оттегі бекеттері 99% тазалықтағы оттегіні ауадан алу және оларды оттегі баллондарына құю бойынша ауа бөлу жинақ контейнерлерінде салынған ретінде ұсынылады. Бекеттер 2500×2500×6000 мм өлшемді стандартты блок-контейнерлерде орналастырылады, осының арқасында шассиге оңай орнатылып, жұмыстың қажетті теліміне жеткізілуі мүмкін.

АKС  медициналық оттекті концентраторлары.

«Грасис» компаниясы медициналық  оттегімен қамсыздандыру бойынша  дайын жүйелерді ұсынады. АKС оттекті концентраторы кез келген тұтыну көлемімен емдеу мекемелерінде пайдалану үшін арнайы өңделген.

Өнімділігі алуан түрлі АKС  оттекті концентраторлары оттегінің  үздіксіз берілуі мен оттегіні жиі  жиі сатып алу тәуелсіздігін  қамтамасыз ете отырып, атмосфералық ауадан оттегіні алуға мүмкіндік береді. Алынатын оттегінің тазалығы — 95% дейін, тазартқанға дейінгі жүйемен 99% дейін (опция).

Тапсырыс берушінің талабы бойынша және емдеу мекемесінің талаптарын ескере отырып АKС медициналық оттекті концентраторын контейнерде жасауға болады[4].

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Қолданылған әдебиеттер тізімі

 

1. Химия: Жалпы білім беретін мектептің сыныбына арналған оқулық. Усманова М.Б., Сақариянова Қ.Н. –Алматы: Атамұра, 2009. - 216 бет. ISBN9965-34-887
2. Касаткин А.Г. Основные процессы и аппараты химической технологии.

Изд.7. - М.: Госхимиздат, 1970.

3. www.google.ru
4. http://grasys.kz/gases/industrial/oxygen/
5. http://pak.bugin.kz/densaulyk/item/103-o-oxygenium.html