Жануарлар дүниесінің құқықтық режимі
КІРІСПЕ
НЕГІЗГІ БӨЛІМ
1.1. Жануарлар дүниесінің құқықтық қорғау және пайдалану объектісі ретінде ұғымы.
1.2. Жануарлар дүниесін пайдалану түрлері, жануарлар дүниесін пайдалану құқығының пайда болу, тоқтату негіздемесі.
- Жануарлар дүниесін пайдаланушылардың құқықтары мен міндеттері.
ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
КІРІСПЕ
Жануарлар дүниесі қоршаған ортаның құраушы бөлігі және экологиялық жүйе шынжырының бөлінбес тізбегі болып табылады. Ол қарапайым қауымдастықтардың жұмыс істеуіне, топырақтың құрылымы мен табиғи өнімділігіне, өсімдік жамылғысының, судың биологиялық құрамының қалыптасуына және жалпы қоршаған ортаның сапасына белсенді әсер ететін, табиғат энергиясы мен заттар алмасу процесінің қажетті құрамдасы болып табылады.
Тек табиғи еркін жағдайда құрғақ жерде, суда, атмосферада және топырақта тұрақты немесе уақытша мекендейтін жабайы жануарлар (сүтқоректілер, құстар, омыртқалылар, бауырымен жорғалаушылар, балықтар, сондай-ақ моллюскілер, бунақденелілер және т.б.) ғана пайдалану мен қорғаудың объектілері болып табылады. Ал, ауыл шаруашылық және басқа да үй жануарларымен қатар шаруашылық, мәдени, ғылыми, эстетикалық және бұдан өзге мақсаттармен еріксіз немесе жартылай еріксіз жағдайларда өсірілетін және ұсталатын жабайы аңдар бұл объектілер санатына жатпайды.
Қазақстан Республикасының жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту және пайдалану саласындағы заңнамасы Қазақстан Республикасының Конституциясына, Қазақстан Республикасының Экологиялық кодексіне, ҚР жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту және пайдалану жөніндегі Заңына және Қазақстан Республикасының өзге де нормативті-құқықтық актілеріне негізделеді.
2004 жылғы 9 шілдеде қабылданған Жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту және пайдалану жөніндегі Қазақстан Республикасының Заңы (бұдан әрі Заң) жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту және пайдалану саласындағы қатынастарды реттейтін негізгі заңнамалық акт болып табылады.
Заң жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту және пайдалану саласындағы қоғамдық қатынастарды реттеуге, жануарлар дүниесін және оның биологиялық әралуандылығын сақтап қалатын жағдайлар жасауға, қазіргі және болашақ ұрпақтардың мүдделерін ескере отырып, адамдардың жануарлар дүниесі объектілерін экологиялық, экономикалық, эстетикалық және басқа да қажеттіліктерін қамтамасыз ету үшін тұрақты пайдалануға бағытталған.
ҚР Жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту және пайдалану жөніндегі Заңының 1-бабында жануарлар дүниесі және қорғалуы, өсімінің молайтылуы және пайдаланылуы Заңмен реттелетін жануарлардың заңдық үғымы беріледі.
НЕГІЗГІ БӨЛІМ
1.1. Жануарлар дүниесінің құқықтық қорғау және пайдалану объектісі ретінде ұғымы.
Жануарлар дүниесі қоршаған ортаның құраушы бөлігі және экологиялық жүйе шынжырының бөлінбес тізбегі болып табылады. Ол қарапайым қауымдастықтардың жұмыс істеуіне, топырақтың құрылымы мен табиғи өнімділігіне, өсімдік жамылғысының, судың биологиялық құрамының қалыптасуына және жалпы қоршаған ортаның сапасына белсенді әсер ететін, табиғат энергиясы мен заттар алмасу процесінің қажетті құрамдасы болып табылады.
Тек табиғи еркін жағдайда құрғақ жерде, суда, атмосферада және топырақта тұрақты немесе уақытша мекендейтін жабайы жануарлар (сүтқоректілер, құстар, омыртқалылар, бауырымен жорғалаушылар, балықтар, сондай-ақ моллюскілер, бунақденелілер және т.б.) ғана пайдалану мен қорғаудың объектілері болып табылады. Ал, ауыл шаруашылық және басқа да үй жануарларымен қатар шаруашылық, мәдени, ғылыми, эстетикалық және бұдан өзге мақсаттармен еріксіз немесе жартылай еріксіз жағдайларда өсірілетін және ұсталатын жабайы аңдар бұл объектілер санатына жатпайды.
Қазақстан Республикасының жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту және пайдалану саласындағы заңнамасы Қазақстан Республикасының Конституциясына, Қазақстан Республикасының Экологиялық кодексіне, ҚР жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту және пайдалану жөніндегі Заңына және Қазақстан Республикасының өзге де нормативті-құқықтық актілеріне негізделеді.
2004 жылғы 9 шілдеде қабылданған Жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту және пайдалану жөніндегі Қазақстан Республикасының Заңы (бұдан әрі Заң) жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту және пайдалану саласындағы қатынастарды реттейтін негізгі заңнамалық акт болып табылады.
Заң жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту және пайдалану саласындағы қоғамдық қатынастарды реттеуге, жануарлар дүниесін және оның биологиялық әралуандылығын сақтап қалатын жағдайлар жасауға, қазіргі және болашақ ұрпақтардың мүдделерін ескере отырып, адамдардың жануарлар дүниесі объектілерін экологиялық, экономикалық, эстетикалық және басқа да қажеттіліктерін қамтамасыз ету үшін тұрақты пайдалануға бағытталған.
ҚР Жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту және пайдалану жөніндегі Заңының 1-бабында жануарлар дүниесі және қорғалуы, өсімінің молайтылуы және пайдаланылуы Заңмен реттелетін жануарлардың заңдық үғымы беріледі.
Жануарлар дүниесі, Қазақстан Республикасының аумағында, сондай-ақ Қазақстан Республикасының құрлықтық қайраңы мен айрықша экономикалық аймағында тұрақты немесе уақытша мекендейтін жануарлардың жиынтығы. Бұл ретте заң, нақты қандайжануарлардың осы заңның аясында реттелетінін де анықтап берді, яғни олар табиғи еркін жағдайда құрғақ жерде, суда, атмосферада және топырақта мекендейтін жабайы жануарлар (сүтқоректілер, құстар, омыртқалылар, бауырмен жорғалаушылар, балықтар, сондай-ақ молюскілер, бунақ денелілер және т.б.).
ҚР Конституциясының 6-бабына және жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту және пайдалану жөніндегі Заңға сәйкес Жануарлар дүниесі мемлекеттік меншікте болады.
Жануарлар дүниесінің тіршілік ету ортасынан әкетілген, сондай-ақ еріксіз және жартылай ерікті жағдайларда өсірілетін және ұсталатын объектілері оларды тапқан, өсіретін және ұстайтын жеке және заңды тұлғалардың меншігі болып табылады. Осылайша, ҚР Жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту және пайдалану жөніндегі заңнамасы табиғи еркін жағдайда мекендейтін жануарлар дүниесі объектілерін қорғау, өсімін молайту және пайдалану саласындағы қатынастарды реттейді. Ауыл шаруашылық және үйге үйретілген басқа да жануарларды, сонымен қатар еріксіз ұсталатын жануарларды қорғау және пайдалану саласындағы қатынастар басқа заңдар мен нормативті құқықтық актілермен реттеледі.
Жануарлар түрлерін санаттарға жатқызу және оларды бір санаттан екіншісіне ауыстыру жануарлар дүниесінің түрлі алуандылығын сақтау, өсімін молайту және тұрақты пайдалану мақсатында жүргізіледі (Осы Заңның 3-бабы).
Жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту және пайдалануды қамтамасыз ету үшін жануарлар дүниесі түрлерінің жай-күйі мен географиялық таралуы, олардың саны, тұрақты жүргізілетін бақылаулардың нәтижелері, оларды шаруашылық мақсатта пайдаланудың көлемі сияқты басқа да қажетті мәліметтердің жиынтығын қамтитын мемлекеттік есептеу, кадастр және жануарлар дүниесінің мониторингі жүргізіледі (Осы Заңның 11-бабы).
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2005 жьілғы 5 қаңтардағы қаулысымен Қазақстан Республикасында жануарлар дүниесіне мемлекеттік есептеу, кадастр және мониторинг жүргізу жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту және пайдалануды мемлекеттік басқару үшін, сондай-ақ жануарлардың биологиялық әралуандылығы мен тіршілік ету ортасын сақтап қалу мақсатында жүргізіледі. Су ресурстары мен басқа да су жануарларын және су ресурстарын, сондай-ақ Қазақстан Республикасының бүкіл аумағындағы жануарлардың басқа түрлерін қорғау, өсімін молайту және пайдалану саласындағы уәкілетті органды қоспағанда, жануарлар дүниесіне мемлекеттік есептеу, кадастр және мониторинг жүргізуді жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту және пайдалану саласындағы уәкілетті орган жүзеге асырады.
1.2. Жануарлар дүниесін пайдалану түрлері, жануарлар дүниесін пайдалану құқығының пайда болу, тоқтату негіздемесі.
Жануарлар дүниесін пайдалану жалпы және арнайы пайдалану тәртібімен жүзеге асырылады.
Жануарлар дүниесін арнайы пайдалану түріне - жануарлар дүниесі объектілері мен олардың тіршілігінің өнімдерін тіршілік ету ортасынан алып пайдалану жатады.
Жануарлар дүниесін жалпы пайдалануға - жануарлар дүниесі объектілері мен олардың пайдалы қасиеттерін табиғи ортадан алып қоймай пайдалану жатады. Жануарлар тіршілігінің пайдалы қасиеттерін, сондай-ақ жануарлар дүниесі объектілерін ғылыми, мәдени ағартушылық, тәрбиелік, эстетикалық және Қазақстан Республикасының заңнамасында тыйым салынбаған басқа мақсаттарда пайдалану жануарлар дүниесін жалпы пайдалану тәртібімен жүзеге асырылады.
Қазақстан Республикасының аумағында жануарлар дүниесін пайдаланудың мынадай түрлеріне жол беріледі:
Аңшылық;
Балық аулау, бұған омыртқасыз су жануарлары мен су сүтқоректілерін аулау да кіреді;
Аңшылық және балық аулау объектілеріне жатпайтын жануарларды шаруашылық мақсатта пайдалану;
Жануарларды ғылыми, мәдени-ағартушылық, тәрбиелік және эстетикалық мақсатта пайдалану;
Жануарлардың пайдалы қасиеттері мен олардың тіршілік өнімдерін пайдалану.
Жануарлар дүниесін арнайы пайдалануға мынадай мерзімдер бөлінеді:
Аңшылық және балық аулау шаруашылығы үшін биологиялық-экономикалық зерттеулердің, аңшылық алқаптары мен балық шаруашылығы су айдындарын бекітіп беру конкурсына қатысушыларға қойылатын санаттық талаптардың, аңшылық және балық аулау шаруашылығын дамыту жоспарларының негізінде конкурстық комиссия белгілеген аңшылық алқаптары мен балық шаруашылығы су айдындарының бекітілген мерзіміне байланысты 9 жылдан 49 жылға дейін;
Қалған түрлеріне 1 жылдан артық емес.
Жануарлар дүниесін жалпы пайдалану ешқандай рұқсатсыз, тегін жүзеге асырылады.
Жануарлар дүниесін жалпы пайдалануға пайдалану мерзімі белгіленбейді (Осы заңның 24-25-баптары).
Жануарлар дүниесін арнайы пайдалану Қазақстан Республикасының салықтық заңнамаларына сәйкес ақылы негізде жүргізіледі.
Жануарлар дүниесін пайдалану үшін төлем табиғи еркін жағдайда тіршілік ететін жануарларды табиғи ортадан алғаны үшін төленеді.
Төлем жануарлар дүниесінің келесі категориялары үшін белгіленеді:
Аңшылық объектілері болып табылатын жануарлар түрлері;Балық аулау объектілері болып табылатын жануарлар түрлері; Сирек кездесетін және құрып кету қаупі төнген жануарлар түрлері;
Басқа шаруашылық мақсаттар үшін (аңшылық пен балық аулаудан бөлек) пайдаланылатын жануарлар түрлері.
Аңшылық пен балық аулау объектілері болып табылатын жануарлар түрлерін пайдалану үшін, осы жануарлардың құнды түрлеріне ғана төлем белгіленеді.
Сирек кездесетін және құрып кету қаупі төнген жануарлар түрлерін пайдалану үшін төлем әрбір бөлек жағдайда, осы жануарларды табиғи ортадан алуға рұқсат беру кезінде Қазақстан Республикасы Үкіметімен белгіленеді.
Төлемшілер жеке және заңды тұлғалар, яғни жануарлар дүниесін пайдаланушылар болып табылады.
Төлем ставкасын Қазақстан Республикасының Үкіметі белгілейді.
Төлем мөлшері жануарлар санына (су жануарларының кейбір түрлерінің салмағына) және ставкілерге байланысты анықталады.
ҚР Үкіметінің 2002 жылғы 15 сәуірдегі қаулысымен аң аулау объектілері болып табылатын жануарларды пайдалануға төлем ставкілері; балық аулау объектілері болып табылатын жануарларды пайдалануға төлем ставкілері; басқа шаруашылық мақсатта пайдаланылатын жануарларды пайдалануға төлем ставкілері бекітілген.
Жануарлар дүниесін арнайы пайдалануға беру Қазақстан Республикасының заңнамасында бекітілген тәртіппен, жануарлар дүниесін пайдалануға рұқсат ету негізінде жүзеге асырылады.
Осылайша ҚР Үкіметінің 2004 жылы 31 желтоқсандағы қаулысымен жеке және заңды тұлғаларға, оның ішінде шетелдік азаматтарға Қазақстан Республикасының аумағында жануарлар дүниесін арнайы падалануға рұқсат беру тәртібін анықтайтын жануарлар дүниесін пайдалануға рұқсат беру Ережелері бекітілді.
Жануарлар дүниесін пайдалануға рұқсат беретін уәкілетті органдар:
Жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту және пайдалану саласында, балық және басқа да су жануарларын қоспағанда, Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің орман және аңшылық шаруашылығы комитеті;
Су ресурстарын және басқа да су жануарларын қорғау, өсімін молайту және пайдалану саласында - Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің Балық шаруашылығы комитеті.
Рұқсат беру талаптары және тәртібі. Уәкілетті орган пайдаланудың мынадай түрлеріне рұқсат береді: аңшылық пен балык аулау объектілері болып табылмайтын жануарларды шаруашылық мақсаттарда пайдалануға; Жануарларды ғылыми мақсатта пайдалануға; Жануарларды мәдени-ағартушылық, тәрбиелік және эсте-тикалық мақсаттар үшін пайдалануға; Жануарлар тіршілігінің өнімдерін және пайдалы қасиеттерін пайдалану мақсатына.
Аңшылық шаруашылығы ұйымдарына аң аулауға рұқсатты тиісті уәкілетті органның аумақтық органдары бекітілген жануарларды алу квоталары шегінде береді. Аңшылық алқаптарының резервті қорында аң аулауға рұқсат беру уәкілетті орган тарапынан жүзеге асырылады.
Балық шаруашылығы ұйымдарына балық аулауға рұқсатты тиісті уәкілетті органның аумақтық органдары бекітілген жануарларды алу квоталары шегінде береді.
Саны реттеуді қажет ететін жануарлар түрін алуға рұқсат тиісті уәкілетті орган анықтаған, жануарлар санын реттеу тәртібіне сәйкес беріледі.
Әуесқойлық (спорттық) аңшылық пен балық аулаудан бөлек, жануарлар дүниесін пайдаланудың түріне қарай пайдалануға Рұқсат алуды көздеген тұлгалар тиісті уәкілетті органға немесе аумақтық органдарға өтінім табыс етеді.
Өтінім нысаны тиісті уәкілетті органмен бекітіледі. Өтінімде:
өтініш беруші туралы мәліметтер (заңды тұлғалар үшін реквизиттері, жеке тұлғалар үшін төлқұжат деректері, шетелдіктер үшін қосымша - келу, кету датасы көрсетілген Қазақстан Республикасында бөлу мерзімі, келу мақсаты, қозғалу бағыты, уақытша тұратын мекен жайлары);
Жануарлар дүниесін пайдалану түрі;
Алып қою мақсаты;
Тіршілік ету ортасынан алып қоюды жоспарлаған жануарлар дүниесі объектілерінің тізімі және мөлшері;
Жастық, жыныстық құрамы (қажет жағдайда); алып қою мерзімі;
Алып қою көзделген аудан (аймақ) және учаске шекаралары;
алып қою тәсілдері (аулау, ату, жинау) көрсетілуі тиіс.
Өтінімге келесі құжаттар қосылып тапсырылады:
Құрылтайшылық қүжаттардың нотариалды куәландырылған көшірмелері немесе заңды түлғаның білімінсіз кәсіпкерлік қызметпен айналысуға құқық беретін, тиісті мемлекеттік орган берген құжаттардың нотариалды куәландырылған көшірмелері.
Жануарлар дүниесін пайдаланғаны үшін төлем құжаты;
Жануарлар дүниесі объектілерін алып қоюға қатысатын адамдардың тізімі;
Алып қою және аулау құралдарының, жүзуші құралдардың тізбесі;
Сирек кездесетін және құрып кету қаупі төнген жануарлар түрін алып қоятын жағдайда Қазақстан Республикасының шешімі;
Берілген рұқсаттар туралы есеп (алдын ала рұқсаттар берілген жағдайда).
Жануарлар дүниесін пайдалану түріне байланысты көрсетілген құжаттардан бөлек, өтінімге қосымша келесі құжаттар тіркеледі:
Аң аулау және балық аулауға (алғашқы өтінім беруде):
Облыстық атқарушы органның балық шаруашылығы су айдындарын (учаскелерін) бекіткені жөнінде шешімінің көшірмесі;
Облыстық атқарушы органның аңшылық алқаптарын бекіткені жөнінде шешімінің көшірмесі;
Балық аулауға келісім шарттың көшірмесі;
Аңшылық шаруашылығын жүргізуге келісімшарттың көшірмесі;
Балық шаруашылығын жүргізуге келісімшарттың көшірмесі;
Жануарлар дүниесі объектілерін алып қою шетелдіктердің қатысуымен жүргізілетін жағдайда - аңшылық шаруашылығы ұйымымен шетелдіктердің аң аулауды ұйымдастыру туралы келісімшартының көшірмесі;
Аң аулау мен балық аулаудың объектілеріне жатпайтын жануарларды шаруашылық мақсаттарға пайдалану үшін (алғашқы өтінім беруде):
аң аулау мен балық аулаудың объектілеріне жатпайтын жануарларды пайдалану арқылы шаруашылық қызмет атқаруға негіз болатын құжат (лицензиялардың және/немесе патенттердің, куәліктердің, сертификаттардың, дипломдардың, аталмыш шаруашылық қызметті жүргізуге құқық беретін басқа да құжаттардың нотариалды куәландырылған көшірмелері);
Жануарлар дүниесі объектілерін алып қоюды негіздейтін материалдар (биологиялық негіздеме, мемлекеттік экологиялық са-раптаманың қорытындысы);
Жануарларды ғылыми мақсатта пайдалану үшін (алғашқы өтінім беруде):
ғылыми ұйымның ғалымдар кеңесімен бекітілген ғылыми-тақырыптық жоспардан үзінді көшірмесінің нотариалды куәландырылған көшірмесі;
аймақтық уәкілетті орган бекіткен ихтиологиялық жұмыстар жоспарының көшірмесі (бақыланатын балық аулау кезінде);
Жануарлар дүниесі объектілерін алып қоюды негіздейтін материалдар (биологиялық негіздеме, мемлекеттік экологиялық сараптаманың қорытындысы);
Ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргізуге мемлекеттік тапсырысты орындау кезінде - уәкілетті органмен арадағы келісімшарттың көшірмесі.
Рұқсаттама беру кезінде:
өтінімде көрсетілген мәліметтердің толық көлемде берілмеуі;
өтінімде көрсетілген мәліметтердің дұрыс еместігі;
экологиялық сараптаманың теріс қорытындысы рұқсат беруден бас тартуға негіз болып табылады.
Уәкілетті орган және оның аумақтық органдары өтінім мен оған қосылған құжаттарды қарап, 10 күн ішінде рұқсаттама беруді жүзеге асырады немесе бас тартқан жағдайда себебін түсіндіріп кері қайтарады.
Рұқсаттама өтініш берушіге немесе сенімхат арқылы басқа адамға рұқсаттама жүргізу журналына қол қою арқылы беріледі.
Рұқсаттаманы басқа заңды немесе жеке тұлғаға қайта тапсыруға жол берілмейді. Рұқсаттама формасын, соған қатысты түгендеу және есеп жүргізу тәртібін тиісті уәкілетті орган белгілейді.
Келісім шарттың ережелеріне сай балық аулау бірнеше балық шаруашылығы су айдындарында жүргізілсе, онда рұқсаттаманың иесіне уәкілетті органның аумақтық органымен расталған уәкілетті органның аумақтық органында тіркелген әрбір учаскеге берілген рұқсаттаманың көшірмесі беріледі.
Рұқсаттамада:
Рұқсат берген уәкілетті органның аумақтық органының атауы;
Занды түлғаның атауы және оның жауапты тұлғасының аты, жөні, әкесінің аты немесе рұқсаттама берілетін жеке тұлғаның аты, жөні, әкесінің аты.
Жануарлар дүниесін пайдаланудың түрі;
Алып қою мақсаты;
Алып қоюға рұқсат етілген жануарлар дүниесінің түрі немесе олардың тіршілік өнімдері, салмағы (биомасса); жастық, жыныстық құрамы (қажет жағдайда); алып қою мерзімі;
Алып қою тәсілдері (аулау, ату, жинау);
Алып қою көзделген аудан (аймақ) және учаске шекаралары;
Жануарлар дүниесінен немесе олардың тіршілік өнімдерін алып қою тәсілдері және құралдары, пайдаланылатын жүзуші құралдар;
Жануарлар дүниесі объектілерін алып қоюға қатысатын адамдардың саны;
Аңшының куәлігінің нөмірі мен берілген күні (тек аңшылық мақсатқа рұқсаттама берілген жағдайда);
Жануарлар дүниесін пайдаланғаны үшін төленген төлемдер сомасы, төлем фактісін растайтын құжатқа сілтеме жасау арқылы көрсетілуі тиіс.
Аңшылық пен балық аулау объектілері болып табылатын жануарлар түрін пайдалануға берілетін рұқсаттама марка түрінде де болуы мүмкін. Маркада: әрекет мерзімі, жануардың бейнесі мен атауы, бір дараққа төленетін төлем ставкасы көрсетіледі. Пайдалануға берілетін рұқсаттама марка түрінде болуы мүмкін аңшылық пен балық аулау объектілері болып табылатын жануарлар тізбесін тиісті уәкілетті орган бекітеді.
Рұқсаттама беру тиісті уәкілетті органның аумақтық органымен арнайы «Жануарлар дүниесін пайдалануға рұқсат беру есебі мен тіркеуі» журналында тіркеліп отырады.
Журнал нысаны тиісті уәкілетті органмен бекітіледі.
Бір жыл көлемінде берілген рұқсаттамалар туралы ақпарат уәкілетті органға беріледі.
Аңшылық пен балық аулау объектілері болып табылатын жануарлар түрін пайдалануға берілетін рұқсаттаманың жарамды мерзімі Қазақстан Республикасының жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту және пайдалану саласындағы заңнамаға сәйкес белгіленеді.
Рұқсаттаманың жарамды уақыты аяқталғаннан соң бір ай мерзім ішінде уәкілетті органға оны пайдалану нәтижелері туралы есеп беріледі.
1.3. Жануарлар дүниесін пайдаланушылардың құқықтары мен міндеттері.
Жануарлар дүниесін пайдаланушылар арнайы пайдалану кезінде:
Жануарлар дүниесін пайдаланудың оларға рұқсат етілген түрлерін ғана жүзеге асыру;
Жануарлар дүниесі объектілерін олардың ұсынылу жағдайларына сәйкес пайдалану;
Өндірген жануарлар дүниесі объектілері мен сол кезде алынған өнімге меншік ету; жолдамалар беру;
Жануарлар дүниесі объектілерін пайдалану үшін жеке және заңды тұлғалармен келісімшарттар жасасу құқығына ие.
Арнайы пайдалану кезінде жануарлар дүниесін пайдаланушылар: Қазақстан Республикасының жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту және пайдалану саласындағы заңнама талаптарын орындауға;
Қазақстан Республикасының салық заңнамасыида көзделген тәртіп бойынша жануарлар дүниесін пайдалану үшін төленетін төлемдерді уақтылы жүргізуге;
Шаруашылық ішілік аң аулау ұйымдастыруға;
Шаруашылықішілік балық аулау ұйымдастыруға;
Жануарлардың тіршілік ету ортасының нашарлауына жол бермеуге;
Жануарлар дүниесін пайдалану кезінде халық пен қоршаған ортаға қауіпсіз, табиғи қауымдастықтардың бүтіндігін бұзуға және жануарларға қатыгездік танытуға жол бермейтін әдіс-тәсілдерді пайдалануға;
Жануарлар дүниесі объектілерінің сандық есебін жүргізіп, Қазақстан Республикасының заңнамасындағы тәртіппен есеп беруге;
Жануарлар дүниесі объектілерін, оның ішінде сирек кездесетін және құрып кету қаупі төнген түрлерін қорғау мен өсімін молайтуды қамтамасыз етуге;
Биологиялық-экономикалық зерттеулердің нәтижелеріне сәйкес жануарлар дүниесі объектілерінің өсімін молайтуды қамтамасыз ететін қажетті іс-шаралар өткізуге міндетті.
Жануарлар дүниесін пайдаланушылар жалпы пайдалану кезінде өздерінің мәдени және эстетикалық қажеттіліктерін қамтамасыз ету үшін жануарлар дүниесі объектілерін пайдалануға құқылы.
Жануарлар дүниесін пайдаланушылар жалпы пайдалану кезінде:
Қазақстан Республикасының жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту және пайдалану саласындағы заңнама талаптарын орындауға
жануарлардың тіршілік ету ортасының нашарлауына жол бермеуге;
Қазақстан Республикасының заңнамалық актілерінде көзделген жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту және пайдалану саласындағы басқа да талаптарды орындауға міндетті.
Жануарлар дүниесі объектілерін биологиялық қару ретінде пайдалануға тыйым салынады (Заңның 23-бабы).
Мемлекеттік органдар, жауапты түлғалар мен ұйымдар тарапынан жануарлар дүниесін пайдаланушылардың қызметіне заңсыз араласуға тыйым салынады (Заңның 27-бабы).
Жануарларды сақтау және өсімін молайту мақсатында жануарлар дүниесін пайдалануға лимиттер мен квоталар белгіленеді.
Жануарларды алып қоюға лимит дегеніміз, жануарлардың табиғи өсімі мен саны сақталатын алып қоюдың жол берілген шекті көлемі.
Жануарларды алып қоюға лимит, жануарлардың өткен жылғы санының есебі мен жануарлар дүниесі объектілеріне және олардың тіршілік ету ортасына жүргізілген мониторингтің, ғылыми зерттеулердің материалдары негізінде дайындалған биологиялық негіздемеге сәйкес анықталады және мемлекеттік экологиялық сараптаманың оң қорытындысы болған кезде Қазақстан Республикасы Үкіметімен бекітіледі.
Бірнеше мемлекеттердің аумағында жылыстайтын немесе мемлекетаралық маңыздағы су айдындарында мекен ететін жануарларды алып қоюға лимит халықаралық келісімдер негізінде, ал ол болмаған жағдайда Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес анықталады.
Жануарлар дуниесі объектілерін алып қоюга лимит жыл сайын ҚР Үкіметімен бекітіледі.
Жануарларды алып қоюға квота жануарларды алып қоюға аңшылық және балық шаруашылығымен айналысатын ұйымдар үшін белгілі бір мерзімге белгіленетін лимиттің бөлігі.
Жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту және пайдалану саласындағы ғылыми зерттеулер кезінде мемлекеттік тапсырысты орындау үшін уәкілетті орган бөлек квота тағайындайды (Заңның 29-бабы).
Жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту және пайдалану
саласындағы нормативтер жануарлар дүниесін, олардың тіршілік
ету ортасын сақтауды және оны
тұрақты пайдалануды қамтама-
сыз етуге қажетті көрсеткіштердің сандық
және сапалы құқығы
маңызын анықтайды.
Жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту және пайдалану саласындағы нормативтер ғылыми зерттеулердің негізінде белгіленеді және жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту және пайдалану саласында жүргізілетін іс-шараларды өткізу мен шаруашылық және басқа да қызмет түрін жоспарлау мен жүргізуде міндетті болып табылады (Заңның 31-бабы).
ҚР Үкіметі 2000 жылдың 28 маусымында «Республикадағы жануарлардың жекелеген түрлерін пайдалану тәртібі туралы» Ережелерді бекітті. Оған сәйкес, арнайы уәкілетті орган ретінде Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің Орман және аңшылық шаруашылығы комитетінің және ғылыми-зерттеу мекемесі Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің Зоология институтының ұсынысы бойынша, Қазақстан Республикасының Үкіметі өсімін молайту, ғылыми және басқа да мақсаттарды көздейтін ерекше жағдайларда, табиғаттан құс аулауға (алып қоюға) байланысты әрбір жеке жағдайда рұқсат беру туралы шешім қабылдайды.
Уәкілетті органның Республика Үкіметінің тиісті шешімінсіз немесе Республика Үкіметінің шешімінде көрсетілмеген тұлғаларға құс аулауға, оның ішінде қыран аулауды ұйымдастыруға рұқсат беруіне тыйым салынады.
Жануарлар дүниесі қоршаған ортаның құраушы бөлігі және экологиялық жүйе шынжырының бөлінбес тізбегі болып табылады. Ол қарапайым қауымдастықтардың жұмыс істеуіне, топырақтың құрылымы мен табиғи өнімділігіне, өсімдік жамылғысының, судың биологиялық құрамының қалыптасуына және жалпы қоршаған ортаның сапасына белсенді әсер ететін, табиғат энергиясы мен заттар алмасу процесінің қажетті құрамдасы болып табылады.
Тек табиғи еркін жағдайда құрғақ жерде, суда, атмосферада және топырақта тұрақты немесе уақытша мекендейтін жабайы жануарлар (сүтқоректілер, құстар, омыртқалылар, бауырымен жорғалаушылар, балықтар, сондай-ақ моллюскілер, бунақденелілер және т.б.) ғана пайдалану мен қорғаудың объектілері болып табылады. Ал, ауыл шаруашылық және басқа да үй жануарларымен қатар шаруашылық, мәдени, ғылыми, эстетикалық және бұдан өзге мақсаттармен еріксіз немесе жартылай еріксіз жағдайларда өсірілетін және ұсталатын жабайы аңдар бұл объектілер санатына жатпайды.
Қазақстан Республикасының жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту және пайдалану саласындағы заңнамасы Қазақстан Республикасының Конституциясына, Қазақстан Республикасының Экологиялық кодексіне, ҚР жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту және пайдалану жөніндегі Заңына және Қазақстан Республикасының өзге де нормативті-құқықтық актілеріне негізделеді.
2004 жылғы 9 шілдеде қабылданған Жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту және пайдалану жөніндегі Қазақстан Республикасының Заңы (бұдан әрі Заң) жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту және пайдалану саласындағы қатынастарды реттейтін негізгі заңнамалық акт болып табылады.
Заң жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту және пайдалану саласындағы қоғамдық қатынастарды реттеуге, жануарлар дүниесін және оның биологиялық әралуандылығын сақтап қалатын жағдайлар жасауға, қазіргі және болашақ ұрпақтардың мүдделерін ескере отырып, адамдардың жануарлар дүниесі объектілерін экологиялық, экономикалық, эстетикалық және басқа да қажеттіліктерін қамтамасыз ету үшін тұрақты пайдалануға бағытталған.
ҚР Жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту және пайдалану жөніндегі Заңының 1-бабында жануарлар дүниесі және қорғалуы, өсімінің молайтылуы және пайдаланылуы Заңмен реттелетін жануарлардың заңдық үғымы беріледі.

- Жануарлардың алуан түрлілігі
- Жануарлардың көптүрлілігі және маңызы
- Жануарлардың тіршілік формалары және сыртқы ортаға бейімделуі
- Жануарлар интеллектісінің мәселесі
- Жануарлар интеллектісінің мәселесі
- Жануарлар интеллектісінің мәселесі
- Жануарлар интеллектісінің мәселесі
- Жансүгiровтiң өмiр жолы, оның қазақ әдебиеттану ғылымындағы орны
- Жансүгіров атындағы Жетісу мемлекеттік университеті , Талдықорған қ
- Жан сұлулығына қатысты атаулардың лингвомәдени
- Жантану ғылымы психологияның мəнмағынасы жəне оның барша ғылымдар жүйесiндегi орны
- Жануарлар
- Жануарлар әлемі
- Жануарлардағы гастрит аурулары