Тэхналогія развіцця крытычнага мыслення

Тэхналогія развіцця крытычнага мыслення накіравана на рашэнне  актуальнай праблемы павышэння якасці адукацыі ва ўмовах вялікай колькасці  інфармацыі. Асноўнымі мэтамі тэхналогіі развіцця крытычнага мыслення з’яўляюцца:  
1) фарміраванне новага стылю мыслення, для якога характэрны адкрытасць, гнуткасць, рэфлексіўнасць; 2) развіццё такіх базавых якасцяў асобы, як крытычнае мысленне, камунікатыўнасць, крэатыўнасць, мабільнасць, самастойнасць, талерантнасць, адказнасць за ўласны выбар і вынік сваёй дзейнасці; 3) фарміраванне культуры чытання, якая ўключае ў сябе ўменне арыентавацца ў крыніцах інфармацыі, адэкватна разумець прачытанае, ацэньваць новыя веды, рабіць вывады і абагульненні;  
4) стымуляванне самастойнай пошукавай творчай дзейнасці.

Рэфлексія (разважанне) з’яўляецца апошнім этапам тэхналогіі развіцця крытычнага мыслення, на якім у вучняў фарміруецца асабістая думка, адносіны да вывучанага матэрыялу, прыводзяцца ў сістэму новыя веды па тэме.

На этапе рэфлексіі  настаўнік з класам можа (пры неабходнасці) закончыць запаўняць маркіровачную  табліцу «Ведаю – Хачу даведацца – Даведаўся», асабліва акцэнтаваць увагу на запаўненні апошняй яе калонкі. Этап рэфлексіі таксама дае магчымасць завяршыць работу па незразумелай для вучняў інфармацыі, што пазначана імі на палях артыкула пытальнікамі і патрабуе дадатковых новых звестак. У канцы ўрока можна вярнуцца да ключавых слоў, да правільных і памылковых сцвярджэнняў, прывесці ў сістэму паблытаныя лагічныя ланцужкі і г. д.

Дапамагае вучням свабодна і адкрыта думаць па любой тэме на этапе рэфлексіі метадычны  прыём «Складанне кластара», ці проста «Кластар». Яшчэ яго можна назваць і «Павучок», бо слова «кластар» запазычана з французскай мовы, што ў перакладзе абазначае «прамень, пучок, сузор’е» і ў гатовым выглядзе нагадвае абрысы павука. Гэта сапраўды нелінейная форма асэнсавання, якая патрабуе ад малодшых школьнікаў вызначыць толькі тыя структурныя элементы ў інфармацыі, якія даюць магчымасць сістэматызаваць ужо набытыя веды па вывучанай тэме. Кластар – гэта графічная форма (схема) адлюстравання вывучаемага ці вывучанага матэрыялу, з дапамогай якой можна лёгка і эфектыўна паказаць сэнсавыя межы пэўнай інфармацыі. Са складаннем кластара вучні лёгка спраўляюцца. Асабліва не ўзнікае праблем, калі настаўнік хоць адзін раз пакажа ход сваіх разважанняў і вывадаў на дошцы ў форме графічнай апорнай табліцы: спачатку ў цэнтры запісваецца галоўнае слова-паняцце; затым ад яго ў розныя бакі адыходзяць стрэлкі-прамяні з фіксацыяй іншых тэрмінаў, ад якіх у сваю чаргу стрэлкі могуць адгаліноўвацца і далей. Выгляд элементаў кластара можа быць разнастайным: у форме кружкоў, квадрацікаў, ромбаў, зорак, кветак, шаблонаў, авалаў, абрысаў фігур і г.д.

Прыём кластара можна  выкарыстаць таксама для арганізацыі  індывідуальнай і групавой работы як у класе, так і дома. У працы  над кластарамі неабходна захоўваць  наступныя правілы: 1) не баяцца запісваць  усё, што прыходзіць на розум. Даць волю ўяўленню і інтуіцыі;  
2) працягваць працу, пакуль не скончыцца час ці не вычарпаюцца ідэі; 3) паспрабаваць пабудаваць як мага больш сувязяў. Не рухацца па загадзя вызначаным плане.  Намі таксама выпрацаваны рэкамендацыі для настаўнікаў пачатковых класаў па працы з кластарамі:1) ацаніце тэкст, з якім будзеце працаваць. Ці патрэбна ў даным выпадку разбіўка на "гронкі"? Ці можна вылучыць у тэксце вялікія і малыя сэнсавыя адзінкі?; 2) дапамажыце вучням, калі ў іх узнiклi сумненні, вылучыць сэнсавыя адзінкі пры дапамозе пытанняў, ключавых слоў ці фраз; 3) агучце кластары. Хай кожная група вучняў зробіць прэзентацыю сваіх запісаў; 4) абавязкова неабходна ўстанаўлiваць сувязі паміж "галінкамі" атрыманай "гронкі" і растлумачыць іх; 5) калі вы хочаце спыніцца на якім-небудзь сэнсавым блоку, папрасіце зрабіць гэту галінку больш яркай.

Сістэма кластараў  дазваляе ахапіць вялiкi аб’ём інфармацыі. У далейшай працы, аналізуючы атрыманы кластар як "поле ідэй", варта канкрэтызаваць накірункі развіцця тэмы. Магчымыя наступныя варыянты: 1) узбуйненне ці дэталізацыя сэнсавых блокаў (па неабходнасці); 2) вылучэнне некалькіх ключавых аспектаў, на якіх будзе засцяроджана ўвага.

"Шэсць  капелюшоў мыслення". Гэты прыём выкарыстоўваюцца на стадыі рэфлексіі пры падвядзенні вынікаў працы на ўроку. Кожнаму вучню прапануецца абраць адзiн з капелюшоў па колеры. Колер капелюша паказвае на асноўныя моманты, якія неабходна асэнсаваць і абагульніць. Чырвоны капялюш прадугледжвае выражэнне сваіх пачуццяў, без тлумачэння прычын  іх узнікнення. Белы – пералік фактаў. Чорны– выяўленне недахопаў і іх абгрунтаванне (негатыўнае мысленне). Жоўты –пазітыўнае мысленне: што было добрага і чаму. Вучні, якія абралі зялёны капялюш, шукаюць адказы на пытанне, дзе і як можна выкарыстоўваць вывучаны матэрыял. Сіні капялюш прадугледжвае агульны, філасофскі  вывад. Вучняў можна аб’яднаць у групы па колеры капелюшоў.

Паняційна-тэрміналагічная  карта. Даная стратэгія дазваляе вучням больш актыўна ўключыцца ў працэс фарміравання і асэнсавання паняццяў. Вучням прапануюцца некалькі паняццяў і вызначэнняў да іх. Неабходна прачытаць іх, вылучыць у іх адметныя прыметы і пераказаць сваімі словамі. Пры працы з паняційна-тэрміналагічнай картай мэтазгодна выкарыстоўваць прыём "Тоўстыя і тонкія пытанні" для больш эфектыўнага засваення вывучаемых паняццяў.

Прыём «Напісанне сінквейна». У перакладзе з французскага слова «сінквейн» азначае верш, які складаецца з пяці радкоў. Сінквейн пішацца па вызначаных правілах. У чым сэнс гэтага метадычнага прыёму? Складанне сінквейна патрабуе ад вучняў у кароткіх выразах рэзюмаваць вучэбны матэрыял, інфармацыю. Гэта форма свабоднай творчасці, але па вызначаных правілах. Правілы напісання сінквейна такія: на першым радку запісваецца адно слова – назоўнік. Гэта і ёсць тэма сінквейна; на другім радку трэба напісаць два прыметнікі, якія раскрываюць тэму сінквейна; на трэцім радку запісваюцца тры дзеясловы, якія апісваюць дзеянні, што адносяцца да тэмы сінквейна; на чацвёртым радку размяшчаецца цэлы выраз, сказ, які складаецца з некалькіх слоў і з дапамогай якога вучань выказвае свае адносіны да тэмы; апошні радок – гэта слова-рэзюме, якое дае новую інтэрпрэтацыю тэмы, дазваляе выказаць да яе асабістыя адносіны.

Знаёмства з сінквейнам праводзіцца па наступнай схеме: 1) тлумачацца правілы напісання  сінквейна; 2) у якасці прыкладу прыводзіцца  некалькі сінквейнаў; 3) прапануецца  тэма сінквейна; 4) фіксуецца час  на гэты від працы;  
5) заслухоўваюцца варыянты сінквейнаў.

Выкарыстанне данай  стратэгіі дапамагае ўзбагаціць i пашырыць актыўны слоўнік дзіцяці; дазваляе кожнаму вучню адчуць сябе творцам i філосафам; рыхтуе вучняў да сціслага пераказу; дазваляе ў лаканічнай форме выразіць iдэю твора.

Сінквейны вельмі карысныя ў якасці інструмента для сінтэзу i абагульнення складанай інфармацыі; сродку ацэнкі слоўнікавага запасу вучняў; сродку творчай самарэалізацыі.

Выкарыстанне сінквейна на стадыі рэфлексіі – гэта інтэграцыя новых i папярэдніх ведаў. Напрыклад, можна скласці сінквейн на выхаваўчую тэму:

Маці

клапатлівая, ласкавая

любіць, песціць, галубіць

Я люблю сваю матулю.

Цеплыня.

Такім чынам, на стадыі рэфлексіі вучні: па-першае, cістэматызуюць новую інфармацыю на аснове ўжо існуючых у іх уяўленняў, а таксама ў адпаведнасці з катэгорыямі ведаў. Найбольш мэтазгодна на гэтым этапе спалучэнне індывідуальнай і групавой працы. Падчас індывідуальнай працы вучні, з аднаго боку, праводзяць адбор інфармацыі, найбольш значнай для разумення сутнасці праблемы, якая вывучаецца, а таксама найбольш значнай для рэалізацыі пастаўленых раней індывідуальна мэт, а з другога боку – выяўляюць новыя ідэі i самастойна ўстанаўлiваюць прычынна-вынiковыя сувязі. Вучні помняць лепш за ўсё тое, што яны зразумелі ва ўласным кантэксце, i любяць перадаваць гэта сваімі словамі. Такое разуменне носіць доўгатэрміновы характар. Калі вучань перафармулюе разуменне з выкарыстаннем уласнага слоўніка, то ствараецца асабісты асэнсаваны кантэкст. Большасць навукоўцаў-псіхолагаў і педагогаў адзначаюць, што важнай для развіцця крытычнага мыслення з’яўляецца пісьмовая рэфлексія. Прынцыпы выкарыстання настаўнiкам механізмаў пісьмовай рэфлексіі: 1) заахвочванне даследчага пісьма. Вядзенне дзённікаў і напісанне розных водгукаў, прычым упор робіцца на ўменне зафіксаваць ідэі для наступнага разважання і абмеркавання, а не для апублікавання ў нейкай закончанай форме; 2) заахвочванне асабістага аўтарства вучняў; 3) заахвочванне самога працэсу пісьма. Змест павінен быць вышэйшы за форму. Форма не павінна абмяжоўваць жаданне вучняў перадаваць свае думкі ў пісьмовым выглядзе;  па-другое, не менш важнай з’яўляецца і вусная рэфлексія. Падахвочваючы малодшых школьнiкаў да дыялогу і палілогу, настаўнік дае магчымасць разгледзець розныя варыянты меркаванняў па адным i тым жа пытаннi; па-трэцяе, важна, каб падчас рэфлексіі вучні самастойна маглі ацаніць свой шлях ад уяўленняў да разумення; па-чацвёртае, яшчэ больш важна, каб гэты працэс ажыццяўляўся без прымусу з боку настаўніка.

Праект  
па рэалізацыі тэхналогіі “Развіццё навыкаў  
крытычнага мыслення праз чытанне i пісьмо”

Праект  
па рэалізацыі тэхналогіі “Развіццё навыкаў крытычнага мыслення 
праз чытанне i пісьмо”

Выканаўцы:    дырэктар     Установы    адукацыі “Дзяржаўнай 
агульнаадукацыйнай сярэдняй школа № 3 г. Нясвіжа”  
А.В. Мяленька,   
намеснік дырэктара па вучэбнай рабоце 
І.К.Яшчанка;  настаўнікі рускай мовы i літаратуры,  
беларускай мовы i літаратуры.        

I.  Абгрунтаванне выбару тэмы 
Хуткія перамены, якія адбываюцца ў сучасным свеце, робяць неабходным фарміраванне новага тыпу мыслення, для якога характэрны адкрытасць, гнуткасць, рэфлексіўнасць, асэнсаванне ўнутранай мнагазначнасці пазіцый i пунктаў гледжання, альтэрнатыўнасці прымаемых рашэнняў. Праблемы, якія паставіць жыццё, можа пераадолець такая асоба, у якой развітыя наступныя якасці:

• крытычнае мысленне;
• pэфлeкciўнacць;
• камунікатыўнасць;
• крэатыўнасць;
• самастойнасць;
• талерантнасць;
• адказнасць за асабісты выбар i вынікі сваёй дзейнасці.

Час патрабуе i ўмення свабодна арыентавацца ў інфармацыйнай прасторы. Падчас правядзення ўнутрышкольнага  кантролю ў адукацыйным працэсе  былі выяўлены наступныя праблемы:

• цяжкасці   ў   арганізацыі    самастойнай   дзейнасці    вучняў    на   ўроку, у забеспячэнні індывідуалізацыі ўмоў навучання;
• нізкая матывацыя да навучання ў некаторых класах;
• недастатковы ўзровень культуры чытання;
• негатыўны ўплыў тэставага кантролю ведаў вучняў на якасць вуснай мовы, фарміраванне ix камунікатыўнай кампетэнтнасці.

Праблемы магчыма вырашыць пры змяненні стратэгіі навучання. Як сведчыць вопыт работы настаўнікаў  розных краін свету, гэта дазволіць  зрабіць работа па ўкараненні сучаснай універсальнай тэхналогіі развіцця крытычнага мыслення праз чытанне i пісьмо.  
Вынікі апытвання педагогаў сведчаць аб гатоўнасці ix да выкарыстання ў практыцы работы тэхналогіі развіцця крытычнага мыслення праз чытанне і пісьмо.  
           ІІ. Мэта: Забеспячэнне развіцця крытычнага мыслення сродкамі інтэрактыўнага ўключэння вучняў у адукацыйны працэс; стварэнне ўмоў для фарміравання суб'ектных адносін паміж настаўнікамі i вучнямі.  
         IІІ.  Задачы:

• Выхаванне культуры чытання i пісьмa.
• Павышэнне цікавасці да працэсу навучання  i  актыўнага ўспрымання вучэбнага матэрыялу.
• Развіццё здольнасці да самастойнай аналітычнай i ацэначнай работы з інфармацыяй рознай складанасці.

         ІV.  Этапы інавацыйнага праекта  
 Праект разлічаны на 3 гады (кастрычнік 2011 года - чэрвень 2014 года)

1. Падрыхтоўчы  этап (2011/2012 навучальны год)

Мэта: стварэнне комплексу ўмоў, якія забяспечаць эфектыўнасць i якасць рэалізацыі адукацыйнай мадэлі “Развіццё крытычнага мыслення праз чытанне i пісьмо”.

2. Рэалізацыйны этап (2012/2013 навучальны год)

Мэта: Стварэнне ўмоў для рэалізацыі асноўных задач работы па праекце

3. Абагульняюча-аналітычны этап (2013/2014 навучальны год)

Мэта: Аналіз і ацэнка вынікаў работы па рэалізацыі праекта

V.  Крытэрыі i паказчыкі вызначэння якасці работы па рэалізацыі праекта  
1. Захаванне здароўя вучняў  
2. Павышэнне ўзроўню матывацыі дзяцей да вучобы  
3. Сфарміраванасць навыкаў крытычнага мыслення, культуры чытання, пісьма 
4. Эмацыянальная i сацыяльная благанадзейнасць удзельнікаў адукацыйнага працэсу  
5. Павышэнне прафесійнай кампетэнтнасці настаўнікаў.           

VІ.  Рэсурснае забеспячэнне  
           Нарматыўна-прававое забеспячэнне: Инструкция    об экспериментальной    и    инновационной    деятельности    в учреждениях образования Республики Беларусь (Постановление Министерства образования Республики Беларусь от 24.02.2003 год № 8).  
О внесении изменений и дополнений в Инструкцию об экспериментальной и инновационной деятельности в учреждениях образования Республики Беларусь Постановление Министерства образования Республики Беларусь от 08.12.2006 год  № 121). 
Навукова - метадычнае забеспячэнне:  
Варшавер О.А. Критическое мышление и новые виды грамотности: Сборник. -Л.-.ЦГЛ, 2005 г. 
Варшавер О.А. Стратегия и тактика учителя: Сборник. - М.: ЦГЛ, 2005 г. 
Загурская Е.Л., Шершнёва З.А., Реализация инновационного проекта в фактической деятельности педагога: планирование и результативность.  
Методические рекомендации в помощь учреждениям образования, работающим в инновационном режиме. - Мн.: ИГОИПК, 2005. 
Заир - Бек СИ., Муштавинская И.В. Развитие критического мышления на уроке. - М., Просвещение, 2004. 
Селевко Г.К. Современные образовательные технологии: Учеб.пособие. - М., 1998. 
Публікацыі ў беларускіх метадычных часопісах, у часопісе "Народная асвета" за 2004 - 2007 г.г.

ДЗЯРЖАЎНАЯ ЎСТАНОВА АДУКАЦЫІ ”СЯРЭДНЯЯ ШКОЛА №20 ГОРАДА ОРШЫ”

АЎТАР  ЛОКЦЕВА СВЯТЛАНА ВІКТАРАЎНА

Сучасны ўрок беларускай мовы: патрабаванні, падыходы, праблемы

ОРША  2012г.

Змест

Уводзіны

Асноўная  частка

1. Канцэптуальныя асновы сучаснага урока

беларускай мовы                                                                            

1. Патрабаванні да сучаснага ўрока беларускай мовы           
2. Фарміраванне станоўчай матывацыі вучняў да

Вучобы як адна з  праблем сучаснага ўрока

беларускай мовы                                                                         

1. Пошук  рэсурсаў для павышэння эфектыўнасці

сучаснага  ўрока беларускай мовы

4.1 Мультымедыйны ўрок

4.2 Кабінет беларускай мовы – сапраўдная

адукацыйная прастора

4.3 Актыўныя формы і метады навучання

4.4 Выкарыстанне педагагічных тэхналогій

на сучасным уроку мовы 

Заключэнне

Літаратура  

Уводзіны

Змены ў грамадстве, эканоміцы, палітыцы і культуры патрабуюць ад устаноў адукацыі падрыхтоўкі  такога выпускніка, які будзе запатрабаваны  грамадствам, здольны да самарэалізацыі, паспяховы, дзейсны ў сучасным шматпраблемным свеце. Але галоўнае – гэта павінна  быць асоба з высокаразвітымі  творчымі здольнасцямі, якая валодае  высокамаральнымі якасцямі. Сёння істотна  змяняюцца патрабаванні да ўрока  роднай мовы, да яго зместу, падбору  матэрыялу, методыкі правядзення. Звязана  гэта з пераарыентацыі канчатковай  мэты – зрабіць вучня не толькі спажыўцом (чытачом, слухачом) мовы, але  і яе актыўным носьбітам. 

Для большасцi вучняў нашай краiны мовай, якую яны чуюць  упершыню, з’яўляецца руская. Сапраўднае беларускамоўнае асяроддзе для iх  звычайна адсутнiчае. Зараз узнiкла  такая сiтуацыя, калi родная мова не з’яўляецца мовай дзiцячага мыслення. Навучэнцы рускамоўных школ сутыкаюцца са значнымi цяжкасцямi пры вывучэннi беларускай мовы i лiтаратуры. Сярод  вучняў 5-6 класаў было праведзена анкетаванне, адным з пытанняў якога было «Які прадмет табе больш за ўсё падабаецца?»   Як атрымалася, толькі 6% вучняў цікавымі ўрокамі лічаць урокі беларускай мовы і  толькі 4% - урокі  беларускай літаратуры.

На пытанне «Чаму  табе складана размаўляць па-беларуску?», вучні адказвалі па-рознаму. Але  заслугоўваюць ўвагі наступныя   адказы:

• Мне не падабаецца беларуская мова. (11%)
• Складаная мова. Цяжка вывучаць. (34%)
• Урокі беларускай мовы нецікавыя і цяжкія. (17%)

Адказы вучняў падымаюць  сур’ёзныя праблемы:

• Ці з’яўляецца ўрок беларускай мовы сучасным і эфектыўным?
• Якія агульнаметадалагічныя і дыдактычныя падыходы складаюць педагогіку новага пакалення?

Cучасны ўрок - гэта  адукацыйны прадукт творчай дзейнасці  настаўніка, заснаваны на веданні  тэорыі, аналізу сваіх асабістых  магчымасцей, у якім аптымальна  выкарыстоўваюцца найбольш эфектыўныя  метады, прыёмы і сродкі навучання.  Ад майстэрства настаўніка залежыць  узровень падрыхтоўкі (рэжысуры) урока, а значыць – стварэнне  ўмоў для раскрыцця індывідуальнасці  вучня, яго здольнасцей.

Таму мэтай маёй работы з’яўляецца пошук рэсурсаў для павышэння эфектыўнасці сучаснага  ўрока беларускай мовы.

Для дасягнення пастаўленай  мэты неабходна вырашыць наступныя  задачы:

• Вывучыць педагагічную літаратуру па дадзенай тэме.
• Вывучыць і абагульніць педагагічны вопыт настаўнікаў-філолагаў па дадзенай тэме.
• Сістэматызаваць дадзены матэрыял і выпрацаваць уласны падыход да арганізацыі і правядзення сучаснага урока беларускай мовы.

Пазнаёміўшыся з  літаратурай, я прыйшла да высновы, што сучасны ўрок грунтуецца на пэўнай метадалагічнай базе, таму і пачала работу з вызначэння канцэптуальных асноў сучаснага ўрока і патрабаванняў  да яго. У працэсе работы звярнула ўвагу на тое, што многія настаўнікі-практыкі ў сваёй педагагічнай дзейнасці  сутыкаюцца з такой праблемай  як фарміраванне ў школьнікаў станоўчай  матывацыі да ўрока беларускай мовы. Таму гэтае пытанне я таксама  ўключыла ў сваю работу. Асобную  частку рэферата я прысвяціла вывучэнню  тых рэсурсаў, якія, на мой погляд, могуць павысіць эфектыўнасць сучаснага  ўрока беларускай мовы. Гэта перш за ўсё мультымедыйны ўрок, які ўсё  часцей выкарыстоўваецца настаўнікамі-практыкамі, афармленне кабінета беларускай мовы і літаратуры, выкарыстанне ў рабоце настаўніка  актыўных форм і метадаў навучання, выкарыстанне педагагічных тэхналогій ці іх элементаў. 

Асноўная  частка

1. 1. Канцэптуальныя асновы сучаснага ўрока беларускай мовы.

Уступленне ў  сілу Кодэкса Рэспублікі Беларусь аб адукацыі, Закона Рэспублікі Беларусь «Аб правілах беларускай арфаграфіі і пунктуацыі» накіраваны на ўдасканальванне  адукацыйнага працэсу і ставяць  перад  настаўнікамі шэраг складаных праблем, накіраваных на арганізацыю вучэбнай дзейнасці школьнікаў, забеспячэнне не толькі засваення сістэмы ведаў, уменняў, навыкаў, але і рэалізацыю развіваючых и выхаваўчых функцый навучання.

Правядзенне ўрока  – гэта асноўны ключавы момант у педагагічнай дзейнасці кожнага  настаўніка, ад якога залежыць якасць адукацыі і ўвогуле ступень навучанасці  выпускнікоў устаноў агульнай сярэдняй адукацыі. Урок з’яўляецца жывой клетачкай  адукацыйнага працэсу. Усё самае  важнае і самае  галоўнае для вучня адбываецца на ўроку. Сорак пяць хвілін – гэта кавалачак жыцця настаўніка і вучняў, які можа быць пражыты яскрава, эмацыянальна, актыўна и стаць запамінальнай падзеяй. Кожны ўрок – гэта ступенька ў авалоданні вучнямі новых ведаў, у яго асабістым развіцці. Усе астатнія формы заняткаў у школе толькі дапаўняюць урокі.

Настаўнік на сучасным уроку не займае пазіцыю транслятара  гатовых ведаў, ён аднадумца вучня  ў пошуку ісціны, адкрыты для любой  інфармацыі, станоўча настроены на зваротную сувязь.

Вучань на сучасным уроку - не пасіўны слухач, ён кіруе  сваёй навучальнай дзейнасцю.

Галоўнае ў працэсе  навучання – ацэнка спосабаў дзейнасці  школьнікаў, а вынік – не пэўная колькасць ведаў, а набытыя навыкі самастойнай працы, праз самаадукацыю, сфармаваны вопыт творчай дзейнасці. Менавіта развіццёвы характар працэса  навучання з'яўляецца найгалоўнейшай характэрнай прыкметай сучаснага  ўрока.

На сучасным этапе  многія настаўнікі  шукаюць новыя падыходы да выкладання беларускай мовы і літаратуры, выкарыстоўваюць сучасныя метады и прыёмы, сродкі і тэхналогіі.

Паказчыкам прафесійнай  кампетэнцыі кожнага  педагога з’яўляецца веданне канцэптуальных асноў сучаснага ўрока:

1. Выкананне педагогамі сацыяльнага заказу грамадства.

Адукацыя сёння  павінна адпавядаць задачам, якія стаяць перад усім нашым грамадствам  – гэта, перш за ўсё, дасягненне якасці. У школе вучань атрымлівае ўменне дабываць веды і карыстацца імі, камунікатыўныя ўменні, высокія маральныя якасці.

1. Улік навейшых дасягненняў навукі, перадавой псіхалагічнай і педагагічнай практыкі.

Творчы падыход  да ўрока з улікам новых дасягненняў  у вобласці псіхалогіі, педагогікі,  вопыт лепшых педагогаў забяспечваюць высокі ўзровень выкладання.

1. Наяўнасць мнагапланавых мэтаў урока. Пастаноўка і рашэнне пазнаваўчых, выхаваўчых і развіваючых задач.

Мэты ўрока –  гэта папярэдне запраграмаваны настаўнікам  вынік, які павінен быць дасягнуты  настаўнікам і вучнямі ў канцы  ўрока. Правільная пастаноўка і фармулёўка мэты ў многім забяспечвае высокую  эфектыўнасць урока. Менавіта мэце ўрока  падпарадкоўваюцца метады і формы  пазнавальнай дзейнасці вучняў, змест  вучэбнага матэрыялу.

1. Дасканалая структура ўрока.

Структура ўрока  павінна адпавядаць мэтам і логіцы засваення ведаў (успрыманне матэрыялу, яго асэнсаванне, запамінанне або  прымяненне, абагульненне). Сучасны  ўрок – гэта творчы ўрок, ён мае сваю асаблівасць, якая забяспечваецца індывідуальным стылем настаўніка, асаблівасцямі класа. Але, акрамя творчай непаўторнасці, у кожным уроку павінна праяўляцца прафесійная кампетэнтнасць настаўніка.

1. Арганізацыя пазнавальнай дзейнасці вучняў, развіццё іх ініцыятывы і творчасці.