Теміржол-көлік комплексі “Казфосфат” Жшс-нің ТЕХНОЛОГИЛЯЛЫҚ ОРТАЛЫҒЫН ЗЕРТТЕУ

Мазмұны

 

Кіріспе.....................................................................................................................

1 “ теміржол-көлік комплексі” “Казфосфат” Жшс-нің жалпы сипаттамасы....................................................................................................

1.1 «Теміржол-көлік комплексі» «Казфосфат» ЖШС-нің қысқаша даму тарихы.......................................................................................................................

1.2 «Теміржол-көлік комплексі» «Казфосфат» ЖШС-нің бас жоспары............                   

1.3  «Теміржол-көлік комплексі» «Казфосфат» ЖШС-нің автокөліктерінің тізімі..........................................................................................................................

1.4 Техникалық  қызмет ұйымдастыру және техникалық баптаудың мәні........

2 “ теміржол-көлік комплексі” “Казфосфат” Жшс-нің ТЕХНОЛОГИЛЯЛЫҚ ОРТАЛЫҒЫН ЗЕРТТЕУ................................................

2.1 Диспетчерлік басшылық...................................................................................

2.2 Технологиялық орталықтың  жұмысын ұйымдастыруын анықтау...............

2.3 Транзитті поездардың  өңдеу технологиясын анықтау..................................

Қорытынды.........................................................................................................

Пайдаланылған әдебиеттер....................................................................

 

 

 

Кіріспе

 

Теміржол көлігінің  экономикасын тұрақтандыру мен дамыту, жолаушылар мен жүк тасымалдау жұмыстарын ұйымдастырудың негізгі резервтерінің бірі – бұзылу мен апаттардың себептерін жою және пойыздық және маневрлік жұмыстарда ақаулар санын қысқарту.

Ауыл шаруашылығының барлық салаларында өнім шығарудың  барлық салаларының құрамды бөлігі болып табылады. Бұл барлық жүк және жолаушы тасымалдау көлігінің түрлерін қамтитын көпсалалалы қызмет аясы.

Көлік, онсыз  нарық та, нарықтық қатынастар да мүмкін емес, тауар, өнім, қызмет өндірушілер  мен тұтынушылар ара байланысын қамтамасыз ететін құрал.

Темір жолдар негізгі  қызмет бойынша тасымалдауға реттелмелі тарифтері бар мемлекет меншігі  болып табылады. Өөндіріс салалары, ауыл шаруашылығы, әр түрлі меншік формасына  ие барлық құрылымдар қызметтерінің  жұмыс жасауы мен экономикалық және технологиялық тиімділігі көліктің дұрысталған жұмысымен байланысты. Ақыр аяғы, көлік қоғамның, мемлекеттің өміршеңдігі мен өмірін, экономикалық қатынастары мен жақын және алыс шетелдердің халық шаруашылығы және көлігімен қатынастарды қамтамасыз етеді.

Өзінің дамуында көлік қоғамдық өндіріс салаларының барлығымен тығыз байланыста болады. Көлік кәсіпорындары негізгі салалардан жаңа тахникалық құралдар алады, солардың арқасында оның жұмысының сапасы мен көлемі ұлғая түседі. Өндіріс кәсіпорындары үшін айырбастау мен тұтыну үшін өнім шығару ең басты мәселе болып табылады.мұндағы көліктің қызметі – дайын өнімді материалдық өңдеу саласынан тұтыну саласына жеткізу, сонымен үздіксіз қоғамдық ұдайы өндірісті қамтамасыз ету. Басқаша айтқанда, көлік айналым саласында және айналым үшін шығару процессін жалғастырып, материалдық шығару салалары мен ұдайы өндіру элементтерін байланыстырады - өндіріс, бөлісу, нарық, айырбастау және тұтыну. Көлікті материалдық өңдеу салаларына жатқызу оның қоғамдық ұдайы өндіріс жүйесіндегі айрықша орнын көрсетеді. Көлік барлық кәсіпорындармен байланысты. Кез-келген өнімді шығару оны тұтыну орнына жеткізумен аяқталады.

Көліктің өзінде ерекше зат түріндегі өнімнің  жоқ болуы тасымалданып жатқан жүкпен ешқандай материалдық өзгеріс болмағанын айтпайды. Тасымалдау процесінде жүкпен ерекше мариалдық өзгеріс болады – оның тұрған орнының, кеңістіктік болмысының ауысуы. Сол орын ауыстыру, көлік өндірісімен жасалатын тиімді эффект көлік өнімі болып табылады. Тасымалдау көлемі тасымалданған жүк тонналарымен және жолаушылар санымен өлшенеді. Көлік өнімі мен қызметі көлік қызметі нарығында еркін сатылады және сатып алынады.

Теміржол көлігінде  жүктік және коммерциялық жұмыстарды басқару аса маңызды сипатқа  ие. Теміржол көлігін екі жағынан  сипаттауға болады. Бірінші жағы тасымалдау процесін ұйымдастырумен тікелей байланысты жедел, салалық міндеттердің кең ауқымын шешумен байланысты. Бұл темір жолдарды пайдалану жұмыстары. Екінші жағы – теміржол көлігі мен басқа мекеме, кәсіпорындар, көліктің басқа түрлері мен жеке тұлғалар арасындағы салааралық технологиялық байланыстар мен құқықтық қатынастарды іске асыру. Салааралық байланыстар, ең алдымен, бастапқы және қорытынды операцияларды, тасымалдауларды жоспарлауда көрініс табады. Салааралық қатынастар темір жол қызметінің маңызды формасы болып табылатын коммерциялық жұмысты қалыптастырады.

Темір жолдардың  негізгі табыс көздеріне жүк, жолаушы және жол жүк тасымалдау үшін төлем және жиындар, жүк тиеу-түсіру жұмастарын орындау үшін жиындар, кірме  жолдарға темір жол құралдарымен вагондарды беру мен алу, вагондерді, ыдыстарды, контейнерлер мен жүк аулаларының аумағындағы алаңдарды жалға алу ақылары болып табылады.

Темір жолдардың  елеулі табыс және пайда көздері  – алдыңғы қатарлы технология мен техникалық прогресті енгізу шаралары: вагондардық сыйымдылығы мен жүк көтерімділігін жақсарту, жүк және коммерциялық жұмыстарды басқарудың автоматтандырылған жүйелерін енгізу, кешендік механикаландыру мен жүк тиеу-түсіру жұмыстарын автоматтандыру, электр-есептеу машиналары мен ғаламдық интернет жүйесіне қосылу.

 

 

1. “ теміржол-көлік комплексі” “Казфосфат” Жшс-нің жалпы сипаттамасы.

 

     1.1 «Теміржол-көлік комплексі» «Казфосфат» ЖШС-нің даму тарихы

«Теміржол-көлік  комплексі» «Казфосфат» ЖШС ҚТЖ  РМК Бас директорының 3.11.1999жылдың №243 бұйрығымен 2000 жылдың  1 қаңтарынан бастап қайта ұйымдастырылды. «Темір-көлік комплексі» «Казфосфат» ЖШС-нің қалыптасу тарихы өз бастауын 1924 жылы Әулие-ата станциясындағы ашылған паровоз депосының құрамында вагон жөндейтін шеберхана болып ашылуынан басталды.

1930 жылдан бастап  РСФСР Совнаркомның қаулысына  сәйкес паровоз депосысының құрамынан  вагон шеберхана болудан шығып,  өз бетімен вагондарды жөндеу  және техникалық қызмет көрсету  мекемесі болып бөлініп шықты.

Өнеркәсіптің  және ауылшаруашылығының қарқынды дамуына байланысты халықтық шаруашылық жүктерді тасымалдау қажеттілігі артып, темір жол көлік қызмеінің қарқынды қөсуіне орай, оның ішінде вагон қызметіне де сұраныс болы, ақаусыз вагондарға қажеттілік артты. Вагондарды жөндеу жоспарының артуына байланысты қызметтік ауқымы кеңейіп төмендегідей цехтар ашылды:

1. Арбалы;
2. Автобақылау;
3. Қосалқы дайындайтын;

Вагондар жөндеуді ағаш тақтайдан жасалған цехта өткен, вагон жинақтау цехы ашық аспан астында  орналасқан. 40-шы және 50-ші қабығалар  тастан қаланған. 1971 жылы вагон депосы қайта салынған. ВЖЦ (вагон жинақтау) кең және жарық 9 тұрғылы цехтар автотіркеуіш салынған,автотіркеуіш құрылғысын жөндеу бөлімшесі, АБП цехы, вагондарды жуатын ғимараты, қос доңғалақтарды жөндеу, доңғалақты-айналымды цех және басқа.

Қазіргі ақытта ҚР теміржол көлігінің қайта жаңартуынан кейін негізгі 4 ТҚКП, 4ВДП,18 БП, 2 ААЖ, 1АБП, жолаушылар пойыздарының  қос механизмдар мен құрылғылармен жабдықталған, екі тағанды кран ККТ  -5, электродамкраттар және т.б.

«Теміржол-көлік  комплексі» «Казфосфат» ЖШС вагондарға техникалық қызмет көрсетеді, нақты айтқанда техникалық қарау, ағымдағы ағытып және ағытпай жөндеу, жүк тиеуге вагондарды дайындау, жоспарлы жөндеуден вагондарды қабылдау, техникалық тапсыру бекеттерінен вагондарды қабылдау тапсыру, жүк вагондардың меншік иелерімне өзара байланысы. Участок ұзындығы – 1200 км көп.

Вагондарға  техникалық қызмет көрсету бекеттерінде өзінен құрастырылған пойыздар, транзит  жинақталған жүк вагондарды және жолаушылар пойыздарды қарау және жөндеу жұмыстары вагон қараушыларымен жүргізіледі.

«Теміржол-көлік  комплексі» «Казфосфат» ЖШС директоры  М.М. Оңласынов. Өндірістік-техникалық бөлімінің бастығы М.А. Нуртаев. Жоспарлы-экономикалық бөлім бастығы Лим В.Г..

«Теміржол-көлік  комплексі» «Казфосфат» ЖШС техникалық қызмет көрсету бөлімін инженер Фадеев Н.А. басқарады.

1. Тақ бойынша қабылдау жөнелту
2. Жұп бойынша қабылдау жөнелту
3. Қала маңы қабылдау жөнелту
4. Транзитті қабылдау жөнелту
5. Іріктеу

        Жамбыл қаласынан 3 бағыт бойынша жөнелтіледі

            Жамбыл-Шу -233 шақырым

 Жамбыл-Түлкібас – 134 шақырым 3.

              Жамбыл-Жаңатас - 180 шақырым

Луговой техникалық қызмет көрсету бекеті (ТҚКП)

Пойыздарды  қабылдап және іріктеп жөнелтумен айналысатын 1 парк бар.

Бұл Луговой  технеикалық қызмет көрсету пункті халықаралық байланыстыру пункті болып табылады. Сондықтан бұл парктің арнайы жолында вагондарды қарап тексеретіндер Қырғызстан республикасының пойыздарын қабылдап, жөнелтеді.

  Лугавойтехникалық қызмет  көрсету пункті 3бағытта қызмет  жасайды: 

Луговой-Шу- 116 шақырым

Луговой-Бішкек-150 шақырым

                Шу техникалық қызмет көрсету  бекеті (ТҚКП)

                        Бұл пункте 4 парк қызмет көрсетеді:

1. Қала маңында қабылдау (келу паркі)
2. Іріктеу паркі
3. Жолаушыларды жөнелту паркі
4. Қабылдау жөнелту паркі

Шу техникалық қызмет көрсету бекетінен 3 бағыт бойынша жұмыс істейді, нақты айтқанда техникалық қарау, ағымдағы және ағытпай жөндеу, жүк тиеуге вагондарды дайындау, жоспарлы жөндеуден вагондарды қабылдау, техникалық тапсыру.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1.2 « Қазфосфат  ЖТК» ЖШС-нің бас жоспары

 

3. «Теміржол – көлік комплексі» «Қазфосфат» ЖШС-нің автокөліктерінің тізімі (2011жыл)

№	Көлік құралының  маркасы	Шыққан жылы	Көлік құралының  саны	Жүк көтергіш
1	2	3	4	5
1	Автобус Лаз  № Н 647 АL	1978	1	32 орын
2	Автобус КАВЗ-3270 Н 726 АL	1989	1	21 орын
3	Автобус ТАРЗ-3270 Н 738 АL	1992	1	21 орын
4	Автобус ТАРЗ-3270  Н 729 АL	1986	1	21 орын
5	Газ-53 АЦ 42 Н 646 АL	1983	1	4тн.
6	Камаз-5511Н 727АL	1989	1	10тн.
7	Газ-53  Н 648 АL	1978	1	2,5тн.
8	Газ-4301  Н 725 АL	1994	1	4тн.
9	Автокран 2561 Н 730 АL	1981	1	3тн.
10	Волга Газ-31029 Н232 АА	1995	1	2500 куб.см
11	Волга Газ-31029 Н118 АS	1992	1	2500 куб.см
12	Трактор Т-40 029 ТННА	1988	1	-
13	Трактор Т-40 036 ТННА	1993	2	-
14	Экскаватор ЭО 2621 А 037 ТННА	1981	1	-
15	Волга Газ-3110-101 Н 333 АV	2003	1	2400 куб.см
16	Hyundai Sonata	2008	1	2400 куб.см
17	Волга Ваз-3110 Н 715892	2002	1	2400 куб.см.

 

1.4  Техникалық қызметті ұйымдастыру және техникалық баптаудың мәні

Техникалық  баптау жұмысы, әдетте, агрегаттарды бөлшемектеместен және автомобильден жекелеген тораптарды шығармастан орындалатын бақылау-диагностикалық, бекіту, майлау, май құю, реттеу, электротехникалық және басқа да жұмыстарды қамтиды. Егер техникалық баптау кезінде жекеленген тораптардың толық ақаусыздығына көз жетпейтін болса, онда оларды арнаулы приборлар мен стенділерде бақылау үшін автомобильден шығарып алу керек.

Техникалық  баптау дегеніміз автомобильдердің белгілі бір мөлшердегі жүріп  өткен жолынан кейін немесе жылжымалы  құрам жұмысының белгілі бір кезеңінен кейін жоспарлы түрде еріксіз жүргізілетін сақтандыру шаралары болып табылады.

            Жылжымалы құрамға көрсетілген  техникалық баптау жұмысы кезеңділігіне,  аталуына және жұмыстарды орындауға  қажетті еңбек шамасына қарай  мынадай түрлерге бөлінеді: күнделікті техникалық баптау (КБ); бірінші техникалық баптау (ТБ-1); екінші техникалық баптау (ТБ-2); маусымдық техникалық баптау (МБ).                                                      

Автомобильдердің  конструкциясы мен пайдалану  жағдайларын өзгерткен кезде автомобильдердің нақты көрсетілген модельдеріне арналған техникалық баптау түрлерінің санын дәлелді түрде қысқартуға рұқсат етіледі.

Күнделікті  техникалық баптау қозғалыс қауіпсізлігін  қамтамысыз етуге тиісті сыртқы түрін  сақтауға, жанармай, май және салқындатқыш сұйықтықты құюға бағытталған жалпы бақылауды қамтиды.

Бірінші және екінші техникалық баптауларды детальдардың қауырт тозу қарқынын төмендету, бекітпе, бақылау-диогностикалық, майлау, май  құю, электротехникалық және реттеу т.б. жұмыстарды дер кезінде орындау арқылы тоқтап қалу мен ақаулықты анықтау және олардың алдын алу үшін жүргізіледі.

Техникалық  баптау жылжымалы құрамның агрегаттары, тораптары және системаларының белгіленген  кезеңділік шегінде тоқтаусыз жұмыс  істеуін қамтамасыз етуге тиіс.

ТБ-1 және ТБ-2 техникалық баптауларын автомобиль транспортының  жылжымалы құрамын пайдалану  жағдайларына байланысты белгіленетін белгілі бір жүріп өткен жол  шамасынан кейін атқарады. Пайдалану  жағдайының 1 категориясы кезінде  орындалатын техникалық баптаудың кезеңділігі 1-таблицада келтірілген.

 

 

1-таблица

Автомобильдердің  типтері	Техникалық  баптаулардың кезеңділігі, км
	ТБ-1	ТБ-2
1	2	3
Жеңіл машиналар Автобустар Жүк машиналары және жүк  машиналары негізіндегі автобустар	3 500 2 600 2 200	14 000 13 000 11 000
Ескерту: Горький  автомобиль зауытының жүк автомобильдеріне арналған техникалық баптаудың кезеңділігі  ТБ-1 үшін 2 000 км және ТБ-2 үшін 10 000 км болады.

 

Пайдалану жағдайларының  категориясы автомобильдердің жол  үстіндегі жұмыс жағдайларын, яғни жолдыңтехникалық сипаттамасын, оның төсенішінің типі мен күйін, сондай ақ қозғалыс қарқындылығын ( 2-таблица) сипаттайды.

 

Пайдалану жағдайларының  категориясы	Автомобильдердің  жұмыс жағдайларына тән топтар	Жолдардың техникалық категориясы
1	2	3
І                                      ІІ	Қала маңы зонасынан тыс жерлердегі асфальт бетон, цемент-бетон және оларға теңестірілген жабын төселген автомобиль жолдары. Қала маңы зонасынан тыс жерлердегі асфальт бетон, цемент-бетон және оларға теңестірілген жабын төселген автомобиль жолдары, 100 мың адамға дейінгі тұрғындары бар қалалардыңкөшелері	І,ІІ,ІІІ                     І,ІІ,ІІІ
	Таулы жерлердегі асфальт бетон, цемент-бетон және оларға теңестірілген жабын төселген автомобиль жолдары	І,ІІ,ІІІ
	Үлкен қалалардың көшелері
1	2	3
	Қиыршық және ұсақ тас төселген автомобиль жолдары Кескінделген автомобиль қара жолы және ағаш таситын автомобиль жолы Таулыжердегі ұсақ тас немесе қиыршық тас төселген автомобиль жолдары Кескінделиеген жол және аңыз Карьерлер қазан шұңқұрлар және уақытшакіретін жолдар	IV,V                         V

 

Жылына екі  рет ж.ргізілетін маусымдық техникалық баптау жылжымалы құрамды жылдық суық және жылы мезгілінде пайдалануға  дайындық болып саналады. Суық климат зонасында жұмыс істеп жаткан жылжымалы құрамға жек жоспарланған түр ретінде маусымдық бапта жүргілу ұсынылады. Басқа жағдайларға арналған маусымдық баптау еңбектің қажеттішамасын сәйкес түрде арттыра отырып, негізінен ТБ-2-ге (немесе  ТБ-1-ге) ұштастырыла жүргізіледі.

Жаңа модельді автомобиль транспортының жылжымалы  құрамына техникалық баптау және жай  жөндеу жұмыстарына жұмсалатын қажетті  еңбек шамасының нормативтері (пайдалану  жағдайларының І категоиясы ) 3-таблицасында келтірілген.

Жылжымалы құрамының типтері	Қажетті еңбек  шамасының нормативтері(адам.сағ.)
	Біржолғы техникалық баптауға			1000 км жүрін  өткен жолға
	КБ	ТБ=1	ТБ=2	Жай жөндеу
1	2	3	4	5
Жеңіл автомобильдер
Айрықша төменгі  класты ( двигательінің жұмыс көлемі 1,2 литрге дейін автомобильдің құрғақ массасы 850 килограмға дейін). Төменгі класта ( 1,2- 1,8 л, 850 –1150 кг) Орташа класта (1,8 – 3,5 л, 1150 – 1500 кг) Жоғарғы класта (3,5 литрден жоғары, 1700 кг дейін)	0,3 0,4 0,4   0,6	2,4 2,6 3,2   4,6	9,7 10,2 11,3   14,6	2,8 3,4 3,9   5,0

 

 

1	2	3	4	5
Автобустар
Айрықша төменгі  класты (ұзындығы 5,0 метрге дейін) Төменгі класты (6,0 – 7,5 м) Орташа класты (8,0 – 9,5 м) Жоғарғы класты(10,5 – 12,0 м)	0,5 0,7 0,9 1,2	4,4 6,0 7,3 8,3	16,7 20,0 24,0 33,0	5,0 5,9 6,5 7,6
Жалпы транспорттық мақсаттағы жүк автомобильдері
Жүк көтергіштігі айрықша аз (пайдалы жүгі 0,3-тен 1,0 т-га дейін) Жүк көтергіштігі аз (1,0 – ден 3,0 т-га дейін) 1,0 т 2,5 т Жүк көтергіштігі орташа( 3,0 – ден 5,0 т-га дейін) 4,0 т  Жүк көтергіштігі орташа ( 5,0 – ден 8,8 т-га дейін) 5,0 т 7,5 т Жүк көтергіштігі айрықша үлкен (8,0 m және одан да көп) 8,0 m 12,0 m	0,2     0,3 0,4   0,5   0,5 0,6     0,6 0,9	2,2     2,4 2,8   3,0   3,3 4,1     4,2 6,3	7,2     8,1 10,8   12,0   12,3 19,3     19,6 27,6	2,8     3,1 3,8   4,8   5,2 6,5     6,7 9,6

 

Техникалық баптауды жоспарлау және есепке алу. Ай сайын техникалық баптау пункті мен бригадаларын жұмыспен біркелкі қамтамасыз ету үшін, сндай ақ баптаудың белгілі бір түрін дер кезінде жүргізу үшін  көрсетілгендей графиг жоспар жасалады.

Автомобильдерді техникалық баптау методтары. Автотраспорт кәсіпорнындағы автомобильдердің саны мен типтестігіне байланысты оларға жүргізілетін техникалық баптауды тұйық немесе тасқынды методпен ұйымдастырады.

Тұйық методта  жинау жуудан басқа техникалық баптаудың  барлық жұмыстары осы жұмыстарға қажетті барлық жабдықтармен жарақталған бір постыда жүргізіледі.

Тасқынды методтың мәні мынада: баптаудың бұл түрінің  жұмыстары бір постыда емес, тасқынды линия түзетін, тізбектеле орналасқан бірнеше постыда орындалады. Бір  метод әрбір постыда белгілі бір операциялардың міндетті түрде орындалуын көздейді, мұныңүстіне оларға қажетті еңбек шамасы мен жұмысшылар саны автомобильдің жұмыссыз тұрып қалу уақыты барлық постыларда бірдей болатындай етіп таңдап алынады, ал ол тасқынды линияның ырғақты жұмыс істеуін қамтамасыз етеді. Автомобильдерді тасқынды линия постыларына жылжыту үшін тарту немесе жылжыту конвейерлері қолданылады.

Тасқынды метод  жоғарғы еңбек өнімділігіне жетуге, атқарылатын жұмыстардың сапасын  жоғарылатуға, олардың өзіндік құнын төмендетуге және өндірістік алаңдар мен құрал жабдықтарды жақсы пайдалануға жағдай жасайды. Бір типтес автомобильдерді көп автотранспорт кәсіпорындарда осы метод қолданылады.

Автотраспорт  кәсіпорындарын ірілендіруге байланысты орталықтандырылған техникалық баптау жүйесі кең таралған, оларды былай ұйымдастырады:

 Басты бір кәсіпорында  немесе осындай кәсіпорындар  тобын біріктіретін базалық автотраспорт  кәсіпорнында;

Бірнеше автотраспорт кәсіпорындары  бекітіліп берілетін аудандық техникалық баптау пункттерінде;

Автомобильдерге орталықтандырылған техникалық баптау ұйымдастырғанда  жеке автотранспорт кәсіпорындарының материалдық техникалық ресурстарын  біріктіріп, механикаландырылған қуатты техникалық баптау пунктеріне және жоғарғы  өнімді құрал-жабдықтармен жабдықталған шеберханаларынжасауға мүмкіндік туады, жеке, әсіресе ұсақ автотранспорт кәсіпорындары бұлай жұмыс жасай алмайды. Бұл жағдайда ең жаңа құрал-жабдықтарды (жоғарғы қысымда жуу қондырғыларын, май және жанар май құю колокаларын, пневматикалық және электромеханикалық солидол айдағыштарды, барлық постыларда сығылған ауамен орталықтандырылған түрде қамтамасыз етуге арналған автоматтандырылған компрессорлы станциялады және т.б.) қолдана отырып, жуу, майлау, бекіту, реттеу және басқа жұмыстар үшін комплексті механикаландыруды енгізу мүмкіндігі пайда болады. Бұл өз кезегінде жұмыстың сапасын жақсартуға, еңбек өнімділігін арттыруға және баптау жұмыстарының өзіндік құнын айтарлықтай кемітуге мүмкіндік береді.

Диагноз қою  постыларында автомобильдің күйін  анықтау. Қазіргі кезде автомобильдерді бөлшемектеместен, оларға жүргізілетін техникалық баптау және жөндеудің өажеттілігі мен көлемін анықтау үшін арнаулы құрал-жабдықтар және приборлармен диагноз қою жұмысын қолдану кең таралған. Автотранспорт кәсіпорындары мен техникалық баптау станцияларында осы мақсатпен автомобильдің техникалық күйін анықтайтын постылар немесе комплексті диагностика станцияларын ұйымдастырады. Постыларда жетекші доңғалақтардың тарту күшін, тежеуіштердің жұмыс істеуін, фаралардың жарық саулелерінің бағытын, жанар май насосы тудыратын қысымды, жанар майдың жұмсалуын  двигательдердің енгізу құбырындағы ауаның сиретілуін, двигатель катеріндегі газдардың артық қысымының шамасын т.б. анықтайды. Осындай станциялардың бірінің құрал жабдықтары көрсетілген.

Тексерілетін  автомобильді барабандарға ( 3 және 7) орнатып, лебедканың (1) сым арқанмен бекітеді. Приборлар қалқаншасында орналасқан газ есептегіштен (6) келетін шлангіні май құятын ауызға кигізеді, одан соң  вакум-манометр (2) мен вакумметрді (1) қосып, тұтандыру системасын тексеоуге арналған приборды орнатады және карбюраторға жанар майдың жұмсалуын анықтау үшін шлангі (16) жалғастырады.

Бұдан соң двигательді  оталдырып, манометрлер (4,5,10) бойынша  доңғалақтарды тарту күшінің  шамасын, вакумметр (1) бойынша двигательдің енгізу құбырындағы ауаның сиретілуін, вакуум-манометрд (2) бойынша катердегі газдардың артық қысымы 236 мен ерте тұтандыру бұрышын анықтайды. Автомобильдің спидометрі мен бақылау-өлшеу приборларының көрсетулерін приборлар қалқаншасында орналасқан этолондық приборлармен салыстыра келсе, олардың ақаусыздығын анықтайды.Фаралардың орнатылуын экран (8) бойынша тексереді.

 Барабандар жетегінің  электр двигательдері іске қосылып  тежеуіш педалі басылған кезде  тежеуіштердің жұмыс істеуін  бақылайды. Беріліс қорабтары мен артқы белдіктің күйін кұш тұсіп тұрған жағдайда және зая жүріс кезінде стетоскоппен тыңдау арқылы анықтайды. Тіркістің орнында айналып қалуын двигательдің иінді білігі мен гидравликалық тежеуіштің жәрдемі мен тежелетін барабандардың ( 3) айналым санының айырмашылығы бойынша анықталады. Кардан білігінің соғу шамасын байқап қарайтын шұңқырға орналасқан жылжымалы индикатормен өлшейді.

          Диагноз қою автомобильдің күйін  және техникалық баптау мен  жөндеу қажеттілігі дәл де, тез  анықтауға мүмкіндік береді. Автомобильдің постыда тексеру уақыты стыда тексеру уақыты 30-40 мин болады.

          Әскери бөлімдердегі техникалық  баптау системасы. ҚР Қарулы  Күштерінде автомобильдердің баптаудың  жоспарлы сақтқ системасым да  қолданылады .

 Автомобильге техникалық баптау жасау бойынша еңбек ұйымдастыру. Еңбек пен патриоттық жарысты жақсы ұйымдастыру техникылақ баптаудың сапасын жақсартуға және еңбек өнімділігін арттыруға жағдай жасайды.

Озат жүргізушілер автомобильдердін күрделі жөндусіз ұзақ жол жүріп өтуіне   (500  мың км дейін және оданда көп) қол жеткізуде .

Автотранспорт кәсіп орындары бұл жағдайда автомобильдердің жәй  жөндеуі , жанармайы , шиналары мен бақа да материалдары есебінен едәуір дәрежеде жағдай жасайды. Автомобильдердің конструкциясын , гараж бен жөндеу құрал жабдықтарын , сондай ақ баптау және жөндеу жұмыстарындағы жекелеген оперпцияларлы орындпу тәсілдерін оқып үйрене отырып , олар жұмысты жоғарғы сапада орындай алатын болады .

Сондай ақ жұмыстың жоғарғы  сапалы жағдайында жоспарды айтарлықтай  асыра орындауға мүмкіндік беретін , еңбекті ұйымдастыру мен жаңа , қолалы аспаптар мен тетіктерді жасап шығару жөніндегі рационализаторлық ұсыныстарды енгізуде бұган жағдай жасайды.

Автотраспорт  кәсіпорындарын ірілендіруге байланысты автомобильдерді баптау мен жай өңдеудің барлық түрлерінің жұмыстарын басынан аяғына дейін атқарып келген, атомобильдерге техникалық баптау жасау жөніндегі комплекстік бригадалардың қызметінен бас тартуға мүмкіндік туады.Әрбір постыда мамандырылған бригадаларды құру еңбек үйымдастырудың неғұрлым тиімді формаларының бірі б.т., онда кейбір жұмысшылар қатаң белгіленген операцияларды басқару мен алдыңғы белдікке, үшіншісі- қоректендіру және электр жабдықтары приборларына және т.с. баптау жүргізеді. Бұл- жекелеген тораптар ме агрегаттарды баптау жүргізудің неңұрлым өнімді тәсілдерін қалыптастыруға, сондай ақ еңбек өнімділігін арттыруғада мүмкіндікбереді. Көптеген автотраспорт кәсіпорындарында автомобильдерге техникалық баптау және жай жөндеу жұмыстарын жүргізуді ұйымдастырудың агрегатты- учаскелік методын қолданады.

  Бұл методты сегіз өндірістік учаске ұйымдастырады оның алтауы негізгі және екуі қосымша учаске болады.

Бұлардың бірінші  алтауы техникалық баптау мен жөндеу жөніндегі негізгі жұмыстарды атқарады.№ 7 учаске слесарлік-механикалық жұмыстар, детальдарды жөндеу үшін, ал қажет болғанжағдайда барлық өндірістік учаскелер үшін запас бөлшектерді 238 дайындау үшін қызмет етеді. № 8 учаске жинау жуу жұмыстарын атқарады.

 

 

 

 

 

 

 

                Автомобильдерге техниалық баптау  және жай жөндеу жұмыстарын жүргізу жөнінденгі учаскелік: