Кызметтер көлемі және байланыс жүйенің даму жоспары
1 ҚЫЗМЕТТЕР КӨЛЕМІ ЖӘНЕ БАЙЛАНЫС ЖҮЙЕНІҢ ДАМУ ЖОСПАРЫ
- Осы бөлімде байланыс жүйенің келесі даму көрсеткіштері есептеледі:
- Жүйенің телефон тығыздығы;
- Жоспар кезеңіңде сыйымдылықты енгізу және қажетті күрделі қаржы;
- Жоспар кезеңіңің сонындағы телефон аппараттардың саны.
Байланыс құралдардың даму процесінде байланыс жүйенің құрамында маңызды сандық және сапалық өзгерістер болып жатады. Байланыс құралдардың қол жетімділігінің жоғарлауында, байланыс бекеттердің тұтынушыларға жақындауында және байланыс орнату уақытының көбеюінде бұл даму процесі өз-өзін білдіреді.
Жүйедегі 100 тұрғынға келетін телефон тығыздығы:
ТП = N / Н • 100 (ТА/100тұр) (1.1.1)
N – ағымдағы (жоспарлы) кезең сонындағы телефон аппараттардың жалпы саны, мың аппараттар.
Н – ағымдағы (жоспарлы) жылдағы халықтың саны, мың адам.
Телефон тығыздығы ағымдағы және жоспарланған кезең бойынша есептеледі:
ТП тек = N кг тек / Н ∙ 100 =249400/1000/760*100 = 32,81 (1.1.2)
ТПпл=(Nкгтек*ПТП)/(Н*Iнас)*
ПТП – телефон тығыздығының өсуі
(9,3+100)/100 =1,093
І нас - болжам кезеңіндегі халықтың өзгеру индексі
Жоспарланған кезеңңің соңындағы телефон аппараттар саны:
Nкг пл = (ТПпл • Н•Iнас )/ 100 = (35,76*760*1,003)/100 = 272,59 мың ТА (1.2)
ТПпл – жоспарланған кезең бойынша 100 тұрғынға келетін телефон тығыздығы, (ТА/100 тұр.)
Н – ағымды жылдағы халықтын саны (мың адам)
Iнас – халық санның өзгеру индексі
Жоспарланған жылда телефон аппараттардың өсімі:
DNпл = Nкг пл – N кг тек =272,59- 249,4 = 23,19 мың дана (1.3)
Nкг пл – жоспарланған кезеңңің сонындағы телефон аппараттар саны, мың дана
N кг тек – ағымды кезеңңің сонындағы телефон аппараттар саны, мың дана
Соның ішінде квартал бойынша:
DNпл i = DNпл • х% / 100%, (1.4)
DN пл 1 кв = 23,19*45/100=10,43
DN пл 2 кв = 23,19*20/100=4,64
DN пл 3 кв = 23,19*25/100=5,80
DN пл 4 кв = 23,19*10/100=2,32
x% - квартал бойынша жүйедегі сыйымдылықты енгізу
Жалпы күрделі қаржының сомасы:
Sк.в. = DNпл • КВуд=23,19*24 мың тг/ном=556560 мың тг (1.5)
КВуд – күрделі қаржының салмағы (тг/ном.);
DNпл - жоспарланған жылда телефон аппараттардың өсімі
Сонын ішінде квартал бойынша:
Sк.в.1 = 10,43*24000=250320
Sк.в.2 = 4,64*24000=111360
DNпл I – жоспарланған жылда квартал бойынша телефон аппараттардың өсімі;
КВуд - күрделі қаржынын салмағы (тг/ном.)
Ағымдағы кезеңде тұтынушылар топтары бойынша телефон аппараттардың орташа жылдық саны:
Nср тек нас = Nкг тек • УВТА i/100 =230,4*94,6/100=217,96
Nср тек орг = Nкг тек • УВТА i/100=230,4*4,1/100=9,45
Nср тек = Nкг тек • УВТА i/100=230,4*1,3/100=2,99
Nср тек –ағымдағы кезеңде телефон аппараттардың орташа жылдық саны (дана);
УВТА i – тұтынушылар топтары бойынша ағымдағы кезеңде телефон аппараттардың (ТА) салмағы.
Тұтынушылар топтары бойынша ағымдағы кезеңнің сонындағы телефон аппараттардың саны:
Nкг тек нас = Nкг тек • УВТА i/100 =249,4*94,6/100=235,93
Nкг тек орг = Nкг тек • УВТА i/100=249,4*4,1/100=10,23
Nкг тек = Nкг тек • УВТА i/100=249,4*1,3/100=3,24
Nкг тек– ағымдағы кезеңңің сонындағы телефон аппараттардың саны.
Тұтынушылар топтары бойынша жоспарланған жыл соңындағы телефон аппараттардың саны:
Nкг пл нас =235,93+23,19*94,1/100=257,75
Nкг пл орг =10,23+23,19*3,8/100=11,11
Nкг пл такс =3,24+23,19*2,1/100=3,73
Nкг тек i - тұтынушылар топтары бойынша ағымдағы кезеннің соңындағы телефон аппараттардың саны (дана);
DNпл – жоспарланған жылда телефон аппараттардың өсімі (дана);
di – тұтынушылар топтары бойынша телефон аппараттар өсімінің салмағы (%).
Ағымдағы кезеңде мың тұрғынға келетін таксофондардың саны:
Nтакс. тек. = (Nтакс кг тек /Н) • 1000=3,24/760*1000=4,26
Nтакс кг тек – ағымдағы кезең соңындағы таксофондардын саны (мың дана).
Жоспарлы кезеңде мың тұрғынға келетін таксофондардың санын анықтаймыз
Nтакс. пл. = (Nтакс кг пл /(Н• Iнас)) • 1000=3,73/760*1,003*1000=4,89
Nтакс кг пл – жоспар кезең сонындағы таксофондардың саны (мың дана)
Есеп нәтижелерін кестеге енгіземіз.
Кесте 1.1. Байланыс жүйенің даму жоспар-болжамы
Көрсеткіштер |
Ағымдағы |
Жоспарланған |
Өзгерістер | |
Абсолюттік |
Қатынасты | |||
1. Жыл сонындағы ТА саны, мың дана Сонын ішінде: |
249,40 |
272,59 |
23,19 |
109,30 |
|
235,93 |
257,75 |
21,82 |
109,25 |
|
10,23 |
11,11 |
0,88 |
108,60 |
|
3,24 |
3,73 |
0,49 |
115,12 |
2. 100 тұрғынға келетін телефон тығыздығы |
32,81 |
35,76 |
2,95 |
108,99 |
3. 1000 тұрғынға келетін таксофондар саны |
4,26 |
4,89
|
0,63 |
114,79 |
Қорытынды: Бірінші бөлімде ірі кәсіпорынды қарастыра отырып, оған ағымдағы жыл мен жоспарланған кезеңге кәсіпорында көрсетілетін қызметтер көлемі мен байланыс жүйесінің даму жоспары есептелінді. Жыл соңындағы телефон аппараттар саны мен 100 тұрғынға келетін телефон тығыздықтарын салыстырып қарастырдық. Мұнда телефон аппараттарының саны 249,40 құраса, келесі жоспарланған жылда 272,59 телефон аппаратына артатыны күтілуде.
2 НЕГІЗГІ ҚЫЗМЕТТЕН ТАБЫС ЖОСПАРЫ
Бөлімде келесі көрсеткіштер есептеледі:
- Қосымша құн салығын есепке алып және есепке алмай тұрғындардан, мекемелерден абоненттік төлем түрінде түсетін табыс;
- Таксофондардан түсетін табыс;
- Телефон аппараттарды орнатқан үшін түсетін табыс;
- Басқа табыс түрлері.
Тұтынушыларға өткізілген қызметтердің барлық көлемі үшін тарифтерге сәйкес байланыс кәсіпорындардың алатын табысы - байланыс құралдарды пайдаланғаннан түскен табыстың жалпы сомасын құрайды. Бұндай табыс негізгі қызметтерден түскен табыс деп аталады.
Телефон аппараттардың және таксофондардың орташа жылдық өсімі жоспарланған кезеңде:
DNпл.’ = DNпл. /2=23,19/2=11,60 (мың ТА) (2.1)
Ағымдағы жылда күтілген орташа абоненттік төлем тұрғындар бойынша:
mнас = АПнас / Nср нас=402100/217,96=1844,83
АПнас – ҚҚС есепке алғанда тұрғындардан түскен абоненттік төлем, мың тенге;
Nср нас – тұрғындар бойынша орташа жылдық телефон аппараттар саны.
Ағымдағы жылда күтілген орташа абоненттік төлем мекемелер бойынша:
mорг = АПорг / Nср. орг=143300/9,45=15164,02
Nср. орг – мекемелер бойынша орташа жылдық телефон аппараттар саны,
АПорг – ҚҚС есепке алмағандағы мекемелерден түскен абоненттік төлем, мың тенге.
Ағымдағы жылда күтілген орташа абоненттік төлем таксофондар бойынша:
mтак. = СТ. / Nср.такс =45120/2,99=15090,30
СТ. – ҚҚС есепке алғандағы таксофондардан түскен табыс, мың тенге;
Nср. такс –таксофондардын орташа жылдық саны
Тұтынушылар топтары бойынша жоспарланған кезеңде абоненттік төлем түрінде алынатын табыс:
Дпл. i = (Nкг тек i + DNпл.’ * d i/100) * mi * I (2.5)
Дпл. нас = (235,93+11,60*94,1/100) *1844,83 * 1,06=482711,45
Дпл. орг = (10,23+11,60*3,8/100) *15164,02 * 1,06=171520,95
Дпл. такс = (3,24+11,60*2,1/100) * 15090,30 * 1,06=55722,68
Nкг тек i - жыл басындағы тұтынушылардың i тобы бойынша телефон аппараттардын саны ( мың дана);
mi – тұтынушылардың i тобы бойынша ағымдағы кезеңдегі орташа абоненттік төлем (тенге);
I – бағаның өсу индексі (инфляция).
Жоспарланған кезеңде телефон аппараттарды орнатудан түскен табыс:
Дуст. нас = 12500* (23,19*94,1 /100) * 1,06=289138,71
Дуст. орг = 18500 * (23,19*3,8 /100) * 1,06=17280,72
Плi – телефон аппаратты орнатқан үшін орташа жылдық төлем (тенге)
DNпл.i – тұтынушылар топтары бойынша жоспарланған жылда телефон аппараттардың өсімі (мың. дана)
Ағымдағы кезеңдегі жалпы табысы (мың тг) :
Добщ. тек. = АПнас + (АПорг * ҚҚС’) +CТ. + ПДтек =
402100+(143300*1,12)+45120+
ҚҚС’ = (ҚҚС +100) /100, мұндағы ҚҚС – қосылған құн салығы.
ПД – табыстың басқа түрлері, мың тенге
Ағымдағы кезеңдегі табыстың басқа түрлерінің :
dпр. = ПД / Добщ. тек.. =20150/627866=0,0321
Жоспарланған кезеңдегі жалпы табысы:
Добщ. пл. = Дпл.нас. + (Дпл. орг * ҚҚС’)+Дпл. так
(2.9) Добщ. пл. = 482711,45+(171520,95+1,12)+
Дпл нас - жоспарланған кезеңде тұрғындардан абоненттік төлем түрінде түсетін табыс, мың тенге;
Дпл. орг – жоспарланған кезеңде ҚҚС-ті есепке алмағанда мекемелерден түсетін табыс, мың тенге;
Дпл. такс – ҚҚС-ті есепке алғанда жоспарланған кезеңде таксофондардан түсетін табыс.
Табыстың басқа түрлері (ҚҚС-ті есептегенде):
Дпр. пл. = (Добщ. пл. • dпр.)/ (1- dпр)=(730537,59*0,0321)/(1-0,
Добщ. пл. – жоспарланған кезеңдегі жалпы табысы, мың тенге;
dпр – ағымдағы кезеңдегі табыстың басқа түрлерінің салмағы.
Жоспарланған кезеңдегі өткізуден тыс табыс:
Д вн. пл = ВД* I= 12126*1,06=12853,56
ВД – сатудан тыс табыс.
Жоғарыда шыққан есептерді белгілі кестелерге енгіземіз. Жетіспеген көрсеткіштерді пропорция бойынша анықтаймыз.
Кесте 2.1. Ағымдағы кезеңдегі ҚҚС анықтау
Табыстың атауы |
ҚҚС-сіз табыс |
ҚҚС |
ҚҚС-пен табыс |
1.Абоненттік төлемнен барлығы: Сонын ішінде:
|
502317,85
359017,85 143300 |
60278,15
43082,15 17196 |
562596
402100 160496 |
2. Таксофондардан жинақ: |
40285,71 |
4834,29 |
45120 |
3. ТА орнатудан барлығы: Сонын ішінде:
|
129015,71
119285,71 9730 |
15481,89
14314,29 1167,6 |
144497,6
133600 10897,6 |
4. Табыстың басқа түрлері: |
17991,07 |
2158,93 |
20150 |
БАРЛЫҒЫ: |
689610,34 |
82753,26 |
772363,6 |
Кесте 2.2. Жоспарланған кезеңде ҚҚС анықтау
Табыстын атауы |
ҚҚС-сіз табыс |
ҚҚС |
ҚҚС-пен табыс |
1.Абоненттік төлемнен барлығы: Сонын ішінде:
|
602513,31
430992,36 171520,95 |
72301,6
51719,09 20582,51 |
674814,91
482711,45 192103,46 |
2. Таксофондардан жинақ: |
49752,39 |
5970,29 |
55722,68 |
3. ТА орнатудан барлығы: Сонын ішінде:
|
275440,28
258159,56 17280,72 |
33052,84
30979,15 2073,69 |
308493,12
289138,71 19354,41 |
4. Табыстын басқа түрлері: |
21632,13 |
2595,86 |
24227,98 |
БАРЛЫҒЫ: |
949338,11 |
113920,59 |
1063258,6 |
Кесте 2.3. Негізгі қызметтен түскен табыс жоспары
Көрсеткіштер |
ҚҚС мың. тг. |
ҚҚС-сіз табыс |
Табыстың өзгеруі | |||
Ағымдағы |
Жоспарланған |
Ағымдағы |
Жоспарланған |
абсолюттік |
қатысты | |
тұрғындардан: мекемелерден |
562596
402100
160496 |
674814,91
482711,45
192103,46 |
502317,85
359017,85
143300 |
602513,31
430992,36
171520,95 |
100195,46
71974,51
28220,95
|
119,95
120,05
119,69 |
2. Таксофондардан алымдары |
45120 |
55722,68 |
40285,71 |
49752,39 |
9466,68 |
123,50 |
3. ТА орнатудан түскен табыс барлығы: Сонын ішінде: - тұрғындардан мекемелерден |
144497,6
133600
10897,6 |
308493,12
289138,71
19354,41 |
129015,71
119285,71
9730 |
275440,28
258159,56
17280,72
|
146424,57
138873,85
7550,72 |
213,49
216,42
177,60 |
4. Табыстын басқа түрлері: |
20150 |
24227,98 |
17991,07 |
21632,13 |
3641,06 |
120,24 |
БАРЛЫҒЫ: |
772363,6 |
1063258,6 |
689610,34 |
949338,11 |
259727,77 |
137,66 |
Қорытынды: екінші бөлімде негізгі қызметтен алынған табыс жоспары есептелінді. Қосымша құн салығын есепке ала отырып және ҚҚС-сыз тұрғындардан, мекемелерден, абоненттік төлем түрінде түсетін табысты, таксофондардан түсетін табысты, телефон аппараттарын орнатудан түсетін табыстар мен басқа да табыс түрлерін жеке жеке есептеп алдым. Бұл бөлімде ағымдағы кезеңдегі ҚҚСты және жоспарланған кезеңдегі ҚҚСты анықтадым. Және барлық көрсеткіштердің негізгі қызметтен түскен табыс жоспарын анықтадым. Бұл жерде менде жоспарланған кезеңдегі ҚҚС ағымдағы кезеңдегі ҚҚС-қа қарағанда біршама көбірек болды.
3 ПЕРСОНАЛ ЖӘНЕ ЕҢБЕК АҚЫ
Бұл бөлімде келесі көрсеткіштер анықталады:
- Негізгі қызмет жұмысшыларының тізімдегі орташа саны;
- Негізгі қызмет жұмысшыларының еңбек ақы қоры;
- Негізгі қызмет жұмысшыларының орташа еңбек ақысы;
- Жұмысшылардың еңбек өнімділігі.
Негізгі қызмет жұмысшыларының тізімдегі орташа саны:
Чод = Чср • УДр/100=971*86/100=835,06
Чср – жоспарланған кезеңдегі жұмысшылардың орташа тізімдегі саны;
УДр – байланыс құралдарына тікелей қызмет жасайтын негізгі қызмет жұмысшыларының салмағы (үлесі).
Желідегі бір номерге қызмет жасайтын орташа еңбек сыйымдылығын:
bо = Чод / Nср тек =835,06/230400=0,0036 (адам/ном) (3.2)
Чод – ағымдағы жылда байланыс құралдарына тікелей қызмет жасайтын негізгі қызмет жұмысшыларының тізімдегі орташа саны;
Nср тек – ағымдағы жылда желідегі телефон аппараттарының орташа саны, дана.
Жоспарланған кезеңде байланыс желінің дамуымен байланысты жұмысшылардың қажетті қосымша саны:
DЧраз = bо· DNпл=0,0036*(11,60*1000)=41,
bо – бір нөмерге қызмет жасаудың орташа еңбек сыйымдылығы;
DNпл – жоспарланған жылдағы телефон аппараттардың және таксофондардың орташа өсімі.
Жұмыстан шыққан жұмысшылардың санын ескере отырып жоспарланған кезеңге кәсіпорындағы жұмысшылардың орташа тізімдегі саны:
Чпл = (0,5 · Ч1.01 + Ч1.04 + Ч1.07 + Ч1.10 + 0,5 · Ч1.01к ) : 4 (3.4)
Ч1.04 = 984-2=982
Ч1.07 = 982-3=979
Ч1.10 = 979-2=977
Ч1.01 к = 977-1=976
Чпл = (0,5 · 984 + 982 +979 +977 + 0,5 · 976) : 4=980
Ч1.01 – жыл басындағы жұмысшылардың саны;
Ч1.04 – 2 кварталдың басындағы жұмысшылардың саны;
Ч1.07 – 3 кварталдың басындағы жұмысшылардың саны;
Ч1.10 – 4 кварталдың басындағы жұмысшылардың саны;
Ч1.01к – келесі жыл басындағы жұмысшылардың саны.
Жоспарланған кезеңдегі жұмысшылардың орташа тізімдегі саны:
SЧпл = Чпл + DЧраз=980+41,76=1021,76
Соның ішінде байланыс құралдарға тікелей қызмет жасайтын жұмысшылардың саны:
SЧобс = SЧпл · УДр =1021,76*86/100=878,71
Ағымдағы кезеңдегі бір жұмыскерге келетін орташа айлық еңбек ақы:
ЗПср.м.тек= ФОТ тек : Чср : 12 =454730/971/12=39,03 (3.7)
ФОТ тек – ағымдағы кезеңдегі еңбек ақы қоры;
Чср – ағымдағы кезеңдегі жұмысшылардың орташа тізімдегі саны.
Ағымдағы кезеңде күтілетін еңбек өнімділігі:
Птр тек = Дод тек : Чср =689610,34/971=710,21
Дод тек – ағымдағы кезеңде негізгі қызметтен келетін табыс, мың тенге.
Жоспарланған кезеңде еңбек өнімділігі:
Птр пл = Дод пл : SЧпл =949338,11/1021,76=929,12
Дод пл – жоспарланған кезеңде негізгі қызметтен алынатын табыс, мың тенге.
Еңбек өнімділіктің өсу қарқыны :
Тр пт = Птр пл /Птр тек · 100=(929,12/710,21)*100=130,
Орташа еңбек ақының өсу қарқыны Тр зп =115 %
Жоспарланған кезеңдегі орташа айлық еңбек ақы:
ЗП ср м пл = ЗП ср м тек * Тр зп/100=39,03*115/100=44,88 мың тг (3.11)
Еңбек өнімділігінің өсу қарқыны орташа еңбек ақының өсу қарқынынан озып отыру керек. Осы ұстанымды ескере отырып жоспарланған кезеңге орташа еңбек ақыны анықтау керек.
Жоспарланған кезеңге еңбек ақы қоры:
ФОТпл = ЗПср/м пл·12·SЧпл=44,88*12*1021,76=
ЗПср/м пл – жоспарланған жылда күтілетін орташа еңбек ақы, тг.
Шыққан есеп нәтижелерін 3.1 кестеге енгіземіз.
Кесте 3.1. Еңбек бойынша жоспар-болжам
Көрсеткіштер |
Ағымдағы |
Жоспарланған |
Өзгеріс | |
Абсолюттік |
Қатысты | |||
1.Негізгі қызметтен табыс, мың. тг. |
772363,6 |
1063258,6 |
290895 |
137,66 |
2. Кәсіпорын жұмыскерлердін тізімдегі орташа саны, адам. |
971 |
1021,76 |
50,76 |
122,36 |
Соның ішінде негізгі қызмет бойынша |
835,06 |
878,71 |
43,65 |
105,23 |
3.Еңбек ақы қоры, мың. тг. |
454730 |
550279,05 |
95549,05 |
121,01 |
4.Бір жұмыскердің орташа айлық еңбек ақысы, тг. |
39,03 |
44,88 |
5,85 |
114,99 |
5.Еңбек өнімділігі, мың. тг/адам. |
710,21 |
929,12 |
218,91 |
130,82 |
Қорытынды: бұл бөлімде персонал мен еңбекақыны есептедім. Негізгі қызметтен табыста жоспарланған кезеңдегі табыс ағымдағы кезеңдегі табыстан жоғары. Біріншіден, негізгі қызмет жұмысшыларының тізімдегі орташа санын есептедік. Содан кейін желідегі бір номерге қызмет жасайтын орташа еңбек сыйымдылығын есептедік. Жоспарланған кезеңде байланыс желінің дамуымен байланысты жұмысшылардың қажетті қосымша санын қарастырып,содан кейін жұмыстан шыққан жұмысшылардын санын ескере отырып жоспарланған кезеңге кәсіпорындағы жұмысшылардың орташа тізімдегі санын 4квартал бойынша анықтадық. Осыдан кейін жоспарланған кезеңдегі жұмысшылардың орташа тізімдегі санын қарастырдық. Ағымдағы кезеңде күтілетін еңбек өнімділігі мен жоспарланған кезеңде еңбек өнімділігін салыстыра отырып есептедік. Ағымдағы кезеңде 710,21 мың тг/1 адам, жоспарлы кезеңде 929,12 мың тг/1 адамға еңбек өнімділігі беріледі.
4 ӨНДІРІСТІК ҚОРЛАР
Болжам
жоспардың осы бөліміндегі
- Негізгі өндірістік қорлардың (НӨҚ) орташа жылдық құны.
- Айналым қаражаттардың мөлшерленетін қалдықтардың орташа жылдық құны.
Бір
жылға жоспарланған капиталдық
енгізулер сол жылдын ішінде
негізгі өндірістік қорларға
айналады. Осыған байланысты, капиталдық
енгізулерді игеру – бұл НӨҚ-
Күрделі қаржыларды НӨҚ-ға айналдыру коэффициетін ескеріп күрделі қаржыны игеруді әр квартал бойынша:
Si = Sк.в.i * Ккв опф (мың.тг) (4.1)
S2кв = 111360*0,92=102451,2
Ккв опф - күрделі қаржыны НӨҚ-ға айналдыру коэффициенті
Жоспарланған кезең ішінде НӨҚ-дің енгізу мен шығуын ескеріп, олардын орташа қалдықтарын:
Ф1.04 = Ф1.01 нг + I кварталда НӨҚ енгізу= 4182300+230294,4-0=4412594,4
Ф1.07 = Ф1.04 + II кварталда НӨҚ енгізу=4412594,4+102451,2-0=
Ф1.10 = Ф1.07 + III кварталда НӨҚ енгізу=4515045,6+128064-90000=
Ф1.01кг=
Ф1.10 + IV кварталда НӨҚ енгізу=4553109,6+51225,6-
