Мемлекеттік ұйымдардың ревизиясы мен бақылауы

МЕМЛЕКЕТТІК ҰЙЫМДАРДЫҢ РЕВИЗИЯСЫ МЕН БАҚЫЛАУЫ 
 

Банкілік және есеп айырысу операцияларының ревизиясы 

   Мемлекеттік ұйымдардағы банкілік операциялар алғашқы құжат пен екінші деңгейлі банкілердің көшірмелері бойынша қазынашылық органда (әрі қарай банк) әрбір ашылған шот тұтастай әдіспен тексеріледі.

   Бақылау жүргізу үдерісінде зерттеу қажеттілері:

   1. Қазақстан Республикасының «Бюджеттік  жүйе туралы» Заңына сәйкес кредиторлық берешекті өтеу тәрітібін сақтау;

  1. Екінші деңгейлі банкілерде ашылған бақылау объектілерінің есеп шоттарындағы операциялардың нақтылығы, заңдылығы, шоттардың ашылуы мен жабылуының дұрыстығы.
  2. Банкілік көшірмелер бойынша мәліметтердің сәйкестілігі және бухгалтерлік есеп айырысу операцияларында бейнеленуі. Бұл жерде банкілік есеп шоттар көшірмелерінің түпнұсқалылығына және толықтығына көз жеткізу керек, оларда банкілік қызметкерлердің қолдары мен басқа да деректемелердің, мөртаңбалардың болуын тексеру.
  3. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 25 шілде 2002 ж. №832 Қаулысына сәйкес, демеушілік және қайрымдылық көмектер бойынша, есепшот жоспарларын жүргізу бойынша, ақылы қызметтер бойынша есепшоттарды қалыптастыру тәртібін сақтаудың дұрыстығы.
  4. Мемлекеттік мекемелер қаржыларынан және демеушілік пен қайырымдылық көмектер есепшотынан, ақылы қызметтерді жүзеге асырудан алынатын қаржылардың ағымдағы есепшоттарына аударылымдар жағдайы жоқ екендігін.
  5. Негізделмеген аударылымдардың жоқ екендігін, тауарсыз акцепттің жіберілмегендігін, шотта «жолдағы ақша қаражаты» ақшаның тұрған жері белгісіз жетіспей жасырынуы жоқ екендігі.
  6. Басқа ұйымдарға көрсетілмеген қызмет, алынбаған материалдық құндылықтар және осы қаржылардың келесі тоқсан, жыл басында қайтарылуы үшін ақша қаражаттардьщ аударылуы болмағандығы.
  7. Кімнен және қандай көлемде тегін акша қаражаттарының келу фактілері бар ма және олар қалай қолданылғанын.
  8. Бюджет қаржыларын қойылмаған мақсатта пайдалану. Мұндай фактілерді анықтағанда білім механизмін жете жарықтандыру және кімнің кінәсі бар екенін көрсету керек (бақылау объектісінің лауазымды тұлғаларының төлем құжаттарын фальсификациялау, қазынашылық жұмысшыларының немқұрайлығы және т.б.).

   10. Бухгалтерлік есепте аудару операцияларының өз уақтылы көрсетілуі.

  1. Бас кітап және баланспен есептеу мәліметтері бойынша ақша қаражаттарының қалдықтарын теңестіру.
  2. Жабдықтаушылармен операция бойынша есеп мәліметінің банк көшірмесімен сәйкес келуі, бір смета арналымынан ақша қаражаттың апарылуы дұрыс емес және олардың басқа смета арналымына ақша қаражаттардың шығыстары мен жабдықтарын жабу мақсатында жағдайлар болмағанын.
  3. Жыл басында төлем кезеңі бойынша жоспарға қатысты бюджет ақшаларын қайта шығыстау фактілерінің бар болуы.
  4. Есептеме жағдайына ревизия жүргізгенде, есеп айырысу тәртібінің сақталуын, кредиторлық және дебиторлық борышпен байланысты операциялардың нақтылығы мен негізделуі дебиторлық борыштың дұрыс жазылуы және өткен жылдардағы кредиторлық борышын дұрыс өтелуін анықтау қажет.
  5. Есеп айырысу ревизиясы аналитикалық есеп мәліметтері және есеп балансы мен алғашқы құжаттар, мекеменің экономикалық жіктелім ерекшелігі бойынша жүргізілуі қажет.

   Контрагенттермен  есеп айырысу ревизиясында тексеру қажет:

1)бухгалтерлік есепте дебиторлық және кредиторлық міндеттемелер нақты қалдықтары теңестіріліп көрсетілуі;

  1. кредиторлық және дебиторлық міндеттемелердің пайда болу мерзімі мен себебі;
  2. бұрынғы мерзімі біткен кредиторлық және дебиторлық міндеттемелер сомасы;
  3. тауарлы-материалды құңдылықтардың ұрлау және жетіспеушілігі туралы іс бойынша сомалары;
  4. дебиторлық берешектің сальдо жолымен кредиторлық берешекпен жабылуы баланстың басқа шоттарына аударылуы, негізделмеген шығарулар және т.б. жіберулер жоқ па;

6)дебиторлар  кредиторлармен өзара есеп айырысу салыстырулары жүреді ме және олардың өтелуі бойынша алынған қарыз сомалары, шаралар туралы растаулардың бар болуы;

7)дебиторлық  берешекті қайтару бойынша наразылық-қуыным жұмыстарын жүргізу;

8)кінәлі тұлғаларға жетіспеушіліктер, шығындар және ақша қаражаттарын ұрлау толығымен жатқызыла ма? Қандай да себеппен кінәлі тұлғаларға анықталған ұрлау бойынша шығындар және кемшіліктер шотына жатқызылмауы;

9)кемшіліктер  нәтижесінде болған шығындар жазуларының ұрлануы мен құндылықтарды заласыздандыру, осындай сомаларды өтеу үшін алынған шараларды негіздеу;

10)аванс беруде ережелері белгіленген тағайындау бойынша есептеме сомаларын пайдалану сақтала ма;

11)жүйелі  және әкімшілік-шаруашылық шығындарға аванс алу құқығы бар бекітілген тұлғалар тізбесінің болуы және тұлғаларға аванс беруді орындау;

12)тұрақты  жалдау, жол жүру құны және т.б. бойынша іс-сапар шығындарының дұрыс қайтарылуы.

  1. Қаржылардың дұрыс шығындалуы және ғимараттар мен қоршауларға толық және ағымдағы жөндеу үшін материалдардың жіберілуі.
  2. Коммуналдық қызмет көрсету телемі үшін белгіленген норма мен тарифтерді сақтау, сапасымен байланысты емес (жабдықтау мерзімі, аванстау, алдын ала төлеу және оның орындалмауы және т.б.), конкурстық құжаттармен себептелген, қосымша критерий есебінен қызмет көрсетуді, қымбат тауарларды иемдену фактілерінің болуы.
  3. Орталық атқарушы органдардың және оның мемлекеттік мекемелерінің тауарды (жұмыс, қызмет көрсетуді) қарызға немесе бөлінген лимиттер, смета арналымынан жоғары көлемде берілген жағдайлар болды ма?
  4. Олардың жарғылық капиталын құруға, демеушілік көмек пен жарнамалық қызмет көрсетуге қаражаттар есептеледі ме?
  5. Тауарлармен жабдықтау, жұмыс және қызмет көрсету келісімшарттарының орындалуы, келісімшарттары бұзылған жағдайда шаралар қолдануды сақтау.

   Тексеруге жоғары органдармен өзара есеп айырысу сұрақтары да жатады.

   21. Алынған және аударылған қаржылардың  арналымы мен түрі бойынша дұрыс апарылуы.

   Бюджеттік мекемелерде есеп айырысу операцияларына бақылау жүргізгенде 1999 ж. 7 қыркүйектегі №484 «ҚР мемлекеттік бюджеттің кассалық орындалуы бойынша нұсқауды бекіту туралы» ҚР қаржы Министрлігінің қаулысы басшылыққа алынуы қажет қолдануы тиіс, және бюджеттік ақшалар есебінен мемлекеттік мекемелердің келісетін азаматтық - құқық келісім төлемдері және тіркеу жүргізуінің дұрыстығына назар аудару керек және олардың аумақтық қазынашылық органдарының есебі мен келісімді тіркейтін келесідей шарттарды сақтау:

1)келісім,  аумақтық қазыналық органдарда тіркеуден өткен кезден бастап күшіне еңді және тараптарға міндетті болады. Аумақтық қазыналық органдардың келісімді тіркегенде, мемлекеттік мекеменің келісім сомасы оның жылдық (бюджеттік) арналымы немесе оған бюджеттік ақшалармен бөлінген лимит сомасына сәйкестікті тексеру жүргізіледі;

2)бір мезгілде келісіммен мемлекеттік мекеме аумақтық-қазынашылық органдарына келісімді тіркеуге өтініш береді.

3)өтінішті  бекіткенде, келісімді тіркеу міндеттемесіне  нөмір беріледі, ол он белгіден тұрады, бірінші үш белгісі — бюджет бағдарламасының әкімшілігінің коды, екінші төрт белгісі - мемлекеттік мекеменің ведомство астындағылардың коды, қалған үш белгісі — міндеттемелер нөмірі болып табылады. Келісім бірнеше шығындар арналымымен жасалады және сонша міндеттемелер қабылданады, мұндайда әр қайсысына жеке ретімен нөмір беріледі.

4)келісім  бұзылған жағдайда, келісім бағасының немесе оның деректемелері жақтарының, басқа келісімшарттары өзгергенде мемлекеттік мекеме аумақтық қазынашылық органда қайта тіркелуі тиіс. Осымен байланысты мемлекеттік мекеме аумақтық қазынашылық органдарына келісімге өзгерту енгізу туралы өтініш береді;

5) мемлекеттік  бюджет қаржыларының есебінен тауарды (жұмыс, қызмет керсету) иемдену азаматтық -құқықтық келісімшарты жасалғанда, аумақтық қазынашылық   органдардың   тіркелмеген,   мемлекеттік бюджет қаржыларының есебінен жасалған мемлекеттік мекемелердің келісімшарттары, ҚР Азаматтық кодексінің 155 бабының 1 тармағына сәйкес бюджеттік ассигнациямен қамтамасыз етілмейтінін және жасалмаған болып саналатынын ескеру қажет. Мемлекеттік мекемелермен белгіленген жоспар көлемінен және бөлінген лимиттен жоғары алынған тауар (жұмыс, қызмет көрсету) мемлекеттік бюджет қаражатының есебінен төленуге жатпайды. Қойылған тәртіпте қаржыландыру жоспардан жоғары алынған тауар үшін жауапкершілікке мемлекеттік мекемелердің лауазымды тұлғалары тартылады (ҚР Қаржы министрлігінің 2002 ж. 19 ақпандағы № 71 өзгертулер енгізілген Қаулысы).

   22. Бұрын тексерілген материалдар бойынша бұзушылықтарды жою. 

Мемлекеттік мекемелердегі кассаға  және кассалық операцияларға  ревизия 

   Мемлекеттік мекемелерде кассаларға және кассалық операцияларға ревизия жүргізуде, 25.04.2000 ж. №195 ҚР Қаржы министрлігінің қаулысымен бекітілген мемлекеттік мекемелерде кассалық операция жүргізу Ережелерімен, ҚР республикалық және жергілікті бюджет есебінен төленетін, 1998 ж. 23 шілдеде №335 ҚР Қаржы министрлігінің Қазынашылық Департаменті Директоры Қаулысымен бекіткен, ұйымдардағы активтерге инвестиция жүргізу тәртібі, материалдық қор, ақша, есеп айырысу және басқа да баланс баптары туралы нұсқаумен және 1998 ж. 27 каңтарындағы №30 ҚР Қаржы Министрлігінің Қазынашылық Департаменті бекіткен Қаулысы, мемлекеттік мекемелердегі бухгалтерлік есеп бойынша нұсқаулар қолданылуы тиіс.

   Кассаны түгендеу кезінде кенеттілік міндетті шарт болып табылады. Кассаны түгендеу ереже бойынша бақылаудың басында өтеді. Ревизордың көзқарасы бойынша бақылауды өткізу кезеңінде кассаны түгендеу қайталанып жүргізілуі мүмкін.

   Мемлекеттік мекемелерде кассаны және кассалық операцияларды тексеру мына тәртіппен жүргізілуі мүмкін:

  1. Түгендеу басталар алдында кассир кіріс және шығыс ордерлерінен тұратын, ағымдағы күнге операциялар туралы есептілік құрастырады.
  2. Кассаны түгендеу кезінде кассада бар нақты ақша - қаражаттары мен т.б. құндылықтар тексеріледі. Ақшалардың барлығы қолдағы барлық ақшаларды толық қағаз бойынша санау жолымен тексеріледі, бұл кезде, ешқандай құжат немесе қолхат кассаның қалдығына кіргізілмейді. Бір уақытта тексеруге кассада сақталған ақшалай құжаттар мен құндылықтар және қатаң түрде есептіліктің бланкілері тексеріске ұшырайды. Нақты барлық ақшалай құжаттардың тексерісі кезінде (пошталық маркалар, май және жанар май үшін төленген талондар, демалыс үйлеріне төленген жолдамалар, пошталық аударым үшін алынған хат және т.б.) осы құжаттардың сомасы, олардың түпнұсқасы және олардың дұрыс толтырылуы тексеріледі. Қатаң түрдегі есептіліктің бланкілері түрлері, нөмірлері және сериялары бойынша тексеріледі.
  3. Кассаны түгендеу Қазақстан Республикасының республикалық және жергілікті бюджет есебінен құралған ұйымдардағы активтерді, материалдық қорларды, ақшаларды, есептеулерді және т.б. баланстың баптарын түгендеуді жүргізу туралы Нұсқаумен бекітілген, бөлек актімен ресімделеді.
  4. Ақша - қаражаттарының жетіспеушілігі - шығыс кассалық ордерде немесе оның орнын ауыстыратын басқа құжаттарда ақша алушының қолхатымен расталмай кассадан ақшаны беру.

   Ақша  қаражаттарының артықшылығы - кіріс касса ордерімен анықталмаған қолдағы ақшалар.

   Кассада ақша немесе басқа құндылықтардың жетіспеушілігі немесе артықшылығы айқындалған кезде қолда бар ақшаларды түгендеу актісінің екінші жағы толтырылады. Кассаның артықшылығы бюджетке сәйкес табыс ретінде түседі.

   5. Кассалық операциялардың бақылауын жүргізген кезде мынадай сұрақтарды тексеру қажет:

а) материалдық  жауапкершілік туралы кассирмен жазбаша түрде келісімшарт бар ма және ол мемлекеттік ұйымдарда кассалық операцияларды жүргізу туралы тәртіптерімен таныс па;

б)ақша қаражаттарын және қатаң түрдегі есептіліктің бланкілерін кенеттен түгендеу бюджеттік ұйымның басшысымен белгіленген мерзімде жүргізіле ме;

в)кассалық құжаттарды толтыру тәртібі сақталады ма;

г)түсетін ақшаларды толық және уақытында кірістеу қамтамасыз етілген бе;

д)мемлекеттік ұйымдардың кассасындағы қолда бар ақшалардың қалдықтарының шегі және есеп – айырысу шоттарындағы қолда бар ақшалардың шектік сомалары сақталады ма;

е)есеп берушіге қолда бар ақшаның берілуін негіздеу.

   6. Мемлекеттік өкілетті банкілерден алынған қолда бар ақшалар белгілі бір мақсат бойынша қатаң жүмсалады. Қолда бар ақшалардың мақсатпен қолданылуы қайрымдылық және демеушілік көмек, депозиттік сома түріндегі «Ақылы қызмет керсетуден түскен қолда бар ақшаларды белгілі бір мақсатпен қолданылуын бақылау кітабы» және «Бюджеттік қаражаттар үшін қолда бар ақша қаражаттарды белгілі бір мақсат бойынша қолдануын бақылау кітабы» негізінде тексеріледі. Екі кітап бойынша ақша қаражаттарының айдың басына қалдығы, ақшалардың түсуі, шығындар және шығындардың арнайы экономикалық жіктелуі бойынша айдың аяғына ақша 
қаражаттарының қалдығы. Екі кітап бойынша ақшалардың қалдығының сомалары кассалық кітап бойынша айдың аяғындағы ақшалардың қалдығына сәйкес келуі керек.

   7. Бақылау кезінде бухгалтерлік құжаттардың 1 желтоқсан 1998 ж. №548 Қазақстан Республикасының Қаржы Министрлігінің Қазынашылық Департаментінің бұйрығымен бекітілген мемлекеттік бюджеттің есебінен құрылған ұйымдар үшін және келесі құжаттардың дәлдігін тексеру:

  • № KQ-1 ф. кіріс касса ордерлерін;
  • № КО-2 ф. шығыс касса ордерлерін;
  • № КО-3 ф. кіріс және шығыс ордерлерін тіркеу журналы;
  • №КО-4 ф. немесе №440 ф. кассалық кітаптарын;
  • №1 мемориалдық номерін
  • №320 стипендия және еңбекақы төлеу үшін ақша берушілерге берілгені туралы есептің журналын;
  • №389 ф. төлем ведомостында;
  • №453 ф. «Ақылы қызмет көрсетуден түскен қолда бар ақшаларды белгілі бір мақсатпен қолданылуын бақылау кітабын» және №454 ф. «Бюджеттік қаражаттар үшін қолда бар ақша - қаражаттарды белгілі бір мақсат бойынша қолдануын бақылау» кітабын.

   8. Бақылау кезінде шаруашылық операцияларының бухгалтерлік есептің шоттарында дұрыс көрсетілуінің 27.01.1998 ж. №30 Қазақстан Республикасының Қаржы Министрлігінің Қазынашылық Департаментінің бұйрығымен бекітілген, республикалық және жергілікті бюджеттің есебінен құрылған ұйымдардағы бухгалтерлік есеп бойынша нүхқаулықтарға 
сәйкестігін тексеру. 

Кассалық  операциялар бойынша негізгі бухгалтерлік өткізілімдер 

№ р/с Негізгі операциялар Дебет Кредит
1. Кассадан шекпен қолма-қол ақша алу 120 178
2. Қаржылардың транзиттік шоттарға (889) қазынашылықтың территориялық органының ақша алуы үшін аударылуы 178 090, ПО 112,11.1
3. Ақылы қызмет көрсетулерден түскен қаржылар үшін ағымдағы шоттағы сомалар 111 120,160
4. Ақылы қызмет көрсету  қаржылары есебінен шығындар 211 111,120
5. Кассаға кіріс  ордерлері (шектері) бойынша түскен сомалар 120 178, 160, 170.172
6. Кассадан шығыс кассалық ордерлері немесе оны ауыстыратын басқа да құжатпен берілгендер 160,171, 172,180, 181,177,174 120
7. Есепке сай  мемлекеттік мекемелердің кассаларынан берілген сомалары 160 120
8. Есеп беруші тұлғаның мемлекеттік мекеме кассасындағы аванстан немесе тікелей банкіден қалғандарды қайтаруы 120, 090, 096, 100, 110, 111,112 160
9. Кемшілікті  айқындағанда кінәлі адамның есебінен төленуі немесе заттардың және азық-түліктердің және ақшалай қаржылардың жетіспеуінің мемлекеттік мекеме кассасына төленуі 170 060-067 120, 069
10. Кассаға немесе мемлекетгік мекеме шоты бюджетіне кемшіліктердің орнын толтыру-дан түскен сомалар 090, 093, 103,120, 100 170
11. Балаларды бағуға түскен төлемдер 090, 100 111. 120 172
12. Мектепке дейінгі  балалар мекмесінде балаларды бағу төлемінің қайтарылуы 172 120
13. Қызметкерлерді жұмыс орнында тамақтандыру үшін мемлекеттік мекеме төлемінің кассаға түсуі 120 172
14. Депоненттерге есептелген мемлекеттік мекеме кассаларындағы төлемақылар 177 120
15. Жалақыны, степендиялар мен қаламақыларды төлеу 180, 181 120, 160
16. Материалдық құндылықтарды жеткізуге көлік жалдауға кеткен шығындарды төлеу 200, 203 211-213 090, 093, 100, 103, 111, 178, 120
17. Есеп берушінің  банк қаржыларын қолма-қол шекпен алуы 160 178
 

Мемлекеттік мекемелерде негізгі құралдар мен тауарлы-материалды құндылықтарға ревизия 

   Тауарлы-материалдық  құндылықтардың және негізгі құралдың ревизиясын жүргізген кезде 23.07.1998 ж. №335 Қазақстан Республикасының қаржы Министрлігінің Қазынашылық Департаментінің директорының бұйрығымен бекітілген «Республикалық және жергілікті бюджет есебінен құралған ұйымдардағы активтерді, материалдық қорларды, ақшаларды, есептеулерді және т.б. баланстың баптарын түгендеуді жүргізу туралы Нұсқауды» қолданылуы қажет.

   Мемлекеттік ұйымдарда активтердің ревизиясын жүргізген кезде мынадай бақылау шараларын жүзеге асыру қажет:

   1. Негізгі құралдардың есебін жүргізудің дұрыстығын тексеру, оның ішінде:

—барлық есеп регистрлерінің барлығы мен жай-күй (карточка және т.б.);

  • барлық техникалық паспорттардың және т.б. техникалық құжаттардың құрылымын тексеру;
  • бюджеттік ұйымдардың жалға, сақтауға және уақытша қолдануға алған немесе берген активтер құжаттарының құрылымын тексеру; бұл құжаттардың жоқ болған жағдайда олардың алынуын және толтырылуын қамтамасыз ету қажет.

   2.  Негізгі құралдардың түгендеуін жүргізу және мыналарды анықтау:

  • барлық активтерді (ғимарат, құрылыс, көлік және жабдықтар, транспорттық жабдықтар, құралдар және т.б.);
  • құрылған күрделі жұмыстар немесе құрылыстың және ғимараттардың жеке-жеке жойылуы бухгалтерлік есепте көрініс таппаған жағдайда, онда олардың баланстық құнының көбею немесе азаю сомасын сәйкес құжаттармен анықтап, келтірілген өзгерістер туралы ескерту қажет;
  • объектілердің есепте тіркелмегенін немесе оларды есеп регистрінде немесе оларды сипаттайтын мәліметтер дұрыс берілмеген кезде, осы объектілер бойынша жетіспейтін мәліметтері мен техникалық көрсеткіштерін түгендеу тізіміне кіргізу қажет. Сонымен қатар объектілерді есепке кіргізбеген кінәлілерді және кіргізбеу себептерін айқындау;
  • соңғы түгенделуін жүргізген кезден бастап табылған және есепте тіркелмеген объектілердің бағалануы нақты техникалық жағдайы бойынша орнатылатын нарықтық бағасы бойынша жүргізілуі қажет. Қажет еткен кезде бұл жұмысқа жылжымайтын мүлікті бағалау бойынша мамандар тартылады;
  • пайдалануға және қалпына келтіруге жатпайтын активтерге осы объектілерді жарамсыздыққа әкелген себептері және пайдалануға кіргізген уақыты жөнінде бөлек тізім құрылады. Бұл кезде мұндай объектілерді есептен шығару мемлекеттік аймақтық мүлік және жекешелендіру жөнінде комитеттің рұқсатымен жүзеге асырылады;
  • түгендеумен бірге жалға берілген активтер де тексеріледі. Жалданған объектілердің түгендеу тізімі әр жалға беруші бойынша құрылады. Бұларда жалға берушінің атауы мен жалдың уақыты көрсетіледі;
  • жалдың келісімі шарттармен хатталған ба және негізгі құралды қолданғаны үшін жалдың ақысы төленеді ме;
  • орнатылған норма бойынша негізгі құралдың тозуы мен тозу есебін жүргізудің тәртіптері сақталады ма.

3. Барлық  құндылықтардың сақталуын тексеру:

  • бақыланатын объектілердің материалдық құндылықтарды сақтауға белгілі бір шарттар мен талаптарға жауап беретін қоймалармен қамтамасыз етілуін;
  • барлық материалдық құндылықтар осы материалдық құндылықтар үшін жауапты тұлғалармен қабылданған ба және осы жауапты тұлғалармен толық материалдық құндылықтарға жауаптылық туралы жазбаша келісім-шарт бекітілген бе;
  • өндірістік және әкімшілік мақсаттар үшін материалдық құндылықтарды жіберудің тәртіптері мен нормаларының сақталуын, оларды шығындарға жатқызу дұрыстығын, уақытша хаттарсыз немесе құжаттарсыз материалдық құндылықтарды жіберу жағдайларының жоқтығын;
  • материалдық құндылықтардың барлығын түгендеуін. Түгендеуді жүргізу уақытының және тәртіптерін сақтау, түгендеу құжаттарының дұрыс құрылуын және толтырылуын. Түгендеу қорытындыларының есепте дұрыс көрсетілуін;
  • материалдық құндылықтарды түгендеу материалдық құндылықтарды сақтау жерлері бойынша және оларға жауапты тұлғалар бойынша жүргізу. Түтендеу сол материалдық құндылықтардың орналасқан орнында жүргізілуі керек. Түгендеу кезінде бір материалдан екінші материалдарға тексерудің ретсіз өтуін болдырмау керек. Түгендеу кезінде жарамсыз немесе бүлдірілген материалдар табылған кезде материалдық құндылықтардың  бүліну  сипатын,   себебін және дәрежесін көрсететін қосымша акті құрылады, сонымен қатар бүлінуге жауапты тұлға көрсетіледі; материалдық қалдықтар туралы материалды жауапты тұлғалардың сөздерінен, оларды нақты тексермегенше деректерді құжатқа енгізуге тыйым салынады; жауапты сақтауға орналасқан және басқа ұйымға жататын материалдық құндылықтарға меншіктегі материалдық құндылықтармен бірге түгендеу жүргізіледі. Бұл құндылықтарға сақтауға алғанын растайтын басқа құжаттарға байланысты қосымша құжат жасалады; жолда келе жатқан материалдар мен тауарларға олардың жіберу уақытында келесідей деректер келтірілетін бөлек акт жасалады: құжаттардың атауы мен көлемі, жіберу уақыты және жіберілген кездегі номері. Түскен материалдардың кірістелмегені жайлы факті табылған кезде әкімшілік тексеріс жүргізілуі және жауапты адамдардан түсіндірмелер талап етілуі керек, материалдар теріс пайдаланған жағдайда материалдар тергеуші органдарға жіберілуі керек.
  • Түгеңдеу кезде материалдық құндылықтар түскен кезде түгендеу комиссиясының қатысуымен материалдардық құндылықтарға жауапты адамдармен қабылданады  және  түгендеу  аяқталғаннан  кейін кірістеледі. Бұл материалдар «Түгендеу уақытында түскен материалдық құндылықтар» атгы құжатка жабдықтаушыны, кірістелген құжаттың датасын, түрін, көлемін және сомасын көрсетумен бөлек құжаттарға енгізіледі.
 

Негізгі бухгалтерлік өткізбелер

№ р/с Операциялардың  мазмұны Дебет Кредит
1 2 3 4
1 Қайта құрылған ғимараттар, құрылыс және тасымалдау жабдықтарының немесе ғимараттар мен құрылысты қайта құру жұмыстары бойынша пайдалануға қабылдау 010-012 250
2 Көліктер және жабдықтар, транспорттық көліктерді, өндірістік, шаруашылық құрал-жабдықтарды, жұмысшы және өнімді малдарды, кітапхана қорындағы кітаптарды және т.б. активтерді сатып алу. Бір уақытта екінші жазу жасалады. 013-019

200,211, 213

 090, 100, 111, 118, 178, 179

250

3 Көліктер   мен   жабдықтарды,   транспорт көліктерін, құрал-жабдықтарды және т.б. активтерді сатып алу. Бір уакытта екінші жазу жасалады. 013,015, 016, 019

204

 151 250
4 Активтерді  қайтарымсыз түрде алу 010-019 020, 021, 250
5 Шаруашылықпен жасалған активтерді кіріске алу.

Сонымен бірге екінші жазу жасалады.

    016,019 200, 211    084 250
6 Қайтарымсыз түрдегі  активтерді кіріске алу 020, 021, 250 010-019
7 Түгендеу кезінде  табылған артық активтерді кіріске  алу 010-019 250
8 Артық, қолданбайтын жабдыктарды, транспорт көліктерін және т.б. активтерді сатып алу. Сонымен бірге бюджеттің табысына жататын және табысы ретінде түскен сомасына екінші жазу жүргізіледі. 020-250 090, 100, 120, 178 013-016, 019 173
9 Жарамсыздыққа жататын активтерді шығару 020, 250 010-019
10 Мемлекеттік ұйымдардың шаруашылық кажеттігі үшін бюджетте табыс ретінде есептелген және сатуға жататын активтердің өтімділігінен және құндылығы аз тозатын заттардан алынған материалдар құндылығын кіріске алу 063, 064, 067, 069 063, 064, 067, 069    173 140, 230
11 Мемлекеттік ұйымдардың есебіне алынған және түгендеу кезінде табылған активтердің жетіспеушілігін істен шығару 020,250 013-019
12 Кінәлі адамдардың есебіне жатқызылған, түгендеу кезінде табылған активтердің жетіспеушілігін істен шығару    020,250 170    013-019 173
1 2    3    4
13 Заттарды активтер құрамынан тез тозатын және құндылығы аз активтер құрамына аудару    020, 250    013-019
14 Тозу сомасын  желтоқсанның соңғы жұмыс күні бойынша есептеу    250    020, 021
15 Сыртқы займ есебінен активтердің тозуын есептеу    250    020
16 Актив құндылығы аз және тез тозатын заттар, материалдар түрінде қолданылатын және (тапсырыс берушіге жұмыс біткеннен кейін қайтарылмаған арнайы жабдықты қолдану бағасы бойынша кіріске алу    013,016

   071 060, 063

    020, 250 260 140
17 Құндылығы аз және тез тозатын заттарды, киім және аяқ киім, төсек орын заттарын сатып алу

Бір уакытта  екінші жазу жазылады

    070, 072

   200,211, 213

    090, 096, 100,111, 112, 118, 160, 178, 179, 260
18 Қайта өңдеуден түскен төсек-орын заттарын, киім және аяқ киімдерді, құлдылығы аз және тез тозатын заттарды кіріске алу    070, 072 200, 211    084 260
19 Қоймадан құндылығы аз және тез тозатын заттарды:

- активтердің бір бірлігі үшін активтер құнының 1/10 лимитіне дейін (кешен)

- активтердің бір бірлігі үшін активтер құнының 1/10 лимитінен жоғары пайдалануға беру (кешен)

    260 071    070 070
20 Қоймадан төсек-орын заттарын, киімдерді пайдалануға беру:

- активтердің бір бірлігі үшін активтер құнының 1/10 лимитіне дейін (кешен)

- активтердің бір бірлігі үшін активтер құнының 1/10 лимитіне жоғары (кешен)

    260 073    072 072
21 Түгендеу кезінде  табылған артық тесек-орын заттарын, киім-кешек және аяқ киім, құндылығы аз және тез тозатын заттарды кіріске алу    070-073    260
22 Төсек-орын заттарын, киім-кешек және аяқ киім заттарын қайта өңдеуден түскен құндылығы аз және тез тозатын заттарды есептен шығару    260    071, 073
23 Мемлекеттік ұйымдардың шаруашылық қажеттігі үшін бюджетке қалдырылған активтердің өтімділігінен және құндылығы аз және тез тозатын заттардың, төсек-орын және киім-кешек пен аяк киімнен алынған материалдар құндылығын кіріске алу    063, 064 067, 069    140, 230
24 Артық және қолданылмайтын құндылығы аз және тез тозатын заттарды, төсек орын заттарын, киім-кешек пен аяқ киім заттарын сату    260 090, 100 120, 178    070-073 173
   225    Кінәлі адамдардың есебіне жатқызылған, түгендеу кезінде табылған құндылығы аз және тез тозатын активтердің, төсек орын заттарының, киім-кешек пен аяқ киім заттарын жетіспеушілік салдарынан есептен шығару 260 170 260 070-073 070-073 173

Мемлекеттік ұйымдардың ревизиясы мен бақылауы 📙 Контрольная → 🆔 87818

Мемлекеттік ұйымдардың ревизиясы мен бақылауы 📙 Контрольная → 🆔 87818

Мемлекеттік ұйымдардың ревизиясы мен бақылауы