Ирина Эланс

Автор который поможет с любыми образовательными и учебными заданиями

Акпаратты кодтау

Ақпаратты кодтау

Жоғарыда айтылғандай ақпаратты қабылдаудың және өңдеудің әр түрлі екі әдісі бар: үздіксіз (аналогтік) және үзілісті (дискретті). Қазіргі аналогтік аппараттар сапалы, мысалы түрлі-түсті теледидар және бейнекөріністер т.б. Компьютерлік технология ақпаратты қабылдаудың дискретті түрін ұсынады. Әр түрлі типті мәліметтермен жұмысты автоматтандыру үшін оның берілу формасын бірыңғайлау өте маңызды, ол үшін көбіне кодтау қолданылады.

Техниканың, ғылымның және мәдениеттің кейбір саласында кодтау проблемалары өте жақсы шешімін табуда. Мысал ретінде математикалық өрнектерді жазу жүйесін, телеграф азбукасын, соқырларға арналған Брайля жүйесін және т.б. айтуға болады.

Есептеу техникасының өзінің жүйесі бар – ол екілік кодтау деп аталады және мәліметтерді 1 мен 0-ден тұратын екі белгінің тізбегімен жазуға мүмкіндік береді. Бұл белгілер екілік цифрлар немесе биттер деп аталады(bit- ағылшынша, binary digit-тің қысқаша жазылуы).

Бит – ақпараттың ең кіші өлшем бірлігі. 8 биттің комбинациясы байт деп аталады. ЭЕМ-да кез-келген таңбаны және санды биттердің көмегімен жазуға болады. Практикада ақпаратты өлшеу үшін үлкен өлшем бірліктер қолданылады:

1 Кбайт = 210 байт; 1 Мбайт = 210 Кбайт; 1 Гбайт = 210 Мбайт.

Текстік мәліметтерді кодтау. Егер алфавиттің әр символына белгілі бір санды сәйкестендіріп қойса (мысалы реттік номерін), онда текстік ақпаратты екілік кодтың көмегімен кодтауға болады. Қазіргі компьютерлерде ақпарат ASCII (American Standart Codе for Information Interchange – американский стандартный код для обмена информацией) кодымен беріледі. ASCII коды АҚШ-тың (ANSI) американың стандарттық ұлттық институтында жасалған, бірақ оның 256 стандарт символдан тұратын бөлігі арнайы программаның көмегімен ұлттық алфавиттің символдарымен ауыстыруға болатындықтан басқа елдерде пайдалана алады.

Қазақстанда құрамында кириллица символдары бар ASCII-ге алтернативті кодтау қолданылады. Онда үлкен және кіші орыс және латын әріптері, цифрлар, тыныс белгілер және арифметикалық амалдар және т.б. қамтылған. ASCII символының әрқайсысына 8 биттік екілік код (байт) сәйкес қойылған, бұл 256 әр түрлі символды кодтауға мүмкіншілік береді.

Сонымен, егер адам текстік файл құрып және оны дискіге жазса, онда адамның енгізген әр символы компьютер жадында сегіз нольдер мен бірлердің жиынымен сақталады. Тексті экранға немесе принтерге шығарғанда осы кодтарға сәйкес символдар бейнеленеді.

Графикалық мәліметтерді кодтау. ЭЕМ-дағы кез-келген басқа ақпарат секілді графикалық бейнелерді сақтауға, өңдеуге және екілік жүйеде кодталған түрінде байланыс жолдармен жіберіледі. Графикалық байланыс жолдармен жұмыс жасайтын әр түрлі программалар саны жеткілікті. Мұнда графикалық кодтау әдістері әр түрлі графиктік форматтар қолданылады.

Бейне сақталған файлдың кеңеймесі мұнда қандай формат қолданғанын білдіреді, яғни қандай программаның көмегімен қарауға, өңдеуге және баспаға шығаруға болатынын аңғаруға болады. Осындай әр түрлі мүмкіншіліктеріне қарамастан бейнені кодтаудың негізінде растрлық және векторлық графика деген әр түрлі екі тәсілі бар.

Растрлық графиканы қолданғанда бейненің әрбір кішкене элементінің түсі санаулы биттің көмегімен кодталады. Бейне пиксель деп аталатын ұсақ нүктелердің жиынын құрайды. Тастар немесе әйнектердің жиынтығынан құралған мозайка немесе вираж секілді түрлі-түсті нүктелердің көмегімен сурет салынады. ЭЕМ-де растрлық әдісті қолданғанда әр пиксель үшін биттік қалыңдық(глубина) деп аталатын санаулы биттер саны бөлінеді. Әр түске белгілі бір екілік код сәйкес келеді. Мысалы, егер биттік қалыңдық 1-ге тең болса, онда 0-қара, 1-ақ түске сәйкес келеді де, ал бейне тек қара-ақ түсті болады. Егер биттік қалыңдық 2-ге тең болса, яғни әр пикселге 2 бит бөлінсе, онда 00-ге қара, 01–ге қызыл, 10-ға көк, 11–ге ақ сәйкес келеді де, төрт түсті пайдалануға болады. Биттің қалыңдығы 3-ке тең болғанда 8 түсті пайдалануға болса, ал 4-те 16 түсті пайдалануға болады. Сонымен, графиктік программалардың көмегімен 2,4,8,16,32,64,…,256 және т.б. түсті бейнелерді құруға болады. Мүмкін түстің санының өсуіне байланысты бейнені есте сақтауға қажет жадыдан орынның көлемі де өседі. Бұл растрлық графиканың негізгі кемшілігі. Мысалы, орташа өлшемдегі фотография компьютер жадынан бірнеше Мегабайт орын алады. Бұл бірнеше жүз, не бірнеше мың беттік текстке пара-пар.

Векторлық графиканы пайдаланғанда бейнені құраушы қарапайым графиктер – геометриялық объектілердің математикалық өрнегі (мысалы, кесінді, шеңберлер, тік бұрыштар және т.б.) ЭЕМ-нің жадында сақталады. Шеңберді салу үшін оның центрінің орнын, радиусын және сызықтық жуандығы мен түсін жадыда сақтау керек. Осы мәліметтер бойынша сәйкес программалар керек фигураны дисплей экранында тұрғызады. Мұндай бейнелеуде әр нүктенің түсін жадыда сақтау керек болмағандықтан расторлық графикаға қарағанда ол көп жадыны қажет етпейді (10 - 100 рет аз). Векторлық графика жоғары сапалы көркемсурет бейнелерімен, фотосуреттер мен фильмдермен жұмыс істеуге мүмкіндік бермейді. Сондықтан векторлық графика сызбалар, схемалар, диаграммалар т.б. жасау үшін пайдаланады.

Төменде растрлық графика (а) және векторлық графика (б) арқылы бейнелеулердің мысалдары келтірілген.

2 - сурет. Растрлық (а) және векторлық графиканы (б) пайдаланып бейнелеулердің мысалдары.

Мына кеңеймелері бар файлдар *.bmp , *.pcx , *.gif , *.msp , *.img және басқалар растрлық текті форматтарға, ал *.dwg , *.dxf , *.pic және басқалар векторлық текті форматтарға сәйкес келеді.

Ақпаратты кодтау

Әр түрлі ақпарат тасуыштарда әр түрлі ұсыну (көрсету) тәсілдері қолданылады.

Ақпараттарды келесі түрде сақтауға болады:

Қағазда, таңбалар түрінде, перфокартада, перфолентада, таспа, ағашта, матада, кілт бедерінде т.б.

Элекромагниттік сигналдар түрінде: дискіде, дискетте, кассетада, кинопленкада т.б.

Құрылымдық комбинациялар түрінде: биологиялық объектілердің клеткалары мен гендерінде.

Ақпарат беру мына түрлерде жүргізіледі:

1. Сигналдар түрінде. Техникалық құрылымдарда да, адамдар қарым-қатынасында да, телекоммуникацияларда, қоғам өмірінде, тірі жәндіктерде.

2. Адамдар қарым-қатынасында, техникалық құрылғыларда.

Механикалық жолмен.

Ақпаратты сақтау, беру және өңдеу техникалық құрылғыларына мыналар жатады: түрлі дискілер, дискеттер, аудио және бейне кассеталар, перфокарталар, перфоленталар, кинопленкалар, телекоммуникация объектілері (радио, теледидар, телефон, телеграф, ДК мен компьютерлік желілер т.б.)

ЭЕМ көптеген техникалық құралдарының арасында ақпарат сақтау, беру және өңдеу елеулі орын алады.

ЭЕМ – бұл ақ электр сигналдарын қолданып, ақпаратты өңдейтін әмбебап есептеуіш машина.

Компьютерлер шықпай тұрып та ақпаратты беретін, өңдейтін және сақтайтын аспаптар болған. Мұндай аспаптарды қолдану үшін ақпарат кодталған түрде болуы керек. Бұған ақпаратты Морзе әліппесінің көмегімен кодтау мысал бола алады.

1.2.1.Тапсырма. Морзе әліппесімен «HAPPY END» хабарын кодта.

....

._ _.

_._ _

_ .

_ ..

Оқулықта ақпаратты Морзе әліппесінің көмегімен кодтау кестесі келтірілген. Тапсырма өз бетімен орындауға ұсынылады.

Компьютер «Есептеуіш» деп аударылады. Бірақ қазіргі дербес компьютер тек есептеулер жүргізу машинасы емес. Оның көмегімен музыкалық шығармалар жазуға және ойнатуға, графикалық бейнелерді көрсетуге және өзгертуге, бейне клиптерді көрсетуге және өзгертуге, бүкіл әлемнің дербес компьютерді пайдаланушыларымен ақпарат алмасуға, қажет ақпаратты табуға, мәтіндік ақпарат жасап өңдеуге болады. Бсқаша айтқанда дербес компьютер кез-келген ақпаратты өңдей алады.

Барлық ақпаратты дербес компьютер сигналдар түрінде қабылдай алады. Олар екі күйде болады: сигнал бар немесе сигнал жоқ. Бұл сигналдарға тек екі түрлі мән: 0 немесе 1 қабылдай алатын сәйкес код разряды қойылған. Тек екі түрлі мәні немесе оған сәйкес код разряды бар, 0 немесе 1 мәндерін ғана қабылдай алатын сигналды бит деп атайды.

Бит – бұл ақпараттың ең кіші бірлігі. Басқа сөзбен айтқанда, тек екі түрде ғана болатын (сигнал бар немес сигнал жоқ) сигнал, БИТ ақпаратын береді.

Оқушыларды ойын түрінде ең аз ақпарат өлшеу бірлігі түсінігімен таныстыру.

1-ші ойын жағдайы.

Оқытушы сыныптан оқушыны жұмбақтайды. Оқушылардың мақсаты: «Иә» немесе «Жоқ» жауап беретін сұрақтар қою арқылы жұмбақталған оқушыны анықтау.

Сұрақтар мынадай болуы мүмкін:

- Ол қыз ба?

- Иә

- Оның екі бұрымы бар ма?

- Жоқ және т.с.с.

2-ші ойын жағдайы.

Оқушылардың бірі белгілі бір пәнді жұмбақтайды. Қалған оқушылар оның қандай пән екенін анықтайды.

3-ші ойын жағдайы.

1-ден 100-ге дейінгі сандар жұмбақталады. Тақтаға сандар осі салынады. Сұрақ қоя отырып, оқушылар жұмбақталған санды анықтауы керек. Сұраққа «Иә» немесе «Жоқ» деген жауап болуы керек. Мысалы:

- Бұл сан елуден көп пе?

- Иә (осіндегі 0-ден 50-ге дейінгі аралық сызылады, өйткені оған ойлаған сан кірмейді) және т.с.с.

Оқушыларға талқылау үшін жол-жөнекей сұрақтар қойылады:

«Ойлаған санды ең аз әрекетпен қалай анықтауға болады?»

1.2.2.Тапсырма. Бір битпен нені кодтауға болады?

Тапсырма талқылау барысында орындалады. Жауаптар әр түрлі болуы мүмкін.

- Шам-шырақ қосылған ба, өшірілген бе?

- Қол көтерілген бе, түсірілген бе№

- «Иә» немесе «Жоқ» жауабы.

- Дүкен ашық па, жабық па?

- Машина алдыға қозғала ма, немесе артқа?

- Және т.с.с.

Бақылау сұрақтары:

1. Бір байтпен нені кодтауға болады? 256 символдардың бірін.

2. Неге техникалық жүйелерде екілік алфавитті көбірек бағалайды?

Бұл сұраққа жауап техникалық құрылғыларда қосылған (ажыратылған(немесе қосылған/өшірілген), өткізгіш сымдар арқылы электр тогы жүреді/жүрмейді, кернеу жоғары/төмен болуы мүмкін деген екі жағдайы бар ауыстырып қосқыштар жиі қолданылатынын қарастырғаннан кейін беріледі. Бұл екі жағдайды айыру біз дағдыланған ашық санау жүйесінде санаудағы онға қарағанда, әлдеқайда оңайырақ.

ASCII КОДЫ

1.2.3.Тапсырма.

ASCII кодтарымен «БОРАН» хабарын кодта.

«БОРАН» хабарын екілік кодпен кодта.

Тапсырманы орындау үшін, оқулықта келтірілген ASCII кодтар кестесі мен ондық, он алтылық санау жүйелерінің сәйкестендіру кестесін қолдану керек.

1.2.4.Тапсырма(Ү).

Қонжықтың «Уайымы» неде?

Тапсырма бастапқы мәтінді оның екілік коды бойынша табуды ұйғарады.

- екілік цифрлардың тетрадалары кестеге солдан оңға қарай енгізіледі;

- әрбір тетраданы кесте бойынша оның он алтылық көрсетілуімен ауыстыру керек;

- ASCII кодтарының кестесінен сәйкес символдарды табу керек;

- Декодталған сөздер «бос» жолдарға жазылады.

Сөздердің арасындағы бос орындардың кодын ескеру керек екенін оқушылардың есіне салу керек.

Қонжық не деді?

Апа бал берші.

Апасы не деп жауап берді?

Жарты жыл жат.

1.2.5.Тапсырма (Ү).Хабар құрып, оны кодта.

Алған дағдыларын бекіту үшін, оқушылар өздерінің хабарларын әр түрлі тәсілдермен кодтауы керек. Тапсырма өз бетімен орындауға арналған.

АДАМ АҚПАРАТТЫ ҚАЛАЙ АЛАДЫ.

1.2.6.Тапсырма.

Сигналдардың шығу тегі әр түрлі болуы мүмкін. Аспаптармен немесе суретте бейнеленген ақпараттық процестер арқылы берілетін сигналдардың жаратылысы (табиғаты) қандай?

Осы процестің қандай параметрлері ақпаратты тасымалдай алады?

Жауаптар ұсынылғандардан өзгеше болуы мүмкін.

Тапсырманың бір бөлігін сыныпта орындап, қалғанын үй тапсырмасы ретінде беруге болады.

Егер сигнал уақыт аралығында үздіксіз болса, онда оны АНАЛОГТЫ және мұндай сигналдарды пайдаланатын машиналарды АНАЛОГТЫҚ деп атайды. Егер сигнал үзілісті(дискретті) түрде болса, оны және оған сәйкес машинаны ЦИФРЛЫҚ (дискретті) деп атайды. Қазіргі ДК ЦЕМ-ге жатады.

1.2.7.Тапсырма.

Кез-келген аналогтық ақпаратты белгілі бір дәлдік дәрежесімен дискретті түрде көрсетуге болады.

Аналогтық процесті дискретті түрде көрсетіңдер.

Аналогтық процестің графигі өтетін және одан төмен орналасқан шаршылар (клеткалар) боялады. Басқа тәсіл, мысалы, көп бөлігі графиктен төмен орналасқан шаршыларды бояуды ұсынуға да болады.

Дискретті процесті аналогтық түрде көрсетіңдер.

Жоғарғы шаршылардың орталарын қосып, аналогтық сигналдың үздіксіз сызығын жүргізуге болады, және дискретті сигналды аналогтық түрде көрсетудің басқа тәсілін таңдауға болады.

Жұмыстар тізімі

Рефераттар

Курстық жұмыстар

Дипломдық жұмыстар

Материалдар

Есеп берулер

Презентациялар

Ақпаратты кодтау және ақпараттың өлшем бірліктерін теориялық түсіндіру курстық жұмыс

Мазмұны

Кіріспе

I.Ақпаратты кодтау және ақпараттың өлшем бірліктерін теориялық түсіндіру.

1.1. Ақпарат.

1.2. Ақпараттың қасиеттері.

1.3. Ақпаратты кодтау.

1.4. Ақпарат өлшем бiрлiктерi.

II. Мектеп информатика курсындағы «Ақпаратты кодтау және ақпараттың өлшем бірліктері» оқыту әдістемесі.

2.1. Ақпаратты кодтау.

2.2. Ақпараттың өлшем бірліктері.

Қорытынды.

Пайдаланған әдебиеттер.

Жұмыс түрі: Курстық жұмыс

Пәні: Соңғы қосылған курстық жұмыстар

Бет саны: -

Интервалы: -

-----------------------------------------------------------------------------------

http://www.topreferat.com/

КУРСТЫҚ ЖҰМЫСТЫҢ ҚЫСҚАРТЫЛҒАН МӘТІНІ

Мазмұны

Кіріспе

I.Ақпаратты кодтау және ақпараттың өлшем бірліктерін теориялық

1.1. Ақпарат.

1.2. Ақпараттың қасиеттері.

1.3. Ақпаратты кодтау.

1.4. Ақпарат өлшем бiрлiктерi.

II. Мектеп информатика курсындағы «Ақпаратты кодтау

2.1. Ақпаратты кодтау.

2.2. Ақпараттың өлшем бірліктері.

Қорытынды.

Пайдаланған әдебиеттер.

Кіріспе

Қазақстан Республикасының білім беру жүйесін ақпараттандыру еліміздің

Информатика пәнінің орта білім беру жүйесіндегі ролі

Курстық жұмыстың өзектілігі орта білім беру

Ақпараттық қоғамдағы оқушылардың дайындық деңгейін анықтау

Компьютер бес түрлі: сандық, тексттік, графикалық, дыбыстық

Курстық жұмыстың мақсаты: Оқушылардың ақпаратты алу, өңдеу,

Курстық жұмыстың міндеті:

ақпаратты кодтау және ақпараттың өлшем бірліктері тақырыбы

ақпараттық қоғамда өмір сүретін өскелең ұрпақтың адамгершілік

Ақпаратты кодтау және ақпараттың өлшем бірліктері тақырып

Курстық жұмыстың объектісі: 7-сынып мектеп курсында

I.Ақпаратты кодтау және ақпараттың өлшем бірліктерін теориялық

1.1.Ақпарат.

"Ақпарат" сөзі латын тіліне аударғанда түсіндіру, баяндау,

Ақпарат тек сыртқы әсерлерден ғана алынып қоймай,

Сондықтан да ақпарат ұғымына бір мәнді анықтама

Ақпарат алу дегеніміз - бізді қоршаған дүниенің

Ақпарат - белгілі бір нәрсе (адам, жануар,

Ақпарат материя және энергиялармен қатар бізді қоршаған

2.Компьютердің негізгі блоктарын ұйымдастыру. Процессордың архитектуралық

Біріншіден, адам ақпараттарды caқтaй алады. Біз кітап,

Екіншіден, адам ақпараттарды қайта тарата алады.

Адам өз миында сақталған ақпараттарды біреуге айтып

Ақпарат алмасу - екі жақты процесс, ол

Үшіншіден, адам ақпараттарды өңдей алады.

Ақпараттарды өңдеу деп бір ақпарат негізінде жаңа

Мысалы, есепті шешу үшін сіз мыналарды орындайсыз:

1.Есептің берілуін оқулықтан оқисыз - ақпарат аласыз.

2. Есепті шешесіз, яғни ақпараттарды өңдейсіз.

3. Нәтижені оқытушыға көрсетіп, оған ақпарат бересіз.

Таңба түріндегі ақпараттарға сөз, жазу және

Жазба мәтін әртүрлі белгілерден (а, в, ".",

Таңба түрінде қатысуды қатынасу mілі дейді. Қатынасу

Табиғи тілге кәдімгі ұлттардың жазба және сөйлесу

Жасанды тілдерге формальды, математика, физика, музыка, компьютер

Әр тілдің өзіне сәйкес алфавиттері, сөз құрастыратын

Сандарды құрастыратын алфавиттер көп. Мысалы: екілік, сегіздік,

Адам өзінің сезім мүшелері арқылы ақпараттарды өз

Біз бәріміз бала кезімізден бастап ақпарат алмасу

Информацияны жазу мүмкіндігі пайда болғаннан бастап, информация

XV ғасырда мәліметті қағазға басып шығару станогының

XIX-XX ғасырлардағы телеграфтың, телефонның, радионың шығуы ақпаратты

Мәліметтерді іздеу мен өңдеудің бұрын болмаған жаңа

«Ақпарат» термині латынның түсіндіру, баяндау, білу деген

Сабақ үстінде мұғалім жаң ақпаратты оқушыларға

Біз өзімізге қажет ақпартты оқулық пен кітаптардан,

Информацияны кез келген түрде бізге белгілі бір

Сонымен, ақпарт – белгілі бір нәрсе (адам,

Ақпарттың түпкі заттық мазмұны оның негізгі қасиеттерін

Ақпарат істің ақиқаттық жағдайын толық ашатын болса,

Ақпараттың бағалылығы оны пайдалана отырып, қандай мәселелер

Егер бағалы, әрі өзекті ақпарт түсініксіз сөздермен

Ақпараттың түрлері: мәтін, сурет, фотобейне, дыбыстық сигналдар,

Қоғамның даму кезеңдерінде адамдар көптеген тілдерді пайдаланды,

Көптеген тілдердің негізі алфавит болып саналады. Алфавит

Алфавит мысалдары:

Латын алфавиті: A, B, C, D, E,

Қазақ алфавиті: А, Ә, Б, В, Г,

Табиғи сандар алфавиті: 0, 1, 2, 3,

Екілік сандар алфавиті: 0, 1.

Екілік сандар алфавитінің қарапайымдылығы, оны есептеу техникасында

Мысалы, ЭЕМ-де латын, қазақ алфавиттерінің әріптерімен цифрлары

Әріп

«Ана» деген сөз 24-разърядты мынадай екілік сандармен

Ана – 10000000 10001011 10000000

Компьтердің жадында сақталатын ақпарттың барлық түрлері –

Сонымен 1 байт бір-бірімен қатарласа тізбек түрінде

Е - 10000101, е – 10100101, /

Кез келген ондық сан белгілі бір ереже

Ақпарат: құрлымы, түрлері, қасиеттері.

Үздіксіз ақпаратпен жұмыс жасайтын арнайы ЭЕМ-дер бар.

Ақпарат берілуінің басқа пішімдері:

Таңбалы-мәтіндік (әріп, цифр, таңбалар т.б );

Графикалық (суреттер, бейнелер көмегімен т.б)

Дыбыстық.

Жалпы алған кез келген мәтін, сурет, дыбыс,

1.2.Ақпараттың қасиеттері.

Кез келген ақиқат өмірдегі объектілерге тән ішкі

Объектілік және субъектілік қасиеті. Ақпараттың жеке көз

Толық қасиеті. Ақпараттың объектіні немесе үрдісті толық

Өзектілік қасиеті. Ақпараттық ағымдық уақыт мезетіне

Ақиқаттық қасиеті. Ақпаратта жасырын қателіктердің болмауы қасиеті.

Қатынау мүмкіндігі қасиеті. Пайдаланушының ақпаратты алу мүмкіндігі

Эргономдық қасиеті. Белгілі қолданушы үшін ақпараттың пішімі

Информатика – ақпаратты алу, түрлендіру, сақтау және

Ақпарат...Онсыз сусызда шөлдеп жүргендей боласың. Ертедегі грек

Көптеген африка тайпалары осы күнге дейін

Адам өмірде өзара қарым-қатынаста әр түрлі көптеген

Сонымен қатар, адам кәсіби бағыттағы тілдерді пайдаланады.

А) ( б)

Бірақ барабан даңғылы да, будақтаған түтін де,

Сөйтіп, хабардың өзінен және оны жеткізудің физикалық

Адамның ой-өрісі кеңеюіне, өркениеттің дамуына байланысты хабарларды

Майкл Фарадей -1831 жылы біздің өмірімізді шұғыл

●●● <пауза>

Морзе кодты, міне біржарым ғасыр бойы адамзатқа

Уақыт өткен сайын телеграф хабарларды жеткізудің кез

Осындай пернетақтасы бар баспа машинкасын телеграф аппаратымен

Әрине, өткен ғасыр басындағы техника қазіргідей жетілген

Ал, енді Бодоның орнына өзімізді қойып, барлық

Әрине, сигналдарды басқаша да, мысал, ↑

Сөйтіп, бір сигнал тізбегі арқылы небәрі екі

0 А

1 Ә

Егер біздің тіліміз осы екі дыбыстан ғана

Енді екі сигнал тізбегін алатын болсақ, онда

0 0 А

0 1 Ә

1 0 Б

1 1 В

Бұл бұрынғыдан көбірек, дегенмен төрт әріптің де

0 0 0 А

0 0 1 Ә

0 1 0 Б

0 1 1 В

1 0 0 Г

1 0 1 Ғ

1 1 0 Д

1 1 1 Е

Бұл енді бұрынғыдан да жақсы. Мысалы, «БЕДЕ»,

Телеграмма тек бас әріптермен жазылып, нүкте мен

Алты сигнал тізбегі арқылы 64 символды кодтауға

«Жеті» санына тоқталайық. Бұлар қазақ немесе орыс

«Әрқайсысы нөл мен бірден тұратын пәлен таңбалар

Компьютер бес түрлі: сандық, тексттік, графикалық, дыбыстық

Алғашқы компьютерлердің көбінде жетібиттік код пайдаланылды. Бірақ

1.3.Ақпаратты кодтау.

Ақпаратты белгілі бір алфавит арқылы ұсынуды кодтау

Бір ғана ақпаратты әр түрлі әдістермен ұсынуға

Мысалы, мектепте оқитын оқушылар санын: тоғыз жүз

Ақпаратты сақтау, қабылдау, ұсыну және өңдеу әдістері

Ақпараттың кодталуы (кейде оны шифрлау деп

Кодтауға қолданылған алфавиттің әріптері неғұрлым аз болса,

Мысалы, XIX ғасырда ойлап табылған ескілік телеграфтың

A .-

F ..-. L .-.. Q --.- V

B -…

G --. M -- R .-. W

C -.-.

H …. N -. S … X

D -..

I .. O --- T - Y

E .

J .---- P .--. U ..- Z

K -.-

0 ----- 1 .---- 2 ..-- 3

5 ….. 6 -…. 7 --… 8

9 ----

Екілік алфатит және 1 таңбаларымен ұсынылады,

Ақпаратты осы екілік таңбаның көмегімен кодтау оларды

Егер екілік алфавит өте маңызды болса, онда

8 нөл мен бірлердің, яғни 1 байттың

Енді орыс алфавитінің әріптерін ғана кодтап қоймай,

Ақпараттық процестің әр түрлі сатыларында ақпарат бірнеше

Жалаушалардан құралған алфавиттің кодтық кестесі:

ASCII КОДЫ

Есептеуіш техникасында ең көп пайдаланылатын код- ASCII

0 1 2 3 4 5 6

8 9 A B C D E

►

0 @ P ` p

А Р а ░ └ ╨ р

1 ☺ ◄ ! 1 A

Б С б ▒ ┴ ╤ с

↕ “ 2 B R b

В Т в ▓ ┬ ╥ т

!! # 3 C S c s

Г У г │ ├ ╙ у

∏ $ 4 D T d t

Д Ф д

─ └ ф ⌠

5 

% 5 E U e u

Е Х е ╡ ┼ ┐ х

 & 6 F V F v

Ж Ц ж ╢ ╞ ╥ ц

7 ∙ ↨ ‘ 7 G W

З Ч з ╖ ╟ ╫ ч

8 ◘ ↑ ( 8 H X

И Ш и ╕ ╚ ╪ ш

↓ ) 9 I Y i y

Й Щ й ╣ ╔ ┘ щ

→ * : J Z j z

К Ъ к ║ ╩ ┌ ъ

B ♂ ← + ; K [

Л Ы л ╗ ╦ █ ы

C ♀

, < L \ l |

М Ь м ╝ ╠ ■ ь

↔ - = M ] m }

Н Э н ╜ = ▐ э

E ♫ ▲ . > N ^

О Ю о ╝ ╬ ▌ ю

F * ▼ / ? O _

П Я п ╗

╧ ▄ я

Кодтау кестесінің 16 жолы және 16 бағаны

Кесте екі бөліктен тұрады: стандартты және баламалы.

Стандартты бөліктегі- бірінші 128 символдар, 0-ден 127-ге

Баламалы бөліктегі- екінші 128 символ, 128-ден 255-ке

Осы кесте негізінде жұмыс істеп көрейік. Алдымен

«ПАРТА» сөзін кодтап көрейік. Ол үшін ASCII

Ондық Он алтылық Екілік

0 0 0000

1 1 0001

2 2 0010

3 3 0011

4 4 0100

5 5 0101

6 6 0110

7 7 0111

8 8 1000

9 9 1001

10 А 1010

11 В 1011

12 С 1100

13 D 1101

14 Е 1110

15 F 1111

әр әріпке сәйкес кодтарды табамыз: П-8F, A-80,

Мұнда:

8G-10001111, 80-1000000, 90-10010000,0 92-10010010.

Бұларды тізбектеп жазсақ:

10001111 10000000 10010000 10010010

Он алтылық жүйеге назар аударыңдар. Он алтылық

Қайталайық, мәтіндік ақпаратты сегіз разърядты екілік кодта

Мәтіннің әр символының кодын ASCII кестесінен табу

Алынған он алтылық кодта сәйкестендіру кестесі бойынша

Бұл процесте керісінше жүргізуге, яғни екілік код

010000110100111101001101010100000101010101000100010101010010 алғашқы мәтінді табу қажет.

Ол үшін солдан оңға қарай кодты төрт-төрттен

0100 0011 0100 1111

0101 0101 0100 0100

Сәйкестендіру кестесі бойынша әрбір тетраданы оның он

Ақпаратты қабылдаудың және өңдеудің әр түрлі екі

Есептеу техникасының өзінің жүйесі бар – ол

1Кбайт=2 байт; 1Мбайт=2

Текстік мәліметтерді кодтау. Егер алфавиттің әр символына

Графикалық мәліметтерді кодтау. ЭЕМ-дағы кез келген басқа

Растрлық графиканы қолданғанда бейненің әр бір кішкене

Векторлық графиканы пайдаланғанда бейнені құраушы қарапайым графиктер

Ақпаратты тарату үшін оны алдын-ала түрлендіру қажет.

Декодтау- қабылданған хабарды қайтадан қалпына келтіру амалы.

Егер хабар көзі арттықтығы аз және байланыс

Шенонның кодтау теоремасы. Егер хабар көзін қандай

Теорема (Шеннон 1948ж)

H ≤ L теңсіздігі орындалады.

Хабардың кез-келген көзін H – L айырымы

Теореманың екі бөлімінде айтылған кодтауды алу үшін

=( -қамтылатын барлық кодтық топтың орташа

Қаншалықты k үлкен болса, соншалықта теңықтимал

Жеке таңбаларды кодтау

таңба ықтимал кодтау ұзындық

Сөздің орташа ұзындығы 1.3

Жұптарды кодтау

таңба ықтимал кодтау ұзындық

АА

АВ

ВА

АС

СА

ВВ

ВС

СВ

СС

2.33/2

Сөздің орташа ұзындығы 1.165

Таңбада бар ақпараттың орташа мөлшері 0,7*log2(1/0.7) =

0.2* log2 (1/0.2)=0.2*2.322=0.4644

0.1* log2 (1/0.1)=0.1*3.322=0.3322

1.1571

2.8-сурет. L көмегімен H аппроксимация үшін жұптарды

L-H айырымы кодтың артықтығы, ал 1-(L/H) -

Артықтық – бұл пайдасыз іске асырылған балама

1.4.Ақпарат өлшем бiрлiктерi.

Есептеу техникасында өңделетін және сақталатын ақпарат (оның

Компьютердегі барлық ақпарат тек қана екiлiк санау

1 b = 8 bit

1 Кбайт (килобайт) = 1024 байт (

1 Мбайт (мегабайт) = 1024 Кбайт (

1 Гбайт (гигабайт)= 1024 Мбайт ( 1

Мысалы, 7 сыныптың информатика оқулығы 240 беттен

Ақпараттың өлшем бірліктері арқылы әрбір ақпараттың бірлік

Ақпаратты өлшеу бірлігі белгілі болғаннан кейін, ол

Бит/сек, байт/сек, Кбайт/сек, Мбайт/сек, Гбайт/сек

өлшем бірліктерінің біреуімен өлшенеді.

II. Мектеп информатика курсындағы «Ақпаратты кодтау және

Ақпараты кодтау және ақпараттың өлшем бірліктері .

Бұл бөлімде информацияны кодтау, информацияны кодтауда қолданылатын

Ақпаратты кодтау және ақпараттың өлшем бірліктерін игеру

Компьютердегі барлық ақпарат тек қана екiлiк санау

Ақпаратты кодтау және ақпараттың өлшем бірліктері

Бұл тақырыптың үлкен әдістемелік мәні бар. Мұнда

Негізгі мақсаты. Ақпаратты кодтау және ақпараттың өлшем

Білім мен білікке қойылатын талаптар.Оқушылар ақпаратты кодтау

Әдістемелік нұсқаулар

Бұл тақырыпта бір ғана ақпаратты әр түрлі

Ақпаратты сақтау, қабылдау, ұсыну және өңдеу әдістері

Ақпараттың кодталуы (кейде оны шифрлау деп

Кодтауға қолданылған алфавиттің әріптері неғұрлым аз болса,

Ақпараттардың сақталу, қабылдану, берілу және өңделу жолдары

Мысал-1.Морзе әліппесі

A .-

F ..-. L .-.. Q --.- V

B -…

G --. M -- R .-. W

C -.-.

H …. N -. S … X

D -..

I .. O --- T - Y

E .

J .---- P .--. U ..- Z

K -.-

0 ----- 1 .---- 2 ..-- 3

4 ….-

5 ….. 6 -…. 7 --… 8

9 ----

Оқушыларға «HAPPY END» хабарын кодтауды түсіндіреміз.

H A P P Y

E N D

.... ._ ._ _. ._ _. _._

. _ . _ ..

А • — Л • —•

Б —••• М — — Ч

B •—— Н —• Ш —

Г — —• О — —

Д —•• П • — —• Ъ

Е • Р • — •

Ж •••— С ••• Ь —••

З — —•• Т — Э •

И •• У ••— Ю • •

Й •— — — Ф

Оқушыларға «МОНИТОР» хабарын кодтауды түсіндіреміз.

М О Н И Т О Р

— — — — — —•

Мысал-2. ASII коды.

0 1 2 3 4 5 6

8 9 A B C D E

►

0 @ P ` p

А Р а ░ └ ╨ р

1 ☺ ◄ ! 1 A

Б С б ▒ ┴ ╤ с

↕ “ 2 B R b

В Т в ▓ ┬ ╥ т

!! # 3 C S c s

Акпаратты кодтау 📙 Реферат → 🆔 19064