Испан дипломатиясының қалыптасуы мен дамуы
Қазақстан Республикасы білім және ғылым министрлігі
Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті
Халықаралық қатынастар факультеті
Аймақтану
кафедрасы
Реферат
Тақырыбы:
Испан
дипломатиясының
қалыптасуы мен дамуы
Жоспар:
I
Кіріспе
I тарау. Испанияның дипломатиялық қызметінің дамуына әсер еткен факторлар
1.1. Испания орталықтандырылған
1.2. Франко кезеңіндегі
II тарау. Қазіргі замандағы Испанияның дипломатиялық қызметі
2.1. Франкистік режимнің құлауы мен Испанияның демократиялануы
2.2. Испанияның қазіргі таңда
III Қорытынды
Қолданылған
әдебиеттер тізімі
Кіріспе
Испан дипломатиясының қызметі әлемдегі ең көне қызметтерінің бірі болып табылады, сонымен қатар басқа европалық мемлекеттерге қарағанда Испанияның қыметкерлерді ұйымдастыру факторлары мен жұмыс істеу методтары бүгінгі күнге дейін нашар зерттелген. Өйткені 1939-1975 жылдар аралығында Испания Франко генералының билеуінде болған кезде, ол толықтай халықаралық изоляцияда болған.
Осыған қарамастан қазіргі
Мысалы, Испания Европалық Одақтың құрамына 1986 жылдың қыркүйегінде кірген болатын. Испания осы ұйымның мүшесі болып кіргеннен кейін ол экономика және саяси салаларда көптеген жетістіктерге жеткен еді.
Жұмысымның мақсаты:Испанияның дипломатиялық қызметінің ерекшелігі мен әлемдік сахнада алатын орнын көрсету. Өйткені қазіргі таңда, көптеген мәселелерді шешу үшін арнайы дипломатиялық методтарды қолдану керек.
Жұмысымның міндеті Испанияның дипломатиялық қызметінің
жұмысы мен оның қалыптасу тарихындағы ерекшелігін көрсету.
Жұмысымның өзектілігі алда айтып кеткендей, Испан дипломатиясының қызметі әлемдегі ең көне қызметтерінің бірі болып табылады, сонымен қатар басқа еуропалық мемлекеттерге қарағанда Испанияның қызметкерлерді ұйымдастыру факторлары мен жұмыс істеу методтары бүгінгі күнге дейін нашар зерттелген.
Негізінен жұмысым 2 тараудан тұрады. Енді әр қайсысына тоқталып кететін болсақ. Бірінші тарауда Испанияның ең бірінші тұрақты дипломатиялық елшіліктері католиктік корольдер кезінде пайда болғаны мен Испанияның Сыртқы Істер Министрлігі мемлекет үкіметінің ең бірінші және ең көне институттық органдарының бірі екені жөнінде жазылған.Сол кезде жасалған Корольдік декрет пен оның ықпалы туралы.
Сонымен қатар Франко өз билігін құрған кезеңі туралы. Оның орнатқан режимі Испанияның алдағы дамуына және сыртқы саясатына үлкен ықпал еткені жөнінде. Сол кезде Испания мемлекеті әлемде алатын орны өте өмен болатын. Өйткені ол басқа мемлекеттерге жабық болды.
Келесі тарау Франкистік
I.Испаниянның
дипломатиялық қызметінің
дамуына әсер еткен
факторлар
1.1.
Испанияның орталықтандырылған
сыртқы саяси аппаратының
құрылуы
Испанияның ең бірінші тұрақты дипломатиялық елшіліктері католиктік корольдер кезінде пайда болды. Отралықтандырылған сыртқы саяси ведомстваларды құру идеясы да осы кезеңге сай келеді. Осы мақсатпен король Фердинанд Король секритариатын құрған болатын, ол сыртқы істер министрлігінің прототипі болды. Испанияның Сыртқы Істер Министрлігі мемлекет үкіметінің ең бірінші және ең көне институттық органдарының бірі болып табылады. 1529 жылдың 24 қазанында Карл I-ші Король секритариаты мен Мемлекет секретариатын қайта құрды. Келешекте бұл органдар бірнеше рет жаңадан сайланады. Тек, 1626 жылы Филипп IY-ші билік басына келгеннен кейін ғана бұл орган Церемониал деген атқа ие болады.
Филипп IY-ші тұсында, Бурбондардың билеген жылдарында , яғни 1714 жылдың 30 қарашада министрлерінің әкімшілік структурасын құру туралы шешім қабылданды. Ол Мемлекеттік бірінші секритариаты мен кабинет деген атауға ие болды. Оның аталуы 1868 жылға дейін сақталған еді. Корольдік декрет 1834 жылдың 16 маусымында Субсекретариатын заңдастырды. Ол осы ұйымның құрылымдық бөлімшесі.11
1868
жылы Испанияның сыртқы саяси
ұйымы Мемлекет Министрлігі
1714
жылы Сыртқы Істер
Сонымен қатар, корольдік декрет келесі рангтерді енгізді - елші, төтенше жағдайлар жөніндегі елші, өкілетті министр, резидент-министрін, 1-ші, 2-ші және 3-ші рангтегі секретарларді, штаттағы атташе мен уақытша сынақтан өткен атташе. 1844 жылы жасалған Корольдік декрет тағы бір фундаментальді принціпті енгізді. Ол бойынша, елшілер мен өкілетті министрлерден басқа, енді әрбір қызметкер тек ведомстваның иерархиялық баспалдағынан өткеннен кеін ғана, келесі рангке өтуі мүмкін болды.
Дипломатиялық қызметтік статусы туралы ең алғаш рет өзгертулер 1851 жылы енгізілген болатын. Ол бойынша, енді елші мен дипломатиялық атташенің атқаратын қызметтері жеңілдетілді. Оның орнына жаңа рангтер пайда болды. Олар елші, 1-ші, 2-ші және 3-ші класстағы секретарьлар мен уақытша сынақтан өткен атташе. Министрлікке уақытша сынақтан өткен атташеға тек арнайы конкурстан өткен адамдар ғана алынатын. Ал конкурсқа тек жоғары білімі барлар ғана қатыса алатын болған . 1852 жылы қабылданған жаңа корольдік декрет бойынша, енді конкурстан өту үшін түрлі экзамендерден тапсыруға талапкер міндетті болмады. Осыған байланысты декретте арнайы пәндер пайда болады, ол бойынша енді әрбір талапкер осы пәндерді оқу барысында баға алуға міндетті болды.
1844, 1851 және 1852 жылдары қабылданған декреттер бойынша енді саяси тағайындаушылар болып тек елшілер мен өкілетті министрлер бола алды. Ал іс жүзінде осы заң ұстанылмаған еді.
Келесі
испан дипломатиясының
Осы кездегі дипломаттардың көбі қоғамның жоғары сословиясынан шыққан еді. Өйткені атташе қызметіне қабылданған адамдар 3 немесе 6 жылдай жалақысыз жұмыс істеуі міндетті болды.
Примо де Ривера билеген уақытында испан дипломатиясы жаңа өзгерістерге ұшырайды. 1928 жылдың 29 қыркүйегінде қабылданған декрет бойынша дипломатиялық және консулдық ұйымдар бірігіп жұмыс істейтін болған.
1932
жылы дипломатиялық қызметке
түсушілерге жаңа талаптар
1.2.
Франко кезеңіндегі
дипломатиялық қызмет
1936-39 жылдары болған азаматтық соғыс кезінде, Франко өз билігін құрған кезең еді. Оның орнатқан режимі Испанияның алдағы дамуына және сыртқы саясатына үлкен ықпал етті. Әрине оның ықпалы Испанияның дипломатиялық қызметінің эволюциясына өз әсерін тигізген болатын.
Жалпы генерал Франко билеген кезең испания дипломатиялық тарихындағы 2 үлкен кезеңге(1939-1959 жылдары мен 1959-75жылдары аралығында болған) бөлуге болады. Осы 2 кезеңдер бір-бірімен өте тығыз байланысты.
Франконың таққа келуінің бірінші этапында испан дипоматиясына кері әсер еткен фактор ол Сыртқы Істер Министрлігінде жұмыс атқаратын қызметкерлерін толықтай тазарту болды. Сыртқы саяси Франкистік бағыттарды жүзеге асыру үшін сенімді кадрлар керек еді. Франктің қабылданған ең бірінші заң 1938 жылдың 21 қыркүйегінде жасалған. Ол бойынша жаңа рижімде Сытрқы Істер Министрлігінің барлық қызметкерлерді арнайы сынақтан өтуі міндетті болды . Осы мақсатпен , мемлекет басшысы мен халықаралық қатынастарды Сыртқы Істер Министрлігіне тікелей бағынатын Трибунал жасалады. Оның функциясына Сыртқы Істер Министрлігінің орталық ақпаратына қызметкерлер таңдау мен шет мемлекеттерде орналасқан ұйымдарды тексеру кіреді. Осыған байланысты көптеген дарынды испан дипломаттары өз қызметінен босатылған еді.
Франкизмнің бірінші жылдарында, Сыртқы Істер Министрлігі Испанияның сыртқы саяси механизімінде үлкен роль атқарғанымен , оған кейбір шектеулер қойылған еді.
1942
жылдың 16 желтоқсанында декрет
Сыртқы саяси бөлімнің басқару органына территориалды, сонымен қатар, функционалды бөлімшелер кірген. Ол Европа бөлімі, Латын Америкасы мен Азия мемлекеттері, сонымен қатар Ақпарат бөлімі мен Мәдениет қатынастары (2-ші статья бойынша).
Негізгі экономикалық саясатымен айналасатын ұйымның міндетіне коммерциялық шарттар жасауда келіссөздер жүргізу арқылы жүзеге асыру мен сыртқы саудамен айналысатын бөлімдерді бақылау кірді( 3-ші статья бойынша).
Жалпы мәселелермен айналысатын Басты басқару органының міндетіне құқық бөлімі, кадрлік бөлім, шифрлер бөлімі мен министрліктің жалпы регитрі кірді ( 4-ші статья бойынша).
Протокол бөлімінің міндеттеріне Испан елшілігінің жұмысы мен шетелде және испан жерінде орналасқан елшіліктерінің жұмысын қадағалау кіретін еді ( 5-ші статья бойынша).
Дипломатиялық кабинет министрлік пен дипломатиялық миссия Басшылаоының арасындағы байланысын қадағалайтын орган еді.
1942 жылы Сыртқы Істер Министрлігі мен оның мүшелеріне үлкен ықпал еткен тағы жаңа декрет жарияланды. Ол бойынша, Испанияда дипломатиялық мектеп ашылып, оның міндетіне Сыртқы Істер Министрлігіне арналған диломатиялық кадрлерді дайындау керек болды.
Келесі франкистік Испанияның дипломатялық қызметіне ықпал еткен декрет 1945 жылдың 31 желтоқсанында қабылданды. Оған байланысты министрлік ұйымның құрылымы кеңейтіліп, құрылымы келесідей болды:
- Субсекретариат
- Сыртқы саясаттың басты
- Экономика саясатымен
органы
- Ішкі режиммен айналысатын Басты басқару органы
- Бұйрық Протокол мен
- Дипломатиялық кабинет
- Дипломатиялық мектеп
Сонымен қатар сыртқы істер министіріне қызмет ететіндер келесідей:
- Испан мәдениетінің институты
- Елшіліктің басты кеңесі
- Мәдени байланыстың хунтасы
-
Дипломатия жөніндегі
- Халықаралық құқық бөлімі
- Мемлекет адвокатурасы
1949 ішкі режимінің Басты басқару органының құрамына кіретін әкімшілік мәселесімен айналысатын бөлімі, енді Консулдық мәселесімен айналысатын органға ауыстырылды.
1950жылы
министрліктің структурасы
Франконың
бірінші режимінің дамуы
50-жылдардың
соңында көптеген әскери
Сыртқы Істер Министрлігінің портфелін енді Фирнандо Мариа Кастиеллаға беріледі. Оның « Испанияның Қайтуы» атты кітаптың авторы.Осы шығарма өз агрессиясымен бүкіл европа мемлекеттерін таң қалдырған еді. Сондықтан да, Кастиеллині Ұлыбритания жерінде, елші ретінде қызмет ету ұсынысынан бас тартылған болатын.
Осыған қарамастан, Кастиелли дәрежесі мол дипломат болды.
Басында ол Перу елшісі болып, ал кейін Испания Ватиканмен Конкордата жасаған кезеңінде қызмет атқарған болатын. Жаңа министрдің негізгі міндетіне Испанияны халықаралық аренада мүддесін көтеріп, басқа мемлекеттермен екі жақты қарым-қатынасты орнату керек еді.
Осыған байланысты Испания шет мемлекеттермен қарым-қатынасы жақсарғаны, сол кезде бір-біріне жасаған визиттерден байқай аламыз. Осындай визиттердің бірі 1959 жылы АҚШ президенті Эйзенхауэра Мадритке келген болатын. Нәтижесінде, испан мен американ қатынастары , франко режимін әлемдік аренада өз пайдасын тапты.
Дәл осы уақытта мемлекет шетелде өз имиджін көтеру үшін жаңа девизді ойлап табады. Ол « Испания басқа » деп аталынған еді. Осы девизтің негізгі идеясы , әлемнің Испания жөніндегі ойы жоғары болу үшін істелінген болатын.
60-70-ші
жылдары мемлекеттің сыртқы
70-ші жылдардың басында Испанияның Сыртқы Істер Министрлігінің жаңа структурасы, жұмыс істеу методтары мен функциялары халықаралық
қатынастарға лайықты етіп жасалынды.
1970 жылдың ақпан айында Испанияның Сыртқы Істер Министрлігінің жаңа структурасына байланысты декрет жасалады. Сыртқы істермен айналысатын Субсекретариаттың орнына Мемлекеттік бас орган құрылады. Оның қол астына субсекретариаттың барлық бөлемшелері мен функциялары беріледі. Сонымен қатар, экономикалық қатынастарды бақылайтын Бас орталығы мен халықаралық техникалық серіктестігінің Бас орталығы. Олардың міндетіне экономикалық-қаржылық мәселелерге анализ жасау мен сыртқы экономикаық саясатын дайындауы кіретін. Осының бәрі Испанияның Сыртқы Істер Министрлігінің атқаратын қызметі күшейгенін көрсетеді.
Сол кезде Испанияның сыртқы істер министрі Лопес Браво болып істейді. Дәл осы кезде Испанияның Сыртқы Істер Министрлігінің мемлекетте беделі өседі. Бравоның іс жүргізуі ерекше болды. Өйткені ол Испанияның халықаралық аренада имиджін көтеру үшін барлық бағыттарды қолданып, пайдаланған еді.
Франко
билік еткен жылдарына анализ
істейтін болсақ келесі қорытынды
жасауға болады. Франкизмнің 1-ші билік
ету кезенінде Сыртқы Істер Министрлігінің
көптеген шетел мәселелерін шешуде рөлі
аса маңызды болған жоқ. Ал Испан консульствасы
канцеляриялық функцияларды орындауымен
қатар шет мемлекетте жүрген азаматтардың
денсаулығын бақылап қызметтерін қадағалаған.
Сонымен қатар, паспорт беру, виза мен
арнайы құжаттарды жасау сияқты мәселелермен
айналысатын болған.
ΙI.
Қазіргі замандағы
Испанияның дипломатиялық
қызметі
2.1. Франкистік
режимнің құлауы мен
Испанияның демократиялануы
Франкистік режимнің құлауы Испанияның демократиялануы мен мемлекеттің саяси жағдайының күрт өзгенруіне әкеп соқты. Аз уақыттың ішінде, яғни 1975 жылы мемлекеттің жаңа конституциясы жасалынып, қабылданды. Ол бойынша енді Испания парламенттік монархияға айналды. Конституцияға сәйкес мемлекет басшысы болып король есептелінді. Бірақ іс жүзінде король билигі шектеулі болып, мемлекетті басқаруда символикалық рөл атқарды. Барлық билік генеральды кортес пен конституционалды соттың қолында болды.
Қабылданған жаңа конституция Испанияның ішкі бүкіл саясаты мен дипломатиялық қызметіне күрделі өзгерістер енгізді. Сол кезеңде жасалған корольдік декрет бойынша Испан демократиясына сай өзгерістер енгізілуі керек болды. Декрет Сыртқы Істер Министрлігінің мүшелері мен мемлекеттік парламенттің бірігіп жұмыс істеуін негіздеді. Жаңа конституцияға сай парламент барлық сырқы саяси органдардың жұмысын қадағалау құқығына ие болды.
Испания демократиялық мемлекет болғаннан кейін сыртқы саясатты бақылаудағы жаңа ұйымдар пайда бола бастады. Осындай органның бірі мемлекеттің сыртқы істерімен айналысатын мемлекеттік Секретариат.
Жоғарыда айтылған Корольдік декрет бойынша Испанияның Сыртқы Істер Министрлігінің атқаратын міндеттері келесідей:
1. Мемлекеттің сыртқы саясатын жоспарлау, оны бағыттау мен жүзеге асыру.
2. Халықаралық ұйымдар мен шет мемлекеттермен арақатынастарын ұлғайту мен оны сақтау.
3. Шетелде Испания мемлекетінің мүддесін қорғау.
4.
Шетелде орналасқан Испан
5.
Біртұтас сыртқы саяси
Жаңа
конституцияға сәйкес, Испанияның Сыртқы
Істер Министрлігіне
1990
жылы жаһандану процессі мен
Европа Одғының саяси
XX ғасырдың аяғында , Испанияның Сыртқы Істер Министрлігінің қызметіне адам құқығын қорғау , айналадағы ортаны сақтау, экономикалық даму жағынан артта қалған мемлекеттерге көмектесу, терроризм мен экстремизмге қарсы күш қолдану, ашаршылдық пен кедейшілікпен күресу және с.с. проблемаларды шешу сияқты жаңа міндеттерге ие болды. Осының бәрі , Испанияның Сыртқы Істер Министрлік қызметінің ұлғаюы мен жаңа бөлімшілердің пайда болғанын көрсетеді.
Постфранкистік периодтың бірінші кезеңінде Испанияның әлемдегі мемлекеттермен ара-қатынасын жақсарту жөніндегі сұрақ туындады. Ол үшін Испанияның Сыртқы Істер Министрлігі шетелде жаңа дипломатиялық және консулдық мекемелерді ашуымен қатар, министрлікте жаңа территориалды бөлімдері ұйымдастырылды.
1976
жылы сәуір айында Испанияда
министрлікті қайта құру
1978-1979
жылдарда жаңа конституция
Екіншіден,
министрліктің шеңберінде Европалық
Ұйыммен байланыстыратын Секретариат
құрылады. Әрине, осындай қадам Испания
мемлекетін Европалық Экономика
Ұйымының құрамына кіру үшін жасалған
еді. Интеграция жөнінде жүргізілген
келіссөздердің бірінші жылдарынан бастап,
оған қатынасатын бөлімдерді үйлестіру
керек екеніндігін көрсетті. Испания мемлекеті
Европалық Экономика Ұйымға кіргеннен
кейін, 1985 жылдың 28 тамызында жасалған
декретке сай, Европалық байланыстармен
айналысатын Секретариат енді Европалық
мәселелермен айналысатын Секретариатқа
айналды. Сонымен қатар халықаралық бірлестік
пен Ибероамерика мәселелерімен айналысатын
Үкімет Секритариаты құрылады. Ол он жыл
көлемінде жұмыс істеген.
2.2.
Испанияның қазіргі
таңда әлемдік
сахнада алатын орны
Испания Үкіметінің Сыртқы Істер Министрлігі құрылымын кеңейту үшін келесі қадамы НАТО-ға кіруі болды. 1982 жылы қауіпсіздік қарусыздандыру мәселесі мен айналысатын жалпы басқару органы құрылды.
Осыған байланысты Испанияның Сыртқы Істер Министрлігінің жаңа құрылымы пайда болды. Олар: Испанияның Сыртқы Істер Министрлігі, оған бағынатын министр кабинеті; дипломатиялық информациямен айналысатынг Басқару органы; сыртқы саясатты жоспарлау және оған анализ жасау кабинеті мен Сыртқы Істер Министрлігінің Жоғарғы Кеңесі. Министрге тікелей екі Мемлекеттік Секретариат- Евро Одағы мен сыртқы істер Секретариаты ( ЕОССС) және Ибероамерика мәселесімен айналысатын халықаралық Бірлестігінің Секритариаты ( ИХБС )кірді . ЕОССС-не қауіпсіздік пен сыртқы саясат мәселелерімен айналысатын арнайы миссия бағынады. Оның функциясына – Евро Одағының техникалық мәселелері мен Біріккен Ұлттар Ұйымы; қауіпсіздік пен қарусыздандыру; сонымен қатар, Европа, Солтүстік Америка, Африка, Азия , Тынықмұхит регионы мен Ибероамерика айналысатын географилық бөлімдері кіреді. ИХБС-ң құрамына ғылым мен мәдениет мәселесімен айналысатын Жалпы орталық кіреді. Осы министрлікке автономдық сипаты бар органдар:

- Испания
- Испания
- Испания
- Испания
- Испания
- Испания
- Испания
- Исмагил Тасимов и его вклад в открытие Горного училища
- Исмагулов Жумагали
- Исмаил Гаспринский
- ИСО – ны енгізудің кәсіпорынға тиімділігі
- Исория возникновения двойной бухгалтерии
- Исотрия развития автоматизации(бухгалтерского учета)
- Исотрия развития процессоров