Ақпараттық жүйелер негіздері
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
Жәңгір
хан атындағы Батыс Қазақстан
аграрлық- техникалық университеті
Политехникалық
факультетінің 5В070300-«Ақпара
2 курс студенттеріне арналған
«Ақпараттық жүйелер негіздері»
пәні
бойынша оқу бағдарламасы (
силлабус)
Орал 2011ж
КЕЛІСІЛДІ
Политехникалық
факультетінің
ОӘБ төрайымы
___________Умбеталиева
Г.А.
«Ақпараттық жүйелер
негіздері» пәні
(таңдау бойынша компонент) бойынша оқу
бағдарламасы (силлабус)
Құрастырушы: доцент, п.ғ.к. Касымова А.Х.
«Ақпараттық жүйелер» кафедрасы
Политехникалық
факультеті, Г-221
Оқу бағдарламасы
(силлабус) 5В070300
- «Ақпараттық
жүйелер» мамандығының жұмыс оқу жоспарына
және элективті пәндер каталогына негізделіп
жасалынды.
Кредит саны – 3
Дәріс – 9 сағат
Практикалық – 18 сағат
СӨЖО-25
СӨЖ – 45 сағат
Барлығы – 135 сағат
Бақылау түрі
– емтихан
Кафедра
отырысында талқыланды, «___» _________ 2011ж.
№ __ хаттама
Кафедра меңгерушісі _________ Кушеккалиев А.Н.
1. Пәннің сипаттамасы
1.1. Пәннің қысқаша мазмұны
Ақпараттық
жүйелер негізінің негізгі
1.2. Пәнді оқудың мақсаты:
Пәнді оқыту барысында ақпараттық Ақпаратты тұрғызудың теориялық негіздерін, олардың әртүрлілігін, мәліметтерді ұйымдастыру құрылымын, ақпараттық жүйелерді сипаттау әдістері мен жабдықтарын, ақпараттық жүйелерді және мәліметтер базасын құру және талдауды оқыту болып табылады.
1.3.Пәнді оқудағы міндеттер:
- Есептеу жүйесінің функционалды жоғары деңгейін мегеру,
- Есептеу жүйесінің проектілеу әдістерін игеру,
- Ұйымдастыру жұмысын жүргіе білу.
1.4.Пәннің пререквизиттері:
- Информатика;
- Ақпараттық
технология
1.5.Пәннің постреквизиттері:
-
Ақпаратық қауіпсіздік
2. Пән бойынша күнтізбелік- тақырыптық жоспар
5В070300 - «Ақпараттық жүйелер» мамандығының сыртқы бөлім 2 курс студенттеріне 2011-2012 оқу жылының 4 семестріне арналған
| Апта | Тақырып атауы | Дәріс | Прак. | СӨЖО | СӨЖ | Сағат
көлемі |
| 1. | Ақпарат түсінігі. Ақпараттық жүйелер түсінігі және оның компоненттері.. | 1 | 2 | 1 | 4 | |
| 2. | Ақпарттық жүйелердегі ақпарат бірліктерінің негізгі қасиеттері. Ақпараттық жүйелердегі мәліметтерді өңдеу. | 1 | 2 | 2 | 5 | 9 |
| 3. | Мәліметтерді
ұйымдастыру үлгілері. |
1 | 2 | 1 | 5 | 8 |
| 4. | Ақпараттық жүйелерді агрегаттық баяндау. | 1 | 2 | 2 | 5 | |
| 5. | Ақпараттық
жүйелердегі есептеу |
1 | 2 | 1 | 5 | 8 |
| 6. | Білім базасы.Ақпараттық
жүйелердегі есептеу |
1 | 2 | 2 | 5 | 9 |
| 7. | Ақпараттық жүйелерді синтездеу және декомпортациялау. |
1 | 2 | 1 | 4 | |
| 8. | Шешім қабылдаудың ақпарттық үлгілері. |
1 | 2 | 2 | 5 | 10 |
| 9. | Ақпараттық жүйелерді жобалау негіздері |
1 | 2 | 1 | 5 | 9 |
| 10. | Жүйені айналымға енгізудегі жұмыстар. |
1 | 2 | 2 | 5 | |
| 11. | Ақпараттық процесті физикалық сатыда қарастыру.Салыстырмалы мінездеме. |
1 | 2 | 2 | 5 | 10 |
| 12. | Мәліметтерді жіберу желілері. |
1 | 2 | 2 | 5 | 10 |
| 13. | Каналдық сатыда
ақпараттық процесті қарастыру.Кодтау
теориясының жалпы мағлұматтар. |
1 | 2 | 2 | 5 | |
| 14. | Тиімді кодтау.Ақпаратты жоғалтып және жоғалтпай қысу |
1 | 2 | 2 | 5 | 10 |
| 15. | Криптографиялық кодтау.Сызықтық топтық кодтар. Циклдік кодтар. | 1 | 2 | 2 | 5 | |
| Барлығы | 15 | 30 | 25 | 45 | 135 | |
Пән мазмұны
3. Дәріс жоспары
| Апта | Тақырып | Сабақ мазмұны | Сағат көлемі |
| 1 | Ақпарат жүйесі және хабарламалар процесстері. Процесстер теориясы | Ақпарат жүйесі, хабарламалардың берілуі, процесстер теориясына және сигалдардың процесстеріне толық түсінік. | 1 |
| 2 | Энтропия түсінігі. Энтропия және ақпарат | Энтропияға анықтама он ақпарттпен байланысы.Хабарлама альфавитінің қолданылуының процесстері. | 1 |
| 3 | Дискретті байланыс арнасының мінездемесіне нақты анықтамалар | Дискретні арна, байланыс арналары және берілу каналдарына анықтамалармен процесстер принциптері. | 1 |
| 4 | Ақпараттың берілуімен сақталуын қамтамасыздандыру | Ақпарат,ақпараттық жүйе, олардың орындалуы, сақталуы және тасымалданулары.Дыбыс және кодтау процесстері | 1 |
| 5 | Кодтау теориясының
орнатылуы.
К.Шеннонның бірінші теоремасы. |
К.Шеннонның теоремалары шығуы, код тау теориясының орнатылуы және декодтау әдістері | 1 |
| 6 | Алфавиттік тең емес екілік кодтау. Префикстік код. Хаффман коды. | Д.Хаффман Оптималдық префикстік екілік кодтау әдісі,альфавиттік кодтау және телеграфты кодтау процесстері | 1 |
| 7 | Берілу процессінің моделі. Жүйелік қатарлар. | Берілу процессінің моделі, Жүйелік кодтың канондық формуласы сипаты. | 1 |
| 8 | Рональд Львович Добрушиннің теоремасы | Р.Л. Добрушиннің теоремасының қолданыуы | 1 |
| 9 | В.А.Котельников теоремасы. | В.А.Котельников теоремасының уақытқа байланысты сигналдар беру процесстері | 1 |
| 10 | Сигналдар және оның спекторы | Сигналдар мен спекторлардың берілу процесстері және оны қабылдау мүмкіндіктері. | 1 |
| 11 | Ақпараттық процесті физикалық сатыда қарастыру.Салыстырмалы мінездеме. |
Ақпарат,ақпараттық жүйе, олардың орындалуы, сақталуы және тасымалданулары.Дыбыс және кодтау процесстері | 1 |
| 12 | Мәліметтерді жіберу желілері. |
К.Шеннонның теоремалары шығуы, код тау теориясының орнатылуы және декодтау әдістері | 1 |
| 13 | Каналдық сатыда
ақпараттық процесті қарастыру.Кодтау
теориясының жалпы мағлұматтар. |
Д.Хаффман Оптималдық префикстік екілік кодтау әдісі,альфавиттік кодтау және телеграфты кодтау процесстері | 1 |
| 14 | Тиімді кодтау.Ақпаратты жоғалтып және жоғалтпай қысу |
Берілу процессінің моделі, Жүйелік кодтың канондық формуласы сипаты. | 1 |
| 15 | Криптографиялық кодтау.Сызықтық топтық кодтар. Циклдік кодтар. | Р.Л. Добрушиннің теоремасының қолданыуы | 1 |
| Барлығы | 15 | ||
4.
Практикалық (семинар)
сабақтар жоспары
| Апта | Тақырып атауы | |
| Сагат көлемі | ||
| 1 | Ақпарат жүйесі және хабарламалар процесстері. Процесстер теориясы | 2 |
| 2 | Энтропия түсінігі. Энтропия және ақпарат | 2 |
| 3 | Дискретті байланыс арнасының мінездемесіне нақты анықтамалар | 2 |
| 4 | Ақпараттың берілуімен сақталуын қамтамасыздандыру | 2 |
| 5 | Кодтау теориясының
орнатылуы.
К.Шеннонның бірінші теоремасы. |
2 |
| 6 | Алфавиттік тең емес екілік кодтау. Префикстік код. Хаффман коды. | 2 |
| 7 | Берілу процессінің моделі. Жүйелік қатарлар. | 2 |
| 8 | Рональд Львович Добрушиннің теоремасы | 2 |
| 9 | В.А.Котельников теоремасы. | 2 |
| 10 | Сигналдар және оның спекторы | 2 |
| 11 | Ақпараттық процесті физикалық сатыда қарастыру.Салыстырмалы мінездеме. |
2 |
| 12 | Мәліметтерді жіберу желілері. |
2 |
| 13 | Каналдық сатыда
ақпараттық процесті қарастыру.Кодтау
теориясының жалпы мағлұматтар. |
2 |
| 14 | Тиімді кодтау.Ақпаратты жоғалтып және жоғалтпай қысу |
2 |
| 15 | Криптографиялық кодтау.Сызықтық топтық кодтар. Циклдік кодтар. | 2 |
| Барлығы | 25 |
6. СӨЖ тапсырмаларын орындау кестесі
| Апта | Тақырып атауы | Тапсырма | Әдебиет(№) | Әдістемелік нұсқаулар | Тексерілу формасы | Тапсырылатын уақыты | Бағалау, балл |
| 2 | Ақпараттың сандық және сапалық қасиеттері. | Ақпарттық жүйелер түсінігі және оның компоненттері. Ақпараттық жүйелердің даму этаптары бойынша реферат | 1, 2, 3, 5, 6, 7, 8, 12 | Тақырыпты терең зерттей отырып, тапсырмалар бойынша 10 беттен аспайтын реферат әзірлеу | Рефераттарды қорғау | 2-апта | 300 |
| 3 | Ақпараттық
жүйелердегі ақпарат |
|
1, 3, 5, 6, 7, 8, 12 | 1-ші тапсырма бойынша реферат, 2-тапсырма бойынша конспект құрастыру | Рефераттарды, конспектілерді тексеру | 3-апта | 300 |
| 4 | Мәліметтерге енуді жылдамдату әдістері, компьютердің сыртқы жадысындағы мәліметтерді ұйымдастыру. | Мәліметтерді
ұйымдастыру үлгілері. |
2, 5, 6, 7, 8, 12 | Әрбір тапсырма бойынша глоссарий құрастыру және 1-тапсырма бойынша конспект жазу | глоссарий мен конспектілерді тексеру | 4-апта | 300 |
| 5 | Ақпараттық жүйелерді агрегаттық баяндау. | Кіріс және шығыс операторлары. | 1, 2, 3, 5, 7, 8, 12 | 1-тапсырма бойынша баяндама жазу, басқа тапсырмалар бойынша 2 беттен аспайтын конспект дайындау | баяндама мен конспект тексеру | 5-апта | 300 |
| 6 | Ақпарттық жүйелердегі есептеу процестерін және пәндік аймақтарды үлгілеу. | Ақпарттық жүйелердегі
есептеу процестерін үлгілеу. |
5, 6, 7, 8, 12 | 1-тапсырма бойынша конспект жазу, қалған тапсырма бойынша глоссарий дайындау | Конспект, глоссарий тексеру | 6-апта | 300 |
| 7 | Ақпарат тезаурустары. | Ақпараттық
жүйелердегі процестерін |
4, 5, 6, 7, 8, 12 | Тапсырмалар бойынша мысал келтіру | Мысалдарды тексеру | 7-апта | 300 |
| 8 | Ақпараттық жүйелерді синтездеу және декомпортациялау. | Ақпараттық жүйелерді параметрлеу, Ақпарттық жүйелерді синтездеу және декомпортациялау. | 1, 2, 5, 6, 7, 8, 12 | Берілген тапсырмалар бойынша мысал келтіріп конспект жазу | Конспектілерді тексеру | 8-апта | 300 |
| 9 | Шешім қабылдаудың ақпараттық үлгілері. | Шешім қабылдаудың ақпараттық үлгілерін тұрғызу | 3, 8, 12, 10 11 , 1, 4 | Бірінші тапсырма бойынша – конспект, 2-тапсырма бойынша –презентация | Конспект, глоссарий
және презентация бойынша |
9-апта | 300 |
| 10 | Жобалаудың мақсаты мен принциптері. | Жобалау принциптері, Ақпараттық жүйелерді жобалау сатылары | 3, 5, 6, 7, 8, 11,12 | 1-тапсырма бойынша 7-8 бет реферат дайындау, 2-тапсырма бойынша мысал қарастыру | Рефераттарды тексеру, мысалдарды қарау | 10-апта | 300 |
| 11 | Жүйені айналымға енгізудегі жұмыстардың құрамы мен мазмұны. | Жалпы үйелік жобалау шешімдерін таңдауға әсер ететін факторлар. | 5, 6, 7, 8, 12 | Тапсырмалар бойынша баяндамаға дайындалу | Студенттердің дайындаған баяндамалары тексеріледі | 11-апта | 300 |
| 12 | Модуляция. | Модуляцияның сандық әдістері. | 3, 5, 6, 7, 8, 12, 11 17, 20 | Тақырыпты терең зерттей отырып, тапсырмалар бойынша реферат дайындау | Рефератты қорғау | 12-апта | 300 |
| 13 | Мәліметтерді жіберу желілері. Кодтау. | Өткізгіштік қасиеттері. Кодтау туралы Шеннон теоремалары | 6, 7, 8, 12, 4 10 2, 11 | 1 және 2-ші тапсырмалар
бойынша кемінде 2-бет |
Конспект тексеру | 13-апта | 300 |
| 14 | Ақпараттық жүйе негіздері | Ақпарат.Жүйе түсініктері | 1,2,3,5 | Тақырыпты терең зерттей отырып, тапсырмалар бойынша 10 беттен аспайтын реферат әзірлеу |
СӨОЖ
жоспары
| Апта | Тақырып атауы | Бақылау түрі | ||
| саг | Тапсыру түрі | |||
| 1 | Ақпарат жүйесі және хабарламалар процесстері. Процесстер теориясы | 1 | Компьютер | |
| 2 | Энтропия түсінігі. Энтропия және ақпарат | 2 | Компьютер, ауызша. | |
| 3 | Ақпарат жүйесі және хабарламалар процесстері. Процесстер теориясы | 1 | Компьютер, ауызша. | |
| 4 | Дискретті байланыс арнасының мінездемесіне нақты анықтамалар | 2 | Компьютер, ауызша. | |
| 5 | Ақпараттың берілуімен сақталуын қамтамасыздандыру | 1 | Компьютер, ауызша. | |
| 6 | Энтропия түсінігі. Энтропия және ақпарат | 2 | Компьютер, ауызша. | |
| 7 | Кодтау теориясының
орнатылуы.
К.Шеннонның бірінші теоремасы. |
1 | Компьютер, ауызша. | |
| 8 | Алфавиттік тең емес екілік кодтау. Префикстік код. Хаффман коды. | 2 | Комп’ютер, ауызша. | |
| 9 | Дискретті байланыс арнасының мінездемесіне нақты анықтамалар | 1 | Компьютер, ауызша. | |
| 10 | Берілу процессінің моделі. Жүйелік қатарлар. | 2 | Компьютер, ауызша. | |
| 11 | Рональд Львович Добрушиннің теоремасы | 2 | Компьютер, ауызша. | |
| 12 | Алфавиттік тең емес екілік кодтау. Префикстік код. Хаффман коды. | 2 | Компьютер, ауызша. | |
| 13 | В.А.Котельников теоремасы. | 2 | Компьютер, ауызша. | |
| 14 | Сигналдар және оның спекторы | 2 | Компьютер, ауызша. | |
| 15 | Берілу процессінің моделі. Жүйелік қатарлар | 2 | Компьютер, ауызша. | |
| Барлығы | 25 | |||
9.
Пән бойынша тапсырмаларды
орындау және тапсыру
кестесі
Таблица
1. Тапсырмалардың бағалануы (ағымдағы
үлгерімді бағалау)
| Апта | Жұмыс түрлері | |||||
| Практ-қ | СӨЖ | |||||
| тапсырма саны | балл | тапсырма саны | балл | |||
| 1 | 1 | 1*100 | ||||
| 2 | 1 | 1*100 | ||||
| 3 | 1 | 1*100 | ||||
| 4 | 1 | 1*100 | ||||
| 5 | 1 | 1*100 | ||||
| 6 | 1 | 1*100 | ||||
| 7 | 1 | 1*100 | ||||
| Барлығы | 1 | 100 | 6 | 600 | ||
| 1-ші ағымдағы бақылау нәтижесі | Тк1 = (лаб(балл)+ практ(балл) + СӨЖ(балл)) / барлық тапсырма саны = =(100+600) / (1+6) | |||||
| Апта | ||||||
| 8 | 1 | 1*100 | ||||
| 9 | 1 | 1*100 | ||||
| 10 | 1 | 1*100 | ||||
| 11 | 1 | 1*100 | ||||
| 12 | 1 | 1*100 | ||||
| 13 | 1 | 1*100 | ||||
| 14 | 1 | 1*100 | ||||
| 15 | 1 | 1*100 | ||||
| Барлығы | 2 | 200 | 6 | 600 | ||
| 2-ші ағымдағы бақылау нәтижесі | Тк2 = (Практ(балл)
+ СӨЖ(балл)) / барлық тапсырма саны =
= (200+600) / (2 + 6) | |||||
Аралық бақылау
Пән бойынша аралық бақылау 2 рет 8-ші және 15-ші апталарда өткізіледі және әрбіреуі 100 баллдан бағаланады. Аралық бақылау тест ретінде жүйелі түрде өтеді.
Бiрiншi
және екiншi рейтингтiң қорытындыларын
әрбiр рубеждік бақылаудан кейiн
тұжырымдалады. Бірінші рейтинг
қортындылары ағымдағы және бірінші
аралық бақылаудың нәтижелерін анықтайды,
екінші рейтинг қортындыларын екінші
ағымдағы және аралық бақылауды нәтижелерін
анықтайды. Студенттің әрбір рейтингтік
бағасы ағымдағы және аралық бақылаудың
бағасы болып қалыптасады және орташа
арифметикалық соммасы ретінде
келесі формуламен анықтайды:
| РК1 = | Тк1 + Рк1 | РК2 = | Тк2 + Рк2 |
| 2 | 2 |
РК 1 – 1-ші рейтингтік бақылау;
РК 2 – 2-ші рейтингтік бақылау;
Тк 1/2 – 1-ші/2-ші ағымдағы бақылау;
Рк 1/2 –
1-ші/2-ші аралық бақылау
Бiрiншi және екiншi рейтингтердiң қорытындылары рейтинг және аттестациялық тiзiмге кешiктiрмей келесi дүйсенбiнiң рейтинг аптасынан кейiн енгiзiледi.
Кіру
рұқсатының рейтинг
бағасы екi рейтингтердiң орташа арифметикалық
сомасымен анықталады және проценттi мазмұнда
келесi формула бойынша анықталады.
| Рср = | РК1 + РК2 |
| 2 |
Рср – орташа рейтингтік баға
РК
1/2 – 1-ші/2-ші рейтингтік бақылау.
Қорытынды бақылау (емтихан) тест түрінде ТО-да өткізіледі.
Қорытынды
бақылауға тек пререквизит
Емтихан біткесін әр пәннен студентке рейтинг рұқсаты мен қорытынды бақылауы 50% жоғары болса қорытынды баға койылады.
Ағымдағы үлгерімнің бағасы - 70 %-ды, емтиханның бағасы - 30 %-ды құрап, екеуінің соммасы пән бойынша қорытынды бағаны (ИО) береді:
| ИО = Рср х 0,7 + ИК х 0,3 |
ИО – қорытынды баға.
Рср – орташа рейтингтік баға;
ИК –
қорытынды бақылау;
Емтихан өткізілген күні емтихан нәтижесін оқытушылар ведомостке енгізеді.
Бақылау қорытындысының немесе рейтинг бағасының нәтижесіне келіспейтін студенттер рейтинг қойылған күннен келесі күнге қалдырмай аппеляцияға беруге немесе емтиханды қайта тапсыруына құқығы бар. Аппеляциялық комиссия отырысының қорытындысы хаттамамен тіркеледі.
Қорытынды бақылау бағасын оң бағағаға жоғарылату мақсатында студент немесе үйренуші осы пәннін оқу жоспары бойынша сабақтың барлық түрлеріне қатысып және рұқсат алып қорытынды емтиханды қайта тапсырады. "қанағаттанарлықсыз" бағадан оң баға алу тәртібі осылай жүргізіледі.
Ұсынылатын әдебиет:
Негізгі:
- Атре Ш.Структурный подход к организации баз данных: Пер. с англ./
Под ред. В.И. Будзко. – М.: Финансы и статистика, 1983.-317с.
- Дюсембаев А.Е.Информатика: поиск, сортировка, структуры данных.
Методическое пособие, Алматы, 2005, 138 стр.
- Петров В.Н. Информационные системы. Издательский дом «Питер», -
2002г.,688стр.
- Мишенин А.И. Теория экономических информационных систем:
Учебник. – 4-е изд., доп. И перераб.- М.:Финансы и статистика, 1999.
- Кузин Л.Т. Основы кибернетики. – М.: Энергия, 1979. – Т.2. – 584 с.
- Дюсембаев А.Е. Математические модели сегментации программ.М.:
Физматлит,2001.
- Ларионов Л.Н., Майоров С.А., Новиков Г.И. Вычислительные
Комплексы, системы, сети. Л.,Энергоатомиздат,1987.
- Королев Л.Н. Структуры ЭВМ и их математическое обеспечение. М.,
Наука,
1980.
Қосымша:
- Stair R.M.,Reinolds G.W. Principles of Informational Sistems. Fifth
Ed. Thomson Learning Ing.2001.616p
- Stair R.M., Reinolds G.W. Fundamentals of Informational Sistems.
Ed.Thomson Learning Inc.2001.616p
11.Любимский Э.З., Мартынюк В.В., Трифонов Н.П. Программирование.М., Наука,1980.
12.Вирт Н. Алгоритмы + структура данных = программа. М., Мир,1985
Яблонский
С.В. Введение в дискретную математику.
М., Наука,1979.
Қазақстан Республикасының Білім туралы Заңында: «Білім беру жүйесінің басты міндеті- ұлттық және жалпы адамзаттық құндылықтар, ғылым мен практика жетістіктері негізінде жеке адамды қалыптастыруға және кәсіби шыңдауға бағытталған білім алу үшін қажетті жағдайлар жасау; оқытудың жаңа технологияларын енгізу, білім беруді ақпараттандыру, халықаралық ғаламдық коммуникациялық желілерге шығу» - деп білім беру жүйесін одан әрі дамыту міндеттерін көздейді. Бұл міндеттерді шешу үшін, әрбір білім беру мекемедегі ұжымының, әрбір мұғалімнің күнделікті ізденісі арқылы, барлық жаңалықтар мен қайта құру, өзгерістерге батыл жол ашарлық жаңа практикаға, жаңа қарым-қатынасқа өту қажеттігі туындайды.
Қазіргі
кездегі жоғары білім беру қоғам
талаптарын қанағаттандырудың бірнеше
жүйелерін қарастырады, яғни ғылымды,
білімді және өндірісті интеграциялау
түрі ретінде ғылыми оқу-өндірістік
кешендер құру; оқытуды және студент
еңбегін дараландыру, білім беруді
ізгілендіру; оқытушылардың кәсіби
даярлығына жоғары талап қою, жоғары
оқу орнында болашақ
Жеке тұлғаны жан-жақты дамыту шеңберінде білім берудің мақсаты мен мәнінің өзгеруі «білім беру технологиясы» деп алатын жаңа ұғымның пайда болуына ықпал етті. Бұл ұғымның мәнін білім беру үдерісін өздігінше дамытатын жүйе деп түсінуге болады, онда білім алушылардың қызметі жетекші фактор болып табылып, оқыту мұғалім мен білім алушының субьектаралық өзара әрекетін қарастыратын және олардың мүмкіндіктерін қамтамасыз ететін рефлексиялық басқару ретінде көрінеді.

- Ақша қаражаттарының аудиті
- Ақша қаражаттарының есебі
- Ақша нарығы және оның қаржы құралдары
- Ақша-несие саясаты – мемлекеттің экономикалық саясатың құрамдас бөлігі
- Ақшаның пайда болуы және мәні
- Ақша реформасы
- Алгебра высказываний
- Акціонерні товариства
- Акціонерні товариства
- Акціонерні товариства
- Ақпарат және информатика
- Ақпараттық есептеу бөлімінің құрылымы
- Ақпараттық және телекомуникациялық технологияларды игеру қазіргі заманда әрбір жеке тұлға үшін қажетті шартқа айналды
- Ақпараттық жүйелер