Банктің меншікті капиталы

Жоспар: 
 

                                         Кіріспе 

    Банктің пассивтік операциялары негізінде  қалыптасқан және барлық активтік операцмялар  бойынша банк өтімділігін қамтамасыз ету және пайда табу мақсатында орналастыруға  бағытталатын банктің меншікті және тартылған қаражаттарының жиынтығы банктік ресурстар болып табылады.

    Банк  ресурстарының құрылымына мыналар  жатады:

1. Банктің меншікті капиталы
2. Банктің заемдік және тартылған қаражаттар

    Коммерциялық  банктердің меншікті капиталының рөлі мен шамасы, басқа қызметпен айналысатын  кәсіпорындар және ұйымдарға қарағанда  өзіндік ерекшеліктерге ие.

    Банктің меншікті капиталы банктің тұрақтылығын қамтамасыз етуде маңызды. Банктің  бастапқы құрылуы барысында меншікті капитал көмегімен банк қызметіне  байланысты алғашқы шығындар: жер, ғимарат, құрал-жабдық, жалақыға жұмсалатын және тағы басқа шығындар жабылады. Банктің меншікті капиталы – банктің қаржылық тұрақтылығын, коммерциялық және шаруашылық қызметін қамтамасыз ету үшін құрылған банктің әр түрлі қорлары мен сол сияқты ағымдағы қызметінің нәтижесіне байланысты және өткен жылдардағы бөлінбеген пайдасы.

    Сонымен, қазіргі коммерциялық банктердің меншікті капиталы мынадай баптар құрайды:

• Жарғылық капитал;
• Резервтік капитал;
• Қосымша капиталдар;
• Бак операцияларына бойынша тәуекелдерді төмендету мақсатында құрылған қорлар (резервтер);
• Бөлінбеген банк пайдасы;

    Қазақстанда екінші деңгейлі банктер акционерлік  формада құрыла алады.

Банктің меншікті капиталы банктің тұрақтылығын қамтамасыз етуде маңызды. Банктің бастапқы құрылуы барысында меншікті капитал  көмегімен банк қызметіне байланысты алғашқы шығындар: жер, ғимарат, құрал-жабдық, жалақыға жұмсалатын және тағы басқа  шығындар жабылады.

      Банктің меншікті капиталы –  банктің қаржылық тұрақтылығын, коммерциялық және шаруашылық  қызметін қамтамасыз ету үшін  құрылған банктің әр түрлі  қорлары мен сол сияқты ағымдағы  қызметінің нәтижесіне байланысты  және өткен жылдардағы бөлінбеген  пайдасы. 

    Банктің меншікті капиталының құрылымы бірдей емес, себебі, оларға әсер ететін әр түрлі факторларға, атап айтсақ активтер сапасына, меншікті пайданың пайдалануына, капиталдың бағасын нығайту мақсатында және банк саясатына байланысты жыл бойына өзгеріп отырады.  
 

1.1. Банктің меншікті  капиталының құрылымы. 

    Банктің меншікті капиталы, экономикалық капиталдар категориларының ішіндегі капиталдың бір түрі болып табылады. Меншікті капитал банк үшін маңызы өте зор. Сонымен қатар банктің меншікті капиталы банк үшін әр түрлі қорғаныс пен қызметті дамыту функцияларын да орындайды. Соның ішінде:

• Банкті қаржылық тұрақсыздықтан және шексіз тәуекелділіктерден сақтайды;
• Банкті банкротқа ұшыраудан қорғайды;
• Ағымды шығындарды жабады;
• Банкке клиенттердің сенімділігін арттырады;
• Клиенттердің комерциялық және тұтыну несиелерінің сұранысын қанағаттандырады және т.с.с.

    Меншікті  капитлалдың негізгі қиыншылықтарының бірі – меншікті капиталдың жеткіліктілігін  сақтау болып табылады. Оны 3 әдіспен  шешуге болады:

1. Әрбір кезең арқылы капиталдың мөлшерін ұлғайту;
2. Жалпы активтердің соммасын қысқарту;
3. Тәуекелділігі жоғары салымдардың көлемін қысқарту арқылы активтер құрылымын өзгерту;

    Банктің меншікті капиталы пассив операцияларына жатады және ол келесі баптардан тұрады:

• Жарғылық капитал – жай акциялар (мерзімі шексіз бағалы қағаздар), ерекшелігі бар акциялар (дауыс беруге құқығы жоқ бағалы қағаздар);
• Банктік резервтер – яғни, алдағы уақыттағы әр түрлі шығындарды жабуға, дивиденттер төлеуге, қайтарылмаған қарыздардың орнын жабуға арналады;
• Қосымша төленген капитал – жай және ерекшелігі бар акциялардың сату курсы мен номеналдық курсы арасындағы айырмадан құрылады;
• Қосымша төленбеген капитал – активтерді қайта бағалаудан құрылады;
• Бөлінбеген таза кіріс – банк меншігінде қалатын, жылдан жылға жинақталатын кіріс сомасы

        Меншікті капиталдың құрылымы.

1.2 Банктің меншікті  капиталы мен оның  қызметі 

    Банктің ресурсы ретінде меншікті капитал  акционерлердің диведенді формасындағы құнға ие. Бұл ресурстың көбеюі екі әдіспен жүруі мүмкін:

1. Жарғылық капиталды көбейту;
2. Таза кірісті көбейту;

    Банктік қаражаттар құрылымындағы жарғылық капитал мен оған теңестірілген  баптар, банктің тұрақтылығы мен  оның жұмыс тиімділігін қамтамасыз етуде өте үлкен роль атқарады.

    Меншікті  капитал бірқатар қызметтер атқарады:

1. Қорғаныс қызметі;
2. Шұғыл қызметі ,
3. Реттеуіш қызметі;
4. Айналым қызметі;
5. Резервтік қызметі;

Меншікті капитал бірқатар қызметтер атқарады:

1. Қорғаныс қызметі;

2. Шұғыл қызметі ,

3. Реттеуіш қызметі;

 4. Айналым қызметі;

5. Резервтік қызметі;

1. Қорғаныс қызметі. Банктің меншікті капиталдың қорғаныс қызметі оның капиталының шамасының банктің төлем қабілетіне және тұрақтылығына тікелей байланыстылығын сипаттайды. Банктің меншікті капиталы қаншалықты жоғары болса, соғұрлым банк өтімді болып саналады. Банк банкротқа ұшырай қалған жағдайда, оның акционерлерінен басқа ешкім зиян шекпейді.

 Банктің меншікті капиталының қорғаныс қызметі, банктің салым иелеріне жардем ақы төлеу мүмкіндігін ғана емес, сол сияқты ағымдағы табыс болмаған жағдайда, зияндарды жабуға қызмет етуін сипаттайды.Сондықтан да, оның азаюі банктің банкротқа ұшырауына жол береді. Қорғаныс қызметі – меншікті капиталдың ең басты қызметін білдіреді.

2. Шұғыл қызметі. Банк капиталының шұғыл қызметі қорғаныс қызметіне қарағанда екінші дәрежелік маңызға ие болып табылады. Меншікті капиталдың шұғыл қызметі жер, ғимарат, құрал–жабдықтар алуға қажетті меншікті қаражаттарды жұмылдыруды, сондай–ақ көзге көрінбейтін зияндар жағдайына байланысты резервтер құруды сипаттайды. Бұл қаржы көздері әсіресе, банкік қызметінің басталуы үшін маңызды. Кейінен бұл қаражаттардың бір бөлігі ұзақ мерзімді активтерге және әр түрлі резервтерді құруға жұмсалынады.

3. Реттеуіш қызметі. Қаржы және салым иелерінің мүдделерін қамтамасыз етуден басқа, банктің меншікті капиталы реттеуіш қызметін атқарады. Бұл қызмет қоғамның мүдделерімен, сол сияқты банк операцияларына бақылауды жасауға мүмкіндік беретін заңдар мен ережелерге тікелей байланысты. Банк капиталының көрсеткіштерінің көмегімен мемлекетік ұйымдар банктер қызметтеріне баға беріп, оны бақылауды жүзеге асырады.

 Банктің капиталына қатысты ережелер, оның ең төмеңгі мөлшеріне қойылатын талаптарды, активтерге байланысты шектелуін және басқа банктен активтерді сатып алу шарттарын қамтиді. Пруденциялдық нормативтерде банктің меншікті капитал көлемі беріледі. Сонымен қатар, реттеуіш қызметте несиелік және инвестициялық операцияларға байланысты шектеу мақсатында капиталды пайдалаланады.

4. Айналым қызметі. Кез келген банк капиталы банкротқа қарсы, не болмаса зияндардың орнын жабу үшін құрылмайды. Олардың басты мақсаты комерциялық қызмет көрсету болып табылады. Мұндай қызметтер тәуекелмен байланысты болатындықтан, банк капиталының мұндағы қызметі тәуекел дәрежесін есепке алатын активтік айналымдарды авансылаумен сипатталады. Сондықтан да, бұл қызметті меншікті капиталдың айналым қызметі деп атайды. Бұл қызметті атқара отырып, өзінің айналым капиталын кассалық ақшалар, несиелік, факторингтік және лизингтік операцияларға, бағалы қағаздарды сатып алуға, басқа да ғимарат, құрылғыларға және басқа да негізгі қорларға жұмсай отырып, банктер өз несие берушілерін зияндардан қорғайды.

5. Резервтік қызметі. Тәуекелділіктер тек активтік операцияларға ғана емес, сондай-ақ пасивтік операцияларға да тиісті болып келеді. Пассивті операциялардан туындайтын тәуекелділіктерді болғызбау үшін, банктер тартылатын қаражаттар есебінен міндетті резервтер ретінде Орталық банкте резервтерін құрайды.

    Банктердің ресурстарының тапшылығына байланысты міндетті түрде құрайтын резервтер сияқты, активтік операциялардан болатын туекелдердің орнын толтыру үшін арнайы резерв құруға мәжбүр болады. Мұндай зияндар банк капиталының айналым қызметіне жатпайтындықтан, оларды басқа қызметі – резервтік қызмет арқылы ғана қолдап отырады

    Банктің капиталының резервтік қызметі  тәуекел активтердің болуына  байланыссыз, банк каиталының тұрақты  қызмет етуін қамтамасыз етеді.

    Басқа аналитиктердің айтуы бойынша, капиталдың басты мақсаты болып тәуекелділікті төмендету ретінде басшылыққа алып, капиталдың келесі функцияларына көңіл  аударады:

• Капитал, барктің шығындарын жаба алатын, сондай ақ оның төлем қабілетін сақтай алатын буфер ретінде қолданылуы;
• Банктің төлем қабілетімен байланысты проблемалардан сақтап, қаржылық ресурстар нарығына жол ашуға мумкіндік береді;
• Тәекелділікті төмендетіп, оның өсуіне жол бермейді

1.3 Банктің меншікті капиталының жеткіліктілігі

    Егер  банк өзінің меншікті қаржыларын тиімді қолдана алса, онда ол олардың көмегімен  банк кірісін көтеріп, салымдардың  сақталуын қамтамасыз ете алады. Кіріс деңгейін арттыру үшін, банк ең алдымен өзінің меншікті қаржыларын қысқа мерзімді бағалы қағаздарға салмай, оның орнына несиелердіберумен айналысатын  жағдайда, өзінің кіріс деңгейін көтере алады. Қосымша төлемділік қабілеттілігін немесе міндетті резервтердің көлемін  ұлғайту қажеттілігін қанағаттындыру үшін, несиелік портфельдің немесе бағалы қағаздардың кейбір бөлігін  нақты ақшаға айналымдар арқылы жетуге болады.

    Капиталдың  көрсеткіштері арқылы мемлекеттік  қадағалау органдар банктердің қызметін қадағалап, оларға баға бере алады. Әдетте меншікті капиталға жататын көсеткіштерге:

1. Меншікті капиталдың минималды көлемі;
2. Активтер бойынша шектеулер мен басқа банктің активтерін сатып алу шарттары кіреді;

    Банктің меншікті капиталының жеткіліктілігі ұзақ уақыт бойы ғылыми-зерттеу затына және банктер мен оны реттеуші ұйымдар арасындағы пікірталасқа айналып  келеді.

    «Капиталдың жеткіліктілігі» термині банктің  жалпы тұрақтылығын және оның туекелге бару дәрежесін көрсетеді. Капиталдың жеткіліктілігі – бұл банк капиталының  мөлшерін тәуекел дәрежелері ескерілген банк активтеріне сәйкес болуға тиісті. Сондай-ақ, коммерциялық банктер өз жұмыстарында банк капиталын шамадан  тыс ұлғайтуды теріс санайды. Өйткені, ол банктің қызметіне кері әсер етуі мүмкін. Банктердің көбі акция  шығара отырып, қаражат тартуға ыңтасыз  болып келеді. Сондықтан банк жетекшілері  бір жағынан, қадағалау және бақылау  ұйымдары, екінші жағынан, банк капиталы мен коммерциялық банктердің басқа  да қызметіндегі параметрлер арасындағы қолайлы қатынасты табуға тырысады.

   Банк меншікті капиталын бағалау  әдістемесі туралы сұрақ 80-ші  жылдардың екінші жартысында  халықаралық қаржы ұйымдарында  да үлкен пікірталас туғызған  болатын. Сөйтіп, 1988 жылдың Базель  комитеті келісімінің шешімімімен  «Халықаралық біртұтас капитал  есебі және капитал стандарты  туралы келісім-шарт» негізінде  «Кук коэффициенті» деп аталатын  капитал жеткіліктілігі нормативі  іс жүзіне енгізілді. 1993 жылдан  бастап күшіне енген бұл коэффициент  көптеген елдердің Орталық банктерінде,  біздің Қазақстан Ұлттық банкінде  пруденциялдық норматив қатарында  пайдаланылуда. 
 
 
 
 

             1.4.Базель келісімі

     1988 жылдың Базель комитеті келісімінің  шешімімімен «Халықаралық біртұтас  капитал есебі және капитал  стандарты туралы келісім-шарт»  негізінде «Кук коэффициенті»  деп аталатын капитал жеткіліктілігі  нормативі іс жүзіне енгізілді. 1993 жылдан бастап күшіне енген  бұл коэффициент көптеген елдердің  Орталық банктерінде, біздің Қазақстан  Ұлттық банкінде пруденциялдық  норматив қатарында пайдаланылуда.

    Кук коэффициенті банк капиталы мен оның баланстан тыс активтері арасындағы ең төмеңгі шекті қатынасын бейнелейді. Мұндағы меншікті капитал екі  элементті қамтиді: негізгі және қосымша капитал.

      Базель келісіміне сәйкес, меншікті  капиталдың жеткіліктілігін анықтайтын  басты көрсеткіш ретінде, тәуекелді  актевтер көрсеткіші болып саналады: 

 мұнда:  - Тәуекелді активтер коэффициенті;

  - Банктің меншікті капиталы;

  - Тәуекелділігі бойынша топтастырылған активтердің сомасы;

    Базель  келісіміне сәйкес, банктің капиталы екі деңгейде бөлінеді:

    Бірінші деңейлі капиталдың құрамына келесі баптар кіреді (KI):

• Тіркелген көлеміндегі төленген жарғылық капитал (Шоттар: 3001,3025 минус 3002,3026,3003,3027);
• Қосымша капитал (3101 шот);
• Өткен жылдардың таза кірісінің есебінен құрылған қорлар мен резервтер, өткен жылдың таратылмаған таза кірісі;

Минус:

• Материалды емес активтер (1659 минус 1699 шот);
• Өткен жылдың шығындары (3599 шот);
• Ағымды жылдың шығындарының ағымды жылдың кірістерінен асуы;

    Екінші  деңгейлі капиталдың құрамына келесі баптар кіреді (КII):

• Ағымды жылда шығындардың кірістердің асуы;
• Негізгі құралдар мен бағалы қағаздарды қайта бағалау
• Тәуекелділігі бойынша топтастырылған активтер сомасының 1,25% аспайтын жалпы резервтер (провизиялар)
• Бірінші деңгейлі капиталдың сомасының 50% аспайтын субординарлық қарыз

    Тәуекелділігі бойынша өлшенетін активтер келесі формуламен анықталады:

      
мұнда:

     - жеке операциялар бойынша  активтер;

     - туекелділік коэффициенті(деңгейі); 

      Капитал жеткіліктілігін мінездейтін  пруденциялдық нормативтер орындалуы  анықталады- олар КI және КII коэффициенттері.

    Пруденциялдық нормативтер туралы ережесіне сәйкес меншікті капитал келесі формуламен анықталады:

    МК = КI + КII – ИК ;

Мұнда:

    КI – бірінші деңгейлі капитал;

    КII – екінші деңгейлі капитал;

    ИК  – басқа заңды тұлғалардың капиталына инвестиция және сүбординарлық қарыздары (сатып алынған акциялар мен сүбординарлық қарыздар);

      бірінші деңгейлі капитал  мен меншікті капиталдың есебіне  кірген екінші деңгейлі капиталдың  жалпы сомасынан алынған бірінші  деңгейлі капиталдвң мөлшерінде  алынған банк инвестициясына  кемітілген бірінші деңгейлі капиталды бірінші деңгейлі капитал мен меншікті капиталдың есебіне кірген екінші деңгейлі жалпы сомасынан алынған бірінші деңгейлі капиталдың мөлшерінде алынған банк инвестициясына кемітілген активтерге сәйкестендіру арқылы анықталады; 

      коэффициентінің мағынасы 0,06 (6%)-дан кем болмауы керек. 

      банктің меншікті капиталын арнайы резервтерге, тағыда екінші деңгейлі капиталдың құрамына кірмеген жалпы және банктің меншікті капиталының есебіне кірмеген екінші деңгейлі капиталға кемітілген тәуекелділігі бойынша өлшенген активтер мен шартты міндеттемелерге сәйкестендіру арқылы анықталады: 

      коэффициентінің мағынасы 0,12 (12%)-дан кем болмауы керек. 
 

     Базель  комитетінің аталып өткен жаңалықтары  Қазақстан Республикасының қаржылық тұрақтылығы жəне қаржы нарығын  дамыту жөніндегі кеңестің 7-ші отырысында қаралған болатын, ол отырыста Меншікті капитал бойынша ішкі жəне халықаралық тəсілдерді үйлестіру тұжырымдамасы мақұлданды, оған сəйкес банктерді капиталдандыру талаптарын 2013 жылдан бастап Базель комитеті бекіткен Базель III халықаралық стандартына сəйкес келтіру көзделеді.

     - 2013 жылдан бастап 10 жыл ішінде  мерзімсіз қаржы құралдарын алып  тастау көзделеді. 

     Агенттік  Базель III ұсынымдарын ескере отырып, 2013 жылдан бастап мынадай талаптар енгізуді қарастыруда:

     - төленген жай акциялардан жəне  банк тəуекелдерінің орнын толтыру  үшін өткен жылдардағы таза  кіріс есебінен қалыптастырылған  резервтерден тұратын «негізгі  капитал» ұғымын енгізу;

     - бірінші деңгейдегі капиталдан  мерзімсіз қаржы құралдарын жəне  артықшылықты акцияларды алып  тастау.

     Бұл ретте 01.07.2011ж. бастап бірінші деңгейдегі капиталдан 15% көп емес мөлшерде артықшылықты акциялар үлесін енгізу жөніндегі талапты, сондай-ақ 01.07.2011ж. бастап бірінші деңгейдегі капитал есебінен мерзімсіз қаржы  құралдарын алып тастау көзделетін норманы  алып тастау бойынша бұдан бұрын  қабылданған шаралардың күші жойылатын  болады.

   Базель III стандартына сəйкес екінші жəне үшінші деңгейдегі капитал бойынша мыналар көзделеді:

- екінші  деңгейдегі капиталға бірінші  деңгейдегі капиталдан алып тасталатын  капиталдың гибридті құралдарын  енгізу;

- екінші  деңгейдегі капиталдың бірінші  деңгейдегі капиталдан аспауы  тиіс екендігін көздейтін қолданыстағы  шектеудің күшін жою; 

     - үшінші деңгейдегі капиталдың  күшін жою. 

     Агенттік 2013 жылдан бастап екінші жəне үшінші деңгейдегі капиталға қатысты осыған ұқсас  түзетулер жүргізетін болады.

     Бұл ретте Агенттік қосымша мынадай:

     - екінші деңгейдегі капиталға  тəуекел ескеріліп мөлшерленген  активтер сомасының 1,25%-нан аспайтын  сомада динамикалық резервтерді  енгізу;

     - мерзімсіз қаржы құралдарын жəне  артықшылықты акцияларды енгізу;

     - банктің екінші деңгейдегі реттелген  борышын толық көлемде енгізу (қолданыстағы талаптарға сəйкес  реттелген борыш бірінші деңгейдегі  капиталдың 50%-нан аспайтын сомада  екінші деңгейдегі капиталдың  есебіне енгізілетін) шараларын  қабылдайды.

      Базель комитеті мен Агенттіктің кредиттік тəуекел бойынша активтерді мөлшерлеуге қоятын талаптарына жасалған салыстырмалы талдау3 келтірілген, ол жалпы алғанда Агенттік талаптарының Базель комитетінің ұсынымдарына сəйкес келетінін көрсетеді.  
 
 
 
 
 

  1.5. Базель комитеті» банктер туралы жаңа келісімді мақұлдады  

Банктерді бақылайтын «Базель комитетінің» басқару кеңесі өткен жексенбі күні банктерді реттеу туралы «Базель-3» деп аталатын жаңа халықаралық келісімнің негізгі  тарауларын мақұлдады.  
    Базель комитеті халықаралық есеп айырысу банкі аясында құрылған болатын және оның штаб-пәтері Швейцарияның Базель қаласында орналасқан.  
   Жаңа келісімге сәйкес, банктің өзіндік капиталының қазіргі жеткілікті деген нормасы 3 еседен көпке ұлғатылуға тиіс, оның ішінде банктер дағдарысқа қарсы қосымша қаржы қоры болуға тиіс.  
    Оған қоса жаңа нормалар бұрынғыдай ұсыныс қана емес, міндетті түрде орындалатын шарттар болады және базель комитетіне кіретін елдердің банк заңнамасына міндетті түрде кіргізілуі керек.  
Нормаларды саты-сатылармен көтеру 2013 жылдан басталады, ал жалпы бұл жоспар 2019 жылдың 1 қаңтарына дейінгі кезеңді қамтиды.  
1974 жылы құрылған «Базель комитетіне» қазір 27 мемлекет, оның ішінде «Үлкен жиырмалық» тобына кіретін елдер (G20) мүше болып табылады.

        «G20» саммиті «Базель-3» келісімін  қолдады 

Бүкіл әлем экономикасының 80 пайызын құрайтын ірі 20 елінің басшылары 2 күндік саммиттің барысында банк жүйесін реттеудің «Базаль-3»  деп аталатын келісімді қолдады.  
     Ол келісімді қыркүйек  айының ортасында халықаралық банк бақылауының Базель комитеті мақұлдаған болатын. Өнеркәсібі дамыған елдердің көпшілігі кіретін комитеттің бұл келісім әлемдік қаржы нарығын дағдарыстан кейін реттеудің ең маңызды құжатының бірі саналады.  
      Атап айтқанда, банктердің өзіндік капталының «Базель-2» келісімі бойынша жеткілікті саналатын нормасы – алдағы 8 жылдың ішінде – 4 еседен де артады. Сонымен қатар банктер дағдарысқа қарсы қосымша қор жасауға тиіс. Оған қоса жаңа ережелер банктер үшін жай кеңес болудан қойып, орындамаған жағдайда айып салынатын қатаң талап-шартқа айналады 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

                           Қорытынды

          Қазақстан банктерінің меншікті капиталдарының көлемі үлкен болып табылмайды. Оны банктердің ерте жұмыс істеуімен түсіндіруге болады немесе бұрыңғы мемлекеттік банктер меншікті капиталға үлкен мән берген жоқ. Банктің ресурсы ретінде, меншікті капитал акционерлерге дивидент формасындағы құнға ие. Бұл ресурстің өсуі екі әдіспен жүруі мүмкін: жарғылық капиталды немесе банк табысының өсуі. Банктердің кірісін қалыптастырудың талдауы көрсеткендей кірістерді қалыптастыру процессі екінші деңгейлі банктерге қиынға түсіп жатыр. Қазіргі таңда банктердің көбі үлкен емес меншікті капиталдарға ие және оны қазіргі уақытта кірістер есебінен ұлғайту қиынға түсіп жатыр.Сонымен қатар, кірістері жоғары топ банктер бар, бырақ олардың меншігінде қалатын және жинақталатын кірістер сомасын несиелік қызметтен болатын шығындарды жабуға қалыптасқан резервтер (провизиялар) кемітеді.

    Ал  жарғылық капиталды ұлғайту, қазіргі  таңда бірнеше себептерге байланысты қиынға түсетін операция болып табылады. Яғни:

• Ұзақ мерзімді салымдарға резиденттердің инвестициялық мүмкіншіліктерінің шектеулілігі;
• Банктердің көбісі құрылымдық өзгерістерді басынан кешіріп жатыр, сонымен қатар меншікті қаражаттарының көп бөлігі провизияларды құруға жұмсалып жатыр;
• Инвесторлардың көбілерін, банк қызметіне әсер ету мен қадағалау механизімінде «айқындылықтың» болмауы қорқытады және т.б.;