Акустикалық есептеулер және шудың әсерінен қорғану шаралары»

АЛМАТЫ  ЭНЕРГЕТИКА ЖӘНЕ БАЙЛАНЫС УНИВЕРСИТЕТІ

Жылуэнергетика факультеті 
 
 
 

Еңбек пен қоршаған ортаны қорғау кафедрасы 
 
 
 
 

Өмір тірішілік қауіпсіздігінің

негіздері пәнінен 

№1 ЕСЕПТІК-ГРАФИКАЛЫҚ ЖҰМЫС

Тақырыбы: «Акустикалық есептеулер және шудың әсерінен қорғану шаралары» 
 
 
 
 
 
 
 
 

Орындаған: тобының

                                                                                Студенті

                                                                           Сынақ кітапшасы №

    Қабылдаған:  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Алматы 2011

Мазмұны 

Кіріспе...........................................................................................................................

Тапсырма......................................................................................................................

Берілгендері.................................................................................................................

Шешуі...........................................................................................................................

Жиілігі 63Гц болғандағы есеп үлгісі...........................................................................

Шуды  төмендету үшін жүргізілетін жұмыстар..........................................................

Қорытынды.................................................................................................................

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі............................................................................... 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Кіріспе

             Шу – адамның естуіне жағымсыз әсер ететін және демалуына, жұмыс істеуіне кедергі жасайтын дыбыстар жиынтығы. Дыбыс жиілікпен және дыбыстық қысыммен сипатталады. Дыбыстық толқынның таралуы кеңістікте тербелісті энергиямен бірге жүреді. Шу – амплитудасы және жиілігі әртүрлі болған тербеліс. Шу адам организміне механикалық тербелістің әсер етуі, тербелістің жиілігіне, интенсивтілігіне және берілу ортасына байланысты болады. Адамның есту мүшесі қарқындылыққа емес, дыбыс толқыны беретін қысымға, сезімтал болады. Тәжірибеде қолданатын қарқындылықтың өлшемі және дыбыстың қысымы кең аралықта өзгереді. Адамға әсер  ететін шу: спектр сипаты бойынша – үздіксіз спектрлі кеңістікті шу, спектрда лебізді рең беретін тональді шу; уақыттық сипаттамасы бойынша – тұрақсыз шу болып бөлінеді. Тұрақсыз шулар уақыт аралығындағы тербеліс және импульсті тербеліс болып бөлінеді. Цехтағы шудың басты көзі  технологиялық үрдістің орындалу барысында пайда болатын шулар болып табылады. Технологиялық құрылғыларға дистанционды басқаруды енгізу шудан қорғану мәселелерін шешеді.

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Тапсырма

     Шудың аккустикалық есебін жүргізу және шудың  адам организіміне әсер етуінен қорғану  шараларын жасау.

     Шарт  бойынша өндірістік орында шудың алты көзі бар. Олардың дыбыстық қуат деңгейі бірдей. Алынған нүкте үшін дыбыс қысымының октавалық деңгейін есептеу керек. Барлық шу көздері еденнің үстінде тұр деп есептейміз.( Ф=1). Шу көздері нүктеден r қашықтықта және еденнен 1.5 м биіктікте орналасқан.

     Шу  көздерінің және нүктенің сұлбасын сызу керек. Есептің нәтижесін дыбыс  қысымының деңгейінің нормативімен салыстыру керек. Егер салыстыру  нәтижесінде есептелген деңгейі  нормативтен үлкен болса, онда дыбыс  қысымын төмендетіп, қауіпсіздік  шараларын қолдану керек.

          

             Кесте №1-1-тапсырманың берілгені

Қондырғы  түрі Генератор
Шу  көзінің саны 5
Нүктенің  шу көзінен орналасқан ара қашықтығы, м
Бөлме көлемі, м3 1900
В/Sогр 0,5
Lmax 1,2
 

            Кесте №1-2-тапсырманың берілгені

Параметрлер Өлшемдері
Бақылау кабинасының параметрлері 18*12*5
Керең қабырғаның ауданы  90
Есіктің ауданы 216
Керең қабырғаның ауданы 6
Терезенің ауданы 5
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Қосымша A

Есептеу нүктелері мен шу көздерінің орналасу сұлбасы 

Шешуі

1) Алынған нүктедегі дыбыс қысымының октавалық деңгейін келесі формуламен есептейміз: 

    (1)

 мұндағы

     Lpi – i-ші нүкте үшін дыбыс қысымының октавалық деігейі;

      m – нүктеге жақын орналасқан  шу көзінің саны(ол үшін ri<5 rimin  орындалу керек);

      n – шу көзінің толық саны;

Жұмыстық нүктеден аккустикалық орталыққа дейінгі ең кіші ара қашықтық және оған ең жақын орналасқан шу көзі м, м.

 – акустика өрісіне жақын  әсер ететін коэффициент,  қатынасына байланысты аламыз.

–  шу көздерінің ең үлкен мәні lmax=1,2 м

, сондықтан 

 – шу көздерінің бағыты, 1-ге тең деп аламыз.

 – аудан.

Барлық  көздер үшін келесі шарт орындалады:

В-бөлме  тұрақтысы,

  1. шу көзі мен нүктенің ара қашықтығын: м
  2. Шу көзінің еденде орналасуының ескере отырып  келесі формуламен ауданды табамыз:

                               Si=2 ri2                                                         (2) 

 м2

 м2

 м2

м2

 м2

Егер  , онда χ=1

, онда χ=1

, онда χ=1

, онда χ=1 

, онда χ=1 

 – дыбыс өрісінің диффузиялық  бұзылуын анықтайтын коэффициент,  ал жоқ болған кезде сызбадан  алынады (3-сурет). сызба бойынша ;

 – аумақ тұрақты

     В және μ мәндерін анықтаймыз ол үшін алдымен кесте арқылы В1000  мәнін табамыз: 

                                                       (3) 

                                                                  (4)

3.9 – кестеден көлемі болатын аумақ үшін мәндерін алып, 2 – кестеге енгіземіз.

Кесте–2.

Октавалық жолдардың орташагеометриялық жиілігі, Гц 63 125 250 500 1000 2000 4000 8000
0.5 0.5 0.55 0.7 1.0 1.6 3 6
 

Шу көзі еденде орналасқандықтан Ф=1

Табылған  мәндерді ескере отырып, есептеу жүргіземіз

 Есептеу нәтижелері №3 кестеде көрсетілген  

Қажетті шуды төмендетуді анықтаймыз. 2.7–кестеден жұмыс нүктесіндегі дыбыс қысымының деңгейін анықтаймыз.

, дБ

      Кесте–3. Қазандық жұмысының нәтижесінде  болатын дыбыс қысымының дейгейі.

Октава  жиегінің орташагеометриялық жиілігі, Гц 63 125 250 500 1000 2000 4000 8000
105 105 98 97 98 92 90 92
 

Алынған мәндерді рұқсат етілетін мәндерімен салыстырамыз

Кесте №4-алынған мәліметтерді рұқсат етілген мәндерімен салыстыру

,дБ 92,68 95,68 91,27 86,22 86,67 85,63 69,9 163,9
,дБ 99 92 86 83 80 78 76 74
 

Байқап  отырғанымыздай алынған мәліметтерің кейбірі шектік мәндерінен асып кет-ті,сондықтан олардың айырмасы қажетті бәсеңдетілетін дыбыс қысымына сәйкес келеді                                                    (5)

 

 дБ           дБ

 дБ            дБ           

 дБ            дБ     

 дБ              дБ    

   

2) Бұл тапсырмада шуды азайтатын шаралар қолданамыз. Ол үшін келесі формуланы қолданамыз: 

                                  (7)

Мұнда  есептелінген дыбыс қысымы;

             - бөлме тұрақтысы логарифмдік мәні;

             -бақылау кабинасындағы элементтердің аудандарының логарифмдік

                      мәндері;

             -дыбыс қысымының сол жиіліктегі шектік мәні;

             -бақылау кабинасындағы қарастырылатын элементтер санының логарифмдік мәндері;

      Яғни бұл шараны біз шудың  бір бөлмеден екінші бөлмеге  өткен кезде қолданамыз  

      мұнда V-бақылау кабинасының көлемі  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Кесте №3-әр түрлі жиіліктегі дыбыс қысымының деңгейін анықтау 

  Өлшем                                              Октава жиегінің орташагеометриялық  жиілігі, Гц
    бірлігі 63 125 250 500 1000 2000 4000 8000
1 Lpi дБ 105 105 98 97 98 92 90 92
2 Δi=10^(0,1*Lpi) - 3,2E+10 3,2E+10 6,3E+09 5E+09 6,31E+09 1,6E+09 1E+09 1,58E+09
3 S1=2π*(r^2)   76,93 76,93 76,93 76,93 76,93 76,93 76,93 76,93
4 S2=2π*(r^2)   76,93 76,93 76,93 76,93 76,93 76,93 76,93 76,93
5 S3=2π*(r^2)   110,77 110,77 110,77 110,77 110,77 110,77 110,77 110,77
6 S4=2π*(r^2)   110,77 110,77 110,77 110,77 110,77 110,77 110,77 110,77
7 S5=2π*(r^2)   176,4 176,4 176,4 176,4 176,4 176,4 176,4 176,4
9 Δ1/S1   4,1E+08 4,1E+08 8,2E+07 7E+07 82017073 2,1E+07 12998830 20601757
10 Δ2/S2   4,1E+08 4,1E+08 8,2E+07 7E+07 82017073 2,1E+07 12998830 20601757
11 Δ3/S3   4,1E+08 4,1E+08 8,2E+07 7E+07 82017073 2,1E+07 12998830 20601757
12 Δ4/S4   2,9E+08 2,9E+08 5,7E+07 5E+07 56961031 1,4E+07 9027715 14307964
13 Δ5/S5   2,9E+08 2,9E+08 5,7E+07 5E+07 56961031 1,4E+07 9027715 14307964
15 Σ=Δi/Si   1,8E+09 1,8E+09 3,6E+08 3E+08 3,6E+08 9E+07 57051920 90421200
16 B1000(V=1900м3)   95 95 95 95 95 95 95 95
17 µ Гц 0,5 0,5 0,55 0,7 1 1,6 3 6
18 B=B1000*µ   47,5 47,5 52,25 66,5 95 152 285 570
19 Ψ   0,67 0,67 0,67 0,67 0,67 0,67 0,67 0,67
20 4*Ψ/B   0,05642 0,05642 0,05129 0,0403 0,028211 0,01763 0,009404 0,004702
21 Σ=5*Δi   1,6E+11 1,6E+11 3,2E+10 3E+10 3,15E+10 7,9E+09 5E+09 7,92E+09
22 (4*Ψ/B)*(Σ=5*Δi)   8,9E+09 8,9E+09 1,6E+09 1E+09 8,9E+08 1,4E+08 47017544 37258893
23 ''22''+''15''   1,1E+10 1,1E+10 2E+09 1E+09 1,25E+09 2,3E+08 1,04E+08 1,28E+08
24 Lобщ   100,304 100,304 92,9625 91,126 90,96894 83,62 80,17323 81,06123
25 Lдоп Гц 99 92 86 83 80 78 76 74
26 Lтр   1,30401 8,30401 6,96253 8,1255 10,96894 5,61996 4,173233 7,061232
 
 

Кесте №5-шу азайтатын шараның кестесі 

  63 125 250 500 1000 2000 4000 8000
B1000(V=1080м3) 54 54 54 54 54 54 54 54
µ 0,5 0,5 0,55 0,7 1 1,6 3 6
B=B1000*µ 27 27 29,7 37,8 54 86,4 162 324
Lобщ 100,30401 100,304 92,96253 91,126 90,9689 83,62 80,173 81,0612
Lдоп 99 92 86 83 80 78 76 74
10lgn (n=5) 6,9897 6,9897 6,9897 6,9897 6,9897 6,9897 6,9897 6,9897
10lgB 14,313638 14,3136 14,72756 15,775 17,3239 19,3651 22,095 25,1055
10lg(S1) (S1=90м2) 19,542425 19,5424 19,54243 19,542 19,5424 19,5424 19,542 19,5424
10lg(S2) (S2=216м2) 23,344538 23,3445 23,34454 23,345 23,3445 23,3445 23,345 23,3445
10lg(S3) (S3=6м2) 7,7815125 7,78151 7,781513 7,7815 7,78151 7,78151 7,7815 7,78151
10lg(S4) (S4=5м2) 6,9897 6,9897 6,9897 6,9897 6,9897 6,9897 6,9897 6,9897
Rтр1 13,522498 20,5225 18,76709 18,883 20,1771 12,7869 8,6102 8,48791
Rтр2 17,32461 24,3246 22,5692 22,685 23,9792 16,5891 12,412 12,29
Rтр3 1,7615851 8,76159 7,006179 7,1218 8,41622 1,02603 -3,151 -3,273
Rтр4 0,9697726 7,96977 6,214367 6,33 7,62441 0,23422 -3,943 -4,0648
 

Қорытынды

        Есептік нүкте бойынша тура және шағылған дыбыс аумағында дыбыс қысымының деңгейі дБ бойынша анықталды. Шудың акустикалық есебін жүргізу және шудың адам организіміне әсер етуінен қорғану шараларын жасау.

Шу көздерінің және нүктенің сұлбасы алынды. Есептің  нәтижесі дыбыс қысымының деңгейінің нормативімен салыстырылды. Салыстыру  нәтижесінде есептелген деңгейі нормативтен жоғары болып шықты, сол себептен дыбыс қысымын төмендету секілді қауіпсіздік шаралары жүргізілді. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Әдебиеттер  тізімі

  1. Байзакова А.А., Санатова Т.С. “Охрана труда. Методические указания к выполнению расчетно-графических работ. – Алматы: АИЭС, 2005”
  2. СниП II-12-77. Защита от шума.- М, 1978
  3. Ф.Р.Жандаулетова, А.С.Бегимбетова  “Безопасность жизнедеятельности. Защита от производственного шума” – Методические указания к выполнению расчетно-графической работы. Алматы 2009
  4. СНиП ІІ-12-77 Защита от шума. – М, 1978.
  5. Справочник проектировщика. Защита от шума. – Под ред. Юдина Е.Я. – М, 1974.
Акустикалық есептеулер және шудың әсерінен қорғану шаралары»