Кабельдік байланыс желісі

БӨЛІМ 3

 

КАБЕЛЬДІК БАЙЛАНЫС ЖЕЛІСІ

 

Мазмұны:

1. Кабельдердің конструктивтік элементтері ; 
2. АТС кабельдік желісі;
3. Байланыс кабельдері;
4. Электірлік байланыс кабелдері конструкциялары элементтері;
5. Топтағы симметриялық кабель тарамдарының бұралуы;
6. Экрандар, қабықтар және қорғау қабаттары;
7. Кабельдік арматура

 

Кабельдердің конструктивтік элементтері

 

Кабелдер, сымдар және баулар элект энергиясын электр энергиясын электірлік және жарық дабылдық ақпараттарын беруге арналған электірлік бұйымдар. 

Кабель — бұл бір немесе бірнеше оқшауланған тарамнан (өткізгіш сымдары) тұратын, қорғау қабыршағы болуы мүмкін металдық немесе метал емес қабықпен жабылған это электірлік бұйым.

Өткізгіш сым - оқшауланылмаған бір тарамнан тұратын,  бір немесе бірнеше бұралған сымнан намесе бірнеше оқшауланған тарамнан тұратын, жеңіл метал емес орлған қабықпен және өріммен немесе тек қана талшық материалдарымен және сыммен оралып өрілген бұйым.

Бау — бұл оқшауланған жоғарғы майсқақтықпен тарам, ол әдетте жылжымайтын қондырғыларды қозғалмалы қондырғымен немесе жылжымалы қондырғыларды өз ара қосуға арналған бұйым.

Кабелдер, өткізгіш сымдар және баулар тоқ өткізетін тарамнан немесе оптикалық талшықтардан, оқшаулықтардан, қабықтан және сыртқы орамнан тұрады. 

5.1 Сүгіретте отандық өнеркәсіптерде жасалатын байланыс кабельдері классификациясы келтіріледі.

5.1 Сүгірет– Байланыс кабельдері классификациясы

 

Кабельдік желілер ауалыққа қарағанда үлкен эксплуатациялық сенімділікке ие болады, себебі олар қоршаған ортаның зиянды әсерлеріне (атмосфералық жауын шашын, жел және тағы басқалары) аз мөлшерде түседі және қауіпті және әр түрлі электр энергисын беру желілерінен,  электірленген темір жол желілерінен таралып кедергі келтіретін элетір магниттік өрістерден қорғалған. 

Кабельдік желілер ауалыққа қарағанда құрылысқа және пайдалануға кететін шығындарды есепке алғанда бір канал-километрге шаққанда   үнемді болып келеді; олар қала құрылысы және темер жол бойында өзгеріссіз болады.

Темір жол көлігінде кеңінен  таралған және қолданылады:

- Біріктірілген магистральдық желілер барлық магистральдық, жолдық және бөлімшелік байланыстарды, сонымен қатар автоматика және телемеханика тізбектерді ұйымдастыруға арналған.

- жергілікті байланыс желісінде (станциалық) абоненттік, стрелалық және басқа да темір жол түйіндері немесе станциялар шеңберінде қондыру қарастырылады. 

 

АТС кабельдік желісі

 

Кабелдер атқаратын қызметтері, қолдану саласына, оқшаулау түріне, төсеу тәсілдеріне, тарамдар конструкцияларына, материалдарына, қорғау қабаттарының конструкцияларына және тағы басқаларға сәйкес классифициялынады.

Темір жол АТС нысандарында жие  кездесетін кабельдерді атқаратын  қызметтеріне қарай  классифициялау және оларды топқа бөлу ыңғайлы:

• байланыс кабельдері;
• дабылды – шектеулік (автоматика және телемеханика кабельдері);
• күштік;
• бақылаушы.

Темір жол көліктерінде қолданылатын кабельдік желілер және байланыс тораптары, автоматикалар және телемеханикалар, қолдану саласына қарай бөлінеді:

Алыс байланыс желісі, тораптық түйіндер мен әр түрлі деңгейдегі тораптық станциялар арасындағы темір жол бойына төселеді, олардың негізінде магистралдық, жолдық және бөлімшелік алғашқы желілерді ұйымдастыруға қолданылады;

Станциялық өткізгіш сымдық байланыс желісі, темір жол танциясы және тү»індері шеңберінде төселетін, төменде көрсетілген байланыстарды ұйымдастыру үшін қолданылатын:

жергілікті жалпы технологиялық  байланыс желілер (абоненттік және қосу линиясы);

станциялық тарату және стрелалық байланыс;

екіші коммутациялау бөлімшелік оперативтік-технологиялық байланыс;

екі жақты қатты дауыс  шығаратып хабарлар беру  байланыс желісі;

мәліметтер беру информациялық—есептеу торабы (ИЕТ) абоненттік учаскесі.

Кабельдік желілер мен автоматика және телемеханика тораптары  желілерге және автошектеу тораптарына, , электрлік орталандыруға бөлінеді.

Автобөлшектеу кабельдік желілерге станциондық және жол бойы тораптары кіреді, оларға сонымен қатар оларға жоғарғы вольтты-дабылдық кабельдік ендірмелер жатады.

Кабельдер конструкциясы. Кабелдер бір немесе бірнеше оқшауланған тарамнан (өткізгіш сымдары) тұратын, қорғау қабыршағы болуы мүмкін металдық немесе метал емес қабықпен жабылған электірлік бұйым.

Кабельдердің жалпы  конструкциясы 5.2 сүгіретінде көрсетілген.

 

5.2 Сүгірет– Кабельдердің жалпы  конструкциясы

 

1. – жүрекше, конструкцияның негізі, белгіленген тәртіппен бұралған и топтастырылған тоқ өткізетін тарам (оптикалық талшық). Олар қостап немесе төртеуден және басқада түрлермен жұпталуы мүмкін.
2. – белдік оқшаулық. Қабықтарды жүргізгенде олар зақымдалудан қорғау үшін, тарамдар мен қорғау қабықтар аралығындағы кернеулерді  өсіру үшін, кабель тарамдары қоғалысына үлкен мән беру үшін қолданылады.
3. – Олар кабельдік қағаздардан, пластикалардан или резенкелінге маталардан жасалады.

Кабел тізбектерін сыртқы электір  магниттік өрістерден қорғау үшін экран қолданылады. Бұл үшін алюминдік, мыс немесе алюмополиэтилендік бойлық ленталарды белдік оқшаулаудың үстіне жабады.

4. – металдан жасалған қабық. Олар тарамдарды ылғалдан, әр түрлі химиялық заттардан қорғау үшін және түрлі механикалық әсерлерден сақтандыру үшін қолданылады. Ылғал өткізгіштігі жағынан ең сенімділері алюминиядан, қорғасын және құрыштан жасалған қабықтар болып табылады.

Қорғау қабықтары ретінде пластмассадан  және резинадан жасалған қабықтар қолданылуы мүмкін. Оларды егер тарамдар пластмассадан және резинадан жасалған материалдармен оқшауланған кезде қолданады.

Сонымен қатар полиэтилена құрышпен және алюмини ленталарымен  қосарланған металлопластмассалық қабықтар қолданылады. Кабельге үлкен майысқақтық қасиет беру үшін құрыш қабықтары гофриланылады.

Метал қабықтары жүрекшеге ыстық  жапсыру арқылы немесе дәнекерлеу әдісімен қабыстырылады.

Металл қабықтары битуммен жабылып үстеріне пластмасс шлангасы кигізіледі.

Пластмас қабықтары полиэтилен немесе поливинилхлоридтер мен жапсырылып, жүрекшеге шланга тәрізді қабыстырылады.

Қорғау қабықтарынан киін (4) қорғау жабулары орындалады: көпшік, брон, сыртқы жабу. Олар кабелдерді құрылыс – монтаждау жұмыстарын жүргізген кезде механикалық зақымдардан сақтандырады.

– көпшік, битум құрамдарынан, пластика ленталарынан, сіңірілген кабельдік қағаздардан, сіңірілген кабельдік иірілген жіптен жасалады.

5. – брондардың үш түрі болады, олар құрыштан немесе мырышталған құрыш лентелерынан (Б түрі); мырышталған құрыш жалпақ сымдардан(П түрі); мырышталған дөңгелек сымдардан (К түрі) жасалады.
6. – сыртқы жабу. битум құрамдарынан, битумдардан, сіңірілген шыны иірілген жіптерден, қабатталып жиналған талшықтардан, поливинилхлоридтық, полиэтилендік немесе поли-амидтық ленталардан, полиэтилендік шлангаларда және басқа да материалдардан жасалады. Бұл жабулар брон үстіне әр түрлі байланыста қабыстырылады.

Кабельдік материалдар.

Өткізгіш сым материалдары. Тоқ жүретін тарам ретінде қолданылады:

• маркасы ММ жұмсақ мыс;
• қатты алюмини сымы АТ.

Бұл маркалар электр тоғына аз кедергілермен сипатталады. ММ – да ρ = 0,01754 Ом·мм²/м; АТ - да ρ = 0,0295 Ом·мм²/м. Беріктік шегі ММ – да – 270 МПа АТ – да – 160 МПа.

Алюмини мысқа қарағанда аз тапшы, алайда коррозияға көп түседі және бірнеше көп кедергісі болады. Ол және үлкен контакталық кедергіге ие, бұл келісуді қиындатады. Сондықтан көбіне алюминии күштік кабельдерде қолданылады.

Оқшаулау  материалдары.

Тарамдар және басқа да конструкциялық элементтер бір бірінен оқшаулануы тиіс. Олар электірлік қасиеттерімен сипатталады.

- электрлік беріктікпен – Е_пр (полиэтилен – 30 кв/мм, полистирол – 40 кв/мм);

• жеке көлемдік кедергілермен– ρ, определяющим ток утечки в диэлектрикте ьоқтың ағып кетуін анықтайды (полиэтилен ρ = 10¹⁷ Ом·см);
• диэлектрлік өткізгіштігі – ε, толқындық қасиеттерімен және диэлектрлік шығындарды анықтайды (tgδ) (полиэтилен ε = 2,3, tgδ = 5·10^-4).

Қатты диэлектриктерден кабельдік байланыста кең тарағаны полиэтилен, стирофлекс, кабельдік қағаз, дабылдық - шектеулік – полиэтилен, күштікте – полиэтилен, поливинилхлорид, резенка, кабельдік қағаз.

 

Байланыс кабельдері

 

Қазіргі таңда байланыс кабельдері келесі белгілеріне қарай классифиялынады: қолдану саласына қарай,  қолдану жағдайларына, конструкцияларына және сысдардың өз ара орналасуына, берілетін жиелік спектріне, бұралу жүйесіне, қорғау қабықтары мен жабулары  түрлеріне, құрамына кіретін элементтерге, изоляцияның материалдары мен формаларына, берілетін кернеулерге қарай бөлінеді.

Қолдану саласына қарай байланыс кабельдері магистральдық, аймақтық (облыс ішінде), селолық, қалалық, сонымен қосуға және ендірмеге арналған болып бөлінеді. Сонымен радиостанция антендерін қоректендіруге арналған рдио жиелік кабельдері жасалады.

Қолдану жағдайларына қарай байланыс кабельдері классифициялынады:

- жер асты (оның кабельдік канализацияда, құбырларда, коллекторда, тонелдерде);

- су асты (өзендік, теңіздік);

- ілінетін (контакт тораптары бағандарында және жоғарғы вольтты автоблокировка желілерінде, ЭБЖ бағандарында, көпірлердің фермасында және тағы басқалар.

- астаушаларда және құбырларда төселетін;

- топырақтың үстімен, тереңдетіліп қазылған жер астымен немесе көпірлермен және жол бойымен төселгенде.

Конструкциясы және сымдардың өз ара орналсуына қарай кабельдер бөлінеді:

• симметриялық тізбек , олар состоящие из двух совершенно одинаковых в конструктивтігі және электрлік қатынастары жағынан екі бірдей оқшауланған сымдардан тұрады (5.1,а сүгірет);
• коаксиальдық тізбек, екі цилиндр біріктірілген оспен түрінде болады, бір цилиндр — (тегістей сым) екінші цилиндр ішінде орналасқан (сүгірет 5.3,б).

5.3 Сүгірет– Симметриялы және коаксиальды тізбек

 

Берілетін жиелік спектрлеріне байланысты :

• төменгі жиелікте 12 кГц дейін;
• жоғарғы жиелікте > 12 кГц.

Топта тарамдардың бұралуына қарай:

• кабелдер жұпты бұралуда;
• кабелдер төрттік (жұлдыздық) бұралуда.

Ортақ жүрекшеде бұралу тобында:

• кабелдердің оралып бұралуы;
• кабелдердің баулық бұралуы.

Қорғау қабы түріне:

• металмен (қорғасын, алюмини, құрыш);
• пластмассамен (полиэтилен, поливинилхлорид);
• метал пластмастық қабық (альпэт, сталъпэт).

Қорғау брондық жабу түрлеріне:

- кабель ленталық брон;

• кабель сымдық брон;
• джуттық немесе пластмас.

Құрамына кіретін элементтеріне қарай

- бір келкі;

- араластырылған.

Изоляция  материалдары мен бұралу

- ауа—қағаздық;

- кордельді- қағаздық;

- кордельді-стирофлекстік (полистирольдық);

- түгелдей полиэтилендік;

- қуыстық - полиэтилендік;

- баллон - полиэтилендік;

- шайбалық полиэтилендік және басқа оқшаулау.

Берілетін кернеулерге қарай бөлінеді:

- дабылды—шектеулік, предназначенные для работы номинальным переменным напряжением 380 В ауыспалы және и 700 В тұрақты кернеумен жұмыстарға арналған;

- бақылау кабельдер, 660 В дейін ауыспалы және 1000 В дейін тұрақты кернеулерге есептелген;

- күштік кабельдер для передачи и распределения электрической энергии от 660 В тан бастап ауыспалы кернеуден 500 кВ дейін тұрақты кернеуге дейінгі.

Таңбалау.

Таңбалауды  көрсететін негізгі классификациялық белгілері таңбалауда – шартты белгіленулерінде көрсетіледі.

КМ – коаксиальды магистральдық

МК – симметриялы магистральдық

МКА – магистральдық коаксиальдық араластырылған

ТЗ – симметриялы төмен жиелікті магистральдық байланыс

Т – жергілікті телефон байланысы

О – оптикалық кабель.

Байланыс кабельдерін таңбалауда бірінші тұрған әріп кабельдерді қолдану саласын анықтайды, ары қарай әріптер кабельдің ортасынан бастап конструктивтік элементтерін рет ретімен белгілейді. 

Кабельдерді таңбалауда  мыс тарамдар, тарамдарды қағазбен оқшаулануы (темір жол магистральдық кабельдерінен басқа), қорғасын қабы белгіленбейді.

Оқшаулау келесі әріптермен белгіленеді:   

С – стирофлекстік (полистирольдық)

П – полиэтилендік.

Қабықтар таңбаланылады

А – алюминидік қабық,

Ст – құрыштық гофриланған,

П – полиэтилендік,

В – поливинилхлоридтық.

Брондық жабулар әріптермен белгіленіледі:

Б – құрыш лента,

К – құрыш дөңгелек сым,

П – жазық сым.

Мысалға: кабель МКПАБ 7х4х1,05

Бұл таңбалар көрсетеді: жоғарғы жиеліктегі симметриялы магистральдық кабель полиэтилендік изоляциамен тарамдары алюминдік қабықты, брондық құрыш лентамен жабу , 7 төртігі болады, тоқ жүретін тарамның диаметрі 1,05 мм.

 

Элементы конструкции  электрических кабелей связи

 

Кабель тарамдары. Көптеген кабель маркаларын дайындағанда тоқ өткізгіш тарамдары ретінде маркасы ММ болатын, жеке кедергісі 0,01754 Ом·мм²/м жұмсақ мыс сымдары және маркасы АТ қатты алюмини сымдары қолданылады.

Тоқ өткізгіштік тарамдар негізінде  дөңгелек формадағы мыстан жасалады диаметрлері 

0,8; 0,9; 1; 1,05; 1,2 мм – көп каналды байланыс кабелдері;

0,32; 0,4; 0,5; 0,6; 0,7 – жергілікті байланыс кабелдері.

Кей жағдайларды алюмендік  мыстық қолданылады, ал су астымен жүргізілетін кабельдерде беріктігін күшейту үшін тарамдар көп сымдылыққа ауыстырылады.

Тегіс цилиндірлік сымтармен  қатар (сүгірет 5.4,а) аса күрделі конструкциядағы сымдар қолданылады. Жоғары майысқақтықты және механикалықтық беріктікті талап етілетін кабельдерде тоқ өткізілетін тарамдар бірнеше сыммен бұралады (сүгірет 5.4,б) (көбіне 7, 12, 19 және т. б.).

Сонымен қатар конструкциялары  құрыш-мыс БҚМ, құрыш-алюмини БҚА, алюмини—мыс. болатын биметалдық сымдар (сүгірет 5.4,в). Су асты кабельдерінде әр түрлі қималардан тұратын  көп сымды тарамдар қолданылады (сүгірет 5.4,г). Ондай тарамдардың ортасында жуан сым өткізгіш болады, оралым жіңішке сымдардан тұрады. 

 

5.4 Сүгірет – Кабель тарамдары

 

Көрсетілген тоқ өткізетін тарамдар симметриалық кабельдерде коаксиалдық  кабелдің ішкі сымы ретінде қолданылады.

Коаксиалдық кабелдерлі дайындағанда «жалт» түріндегі қабықты қолдану көп тараған, себебі бұлар жоғарғы технологиялықпен, электрлік бір келкілікпен сипаталады (сүгірет 5.5)

5.5 Сүгірет – Қабық «жалт» түрінде

 

Сонымен қатар сыртқы қабық ретінде  спиралдық ленталар,  гофриралық құбырлар немесе мыс сыммен өрілген түрде болады.

Коаксиалдық кабелдерді жобалағанда D/d қатынасын есепке алуға үлкен мән беріледі, мұнда D – сыртқы диаметр, d – ішкі сымның диаметрі, коаксиалдық кабелдерде α өшу бұл қатынасқа тәуелді және әр бір материалдар үшін бұл қатынастың оптимальдық мәні болады. Мыс жұбы үшін қатынас D/d = 3,6, ал алюминии үшін D/d = 3,9. Егер кабелде оқшаулау болатын болса, онда қатынас ε тәуелді болады. Сонымен ε өсуімен D/d мәні өсуі тиіс.

Тарамдар изоляциясы. Материалдар, кабельдердің конструктивтік элементтерін оқшаулау үшін, тиесілді электірлік қасиеттері болуы тиіс, майысқақ болуы, механикалық берік және кабельдік өнеркәсібінде технологилы болуы тиіс. Электрлік қатынаста оқшаулау қасиеттері келесі параметрлермен анықталады: электрлік беріктікпен U, жеке электірлік беріктікпен ρ, диэлектрикте тоқ ағуын сипатаумен; диэлектрикалық өткізгіштікпен ε,

Оқшауладың көптеген  түрлері  болады. Оқшаулау жақсы деп есептелінеді, онда егер онда ауа көп болатын  болса (ε→1, tgδ→0).

Көбіне байланыс кабелдерінде келесі оқшаулау қолданылады:

• ауалық-қағаздық (құбырлық-қағаз), кабельдік қағаз лентасынан жасалған;
• кордельдік-полистирольдық;
• кордельдік-құбырлық (кордел үстінде полиэтилендік құбыр);
• кордельдік-қағаздық;
• тегістей пластмасса – тегістей полиэтилен қабатарымен немесе поливинилхлорид;
• қуыстық-қағаздық (қағаз қабаттарынан);
• қуыстық-полиэтелендік;

- жуан пластмасс құбырларынан баллонндық (5.6 сүгірет);

5.6 Сүгірет– жуан пластмасс құбырларынан баллонндық оқшаулау

 

-    баллоннды-кордельдік (5.7 сүгірет);

5.7 Сүгірет – Баллоннды-кордельдік оқшаулау

 

-    шайбалық (5.8 сүгірет);

5.8 Сүгірет – Шайбалық оқшаулау

 

Сонымен қатар басқа да әр түрлі  тарамдарды оқшаулаулар болады.

Алыс байланысқа қолданылатын кабельдер  үшін кордельдік-полистирольдық оқшаулауды қолдану кең қолданыс тапты, жоғарғы жиеліктегі кабельдер ондай оқшауламен озық электірлік қасиеттерге ие болады.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Топтағы симметриялық кабель тарамдарының бұралуы

 

Байланыс кабельдерінде тарамдар топтарға бұралады. Бұл өз ара әсерлерден және сыртқы күштік тізбектердің сақтандыру мақсатында жасалады. Бұралу тарамдардың қажетті майысқақтығын қамтамасыз етеді.

Келесі бұралу тәртіптері болады:

- жұптық бұралу – екі оқшауланған тарам қ 70.300 мм. қадаммен бұралады. Егер бұралу тәсілдері әр түрлі болса жұптар арасындағы өз ара әсерлер азаяды. (5.9 Сүгірет);

5.9 Сүгірет – Парная скрутка

 

-    жұлдыздық немесе төрттік бұралу– 4 оқшауланған тарамдар квадрат іші бұрыштарында орналастырып және 150÷300 мм қадаммен біріктіріліп бұралады(5.10 Сүгірет);

5.10 Сүгірет – Жұлдыздық бұралу

 

Тізбек қарама қарсы  1-3, 2-4 тарамдарынан құралады. Әр түрлі төрттің тізбектері арасындағы өз ара әсерлер олар бірдей емес қадаммен бұралғанда азаяды.  Тізбектердің ара қашықтығы төрттікте, жұпқа қарағанда үлкен болып келеді, сондықтан сиымдылық аз болады, нәтижесінде өткізгіштердің өз ара әсерінен туындайтын тізбектің өшуі азаяды.

Жұбтық бүралу жергілікті байланыс кабельдерінде қолданылады. Сондай ақ оларды сандық беру жүйелерінде  қолдану тиімді болып келеді.

Жұлдыздық бұралымдар 252 кГц дейінгі диапазонда өз ара өрістерден қажетті көлемді қорғауды қамтамасыз етеді. Жұлдызды бұралымдар көп каналды кабелдер дайындағанда, сонымен қатар жергілікті байланыста қолданылады.

- Екі жұптық бұралу. Алдын ала бұралған жұптар бірге бұралады және олар екі жұптық бұралымды құрайды  (5.11 Сүгірет).

5.11 Сүгірет – Екі жұптық бұралу

 

-    Екі жұлдыз. Екі топ жұпталып, әр түрлі қадамда бұралады (5.12 Сүгірет).

5.12 Сүгірет– Екі қабат  жұлдыз

 

-    Сегіздікпен бұрау. Жүрекше айналасында сегіз оқшауланған тарам орналасады (5.13 сүгірет).

5.13 Сүгірет – Сегіздікпен бұрау.

 

Олардан екі төрттік құралады – бірі тақ тарамдардан , екіншісі – жұп.

Кабел жүрекшесін жасақтау үшін топтар ортақ жүрекшеге оралып немесе буындалып бұралады.

В повивной скрутке ВЧ және НЧ магистральдық байланыс связи кабельдері оралып бұралуында топтар группы концентрициалық қабатпен (оралумен) орталық оралым айналасына орналасады, олар 1÷5 топтардан тұрады. Аралас оралымдар топтар арасындағы өз ара әсерлерді азайту үшін қарма карсы жаққа қарай бұралады. Есептеу ортасынан басталады, ал әр бір келесі оралымда, алдыңғы оралыммен салыстырғанда  алты топқа артық болады (n+6, n – алдыңғыдағы топтар саны). Егер бірінші оралымда 1 топ болатын болса, онда екіншісінде олар 5 және әрі қарай заң бойынша n+6.

Буындық бұралулар тек қана жергілікті байланыс (қалалық) кабельдерінде қолданылады. Топтар алдымен бауға бұралады.

Баудың екі түрі жасалады:

• элементарлы 10 жұптан тұратын (немесе 5 төрттік);

- басты, 50 немесе 100 жұптан тұратын (25 немесе 50 төрттік).

Бір еклкі кабельдік бұралымда кабелдерде оралым жасақтауға бес орталық оралымды 1, 2, 3, 4 және 5 топтарымен әр түрлі формадағы оралымдар қолданылады. Топтар саны әртүрлі болғанда орталық оралымның диаметрі формуламен табылады:

                                                                                                   (5.1)

мұнда d – топтар диаметрі; п – орталық оралымдағы топтар саны (2 - 5).

 

 

 

 

 

Экрандар, қабықтар және қорғау қабаттары

 

Қабельдердің қабықтары мен қорғау қабаттары тарамдар изоляцияларын ылғалдардан сақтайды және кабельдерді тасымалдау, төсеу және пайдалану  барысында механикалық бүлінеуден қорғайды.

Жүрекше спираль түрінде немесе оны бойлай қағаздан, пастмассадан жасалған немесе резиналық  лентелер немесе пластмастық қабықпен оралады, олар белдік оқшаулау жасақтайды.  Белдік оқшаулау жүрекшені бекітеді және олардың формасын сақтайды, кабельдік бұйымдарды жасағанда тарамдар изоляциясын механикалық және жылулық зақымдалуынан сақтандырады.

Тарамдар изоляциясының материалдарына және қабықтары мен кабельдік бұйымдардың конструкциялық ерекшеліктеріне байланысты белдік оқшаулықтарды жасақтау үшін  полиэтилендік, поливинилхлоридтік, полиамидалық неиесе оларға тең келетін пластмассалық ленталар немесе пленкалар, сонымен қатар кабельдік қағаздар резенка қосылған маталар және өрт таралмайтын поливинилхлоридтік пластикат изоляциясы қолданылады.

Белдік оқшаулықтар әр келкі  екі ленталардан немесе поливинилхлоридтік пластикат изоляциясы және  полиэтиленнен жасалуы мүмкін.

Экрандар кабельдерде, өткізгіш сымдарда және бауларда және автоматика мен телемеханика тізбектерін сыртқы және ішкі (өз ара) электромагниттік әсерлерден сақтандыруға арналған.  Күштік жоғарғы вольттық кабельдерде экрандар электір өрістерін тегістеу қызметін. Дабылдарға және шектеуге арналған кабельдерде, сонымен қатар байланыс кабельдерінде  алюминдік және қорғасын қабықтары экран функциясын атқарады.

Байланыс кабельдерінде жүрекшені  немесе олардың жекелеген топтарын (жұп, төрттік, бау) экрандау производится алюминдік, алюминдік гофрировандық, мыс немесе құрыш ленталары, алюмополиэтилендік ленталары, металданған қағаз көмектерімен атқарылады.

 

Кабельдік  арматуралар

 

Кабельдік арматурала – бұл әр түрлі мақсаттағы кабельные муфталар (ұштық, қосатын, тарамдалатын, газ өткізбейтін және тағы басқалар), кабельдік жәшіктер, бокстар, таратқыш қораптар, магистральдық байланыс шкафы (МБШ) және басқа да конструкциялар..

Муфталар құрылыстық ұзындықтағы кабель кесінділерін қосуға және ұштық бөлшектеуге, ұштық кабельдік қондырғылар, кабельдерді ұзартуға және олардан басқа да мақсаттарға пайдалынады.

Қыздырылып отырғызылатын трубкалар (РМ РУТ модифициялынатын) кабельдердің металдық қабыршақтарын және муфталарды жер қабаты немесе кабелдердің монтаждалып қосылған жерлерін электрохимиялық коррозиядан қорғайды.

Бокстар  кабельді қала аралық, кіріспе кабельдердің ұштық қондырғысы болып табылады. Оларды автошектеу дабылдық нүктелері релелік шкафтарында кабельдерді монтаждау үшін қолданылады. 

Кабельдік жәшіктер кабельдік желілінің ауалыққа өтетін жерлерінде қолданылады.

Кабельдік шкафтар кабельдік желілерде киоска орнына қолданылады, ал ауа сым өткізгіш байланыс  желілерінде – кабельдік жәшік орнына қолданылады (олардың ішінде желілік қорғау және келісілетін қондырғылар орналастырылады).

Жол бойындағы жәшіктер олрда жол бойында орналасқан және релелік трансформаторлар, реле, реакторов, жол бойындағы реостаттар және де басқа аппаратураларды орналастыруға арналады. 

Таратылу  қорабтары он жұпты жергілікті телефондар тораптарын, қораптан абоненттің телефон апараттарына дейін төселетін бір жұпты кабельдерге қосуға арналады.

Кабельдік құбырлар жерге төсегенде бір бірімен қосылатын жеклеген қыбырлардын жинақталады (монтаждалады).

Күштік құрылғылар (құдықтар мен қораптар) кабельдерді созуға және монтаждауға арналады, сонымен қатар қолдану процестері кезінде олардың жағдайларын тексеріп отыруға және болған ақауларды жөндеуге арналады.

Кабельдік құрылғыларға кабельдерді  және оларда кабельдік арматураларды  монтаждауға арналған, сонымен қатар кабельдік канализациялар, коллекторлар, тонелдер, қораптар, эстакадалар мен жер асты және жер үсті қызмет көрсетілмейтін күшейткіш және регенерациялық (НУП, НРП) пунктер, коррозядан және электромагниттік әсерлерден қорғау қондырғылары жатады.

Темір жол құрылысында қолданылатын кабельдер келесі топтарға бөлінеді:

1. Алыс байланыс кабельдері. Темір жолдағы симметриялы жоғарғы жиеліктегі магистральдық байланыс кабелі. Кабелдердің бұл топтары каналдардың тональдық жиеліктеріндегі магистральдық,  жолдық және бөлімшелік байланыстарын, төменгі жиеліктегі бөлімшелік байланыс каналдарын және автоматика және телемехника тізбетерін ұйымдастыруға қолданылады.  Олар ВЧ және НЧ төрттігінде құралады.  (МКБА мыстық тарамдармен, СЦБ – ТЗ қондырғыларында, для телефондық и телеграфтық қондырғыларға): -магистральдық жоғарғы жиеліктегі байланыс кабельдері. Кабельдің бұл топтары 12500 км дейін қашықтыққа магистральдық (қалааралық) байланысты ұйымдастыруға арналған. Олардың алдыңғылардан айырмашылығы, кабельдегі барлық төрттік жоғары жиелікте болуы Их отличие от предыдущих в том, что все четверки в кабеле высокочастотные. (МКС –кордельді-стирофлекстік, МК – кордельді-қағаздық, МКП – полиэтилендік изоляция). Негізінде сырқы келеңсіз әсрлерге аз мөлшерде түсетін жол бойларына төселеді  - төмен жиеліктегі көп каналды байланыс кабелдері. Ондай кабельдер телефондық және телеграфтық тораптарда, ауа желілері кіріспе тізбектері қондырғыларында, ауа тораптары кабельдік ендірмелерінде, телефон станциялары арасындағы қосылғыш тораптарда қолданылады.
2. Жергілікті телефондық желілеріндегі кабельдері. Бұл топтағы төменгі жиеліктегі кабельдер АТС-ты абоненттермен қосуға қолданылады, ал шағын қашықтықта (3 – 5 км дейін) - телефон станциялары арасындағы қосылғыш тораптарда қолданылады.. (ТГ, ТБ, ТК, ТП…):
3. Коаксиальдық кабельдер. ТЧ каналдар саны мыңнан асқан және теледидарды көп каналды байланыстарды ұйымдастыруға жие қолданылатын ішкі және сыртқы диамерлері тиісінше 2,6 және 9,4 мм болатын орташа түрдегі коаксиальды кабельдер , сонымен қатар орташа және кіші өлшемдегі рарластырылған жұптар. (1,2/4,6 түрлер). (КМ…).
4. Оптикалық байланыс кабельдері, өздерінің мақсаттарына байланысты төрт топқа бөлуге болады – қалааралық, қалалық, нысандық және су асты.
5. Станциалық кабельдер. 160 және 60 кГц тиесілді жиелік диапазондарында жұмыс атқаратын аппаратураларды монтаждауға арналған (ВЧС-160), 160 кГц дейінгіжиелік диапазондарында жұмыс атқаратын жоғарғы жиеліктегі станциалық кабельдер); КМС және КСВ – симметриалық станциалық, 12-552 кГц (КМС) және 12-250 кГц (КСВ) берілу жиелілігімен жоғары жиелік жүйелер құралдарын монтаждау үшін қолданады. 
6. Дабылдық-шектеулік кабельдері, стрела электір қозғалтқыш құралын, бағдар шамдарды, РЦ, релелік сызбалар және басқа да АТ қондырғыларын, сонымен қатар басқару және бақылау дабылдарын қоректендіру үшін берілетін азғантай мөлшерде электір энергиясын беруге арналған.  (СБ…).
7. Күштік және бақылау кабельдері. Кернеуі және тоқтары бойынша жоғары болып келетін элект энергияларын беру және таратуға арналған. Мысалға ғимараттар ішінде электір қоректенуші қондырғылар арасында, аккумуляторлық батареялар, релелік стативтер, пульт – манипуляторлар және басқа да құрал жабдықтар арасында тізбектерді монтаждауға қолданылады, (ВРГ – мыс тарамдармен, резина оқшаулаумен және поливинилхлоридтік оқшаулаумен изоляцией, ВВГ – мыс тарамдармен, поливинилхлоридтік оқшаулаумен поливинилхлоридтік қабық,  НРГ – мыс тарамдармен, резина оқшаулаумен және резина қабық, СРГ – мыс тарамдармен, резина оқшаулаумен және қорғасын қабық).