Қазақстан халқының Ассамблеясы

           Жоспар:

1. Қазақстан халқының Ассамблеясы
2. Қазақстан халқы Ассамблеясының институтын нығайту саласында
3. Ассамблея жүйелі институт ретінде қалыптасуы
4. Ассамблея туралы заңдар

Қазақстан халқының Ассамблеясы

Қазақтардың мәдени - этникалық дәстүрлерінен мұра болған рухани саладағы төзімділік қазіргі уақыт пен келешекте азаматтық әлемді сақтаудың берік негізі болып табылады. Бүгінгі күні Қазақстан Республикасы 40 -тан астам конфессия мен деноминация өкілдері, сондай-ақ 130 ұлт пен этникалық топ өкілдері бейбіт және өзара түсіністікте өмір сүре алатындығының бірден бір мысалы.   
Қазақстандағы әрбір ұлттың өзінің этноқұрылымдары бар, 22 республикалық және аумақтық ұлттық-мәдени орталықтары құрылған. Әзербайжан, грек, ингуш, неміс, шешен, поляк, т.б. халықтардың ұлттық мәдени орталықтары жанында жексенбілік мектептер жұмыс істейді. Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығымен елдегі қоғамдық тұрақтылық пен ұлтаралық келісімді нығайту мақсатында 1995 ж. 1 наурызда  "Қазақстан халқының Ассамблеясы" (ҚХА) құрылды. 
ҚХА-ның мақсаты — республикадағы оқиғаларға баға беру және саяси жағдайларға болжам жасау негізінде қоғамдағы ынтымақтастықты қамтамасыз ететін іс-тәжірибелік ұсыныстар жасау, ҚР Президентінің республика азаматтарының құқықтары мен бостандықтарын қорғау кепілі ретіндегі қызметіне атсалысу. Ассамблея мәдени-ағартушылық , атап айтқанда, тілдер мен ұлттық мәдениеттерді, салт-дәстүрлерді қайта жаңғырту мен насихаттау; тәрбиелік, яғни қазақстандық және ұлттық отан сүйгіштікті қалыптастыру; ұлтаралық қатынастарды қадағалау негізінде ұлтаралық татулық пен келісімді нығайту; Қазақстанды мекен еткен ұлт өкілдері арасында достық қарым-қатынастардың дамуына негіз болатын мемлекеттік саясат жүргізу жөнінде ұсыныстар дайындау ісімен айналысады. 
Ассамблеяның 350-ге жуық мүшесі бар. ҚХА-на мүшелікке кандидаттарды ынша жергілікті жерлердегі Қазақстан халықтарының Кіші Ассамблеясы, республикалық және аймақтық ұлттық-мәдени бірлестіктері, Ассамблея Кеңесінің мүшелері тең арақатынас қағидасы бойұсынады. ҚХА-ның төрағасы- ҚР Президенті. Ол Ассамблея мүшелерінің ұсынысы бойынша төрағаның екі орынбасарын тағайындайды. Ассамблея мәжілістері арасындағы жұмысты ҚР Президентінің шешімімен Ассамблея кеңесі жүргізеді. ҚХА кеңесі ұлттық-мәдени орталықтар ардагерлер кеңесі өкілдерінен, Кіші Ассамблея жетекшілерінен, сондай-ақ, Ассамблеяға мүше басқа тұлғалардан құралады. ҚХА Қазақстанда өмір сүріп жатқан барлық халықтардың мәдениетін, тілін дамытуға қолайлы жағдай жасау бағытында Қазақстан халықтарының фестивальдерін, тілдер фестивальдерін, жексенбілік мектеп окушыларының мемлекеттік тіл мен ана тілін білу дәрежесін анықтайтын байқауларын, тіл саясаты мәселелері бойынша халықаралық және республикалық ғылыми-практикалық конференциялар мен семинарлар, т.б. өткізеді.  
Тәуелсіздік жылдары ішінде Қазақстан барлық мұсылман, православтар, католиктер, протестанттар, иудейлердің дін уағыздау еркіндігін қамтамасыз етті. Діни институттардың елеулі сандық және сапалық дамуы басталды. Бүгінгі күні діни қоғамдастықтар саны 4173, ал 1990 жылы олардың саны небәры 670 болатын.  
Діни бірлестіктердің иеліктерінде 3129 табыну құрылымы, олардың ішінде 2229 мұсылман мешіттері, 258 православие және 93 католик шіркеулері, 6 синагога және 500-ден астам протестант шіркеуі мен намаз оқу үйлері бар.  
Құрбан айт пен Рождество Христово сияқты діни мейрамдар Қазақстанда демалыс күндері деп жарияланған.  
Қазақстан Президенті Н.Ә.Назарбаевтың бастамасымен Астанада 2003, 2006, 2009 жылдары Әлемдік және дәстүрлі діндер лидерлерінің съездері өтті. Бұл форумдар елдің сыртқы саяси бағдарының дұрыстығын көрсетіп қана қоймай, конфессияаралық ынтымақтастықтың бірегей қазақстандық үлгісінің куәсі болды.  
Қазақстанда құрылған мемлекет пен діни бірлестіктердің өзара қарым-қатынастар діндарлардың құқығы мен еркіндігін құрметтеудің демократтық қағидаттарына, қоғамдық және діни мүдделердің теңдігіне, серіктестік пен өзара түсіністікке ұмтылу қатынастарына негізделген. 

      Қазақстандық қоғам  дамуының жаңа кезеңіндегі Ассамблеяның  орны мен рөлін 2007 жылғы конституциялық  реформа айқындап берді, оның  нәтижесінде Ассамблея конституциялық  орган мәртебесін алды, сондай-ақ  Қазақстан Республикасы «Қазақстан  халқы Ассамблеясы туралы» Заңы бойынша Ассамблея заңды тұлға құрылмай, Қазақстан Республикасының Президенті құратын, мемлекеттік ұлттық саясатты әзірлеуге және іске асыруға ықпал ететін мекеме ретінде заңнамамен бекітілді. 
      Осы Заң Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік этносаясатты іске асыруға, қоғамдық-саяси тұрақтылықты қамтамасыз етуге, мемлекеттік және қоғамның азаматтық институттардың этносаралық қатынастар саласындағы өзара іс-қимылының тиімділігін арттыруға бағытталған Қазақстан халқы Ассамблеясының мәртебесін, оны қалыптастыру мен жұмысын ұйымдастыру тәртібін айқындайды. 
      Орта мерзімді келешекте институционалдық тұрғыдан Ассамблеяның алдында көрсетілген конституциялық және заңнамалық нормаларды барынша толық іске асыру міндеті тұр. 
      Ассамблея азаматтардың этноұлттық қатыстылығына, әлеуметтік жағдайына және саяси көзқарасына қарамастан, біріктіруші, мемлекет пен қоғамның дамуының өзекті мәселелері бойынша талқылау мен кең көлемді қоғамдық келісімді тұжырымдау үшін азаматтық сектордың топтастырушы алаңына айналуы тиіс. 
      Мемлекеттік этносаясатты әзірлеу және жүзеге асыру жөніндегі Ассамблеяның мақсаттары мен міндеттерін іске асыру саласында мыналар мақсатқа сай болмақ: 
      қоғамдық бірлестіктердің өкілдері есебінен Ассамблеяның сапалық құрамын жақсарту; 
      Ассамблеяны, оның Ғылыми-сарапшылық кеңесін, этносаралық факторларды ескере отырып, стратегиялық және салалық бағдарламалар әзірлеуге және сарапшылық жасауға, уәкілетті мемлекеттік органдардың этносаралық қатынастар саласындағы стратегиялық жоспарларын әзірлеуге тарту; 
      Ассамблеяның және оның аумақтық құрылымдарының жұмыс тетіктерін және ұйымдық құрылымын жетілдіру; 
      Қазақстан Республикасының Президенті мен Қазақстан халқы Ассамблеясы Төрағасының тапсырмаларын уақытында және сапалы орындауды қамтамасыз ету үшін этносаралық қатынастар саласында мемлекеттік органдардың қызметіне жүйелі бақылау және мониторинг жүргізуді күшейту; 
      Ассамблеяның заң шығару қызметіндегі рөлін күшейту, Ассамблея сайлайтын Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісі депутаттарымен өзара іс-қимылды нығайту; 
      жергілікті өкілді органдарда татулық, қоғамдық және этносаралық келісім мәселелері бойынша партияаралық ынтымақтастықты ұйымдастыруда Қазақстан халқы Ассамблеясы депутаттық тобының тәжірибесін тарату; 
      Ассамблея жанынан медиация бойынша құрылымдар жасақтау жөніндегі жұмысты жалғастыру және этносаралық қатынастар саласындағы мәселелерді шешу тәжірибесінде медиация процедураларын қолдану; 
      этномәдени бірлестіктерге және өңірлік ассамблеялардың хатшылықтарына тұрақты әдістемелік, ұйымдастырушылық және құқықтық көмек көрсету; 
      этносаралық қатынастар мәселелері бойынша мемлекеттік органдар мен қоғамдық бірлестіктердің үнқатысуын қамтамасыз ететін семинарлар, конференциялар, басқа да іс-шаралар өткізу. 
      Ассамблеяның құрылымдық бөлімшелерінің қызметін нығайту саласында: 
      Ассамблея Хатшылығын және оның құрылымдарын этносаралық қатынастар саласындағы мамандармен нығайту, Хатшылық құрамында жұмыстың жекелеген бағыттары бойынша секторлар құру; 
      Ассамблея Кеңесінің, оның жұмыс органдарының және Кеңес мүшелерінің рөлін, олардың Ассамблеяның алдына қойылған міндеттердің және қабылданған шешімдердің іске асырылуына жауапкершілігін арттыру; 
      этномәдени бірлестіктерден тағайындалатын Қазақстан халқы Ассамблеясы Төрағасы орынбасарларының функционалдық міндеттерін,  құзыретін, жауапкершілігін айқындау және қызметінің тиімділігін күшейту; 
      консультативтік-кеңесші органдарды, азаматтық қоғам институттарымен жаңа үнқатысу алаңдарын, басқа да құрылымдар құру арқылы Тұжырымдаманы іске асыру мақсатында Ассамблея инфрақұрылымын, оның ішінде ірі жоғарғы оқу орындарының, ұлттық компаниялар мен кәсіпорындардың ұжымдарында, республиканың қалалары мен аудандары деңгейінде дамыту; 
      халықаралық ынтымақтастықты жандандыру және Ассамблеяның этностық азшылықтар проблемаларымен айналысатын халықаралық ұйымдармен байланысын қамтамасыз ету; 
      түрлі этностық топтар үшін интерактивті тренингтер мен семинарлар өткізу жөнінде арнайы жаттықтырушылар командаларын құру және іс жүзінде жанжалды жағдайларды бейтараптандыруға қабілетті медиаторлар тобын қалыптастыру. 
      Ассамблея қызметін ақпараттық және ғылыми-талдамалық сүйемелдеу саласында: 
      Ассамблеяның ғылыми-сараптамалық кеңесінің қызметін одан әрі жетілдіру және оның білім және ғылым, мәдениет салаларындағы мемлекеттік органдармен, Ұлттық ғылым академиясымен және этносаралық қатынастар проблемаларын зерттеу мәселелері жөнінде шетелдік және халықаралық ұйымдармен жұмысын үйлестіруді және мемлекеттік органдар үшін этносаралық қатынастарды одан әрі үйлесімді ету жөнінде практикалық ұсыныстар әзірлеуін жақсарту; 
      этносаралық қатынастардың тұрақты мониторингі жүйесін жетілдіру, ел басшылығы үшін тиісті ұсыныстар дайындап және енгізе отырып, қатерлер мен бүлдіргіш ақпараттық ықпалға қарсы шаралар әзірлеу; 
      өңірлік ассамблеялардың, этномәдени бірлестіктердің басшыларын оқыту үшін жағдай жасау, олардың жұмысына әдістемелік көмек көрсету, Қазақстандағы мемлекеттік этносаясатты іске асыру және этноконфессиялық қатынастарды реттеу мәселелері бойынша тұрақты тренингтер өткізу; 
      Ассамблеяның бірыңғай ақпараттық ресурстарын қалыптастыру және жетілдіру, оның ішінде Ассамблеяның газетін, журналдарын, ғылыми-әдістемелік жинақтарын шығаруды, Ассамблеяның, өңірлік ассамблеялар хатшылықтарының, этномәдени бірлестіктердің интернет-ресурстары желісін, электронды кітапханалар құруды және олардың қызметін қамтамасыз ету; 
      қазіргі кезде жұмыс істеп жатқан жетекші сарапшы журналистер клубының негізінде этносаралық қатынастар тақырыбын насихаттайтын, этносаралық қатынастарды көрсету мәдениетін қалыптастыру мәселелері бойынша қазақстандық этножурналистиканы дамыту.

Ассамблея жүйелі институт ретінде қалыптасып, қадамын нық басты

Астана. 22 қараша. Baq.kz - Қоғамдық келісім мен ел бірлігі – Ассамблея жұмысының және Қазақстан этносаясатының негізгі бағыты ретінде жалғаса беретін болады. Бүгін Қазақстан халқы Ассамблеясының кеңейтілген отырысында ҚР Мемлекеттік хатшысы М.Тәжин осылай деді. 

«Сіздермен биылғы жылы атқарылған шараларды зерделеп, алда тұрған міндеттерді нақтылап алу мақсатында бас қосып отырмыз.  
2013 жылы Қазақстан халқы Ассамблеясы тарапынан айтулы жұмыстар атқарылды. Елбасы, Ассамблеяның биылғы ХХ сессиясында бұл институттың Қазақстан қоғамындағы ерекше орнын атап көрсетті. Президент Ассамблеяға «қоғамдық келісімнің бас институты, жалпыазаматтық, жалпыұлттық, ішкі саяси мүдделерден жоғары конституциялық орган» деген баға берді.  
Сондықтан да, қоғамдық келісім мен ел бірлігі - Ассамблея жұмысының және Қазақстан этносаясатының негізгі бағыты ретінде жалғаса беретін болады.  
Елбасы Жарлығымен Қазақстан халқы Ассамблеясының 2020 жылға дейінгі даму тұжырымдамасы бекітілгенін білесіздер. Тұжырымдаманы іске асыруға арналған Іс-шаралар жоспары жан-жақты сарапталып, нақты шаралардың тізімі жасалды. Бүгінгі таңда бұл құжат рет-ретімен іске асырылуда», - деді М.Тәжин.  
Оның айтуынша, осының өзі – Ассамблеяның жүйелі институт ретінде қалыптасып, қадамын нық басқанын дәлелдейді. Сонымен қатар, қабылданған барлық шешімдер Қазақстан халқы Ассамблеясының әрбір мүшесінің алдына үлкен міндеттер жүктейтінін ұмытпауымыз керек.

                     Қазақстан халқы Ассамблеясы туралы

Қазақстан Республикасының 2008 жылғы 20 қазандағы N 70 Заңы

Егемен Қазақстан" 2008 жылғы 21 қазан, N 319-320 (25290)

                                                                  МАЗМҰНЫ     

 Осы Заң Қазақстан  Республикасындағы мемлекеттiк ұлттық  саясатты iске асыруға, қоғамдық-саяси тұрақтылықты қамтамасыз етуге, мемлекеттiк және қоғамның азаматтық институттарының этносаралық қатынастар саласындағы өзара iс-қимылының тиiмдiлiгiн арттыруға бағытталған Қазақстан халқы Ассамблеясының мәртебесiн, оны қалыптастыру мен жұмысын ұйымдастыру тәртiбiн айқындайды.

1-тарау. ЖАЛПЫ ЕРЕЖЕЛЕР    

  1-бап. Қазақстан халқы Ассамблеясының құқықтық мәртебесi     

1. Қазақстан халқы  Ассамблеясы (бұдан әрi — Ассамблея) — заңды тұлға құрылмай, Қазақстан Республикасының Президентi құратын, мемлекеттiк ұлттық саясатты әзiрлеуге және iске асыруға ықпал ететiн мекеме. 
      2. Ассамблея өз қызметiн Қазақстан Республикасының бүкiл аумағында жүзеге асырады. 
      3. Облыстардың (республикалық маңызы бар қаланың, астананың) ассамблеялары — облыстардың (республикалық маңызы бар қаланың, астананың) өкiмдерi жанындағы заңды тұлға құрылмай, қызметiн Ассамблея үйлестiретiн мекемелер.    

   2-бап. Қазақстан Республикасының Ассамблея туралы 
              заңнамасы     

1. Ассамблея туралы  заңнама Қазақстан Республикасының  Конституциясына негiзделедi, осы Заңнан және Қазақстан Республикасының өзге де нормативтiк құқықтық актiлерiнен тұрады. 
      2. Егер Қазақстан Республикасы ратификациялаған халықаралық шартта осы Заңдағыдан өзгеше ережелер белгiленсе, онда халықаралық шарттың ережелерi қолданылады.    

  3-бап. Ассамблеяның мақсаты

Ассамблеяның мақсаты қазақ халқының топтастырушы рөлiн арқау ете отырып, қазақстандық патриотизм, Қазақстан халқының азаматтық және рухани-мәдени ортақтығы негiзiнде қазақстандық азаматтық бiрдейлiктi және бәсекеге қабiлеттi ұлтты қалыптастыру процесiңде Қазақстан Республикасында этносаралық келiсiмдi қамтамасыз ету болып табылады

4-бап. Ассамблеяның негiзгi мiндеттерi     

 Ассамблеяның  негiзгi мiндеттерi: 
      1) этносаралық қатынастар саласында мемлекеттiк органдармен және азаматтық қоғам институттарымен тиiмдi өзара iс-қимылды қамтамасыз ету, қоғамда этносаралық келiсiмдi және толеранттықты одан әрi нығайту үшiн қолайлы жағдайлар жасау; 
      2) халық бiрлiгiн нығайту, қазақстандық қоғамның негiз қалаушы құндылықтары бойынша қоғамдық келiсiмдi қолдау және дамыту; 
      3) қоғамдағы экстремизмнiң және радикализмнiң көрiнiстерi мен адамның және азаматтың құқықтары мен бостандықтарына қысым жасауға бағытталған әрекеттерге қарсы тұруда мемлекеттiк органдарға жәрдемдесу; 
      4) азаматтардың демократиялық нормаларға сүйенетiн саяси-құқықтық мәдениетiн қалыптастыру; 
      5) Ассамблеяның мақсаты мен мiндеттерiне қол жеткiзу үшiн этномәдени және өзге де қоғамдық бiрлестiктердiң күш-жiгерiн бiрiктiрудi қамтамасыз ету; 
      6) Қазақстан халқының ұлттық мәдениетiн, тiлдерi мен дәстүрлерiн өркендету, сақтау және дамыту болып табылады.    

   5-бап. Ассамблея қызметiнiң принциптерi      

 Ассамблея қызметiнiң принциптерi: 
      1) адамның және азаматтың құқықтары мен бостандықтарының басымдылығы; 
      2) халық пен мемлекет мүдделерiнiң басымдылығы; 
      3) нәсiлiне, ұлтына, тiлiне, дiнге деген қатынасына, нанымдарына немесе кез келген өзге де жағдайларына қарамастан, адамның және азаматтың құқықтары мен бостандықтарының теңдiгi; 
      4) Ассамблея мүшелерiнiң тең құқылығы және оның құрамындағы қызметi үшiн дербес жауапкершiлiгi; 
      5) жариялылық болып табылады.    

   6-бап. Ассамблея қызметiнiң негiзгi бағыттары     

 Ассамблея қызметiнiң  негiзгi бағыттары: 
      1) мемлекеттiк ұлттық саясатты әзiрлеуге және iске асыруға жәрдемдесу; 
      2) қазақстандық патриотизмдi қалыптастыруға жәрдемдесу; 
      3) мемлекеттiк тiлдi және Қазақстан халқының басқа да тiлдерiн дамыту; 
      4) этносаралық саладағы өңiрлiк саясатты жетiлдiру; 
      5) демография және көшi-қон саласындағы жоспарлар мен iс-шараларды әзiрлеуге және iске асыруға қатысу; 
      6) елде және шет елдерде этносаралық жене конфессияаралық келiсiмнiң қазақстандық моделiн насихаттау; 
      7) этносаралық келiсiмге қол жеткiзуге бағытталған ағартушылық және баспа қызметiн жүзеге асыру; 
      8) этносаралық қатынастар жай-күйiнiң, оның iшiнде мемлекеттiк тiл мен Қазақстан халқының басқа да тiлдерiн қолдану саласында мониторингтi жүзеге асыру; 
      9) мемлекеттiк ұлттық саясат мәселелерi жөнiндегi заң жобаларына қоғамдық-саяси сараптама жасауға қатысу; 
      10) шет елдердегi қазақ диаспорасына ана тiлiн, мәдениетi мен ұлттық дәстүрлерiн сақтау және дамыту, оның тарихи Отанымен байланыстарын нығайту мәселелерiнде қолдау көрсету; 
      11) этносаралық қатынастар саласындағы келiспеушiлiктер мен дауларды реттеу, қақтығысты жағдайларды болдырмау жөнiнде ұсынымдар әзiрлеу және практикалық шараларды iске асыру және оларды 
шешуге қатысу; 
      12) этномәдени қоғамдық бiрлестiктерге әдiстемелiк, ұйымдастырушылық жене құқықтық көмек көрсету; 
      13) этносаралық қатынастар мәселелерi бойынша мемлекеттiк органдар мен қоғамдық бiрлестiктердiң диалогын қамтамасыз ететiн семинарлар, конференциялар өткiзу, өзге де iс-шараларды жүзеге асыру; 
      14) этносаралық және конфессияаралық келiсiмдi қамтамасыз ету мәселелерi бойынша азаматтық қоғам институттарымен және халықаралық ұйымдармен өзара iс-қимыл жасау; 
      15) Қазақстанның басқа да этностарына өздерiнiң тарихи отанымен байланысын дамытуға жәрдемдесу; 
      16) этносаралық келiсiмге жәрдемдесетiн және Қазақстан Республикасының заңнамасына қайшы келмейтiн өзге де қызмет болып табылады.     

   7-бап. Қазақстан Республикасы Президентiнiң Ассамблеяға 
              қатысты құзыретi     

1. Қазақстан Республикасының  Президентi: 
      1) Ассамблеяны құрады және қайта ұйымдастырады; 
      2) Ассамблея қызметiнiң бағыттарын айқындайды; 
      3) Ассамблея басшылығының лауазымды адамдарын қызметке тағайындайды және қызметтен босатады; 
      4) Ассамблея Сессиясын шақырады; 
      5) Қазақстан Республикасының Конституциясына және заңдарына сәйкес өзге де қызметтi жүзеге асырады. 
      2. Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президентiне Қазақстан халқы Ассамблеясын өмiр бойы басқару құқығы тиесiлi.

2-тарау. АССАМБЛЕЯНЫҢ ҚҰРЫЛЫМЫ  ЖӘНЕ БАСҚАРУ ОРГАНДАРЫ    

  8-бап. Ассамблеяның құрылымы     

 Ассамблеяның  құрылымын Ассамблея Сессиясы, Ассамблея  Кеңесi, Ассамблея Аппараты (Хатшылығы), облыстардың (республикалық маңызы бар қаланың, астананың) ассамблеялары құрайды.     

  9-бап. Ассамблея Сессиясы     

1. Ассамблея Сессиясы  — Ассамблея мүшелерiнiң жиналысы (бұдан әрi — Сессия) Ассамблеяның жоғары басқарушы органы болып табылады. 
      2. Сессияны Қазақстан Республикасының Президентi қажеттiлiгiне қарай, бiрақ жылына кемiнде бiр рет шақырады. Кезектi Сессияны шақыру туралы өкiм кезектi Сессияның еткiзiлетiн күнi, орны жене күн тәртiбi көрсетiлiп, ол басталғанға дейiн отыз күннен кешiктiрiлмей қабылданады, бұл туралы ресми бұқаралық ақпарат құралдарында хабарланады. 
      3. Кезектен тыс Сессия Ассамблея Төрағасының, Ассамблея Кеңесiнiң бастамасы бойынша немесе Ассамблея мүшелерi жалпы санының кемiнде үштен бiрiнiң өтiнiшi бойынша шақырылады жене оны өткiзу туралы шешiм қабылданған күннен бастап бiр ай мерзiмде өткiзiледi. 
      4. Сессияның ерекше құқығы: 
      1) Қазақстан Республикасы Парламентi Мәжiлiсiнiң тоғыз депутатын сайлау; 
      2) Ассамблеяның орта мерзiмдiк перспективаға арналған стратегиясын айқындауға тұжырымдамалық ұстанымдарды әзiрлеу жене оларды Ассамблея Төрағасының қарауына енгiзу; 
      3) Ассамблеяның жұмыс жоспарын және Ассамблеяның орта мерзiмдiк перспективаға арналған стратегиясын iске асыру жөнiндегi бiрiншi кезектегi iс-шараларды бекiту; 
      4) Ассамблея мүшелерiнiң есептерiн тыңдау; 
      5) жалпы мемлекеттiк маңызы бар этносаралық және конфессияаралық келiсiм мәселелерi бойынша азаматтардың және қоғамдық бiрлестiктердiң өтiнiштерiн қарау болып табылады. 
      5. Егер Ассамблея жұмысына оның мүшелерiнiң жалпы санының кемiнде үштен екiсi қатысса, Сессия заңды болып есептеледi. 
      6. Сессияның шешiмi, егер оған қатысып отырған Ассамблея мүшелерiнiң жартысынан астамы дауыс берсе, қабылданды деп есептеледi. 
      Дауыс беру тәртiбi мен нысанын Сессия айқындайды. 
      7. Сессияның шешiмiн Ассамблеяның Төрағасы бекiтедi. Ассамблея Сессиясының шешiмдерiндегi мемлекеттiк органдар мен лауазымды адамдарға жiберiлген мемлекеттiк ұлттық саясат жөнiндегi ұсынымдар мен ұсыныстар мiндеттi түрде қарауға жатады. 
      Сессияның жұмысы Сессия шешiмiмен бекiтiлетiн регламентпен реттеледi. 
      8. Ассамблеяның Қазақстан Республикасы Парламентi Мәжiлiсiнiң тоғыз депутатын сайлауы "Қазақстан Республикасындағы сайлау туралы" Қазақстан Республикасының Конституциялық заңымен реттеледi.    

   10-бап. Ассамблея Кеңесi     

1. Сессиялар аралығындағы  кезеңде Ассамблеяны басқаруды  Қазақстан Республикасы Президентiнiң шешiмiмен құрылатын Ассамблея Кеңесi (бұдан әрi — Кеңес) жүзеге асырады. Кеңестiң құрамын Қазақстан Республикасының Президентi бекiтедi. 
      2. Кеңес Ассамблеяның құрамына кiретiн этномәдени бiрлестiктердiң өкiлдерi, облыстар (республикалық маңызы бар қала, астана) ассамблеялары, мемлекеттiк органдар басшылары арасынан қалыптастырылатын алқалы орган болып табылады. Кеңестiң құрамына Қазақстан Республикасы Президентiнiң шешiмi бойынша Ассамблеяның басқа да мүшелерi енгiзiлуi мүмкiн. 
      3. Кеңестiң отырыстарын Кеңестiң Төрағасы немесе Ассамблея Төрағасымен келiсiм бойынша Ассамблея Төрағасының орынбасарлары қажеттiлiгiне қарай, бiрақ жарты жылдықта кемiнде бiр рет шақырады. 
      4. Кеңестiң өкiлеттiктерiне: 
      1) Қазақстан Республикасы Парламентi Мәжiлiсiнiң депутаттығына Ассамблея сайлайтын кандидаттарды ұсыну; 
      2) Ассамблея мүшелiгiне кандидатураларды қарау; 
      3) Қазақстан Республикасының Президентiне кезектi Сессияны шақыру және оның күн тәртiбi туралы ұсыныстар енгiзу; 
      4) Ассамблея Аппаратының (Хатшылығының) жұмыс жоспарына ұсыныстар енгiзу; 
      5) Сессияның ерекше құзыретiне жатпайтын өзге де шешiмдер қабылдау жатады. 
      5. Егер Кеңестiң жұмысына оның мүшелерi жалпы санының кемiнде үштен екiсi қатысса, ол заңды болып есептеледi. 
      6. Кеңестiң шешiмi, егер отырысқа қатысып отырған Кеңес мүшелерiнiң кемiнде үштен екiсi оны жақтап дауыс берсе, қабылданды деп есептеледi.    

   11-бап. Ассамблея Аппараты (Хатшылығы)      

1. Ассамблея Аппараты (Хатшылығы) Қазақстан Республикасы  Президентi Әкiмшiлiгiнiң құрамына  кiретiн, қызметi Қазақстан Республикасының  заңнамасымен регламенттелетiн Ассамблеяның  жұмыс органы болып табылады. 
      2. Аппаратты (Хатшылықты) сонымен бiр мезгiлде Ассамблея Төрағасының орынбасары болып табылатын Аппарат (Хатшылық) меңгерушiсi басқарады. 
      3. Сессияның, Кеңестiң шешiмдерi және Ассамблея Төрағасының тапсырмалары Аппараттың (Хатшылықтың) орындауы үшiн мiндеттi болып табылады. 
      4. Аппараттың (Хатшылықтың) негiзгi функциялары: 
      1) Ассамблеяның қызметiн ұйымдастыру және қамтамасыз ету, оның iшiнде Ассамблеяның қызметiн сараптамалық-талдамалық және ақпараттық тұрғыдан қолдау; 
      2) елдегi этносаралық келiсiмге ықпал ететiн халықаралық, республикалық және облыстық ғылыми-практикалық конференциялар, басқа да iс-шаралар мен акциялар өткiзу; 
      3) мемлекеттiк органдармен және ұйымдармен, қоғамдық бiрлестiктермен және шет елдердiң осыған ұқсас құрылымдарымен, сондай-ақ халықаралық ұйымдармен Қазақстанның орнықты дамуын қамтамасыз етуге және Ассамблеяға жүктелген мiндеттердi iске асыруға бағытталған өзара iс-қимыл жасау болып табылады.    

   12-бап. Ассамблея Төрағасы     

1. Ассамблея Төрағасы  Ассамблеяны, Ассамблея Кеңесiн басқарады  және Ассамблеяның қызметiне жалпы  басшылықты жүзеге асырады. 
      2. Ассамблея Төрағасы: 
      1) Ассамблеяның бағдарламалық құжаттарын бекiтедi және оларды iске асыру жөнiнде тапсырмалар бередi; 
      2) бұқаралық ақпарат құралдарында және халықаралық ұйымдарда Ассамблея атынан үндеулер және мәлiмдемелер жасайды. 
      3. Ассамблея Төрағасы өз өкiлеттiктерiнiң бiр бөлiгiн Ассамблея Төрағасының орынбасарларына беруге құқылы.    

   13-бап. Ассамблея Төрағасының орынбасарлары     

1. Ассамблея Төрағасының  орынбасарларын Қазақстан Республикасының  Президентi тағайындайды. 
      2. Ассамблея Төрағасының орынбасарлары: 
      1) Ассамблея Төрағасының ерекше құзыретiне кiрмейтiн өкiлеттiктердi жүзеге асырады; 
      2) Ассамблея Төрағасының тапсырмасы бойынша Ассамблея атынан Қазақстан Республикасының мемлекеттiк органдарында және халықаралық ұйымдарда өкiлдiк етедi; 
      3) Ассамблеядағы iстiң жай-күйi және бағдарламалық құжаттарының iске асырылу барысы туралы Ассамблея Төрағасына қажеттiлiгiне қарай ақпарат бередi.    

   14-бап. Облыстардың (республикалық маңызы бар қаланың, 
               астананың) ассамблеялары     

 1. Облыстардың (республикалық маңызы бар қаланың, астананың) ассамблеялары өз қызметiн жүзеге асыру кезiнде Ассамблеяның алдында есеп бередi және жауапты болады. 
      2. Облыстардың (республикалық маңызы бар қаланың, астананың) әкiмдерi лауазымы бойынша облыстар (республикалық маңызы бар қала, астана) ассамблеяларының төрағалары болып табылады. 
      3. Облыс (республикалық маңызы бар қала, астана) ассамблеясының ұйымдық құрылымын онда өңiрлердiң ұлттық, әлеуметтiк-мәдени және қоғамдық мүдделерiн бiлдiру қажеттiгiн ескере отырып, Ассамблея Аппаратымен (Хатшылығымен) келiсiм бойынша облыс (республикалық маңызы бар қала, астана) ассамблеясының төрағасы айқындайды. 
      4. Облыс (республикалық маңызы бар қала, астана) ассамблеясының жоғары басшы органы сессия болып табылады. 
      5. Ассамблея төрағасы құратын және басшылық ететiн облыс (республикалық маңызы бар қала, астана) ассамблеясының кеңесi сессиялар аралығындағы басқаруды жүзеге асыратын алқалы орган болып табылады. 
      6. Әкiм аппаратының құрылымына кiретiн аппарат (хатшылық) облыс (республикалық маңызы бар қала, астана) ассамблеясының жұмыс органы болып табылады. 
      Аппарат (хатшылық) меңгерушiсi өз мәртебесi бойынша облыс (республикалық маңызы бар қала, астана) ассамблеясы төрағасының орынбасары болып табылады, оны тиiстi әкiм қызметке тағайындайды және қызметiнен босатады. 
      7. Облыстардың (республикалық маңызы бар қаланың, астананың) ассамблеялары: 
      1) Ассамблеяның және оның Кеңесiнiң шешiмдерiн, Ассамблея Төрағасының өз шешiмдерi мен тапсырмаларын орындайды; 
      2) Қазақстан Республикасы Парламентiнiң Мәжiлiсiне депутаттыққа Ассамблея сайлайтын кандидаттарды ұсыну жөнiнде ұсыныстар әзiрлейдi, олар Ассамблея Кеңесiне жiберiледi; 
      3) өңiрдегi этносаралық қатынастардың жай-күйi және оларды нығайту перспективалары туралы ақпарат жинауды және Ассамблеяға ұсынуды тұрақты негiзде жүзеге асырады; 
      4) жергiлiктi мемлекеттiк органдармен, жергiлiктi өзiн-өзi басқару органдарымен, этномәдени және этносаралық қатынастар саласында өз қызметiн жүзеге асыратын өзге де қоғамдық бiрлестiктермен өзара iс-қимыл жасайды.

15-бап. Ассамблеяға мүшелiк      

1. Ассамблеяның  және облыстар (республикалық маңызы  бар қала, астана) ассамблеяларының  құрамы Қазақстан Республикасы  азаматтарының — этномәдени және  өзге де қоғамдық бiрлестiк  өкiлдерiнiң, мемлекеттiк органдар  өкiлдерiнiң және олардың қоғамдағы  беделi ескерiле отырып, өзге де  адамдардың қатарынан қалыптастырылады. 
      2. Ассамблеяға мүшелiкке кандидатуралар: 
      1) облыстардың этномәдени және өзге де қоғамдық бiрлестiктерiнiң ұсыныстары негiзiнде облыстардың (республикалық маңызы бар қаланың, астананың) ассамблеялары сессияларының шешiмi; 
      2) республикалық, өңiрлiк этномәдени және өзге де қоғамдық бiрлестiктердiң жоғары органдарының шешiмi бойынша ұсынылады. 
      3. Ассамблеяға мүшелiкке ұсынылатын барлық кандидатуралар Ассамблея Кеңесiнiң отырысында қаралады және оларды Ассамблея Төрағасының орынбасарлары Қазақстан Республикасы Президентiнiң бекiтуiне ұсынады. 
      Қазақстан Республикасының Президентi ұсынылған кандидатураларды қабылдамауға және Ассамблеяның құрамына өз қалауы бойынша өзге де адамдарды кiргiзуге құқылы. 
      4. Этномәдени қоғамдық бiрлестiктерден облыс (республикалық маңызы бар қала, астана) ассамблеясына мүшелiкке кандидаттар олардың жоғары басшы органдарының шешiмiмен ұсынылады және тиiстi аппаратқа (хатшылыққа) енгiзiледi. 
      5. Облыс (республикалық маңызы бар қала, астана) ассамблеясына мүшелiкке барлық кандидаттар кеңестiң отырысында, ал кейiннен тиiстi ассамблея сессиясында қаралады және оның төрағасының бекiтуiне ұсынылады. Облыс (республикалық маңызы бар қала, астана) ассамблеясы төрағасының шешiмi бойынша тиiстi ассамблея мүшесiнiң өкiлеттiгi осы Заңға сәйкес тоқтатылуы мүмкiн.    

   16-бап. Ассамблея мүшелерiнiң өкiлеттiгi     

1. Ассамблея мүшелерi қызметiн осы Заңмен айқындалған өкiлеттiгi шеңберiнде жүзеге асырады. 
      2. Ассамблея мүшелерi өз қызметiн жүзеге асыру кезiнде: 
      1) мемлекеттiк ұлттық саясатты әзiрлеуге және iске асыруға жәрдемдесуге; 
      2) этносаралық қатынастарға, азаматтардың ана тiлi мен мәдениетiн пайдалануға, қарым-қатынас, тәрбие, оқу және шығармашылық тiлiн еркiн таңдауға берiлген конституциялық құқықтарын iске асыруына, нәсiлдiк, ұлттық немесе тiлдiк белгiсi бойынша кемсiтушiлiктi болғызбауға қатысты нормативтiк құқықтық актiлердiң жобаларын әзiрлеуге қатысуға; 
      3) этносаралық қатынастар мәселелерi бойынша конференциялардың, семинарлардың, "дөңгелек үстелдердiң" және өзге де iс-шаралардың жұмысына қатысуға; 
      4) Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес Ассамблеяның мақсаты мен мiндеттерiне қол жеткiзуге бағытталған өзге де қызметтi жүзеге асыруға құқылы. 
      3. Ассамблея мүшелерi өз қызметiн жүзеге асыру кезiнде: 
      1) этносаралық келiсiмдi, мемлекеттiк тiлдiң мәртебесiн нығайтуға және Қазақстан халқының басқа да тiлдерiнiң сақталуына ықпал етуге; 
      2) Ассамблея қызметi мәселелерi бойынша Ассамблеяны басқару органдарының шешiмдерiн, Қазақстан Республикасы Президентiнiң, Ассамблея Төрағасының және Төраға орынбасарларының тапсырмаларын орындауға; 
      3) Ассамблея сессияларының жұмысына, оның отырыстарына шығарылатын мәселелердi талқылауға және шешiмдердi қабылдауға қатысуға; 
      4) мемлекеттiң ұлттық қауiпсiздiгiне нұқсан келтiруге, әлеуметтiк, ұлттық, рулық және дiни араздықты, өшпендiлiктi және дұшпандықты қоздыруға бағытталған iс-әрекеттерге немесе сөздерге жол бермеуге; 
      5) Ассамблея қызметiнiң принциптерiн және Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарын сақтауға мiндеттi. 
      4. Облыстар (республикалық маңызы бар қала, астана) ассамблеялары мүшелерiнiң Ассамблея мүшелерi үшiн осы бапта көзделгендей құқықтары мен мiндеттерi болады.    

   17-бап. Ассамблея мүшесiнiң өкiлеттiгiн тоқтату     

1. Ассамблея мүшесiнiң  өкiлеттiгi мынадай негiздер бойынша: 
      1) Ассамблея мүшесiнiң өз бастамасы бойынша; 
      2) Қазақстан Республикасының азаматтығын жоғалтуына немесе Қазақстанның шегiнен тыс жерлерге тұрғылықты тұру үшiн кетуiне байланысты; 
      3) Ассамблея мүшесi болып табылатын және атқаратын мемлекеттiк қызметi бойынша Ассамблеяның құрамына кiретiн мемлекеттiк қызметшiнiң жұмыс орнын өзгертуiне байланысты; 
      4) Ассамблея мүшесiнiң қайтыс болуына байланысты; 
      5) Ассамблея мүшесiн заңды күшiне енген сот шешiмi бойынша iс-әрекетке қабiлетсiз, қайтыс болған немесе хабар-ошарсыз кеткен деп тануға байланысты тоқтатылады. 
      2. Қазақстан Республикасы Президентiнiң шешiмi бойынша Ассамблея мүшесiнiң өкiлеттiгi: 
      1) денсаулық жағдайы бойынша Ассамблея мүшесi ретiнде қызметiн жалғастыру мүмкiн болмаған; 
      2) Ассамблея мүшесiнiң осы Заңда белгiленген өз мiндеттерiн тиiсiнше атқармаған; 
      3) Ассамблея мүшесi атағына кiр келтiретiн қылық жасаған; 
4) Ассамблея мүшесiне қатысты соттың айыптау үкiмi заңды күшiне енген; 
      5) өзге де негiздер болған жағдайда тоқтатылуы мүмкiн. 
      3. Облыс (республикалық маңызы бар қала, астана) ассамблеясы мүшесiнiң өкiлеттiгi осы баптың 1-тармағында аталған негiздер бойынша, сондай-ақ басқа облысқа (республикалық маңызы бар қалаға, астанаға) тұрғылықты тұруға кеткен жағдайда тоқтатылады.    

   18-бап. Парламент Мәжiлiсiнiң Ассамблея сайлаған 
               депутаты өкiлеттiгiнiң тоқтатылуы      

1. Парламент Мәжiлiсiнiң Ассамблея сайлаған депутатының өкiлеттiгi Ассамблеяның шешiмi бойынша мерзiмiнен бұрын тоқтатылуы мүмкiн. 
      2. Қазақстан Республикасы Парламентi Мәжiлiсiнiң Ассамблея сайлаған депутатын керi шақырып алу туралы шешiм Ассамблея Сессиясында қабылданады. 
      3. Парламент Мәжiлiсiнiң Ассамблея сайлаған депутатының өкiлеттiгiн тоқтату туралы Ассамблеяның шешiмi қабылданған күннен бастап бес күн мерзiмнен кешiктiрiлмей Қазақстан Республикасының Орталық сайлау комиссиясына берiледi.

3-тарау. ҚЫЗМЕТТI ҚАРЖЫЛАНДЫРУ     

19-бап. Ассамблеяның және  облыстар (республикалық маңызы 
              бар қала, астана) ассамблеяларының қызметiн 
              қаржыландыру көздерi     

 Ассамблея, облыстар (республикалық маңызы бар қала, астана) ассамблеялары, Ассамблеяның  құрамына кiретiн этномәдени қоғамдық бiрлестiктер ұйымдастыратын Қазақстандағы этносаралық келiсiмдi қамтамасыз етуге бағытталған iс-шаралар Қазақстан Республикасының заңнамасында белгiленген тәртiппен қаржыландырылады.

4-тарау. ҚОРЫТЫНДЫ ЕРЕЖЕЛЕР    

  20-бап. Осы Заңды қолданысқа енгiзу тәртiбi      

 Осы Заң алғашқы ресми жарияланған күнiнен бастап қолданысқа енгiзiледi.    

  Қазақстан Республикасының 
      Президентi                                        Н.НАЗАРБАЕВ

     Пайдаланған әдебиеттер:

1. Ассамблея  народа Казахстана: исторический  очерк / Тугжанов Е.Л., Кан Г.В.,

Коробков В.С., Шаяхметов Н.У. – Алматы: Раритет, 2010. – 304 б.

2. «Бiз тұратын үй» - «Дом, в котором мы живём»

Павлодар: Типография Сытина, 2011. – 352 б.