Базы данных. 5

Мазмұны

Кіріспе	4
1 Тапсырма	5
2 Деректер қоры құрылымын өңдеу	6
2.1 Пәндік аумақтың сипаттамасы	6
2.2 Ақпараттық ағындарды талдау	7
2.3 Инфологиялық модельді құру	8
2.3.1 Мәндерді нормализациялау процедурасы	14
2.4 Даталогиялық модельдің құрылуы	14
2.5 Мәліметтер базасын іске асыру үшін техникалық-бағдарламалық құралдарды және клиент қосымшасын таңдау	27
3 «Жұмысшылар» мәліметтер базасын құру	28
3.1 Мәліметтер базасының құрылымының сипаттамасы	28
3.2 Мәліметтер базасының кесте қасиеттерінің сипаттамасы	28
3.3Мәліметтер базасының кестелерінің арасындағы қатынастың және мәліметтің бүтінді шарттарының сипаттамасы	34
3.4 Сақталатын процедура сипаттамасы	37
4 Ақпараттық жүйенiң қолданбалы интерфейсiнiң жасалуы	40
4.1 Қолданушы мәзірі	40
4.2 Мәліметтер базасына мәліметтерді өзгерту, қосу, өшіру, көру үшін формалар	41
4.3 Мәліметтер базасының сұраныстарының дайындалуы	44
4.4 Есептеу негіздерінің құрылуы	46
4.5 Сақталатын процедурамен жұмыс	48
4.6 Анықтамалық жүйе	49
Қорытынды	50
Қолданылған әдебиеттердің тізімі	51
Қосымша А	52
Қосымша Б	74

 

 

 

 

 

 

Кіріспе

 

Мәліметтер базасының  пайда болуы жалпы алғанда  есептеуіш техникалардың жетілдірілуі мен олардың құнының төмендеуіне  байланысты. Алғашқы кезде есептеуіш  техникалар тек "қолмен” шығаруға болмайтын математикалық кұрделі есептеулерді шығару үшін қолданылды. Кейін компьютерлік техпологиялардың дамуына байланысты бұндай есептеулер тек автоматтандырылған жүйелер арқылы есептеле бастады. Сол уақытта компьютерлерді ақпаратты сақтау мен өңдеу үшін қолдану ойластырылды. Адам өмірінің кез келген саласында қажет болатын ақпараттар мен мәліметтерді есептеуіш техника арқылы сақтау, өңдеу және беру/алу өте ыңғайлы болып шықты. Соған сәйкес қазіргі заманда адамдар өз қызметтерінде ақпаратты көп пайдаланатындықтан есептеуіш техникалар ақпаратты сақтау мен өңдеуге ыңғайлы етіліп жетілдірілуде.

Мәліметтер базасы (МБ) - белгілі бір арнаулы ауқымға    қатысты мәлтеттерді баяндау, сақтау мен амал-тәсілдермен ұқсата білудің  жалпы прииңиптерін қарастыратын белгілі бір ережелер бойынша үйымдастырылған мәлімет-тердің жиынтыгы. Адамның қатысуы ықтимал, автоматтық  құралдармен  өңдеуге  жарамды  түрде ұсынылған ақпарат мәліметтер ретінде түсініледі. Арқаулы ауқым ретінде нақты зерттеуші үшін қызықты нақты әлемнің бөлігі түсініледі.

ДҚ жасау, оның көкейкесті күйде сақтау және ДҚ-да сақталған  әр қолданушыларға өз мақсаттарында  мәліметтерді пайдалануды жүзеге асыратын программалар кешені деректер қорын басқару жүйесі деп аталады(ДҚБЖ). ДҚБЖ-ның ішінде ең көп таралған түрі Microsoft SQL Server 2008 R2 болып саналады.

Курстық жобаны әзірлеуде пайдаланылатын ДҚБЖ Microsoft SQL Server 2008 R2 ең көп таралған және ДҚБЖ мұмкіншіліктері зор, клиент-сервер технологиясымен жұмыс істей реляциялық деректер қоры болып табылады.

Осы курстық жобаның мақсаты болып тапсырманың жеке варианты бойынша (вариант №4 – ішкі жүйе «Жұмысшылар») деректер қорын және клиенттік қосымшаны құру болып табылады.

 

1 Тапсырма

 

Есептің қойылуы. Тапсырманың жеке варианты бойынша (вариант №4 – ішкі жүйе «Жұмысшылар») ДҚЖБ MS SQL Server 2008 R2 құралдарын пайдаланып деректер қорын және клиенттік қосымшаны құру. Келесі тапсырмаларды орындау үшін меню мен анықтама жүйесінен, қолданушыға ыңғайлы интерфейстен тұратын клиенттік қосымшаны жасау:    

• қолданушы енгізген мәліметті сипаттау, енгізу, оалрды қарау, түзеті және өшіру;
• мәліметті өңдеу кезінде логика сақтау;
• монитор экранына немесе принтерге басу немесе мәліметтерді  MS Office-қа экспорттау, сұраныстарды және есептеу нәтижесін құрастыру;

 

Тапсырманың жеке варианты №4:

4

Подсистема  «Кадры»: - Работник (ФИО работника, таб. номер, адрес проживания, дата рождения, код нац-ти, пол, код вида образования, кол-во иждивенцев, РНН, СИК, код пенс. фонда, код должности, оклад, код подр-я, дата приема на работу, дата уволь нения); -  Подразделения (Код подразделения, наименование, таб_номер_раб_ нач_подразд); - Нац-ти (Код нац-ти, наименование); - Образова ние (Код вида образования, наименование [среднее, ср.профес сиональное, высшее. . .]); - Должности (Код должности, наименование, код категории должности); - Категории должностей (Код категории должности, наименование [рабочие, ИТР, АУП, служащие…]); - Пен.фонды (Код фонда, наименование); - Типы приказов (Код типа приказа, наименование [прием, увольнение, отпуск. . .]); - Приказы (№ приказа, дата, таб.номер работника, тип приказа, текст приказа);  - Штатное расписание (Код подразделения, код должности, общее кол-во единиц, кол-во вакансий)

Список многодетных (>3 иждивенцев) работников «i-го» подразделения Количество работников предприятия, обслуживающихся в каждом из пенсионных фондов Стаж работы сотрудников предпрития Список работников, имеющих стаж работы в интервале  от 10 до 15 лет Список сотрудников предприятия вошедших в «i-ый» приказ, фамилии которых начинаются на букву «К»

1. Список уволенных  в текущем году сотрудников  предприятия пенсионного возраста (женщины = 58 лет, мужчины =63 года) 2. Список начислений пособий на иждивенцев в размере 1/10 оклада на каждого иждивенца работникам  «i-го» подразделения 3. «I-ый» приказ

1. Из таблицы Вакансии выбрать строки по условию: общее кол-во единиц - кол-во вакансий > 0; 2. Из таблицы Работники выбрать строки по условию: работники «I-го», подразд-я имеющие высшее образование (* код подр-я и вид образования задавать как параметр) 3. Вставить три  новых строки  в таблицу Категории должностей 4. Вывести кол-во  занятых штатных единиц «I-го» подр-я из таблицы Штатное расписание, рассчитав ее как общее кол-во ед-ц – кол-во вакансий (* код подразделения   и код должности задавать как параметр)

 

 

2 Деректер қоры құрылымын өңдеу 

 

2.1 Пәндік аумақтың сипаттамасы

 

Құрылатын ақпараттық жүйе кез-келген мектеп кітапханасының жұмысын дұрыс байыптау үшін арналады. Құрылғын жүйенің негізгі қызметі барлық жасалған іс-әрекеттерді есепке алу, жұмыс істейтін барлық жұмыскерлер бойынша мәлімет(кітапханашылар), авторлар мен шығармалар жиынтығы, кітап алатын оқушылар тізімі.

 

«Работник» келесі параметрлермен сипатталады:

1. Жұмысшының аты-жөні
2. Таб.номер
3. Тұру орны
4. Туған жылы
5. жынысы
6. ұлтытың коды
7. білімінің коды
8. мамаңдығының коды
9. бөлімшенің коды
10. бала саны
11. зейнетақы қорының коды
12. төлемақысы
13. РНН
14. СИК
15. Жұмысқа орналасу күні
16. Жұмыстан шығу күні

 

 «Бөлімше» келесі параметрлермен көрсетілген:

1. Бөлімше коды
2. Бөлімшенің аты
3. Таб.номер.баст.жұмыс.бөлімше

 

«Ұлттар» келесі параметрлермен көрсетілген:

1. Ұлтының коды
2. Ұлт аты

 

«Білімі» туралы мәліметтер келесідей параметрлер бойынша сипатталады.

1. Білімінің коды
2. Білімнің аты

 

«Мамаңдықтар» келесі параметрлермен сипатталады:

1. Мамаңдық коды
2. Мамандық аты
3. Мамаңдық дәрежесінің коды

 

«Мамаңдық дәрежесі» келесі параметрлермен көрсетілген:

1. Мамаңдық дәрежесінің коды
2. Мамаңдық дәрежесінің коды аты

 

 

«Зейнетақы қоры»:

1. Зейнетақы қорының коды
2. Зейнетақы қорының аты

 

«Бұйрықтар» :

1. Бұйрықтың №
2. Күні
3. Таб.номер
4. Бұйрықтың түрі
5. Бұйрықтың мәтіні

 

«Бұйрық түрлері»:

1. Бұйрық түрінің  коды
2. Бұйрық түрінің аты

 

«Штаттық кесте» :

1. Бөлімше коды
2. Мамаңдық коды
3. Бірліктің жалпы саны
4. Бос орынның саны

 

2.2 Ақпараттық ағындарды талдау

 

Кіріс мәліметтер

Барлық ақпарат шартты-тұрақты және оперативті болып бөлінеді. Шартты-тұрақты кіріс мәліметтер:

Шартты-тұрақты кіріс мәліметтер:

• Жұмысшы(жұмысшының аты-жөні, таб. Номер, тұру орны, туған жылы, ұлт коды, жыныс, білім алу орнының коді, бала саны, РНН, СИК, төлемақы, мамандық коды, пенсиондық фонд коды, маман коды, бөлімше коды, жұмысқа алу күні, жұмыстан шығару күні)
• Бөлімше (бөлімше коды, аты, таб_номер, бөлімше бастығы)
• Ұлт (Ұлтының коды, атауы)
• Білім (Білім коды, атауы)
• Мамандық(мамандық коды, атауы, төлем көлемі,маман категориясының коды)
• Зейнетақы қоры (Зейнетақы қоры коды, атауы)
• Қызметтер дәрежесі (Қызметтер дәрежесі коды, атауы, Төлемге байланысты қосымша %)

Оперативті кіріс мәліметер:

• Бұйрықтар ( бұйрықтар коды, бұйрықтың  аты)
• Штаттық кесте ( бөлімше коды мамаңдық коды, бірліктің жалпы саны, бос орынның саны)
• Бұйрық түрлері ( бұйрық түрінің коды, бұйрық түрінің аты)

 

Шығыс мәліметтер:

Сұраныстар:

1. «I-ші» бөлiмше көп балалалы қызметкерлердi тiзiмі (>3 )
2. Кәсiпорындар қызметкерлерiнің әр зейнетақы қорында қызмет ететін саны.
3. Предпритияның қызметкерлердің жұмыс өтiлi
4. 10-15 жыл  аралығындағы жұмыс өтiлi бар қызметкерлердiң тiзiмі
5. Фамилиясы «К» әрпінен басталатын «i-шi» бұйрыққа кiретiн кәсiпорын қызметкерлерiн тiзiмі

 

Есеп беру(отчёты):

1. Отчет по движению книг Кiтаптардың қозғалысы бойынша «i-ші» кітапханашының «j-ші» айда есеп беру нәтижесi
2. «i-ші» оқушы алған кітаптар тізімін беру
3. Фамилиясы «К» әрпінен басталатын «i-шi» бұйрыққа кiретiн кәсiпорын қызметкерлерiн тiзiмі

 

Деректер қорының өсу  қарқыны және көлемі.

Жүйені пайдалану үшін деректер қорының алғашқы көлемі 1Мб. Деректер қорында оның толу кезінде көлімді 10% көбейтілуі қойылған, ол диск кеңістігін барынша тиімді қолдануға мүмкіндік береді.

 

2.3 Инфологиялық модельдің құру

 

Деректер қоры жайлы  мәліметтерді жинастыру кезінде  және қолданушыларды сұрастыру кезінде және пайдаланылатын программаларды пайдалану кезінде құрылатын деректер қоры жайлы толық мәлімет қажет. Бұл сипаттама математикалық формулалар, таблицалар, графиктер және басқа әдістер барлығына түсінікті тілде жазылады. Осы жобалауды ақпараттық инфологиялық модель деп атайды.

Деректер қорын жобалаушылар сұранысы пәндік облысты модельдеу  құралдарының қажеттілігін, мәліметтер моделінің семантикалық моделін  талап етеді. Семантикалық модельдің  негізгі қызметі – мәліметтер өрнегінің мүмкіндіктерін қамтиды. Семантикалық мәліметтер моделінің негізгі қасиеттерін ER-моделі арқылы қарастыруға болады. ER-моделінің негізігі түсініктері: негіз, байланыс және атрибут.

Негіз дегеніміз –  нақты обьект, бұл обьект жайлы  ақпаратты сақтауға мүмкіндік болуы  тиіс.

Байланыс – екі негіз арасында графикалық түрде орнатылған ассоциация. Бұл ассоциация бинарлы болып саналады және екі түрлі негіз арасында немесе негізбен өзінің арасында болуы мүмкін. Кез келген байланста екі ұшы белгіленеді, әрқайсысында байланыс ұшы атауы, байланыс ұшының дәрежесі және байланыс міндеттілігі көрсетіледі. Байланыс екі негізді байланыстыратын түзу ретінде беріледі.

Негіз атрибут деп  негіз қалпын нақтылайтын, идентификациялайтын, классификациялайтын кез келген деталь болып саналады.

Осы ұғымдардың негiзінде «Жұмысшылар» деректер қорының инфологиялық үлгiсі 2.1 – 2.10.кестелерде келтiрiлген

 

Кесте 2.1

«Жұмысшы» кестесінің инфологиялық моделі

 

Мәннің аты	Жұмысшы	Мәннің типі	(өзекше)
Атрибуттың аты	Атрибуттың қасиеті
	Кілттік/ сипатты	құрама/ жай	Бірмәнді/ Көпмәнді	негізгі/ туынды
Табелдік номер	Кілттік	Жай	Бірмәнді	негізгі
Жұмысшының аты-жөні	сипатты	Жай	Бірмәнді	негізгі
Тұру орны	сипатты	Жай	Бірмәнді	негізгі
Туған жылы	сипатты	Жай	Бірмәнді	негізгі
Ұлт коды	Сипатты	Жай	Бірмәнді	Туынды
Жынысы	Сипатты	Жай	Бірмәнді	Туынды
Білім алу коды	Кілттік	Жай	Бірмәнді	Туынды
Бала саны	Сипатты	Жай	Бірмәнді	Негізгі
РНН	Сипатты	Жай	Бірмәнді	Негізгі
СИК	Сипатты	Жай	Бірмәнді	негізгі
Төлемақысы	Сипатты	Жай	Бірмәнді	Негізгі
Мамандық коды	Кілттік	Жай	Бірмәнді	Туынды
Зейнетақы қоры коды	Кілттік	Жай	Бірмәнді	Туынды
Маман коды	Кілттік	Жай	Бірмәнді	Туынды
Бөлімше коды	Кілттік	Жай	Бірмәнді	Туынды
Жұмысқа алу күні	Сипатты	Жай	Бірмәнді	Негізгі
Жұмыстан шығару күні	Сипатты	Жай	Бірмәнді	Негізгі

 

Кесте 2.2

 «Ұлт» кестесінің инфологиялық моделі

 

Мәннің аты	Ұлты	Мәннің типі	Сипаттама
Атрибуттың аты	Атрибуттың қасиеті
	Кілттік/ сипатты	құрама/ жай	Бірмәнді/ Көпмәнді	негізгі/ туынды
Ұлтының коды	Кілттік	жай	Бірмәнді	Негізгі
Атауы	сипатты	жай	Бірмәнді	Негізгі

 

Кесте 2.3

«Бөлімшелер» кестесінің инфологиялық моделі

 

Мәннің аты	Бөлімшелер	Мәннің типі	Белгілеме
Атрибуттың аты	Атрибуттың қасиеті
	Кілттік/ сипатты	құрама/ жай	Бірмәнді/ Көпмәнді	негізгі/ туынды
Бөлімше коды	Кілттік	Жай	Бірмәнді	Негізгі
Атауы	сипатты	Жай	Бір мәнді	Негізгі
Жұмысшының табельдік  номері	Кілттік	жай	Бірмәнді	туынды
Бөлімше бастығы	сипатты	жай	Бір мәнді	Негізгі

 

 

Кесте 2.4

«Білім» кестесінің инфологиялық моделі

 

Мәннің аты	Білімі	Мәннің типі	сипаттама
Атрибуттың аты	Атрибуттың қасиеті
	Кілттік/ сипатты	құрама/ жай	Бірмәнді/ Көпмәнді	Негізгі/ туынды
Білім түрі коды	Кілттік	жай	Бірмәнді	негізгі
атауы [орта, орта мамандық, жоғары. . .]	сипатты	жай	Көпмәнді	негізгі

 

 

Кесте 2.5

«Мамаңдық» кестесінің инфологиялық моделі

 

 

Мәннің аты	Мамандық	Мәннің типі	Сипаттама
Атрибуттың аты	Атрибуттың қасиеті
	Кілттік/ сипатты	құрама/ жай	Бірмәнді/ Көпмәнді	негізгі/ туынды
Мамандық коды	Кілттік	жай	Бірмәнді	негізгі
Атауы	Сипатты	Жай	Бірмәнді	негізгі
Қызмет түрі коды	Кілттік	Жай	Бірмәнді	Туынды

 

 

Кесте 2.6

«Мамаңдық дәрежесі» кестесінің инфологиялық моделі

 

Мәннің аты	Мамандық дәрежесі	Мәннің типі	Сипаттама
Атрибуттың аты	Атрибуттың қасиеті
	Кілттік/ сипатты	құрама/ жай	Бірмәнді/ Көпмәнді	негізгі/ туынды
Мамандық дәрежесінің коды	Кілттік	жай	Бірмәнді	негізгі
Атауы	сипатты	Жай	Бір мәнді	негізгі

 

 

Кесте 2.7

«Зейнетақы қоры» кестесінің инфологиялық моделі

 

Мәннің аты	Зейнетақы қоры	Мәннің типі	сипаттама
Атрибуттың аты	Атрибуттың қасиеті
	Кілттік/ сипатты	құрама/ жай	Бірмәнді/ Көпмәнді	негізгі/ туынды
Зейнетақы қоры коды	Кілттік	жай	Бірмәнді	негізгі
Атауы	сипатты	жай	Бірмәнді	негізгі

 

 

Кесте 2.8

«Бұйрық түрлері» кестесінің инфологиялық моделі

 

Мәннің аты	Бұйрық түрлері	Мәннің типі	Сипаттама
Атрибуттың аты	Атрибуттың қасиеті
	Кілттік/ сипатты	құрама/ жай	Бірмәнді/ Көпмәнді	негізгі/ туынды
Бұйрық түрінің коды	Кілттік	жай	Бірмәнді	негізгі
Атауы	сипатты	жай	Бірмәнді	негізгі

 

 

Кесте 2.9

«Штаттық кесте» кестесінің инфологиялық моделі

 

Мәннің аты	Штаттық кесте	Мәннің типі	Өзекше
Атрибуттың аты	Атрибуттың қасиеті
	Кілттік/ сипатты	құрама/ жай	Бірмәнді/ Көпмәнді	негізгі/ туынды
Бөлімше атауы	сипатты	жай	Бірмәнді	Туынды
Мамаңдық атауы	сипатты	жай	Бірмәнді	негізгі
Бірліктің жалпы саны	сипатты	Жай	Бірмәнді	Негізгі
Бос орын саны	сипатты	жай	Бір мәнді	Негізгі

 

 

Кесте 2.10

«Бұйрықтар» кестесінің инфологиялық моделі

 

Мәннің аты	Бұйрықтар	Мәннің типі	Өзекше
Атрибуттың аты	Атрибуттың қасиеті
	Кілттік/ сипатты	құрама/ жай	Бірмәнді/ Көпмәнді	негізгі/ туынды
Бұйрықтың номері	Сипатты	жай	Бірмәнді	Туынды
Күні	сипатты	жай	Бірмәнді	Туынды
Жұмысшының табельдік  номері	сипатты	Жай	Бірмәнді	Негізгі
Бұйрық түрінің коды	сипатты	жай	Бір мәнді	Негізгі
Бұйрықтың мәтіні	Сипатты	Жай	Бір мәнді	Негізгі

 

 

Сурет - 1. ER-диаграмма тіліндегі байланыстар мен типтерді көрсететін «Жұмысшылар» мәліметтер базасының инфологиялық моделі көрсетілген. 

 

 

 

2.3.1 Мәндерді нормализациялау процедурасы

 

Нормализация бұл қадам сайын мәліметтер базасының өрнектелуі, кестелердің нормалды формаларын екіге немесе одан да көп бөліктену, деректерді жою, өзгерту қасиеттерімен сипатталатын қайтымды процесс.

Реляциялық деректер қорларының теорияларында әдетте 5 нормалы формалар және Бойса-Кодда  нормалы формалары қарастырылады. Деректер қорының кестелердiң әрқайсылары бiр немесе бiрнеше нормалы формаларда бола алады.

Бiрiншi нормалы формада (1НФ), кез келген жолдың және бағанада қиылысуында жалғаз мән болуын талап етедi сонымен қатар бөлінбейтін болуы қажет. қайталанатын топтар.

Екiншi нормалы форма (2НФ) ұғымы толық функционалдық тәуелдiлiктерге негiзделген Қатынас 2 НФ болады, егер ол 1 НФ орналасып және  бастапқы кілтің құрамына кірмейтін  әрбір атрибут функционалді толық бастапқы кілттен тұрады.

Үшінші нормалды форма (3НФ) транзитивтілік тәуелділік ұғымына негізделген. Егер қатынас 1 НФ және 2 НФ болса, қатынас 3 НФ-да болады, және онда жалпылама атрибуттардың алғашқы кілттердің транзитивтiлiк тәуелдiлiктерi болмайды. Басқаша айтқанда, үшiншi нормалы форма бір жанама бағананың басқа жанама бағанадан тәуелді болмауын талап етеді. Кез келген жанама бағана тек қана бастапқы кiлттiң бағанасынан тәуелдi болуы керек.

Бойса-Коддтың нормалы  формасы тек бастапқы кілт қана емес, сонымен қатар барлық потенциалдық кілттер қатысатын  функционалдық  қатынасты есепке алады.

Төртiншi нормалы форма (4 НФ) көп мәндi тәуелдiлiктiң ұғымымен қарастырылады. Егер қатынас Бойса-Кодд нормалды формада (БКНФ) болып және көп мәнді тәуелділікте болмаса, онда ол 4 НФ болады.

Бесінші нормалды форма  деп қосылу тәуелділінде болмайтынын  айтамыз. Қосу тәуелдiлiгi - бұл қатынастың декомпозиция операциясы табиғи қосуы арқылы жалған жолдардың генерациясымен  декомпозированных керi қосуда жарыса алатын қатынасын айтады.

2.11 кестеде «Жұмысшылар» мәліметер базасының қандай нормалды формада болатыны көрсетілген.

 

2.4 Даталогиялық модельдің құрылуы

 

Даталогиялық модель логикалық деңгейдің моделі болып  табылады және ол деректер элементтерінің логикалық арасындағы байланысты бейнелеп, оларды сақтау сыртқы ортаға да мазмұнына  тәуелді болмайды. Осы модель информациялық бірліктер терминдеріне құрылады, нақты МББЖ рұқсат етілген, біздер деректер базасын жобалайтын ортада. Даталоиялық логикалық модельді құру кезеңі даталогиялық жобалау болып аталады. МББЖ тілімен деректер базасының логикалық құрылымын суреттеуді сызбанұсқа деп атайды.

Мәліметтер базасының  физикалық моделі - даталогиялық модельдің  сақталатын орнына байланыстыру үшін физикалық деңгейдің деректер моделі қолданылады (көп жағдайда физикалық  моделі деп аталады). Осы модель есте сақтау құралғыларды аңықтайды және деректерді сақтайтын жерде физикалық түрін ұйымдастырады. Физикалық  деңгейдегі модель мүмкіндік нәтижелілігін есептеп құрылады, МББЖ суреттеуі бойынша. Деректер базасының физикалық құрылымын суреттеуді сақтау сызбанұсқасы деп аталады. Соған сәйкес МБ жобалау деңгейі физикалық жобалау деп аталады.

Кез – келген  МББЖ  өзіне мүмкін болатын мәліметтердің  логикалық бірліктерімен жұмыс  жасайды, сонымен қатар жоғарғы  деңгейдегі логикалық құрылымдардың  ақпараттық бірліктерді құраушы  төменгі деңгейлерден анықталған ережелер композицияларын қолдануға мүмкіндегі береді. Бұдан басқа, көптеген МББЖ мәліметтер базасы құрылымына сандық және басқалай шектеулер қояды. Сондықтан даталогиялық модельді құруға кіріспестен бұрын МББЖ – нің ерекшеліктерін тыңғылықты түрде оқып - зерттеу керек, жобалық шешімді таңдауға әсер етуші факторларды анықтау қажет, сонымен қатар, жобалаудың автоматтандырылуының қолда бар жабдықтарын, оларды пайдалану мүмкіндіктері мен мақсатты бағытталдығын анализдеу керек.

Даталогиялық жобалау  мәліметтер базасының  логикалық құрылымын жобалау болып МББЖ – мен ұсынылатын мәліметтерді физикалық мүмкіндіктері әсер етеді. Сондықтан да, мәліметтерді физикалық ұйымдастыру ерекшеліктерін білү логикалық құрылымды жобалау барысында пайдалы болып табылады.

Мәліметтер базасының  логикалық құрылымы, және де мәліметтермен  толтырылған мәліметтер базасы реалды пәндік облыстың көрінісі болып табылады. Сондықтан жобалық шешімдерді таңдауға информациялық модельде көрсетілген, пәндік облыспен көрсетілетін специфика  әсер етеді. «Жұмысшылар» деректер қорының логикалық жобалауының мысалы 2.12-2.21кестелерінде келтiрiлген.

 

 

Кесте 2.11

«Жұмысшылар» мәліметтер базасының нормализация кестесі

Таблица аты	Бірінші кілт			Функционалды Тәуелділік		Қалыпты форма		Түсіндірме
Rabotnik	Tab_nomer_rabotnika			Tab_nomer_rabotnika- FIO_rabotnika Tab_nomer_rabotnika- data_rozhdeniya Tab_nomer_rabotnika- adres_prozhivaniya Tab_nomer_rabotnika - pol Tab_nomer_rabotnika- kod_nacionalnosti Tab_nomer_rabotnika- kod_obrazovanie Tab_nomer_rabotnika- kod_pensionnogo_fonda Tab_nomer_rabotnika- kod_dolzhnosti Tab_nomer_rabotnika- kod_podrazdeleniya Tab_nomer_rabotnika- Kol_izhdivencov Tab_nomer_rabotnika - RNN Tab_nomer_rabotnika - SIK Tab_nomer_rabotnika- data_priema_na_rabotu Tab_nomer_rabotnika- data_uvolneniya Tab_nomer_rabotnika- oklad		4NF		1) Таблицанын кез-келген жолында бір кілттен көп кілт болмауы тиіс және кілттік өріс мәні бос болмакуы тиіс. 2) Кілттік өріске кірмейтін таблицанын әр жолы кілттік өріспен функционалды тәуелділікпен байланысқан. 3) Кілттік өріске кірмейтін таблицаның әр жолы кілттік емес өріске тәуелсіз.
Nacionalnosti	kod_nacionalnosti			kod_nacionalnosti– Naimenovanie_nacionalnosti		3NF		1) Таблицанын кез-келген жолында бір кілттен көп кілт болмауы тиіс және кілттік өріс мәні бос болмакуы тиіс. 2) Кілттік өріске кірмейтін таблицанын әр жолы кілттік өріспен функционалды тәуелділікпен байланысқан. 3) Кілттік өріске кірмейтін таблицаның әр жолы кілттік емес өріске тәуелсіз.
Obrazovanie	Kod_Obrazovaniya			Kod_Obrazovaniya-Naimenovanie_obrazovaniya		3NF		1) Таблицанын кез-келген жолында бір кілттен көп кілт болмауы тиіс және кілттік өріс мәні бос болмакуы тиіс. 2) Кілттік өріске кірмейтін таблицанын әр жолы кілттік өріспен функционалды тәуелділікпен байланысқан. 3) Кілттік өріске кірмейтін таблицаның әр жолы кілттік емес өріске тәуелсіз.
Dolzhnosti	Kod_Dolzhnosti			Kod_Dolzhnosti–naimenovanie_dolzhnosti		3NF		1) Таблицанын кез-келген жолында бір кілттен көп кілт болмауы тиіс және кілттік өріс мәні бос болмакуы тиіс. 2) Кілттік өріске кірмейтін таблицанын әр жолы кілттік өріспен функционалды тәуелділікпен байланысқан. 3) Кілттік өріске кірмейтін таблицаның әр жолы кілттік емес өріске тәуелсіз.
Kategoriya_doljnostei	Kod_kategorii_dolzhnosti			Kod_kategorii_dolzhnosti- naimenovanie_kategorii_dolzhnosti		3NF		1) Таблицанын кез-келген жолында бір кілттен көп кілт болмауы тиіс және кілттік өріс мәні бос болмакуы тиіс. 2) Кілттік өріске кірмейтін таблицанын әр жолы кілттік өріспен функционалды тәуелділікпен байланысқан. 3) Кілттік өріске кірмейтін таблицаның әр жолы кілттік емес өріске тәуелсіз.
Podrazdeleniya	Kod_podrazdeleniya			Kod_podrazdeleniya-naimenovanie_podrazdeleniya		3NF		1) Таблицанын кез-келген жолында бір кілттен көп кілт болмауы тиіс және кілттік өріс мәні бос болмакуы тиіс. 2) Кілттік өріске кірмейтін таблицанын әр жолы кілттік өріспен функционалды тәуелділікпен байланысқан. 3) Кілттік өріске кірмейтін таблицаның әр жолы кілттік емес өріске тәуелсіз.
Pensionnye_Fondy	Kod_pensionnogo_fonda			Kod_pensionnogo_fonda– naimenovanie_pensionnogo_fonda		3NF		1) Таблицанын кез-келген жолында бір кілттен көп кілт болмауы тиіс және кілттік өріс мәні бос болмакуы тиіс. 2) Кілттік өріске кірмейтін таблицанын әр жолы кілттік өріспен функционалды тәуелділікпен байланысқан. 3) Кілттік өріске кірмейтін таблицаның әр жолы
Prikazy		FIO_poluchatelya	FIO_poluchatelya –Nabel_nomer Adres_poluchatelya – Adres_poluchatelya FIO_poluchatelya- procent_perechesleni_ot_oklada		3NF		1) Таблицанын кез-келген жолында бір кілттен көп кілт болмауы тиіс және кілттік өріс мәні бос болмакуы тиіс. 2) Кілттік өріске кірмейтін таблицанын әр жолы кілттік өріспен функционалды тәуелділікпен байланысқан. 3) Кілттік өріске кірмейтін таблицаның әр жолы кілттік емес өріске тәуелсіз.
Tipy_prikazov		Kod_tipa_prikaza	Kod_tipa_prikaza–naimenovanie_ tipa_prikaza		3NF		1) Таблицанын кез-келген жолында бір кілттен көп кілт болмауы тиіс және кілттік өріс мәні бос болмакуы тиіс. 2) Кілттік өріске кірмейтін таблицанын әр жолы кілттік өріспен функционалды тәуелділікпен байланысқан. 3) Кілттік өріске кірмейтін таблицаның әр жолы кілттік емес өріске тәуелсіз.
Shtatnoe_raspisanie		-	Kod_podrazdeleniya Kod_dolzhnosti obwee_kol_edenic Kol_vakansii		3NF		1) Таблицанын кез-келген жолында бір кілттен көп кілт болмауы тиіс және кілттік өріс мәні бос болмакуы тиіс. 2) Кілттік өріске кірмейтін таблицанын әр жолы кілттік өріспен функционалды тәуелділікпен байланысқан. 3) Кілттік өріске кірмейтін таблицаның әр жолы кілттік емес өріске тәуелсіз.