Авто көліктің жалпы сипаттамалары

                       1.ЖАЛПЫ БӨЛІМ

1.1 Автокөліктің жалпы сипаттамалары

     МаЗ-500А жүк автокөлігі Минск автокөлік зауытында 1970 жылдан 1979 жылдар аралығында шығарылды. Кузовы  ағаш платформалы үш ашылатын борттан тұрады. Кабинасы толық металдан жасалған, екі орынды. Кабина қозғалтқыштың үстіне орналасқан және алдына қарай еңкейтіліп қозғалтқышты жөндеуге болады.

            ЗИЛ-130 автокөлігі Мәскеу қаласында Лихочев атындағы зауытта 1962-1977 жылдар ар алығында шығарылған.ЗИЛ-130 жүк көтерірімі 6 тонна. Кузовы екі жанға және артқа ашылатын бортымен және тентімен. Кабинасы үш орынды толықметалдан жасалған.

 

1.1 кесте- Автокөліктердің қысқаша сипаттамасы

 

Автокөлік тердің түрлері	Жүк көтерімі, т	Орташа жылдамдығы, км/сағ	Габариттік өлшемі, мм
МАЗ-500А	8	85	7140*2640*2500
ЗИЛ-130	6	90	6675*2400*2500

 

  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1.2 Технологиялық процестер сұлбасы

Технологиялық поцесс дегенміз-бөлімшеде  орындалатын жұмыс реті.

 

                                                                                                                                                                   

 

                                                 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  

 

Сурет 1.1 Ағымды жөндеу өнірінің  технологиялық процестер сұлбасы.

 

 

      

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

     1.3  Жобалайты қысқаша міліметтер

 Автокөлік кәсіпорны  Астана қаласында орналасқан  орташа суық аудан    Пайдалану категорясы -3

 Көлік түрлері МАЗ-500,ЗИЛ-130 

 Көлік саны А_и =180   А₁ =60,  А₂ =50,  А₃ =70

 Смена саны- 2

 Смена ұзақтығы -7 сағат 

 

1.2 кесте- Нормативтік көрсеткіштер кестесі

 

Автокөлік түрлері	Lож   км	L1н    км	L2н    км	tнкк,1,2,аж.. адам/сағ	Lкжн   Км	dтк, ажн күн/1000күн	dкжн  күн
МАЗ-500	180	3000	12000	КК-0,30	250000	0,5	15
				ТК1-3,4
				ТК2-13,8
				АЖ-6
ЗИЛ-130	180	3000	12000	КК-0,45	300000	0,5	15
				ТК1- 2,5
				ТК2-10,6
				АЖ-4

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  

 

         2 ЕСЕПТЕУ ТЕХНОЛОГИЯЛЫҚ    

                             БӨЛІМ

 

2.1 Бастапқы көрсеткіштерді реттеу

 

МАЗ-500

ТК-1 дейінгі жүрісті  есептеу

                               L₁′=L₁^н*К₁*К₃                                                           (2.1)

=3000*0.8*0.9=2160км

мұндағы: L₁^н- ТК-1 дейінгі нормативтік жүріс

                           К₁- автокөліктің пайдалану категориясын ескеретін реттеу  коэффициенті

                 К₃-табиғи ауданды ескеретін реттеу коэффициенті

                           L′₁ -есептеп табуға ТК-1 дейінгі жүрі

 

ТК-1-дің бөліну санын анықтаймыз

                             

                                          n₁=L₁′/l_ож

                                                                                                                            (2.2)

                                           n₁=2160/180=12

қабылдаймыз n₁=12

мұндағы: l_ож-орта тәуліктік жүріс.

 

Бөліну санын ескере отырып, ТК-1 дейінгі жүрісті анықтаймыз.

                                           L₁=l_ож * n₁                                                              (2.3)

                                 L₁= 12*180=2160км

ТК-2 дейінгі жүрісті анықтаймыз.

                                           n₂=L₂^н/L₁^н                                                                                                                 (2.4)

                                           n₂=12000/3000=4

мұндағы: L₂^н- ТК-2 дейінгі нормативтік жүріс.

 

Бөліну санын ескере отырып, ТК-2 дейінгі жүрісті анықтаймыз.

                                           L₂= L₁ *n₂                                                                                                                    (2.5)

                                 L₂=4*2160=8640км

мұндағы: L₂-есептеп табуға ТК-2 дейінгі жүріс.

 

Күрделі жөндеуге (КЖ) дейінгі жүрісті анықтаймыз.

                                 L_кж′=L_кж^н*К1*К2*К3                                                  (2.6)

                                           L_кж′= 250000*0.8*1*0.9=180000км 

мұндағы: L_кж^н- күрделі жөндеуге дейінгі берілген нормативтік жүріс.

                 L_кж- есептеп табуға күрделі жөндеуге дейінгі жүріс.

                   К₂ – автокөліктің модификациясын және жұмысының  ұйымдастыруын ескеретін реттеу коэффициенті.

 

Күрделі жөндеуге дейінгі жүрістің бөліну санын анықтаймыз.

                                              n_кж= L_r;′/L₂                                                     (2.7)

                                    n_кж= 180000/8640=20,833≈21

қабылдаймыз n_кж=21

Күрделі жөндеуге дейінгі реттелген  жүрісті анықтаймыз.

                                             L_кж = L₂ * n_кж                                                                                          (2.8)

                                   L_кж =8640*21=181440км

ЗИЛ-130

ТК-1 дейінгі жүрісті  есептеу.

                                              L₁′=12*180=2160км

ТК-1 бөліну санын анықтаймыз.

                                              n₁= 2160/180=12

қабылдаймыз n₁=12

 

ТК-1 дейінгі жүрісті анықтаймыз.

                                    L₁=12*180=2160км

ТК-2 бөліну санын анықтаймыз.

                                          n₂=12000/3000=4

ТК-2 дейінгі жүрісті анықтаймыз.

                                              L₂=4*2160=8640км

 

Күрделі жөндеуге дейінгі жүрісті анықтаймыз.

                                              L_кж′=300000*0.8*1*0.9=216000км

Күрделі жөндеуге дейінгі жүрістің бөліну санын анықтаймыз.

                                              n_кж= 216000/8640=25

қабылдаймыз n_кж=25

 

Күрделі жөндеуге дейінгі реттелген  жүрісті анықтаймыз.

                                              L_кж= 8640*25=216000км

 

2.1 кесте- ТКер , КЖ жүрістерінің берілген және реттелген көрсеткіштерінің

                                             

Автокөлік түрлері.	ТК-1				КЖ			ТК-2
	Lож км	L1′ Км	n1	L1 км	Lкж′ км	nкж	Lкж  Км	n2	L2 км
МАЗ-500	180	2160	12	2160	180000	21	181440	4	8640
ЗИЛ-130	180	2160	12	2160	300000	25	216000	4	8640

Атқарылатын жұмыстардың  бастапқы нормативтік    еңбексиымдылығын реттеу.

 

 Еңбексиымдылық адам сағатпен өлшенеді

МАЗ-500

Күнделекті күтімнің еңбексиымдылығын реттеу.

                                     t_кк= t_кк^н * К₂* К₅                                                       (2.9)

                                     t_кк= 0,30*1-0,85=0,31адам сағ

мұндағы: t_кк- есептеп табылған КК еңбек сиымдылығы.

      t_кк^н- КК-ге берілген нормативтік еңбексиымдылық.

                К₅- автокөліктің кәсіпорынның мөлшерін және көліктің  санын және технологиялық біріктіру топтарын ескеретін реттеу   коэффициенті.

 

ТК-1 жұмыстарының еңбексиымдылығын анықтаймыз.

                                                t₁=t₁^н *К₂*К₅                                                        (2.10)

                                               t₁= 3,4*1*0,85=3,5адам сағ

мұндағы: t₁- есептеп табылған ТК-1 еңбексиымдылығы.

               t₁^н- ТК-1 бастапқы нормативтік еңбексиымдылығы.

 

ТК-2 жұмыстарының еңбексиымдылығын анықтаймыз.

                                                 t₂=t₂^н *К₂*К₅                                                        (2.11)

                                                 t₂= 13,8*1*0,85=13адам сағ

мұндағы: t₂-есептеп табылған ТК-2 еңбексиымдылығы.

                 t₂^н- ТК-2 жұмыстарының бастапқы нормативтік  еңбексиымдылығы.

 

АЖ жұмыстарының еңбексиымдылығын анықтаймыз.

                                     t _аж = t _аж^н*К₁*К₂*К₃*К_4(орт)*К₅                           (2.12)

                                               t _аж = 6*1,2*1*1,1*1,5*0,85=12адам сағ

мұндағы: К4(орт) –автокөліктің пайдалана бастағаннан бастап жүрген  жүрісі бойынша алынатын реттеу коэффициенті.

      t_аж^н- АЖ берілген бастапқы нормативтік еңбексиымдылық.

      t_аж – есептеп табылған АЖ еңбексиымдылығы.               

К4(орт) – мына формула бойынша анықталады.

                                                 К_4(орт)= К4(1)*А1+К4(2)*А2+К4(3)*А3/Аu                 (2.13)

                                                 К_4(орт)= 1*60+1.4*50+1.4*70)/180=1.5

мұндағы: К₄₍₁₎, К₄₍₂₎, К₄₍₃₎- реттеу коэффициентті көрсеткіштері.

               А₁, А₂, А₃, - жүрістері бірдей топтағы автокөліктің саны.

 

Мерзімді күтімнің еңбексиымдылығын анықтаймыз.

                                                  t_мк= t₂*К                                                             (2.14)

                                                  t_мк=  

мұндағы: К- мерзімді күтімнің коэффициенті, табиғи ауа райына байланысты. К=0,2÷0,5 аралығында.

      t_мк-есептеп табылған МК еңбексиымдылығы.

Жалпы күй анықтау жұмыстарының еңбексиымдылығын анықтаймыз.

                                        t_к-1= t₁*C₁/100                                                (2.15)

                                                  t_к-1= 0.35адам сағ

мұндағы: С₁- ТК-1 жұмыстарының жалпы күй анықтауға бөлінетін  процент көрсеткіші. С₁=8/10%

 

Бөлшектеп күй анықтау  жұмыстарының еңбексиымдылығын  анықтаймыз.

                                                  t_к-2=t₂*C₁/100                                                 

                                                  t_к-2= =1,12адам сағ

 

 Автокөліктің ТК және жөндеуде тұру уақытын анықтаймыз

                                                  d_{тк, аж}=d_{тк, аж}^н*К′_4(орт)                                        (2.16)

                                                  К′_4(орт)=К′₄₍₁₎*А₁+К′₄₍₂₎*А₂+К′₄₍₃₎*А₃ /А_u            (2.17)

                                                 К′_4(орт)= =1,2

                                                  d_{тк, аж}=0,5*1,2=0,6                                            

мұндағы: d_{тк, аж}-есептеп табылған ТК және АЖ берілетін тоқтау  уақыты.

                d_{тк, аж}^н-ТК және АЖ берілетін нормативтік тоқтау уақыты.

               К′₄₍₁₎, К′₄₍₂₎, К′₄₍₃₎-автокөліктің пайдалана бастағаннан бері  жүрісін ескеретін коэффициент.

 

Күрделі жөндеуде тұру күнін анықтау.

                                                   d_кж=d_кж^н *К′_4(орт)                                                                      (2.18)

                                                   d_кж=15*1,2=18 күн 

 

ЗИЛ-130

КК еңбек сиымдылығын  реттеу.

                                                   t_кк=0,45*1-0,85=0,5адам сағ

ТК-1 жұмыстарының еңбексиымдылығын анықтаймыз.

                                                   t₁=2.5*1*0.85=3адам сағ

ТК-2 жұмыстарының еңбексиымдылығын анықтаймыз.

                                                   t₂=10,6*1*0,85=9,01адам сағ

АЖ жұмыстарының еңбексиымдылығын анықтаймыз.

                                                   t_аж=4*1,2*1*1,1*1,5*0,85=8 адам сағ

                                                   К_4(орт)= 1*60+1.4*50+2.1*70)/180=1.5

МК еңбексиымдылығын анықтаймыз.

                                                   t_мк=    сағ/1000км

Жалпы күй анықтау жұмысының  еңбексиымдылығын анықтаймыз.

                                        t_к-1= 0,27адам сағ

Бөлшектеп күй анықтау жұмыстарының еңбексиымдылығын анықтаймыз.

                                        t_к-2= 1,08   адам/сағ

2 Автокөліктің ТК және жөндеуде тұру уақытын анықтаймыз

                                                  К′_4(орт)= =1,2

                                                 d_{тк, аж}=0,2*1.2=0,6                                            

Күрделі жөндеуде тұру күнін анықтаймыз.

                                        d_кж=15*1,2=18 күн 

2.2 кесте-ТК,АЖ жұмыстарының  еңбексиымдылығын және тоқтауға тұру күндер көрсеткіші

 

Жұмыс түрлері	Өлшем бірлігі	Автокөлік түрлері
		МАЗ-500	ЗИЛ-130
КК ТК-1 ТК-2 АЖ МК К-1 К-2 dтк,аж dкж	адам/сағ адам/сағ адам/сағ адам/сағ сағ/1000км адам/сағ адам/сағ күн/1000км күн	0,31           3,5          13          12          4,2          0,35          1,12          0,6          18	0,5              3              9,01              3,24              0,27              1,08              0,9              0,6              18

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2.1.2 Циклдағы өндірістік бағдарламаны есептеу

 

1Циклдағы жұмыстардың мөлшерін анықтау

Положениеге байланысты автокөліктер міндетті түрде техникалық жағдайын жақсы қалпында сақтау үшін арнаулы күтім жұмыстары өткізіледі, КК, ТК-1, ТК-2, МК жұмыстары.

Цикл дегеніміз- есептеп реттелген  КЖ дейінгі жүріс.

МАЗ-500                                 L_ц=L_кж                                                         (2.19)

                                      L_ц=181440км

Циклдағы КЖ мөлшерін анықтаймыз.

                                       N_кж^ц=L_ц/L_кж                                                 (2.20)

                                       N_кж^ц=322920/322920=1

Циклдағы ТК-2 мөлшерін анықтаймыз.

                                       N₂^ц=L_ц/L₂-N_кж^ц                                             (2.21)

                                               N₂^ц=181440/8640-1=20

Циклдағы ТК-1 жұмыстарын анықтаймыз.

                                       N₁^ц=L_ц/L₁-N₂^ц-N_кж^ц                                      (2.22)

                                       N₁^ц=181440/2160-1-20=62 

Циклдағы КК мөлшерін анықтаймыз.

                                       N_кк^ц=L_ц/l_ож                                                     (2.23)

 

                                       N_кк^ц=181440/180=1008

 

     ЗИЛ-130

                                             

  L_ц=216000км

 

Циклдағы КЖ мөлшерін анықтаймыз.

                                      N_кж^ц=216000/216000=1

 

Циклдағы ТК-2 мөлшерін анықтаймыз.

                                                N₂^ц=216000/8640-1=24

Циклдағы ТК-1 жұмыстарын анықтаймыз.

                                      N₁^ц=216000/2160-1-24=75

Циклдағы КК мөлшерін анықтаймыз.

                                       N_кк^ц=216000/180=1200

 

2 Автокөліктің техникалық дайындық коэффициентін анықтаймыз

 

 МАЗ-500 \ ЗИЛ-130                                   

Техникалық дайындық коэффициенті автокөліктің циклдық жүрісі бойынша  анықталады.

                                 α_т=1/1+l_ож(d_тк,аж/1000+d_кж/L_кж^орт)                    (2.24)

мұндағы:L_кж^орт-КЖ дейінгі алынған орташа жүрістің көрсеткіші.                                                       

                                            L_кж^орт=L_кж(1-0,2*А₅/А_u)                                     (2.25) А₅-КЖ өткен көліктер саны. А₅=А₂+А₃.

                                           L_кж^орт=181440[1-(0,2*120)/180]=157852,8км

                                           α_т=1/[1+180(0,6/1000+18/157852,8)]=0,9

    

 

3 Циклдық бағдарламадан бір жылдық жұмыс бағдарламасына ауыстыру коэффициентін анықтаймыз

МАЗ-500                                    η_ж=Д_жк/Д_пц                                                    (2.26) мұндағы: Д_жк-бір жылдағы жұмыс күні.

      Д_пц-циклдағы пайдалану күндері.

 

                                          η_ж=273/246=1,1

                                          Д_пц=Д_жк*α_т                                                    (2.27)

                                                   Д_пц=273*0,9=246күн

 

ЗИЛ-130

                                          η_ж=273/238=1,1

                                          Д_пц=273*0,84=238күн

  

 

 

2.2.4 Автокөліктің  пайдалану коэффициентін анықтаймыз

 

 

МАЗ-50                                      α_п=Д_жк/365*α_т*К_п                                                     (2.28)

                                         α_п=273/365*0.9*0.95=0.6

мұндағы:К_п-техникалық жарамды көліктерді пайдаланудың төмендеуін ескеретін коэффициент. К_п=0,93÷0,97.

ЗИЛ-130

                                           α_п=273/365*0.9*0.95=0.6

2.2.5 Автокөлік кәсіпорындағы автокөліктің жолдық жүрісін анықтау

                                           ΣL_ж=365*А_u*l_ож*α_п                                     (2.29)

МАЗ-500                                   ΣL_ж=365*180*180*0.6=7095600км

ЗИЛ-130

                                           ΣL_ж=365*180*180*0.6=7095600км

 

 

2.2 ТК және күй анықтау жұмыстарының жылдық бағдарламасын анықтау

ТК және күй анықтау  жұмыстарының жылдық және сменалық бағдарламасын анықтау

МАЗ-500

КЖ жылдық бағдарламасын  анықтаймыз.

                                           N_кж=ΣL_ж/L_кж                                                       (2.30)

                                           N_кж=7095600/216000=33

КК жылдық бағдарламасын  анықтау.

                                           N_кк=ΣL_ж/l_ож                                                   (2.31)

                                           N_кк=7095600/180=39420

Жуып тазалау жұмыстарын күнделікті өткізбейтін болған соң жуып тазалау жұмыстарының мөлшері КК мөлшерінен өзгеше болады.

Жүк автокөліктеріне және автобустарға.

                                           N_жтж=(0,75÷0,80)*N_кк                                                    (2.32)

қабылдаймы:N_жтж=0,75

                                           N_жтж=0,75*39420=29565

ТК-2 жұмыстарының жылдық бағдарламасын анықтаймыз.

                                           N₂=ΣL_ж/L₂-N_кж                                             (2.33)

                                           N₂=7095600/8640-33=788

ТК-1 жұмыстарының жылдық бағдарламасын анықтаймыз.

                                           N₁=ΣL_ж/L₁-N_кж-N₂                                       (2.34)

                                           N₁=7095600/2160-33-788=2464

Жалпы күй анықтау  жұмыстарымен қатар ТК-2-н өткен көліктер тексеріледі және АЖ өткен көлікретден іріктеліп ТК-1бағдарламасынан 10% құралатын көліктер жалпы күй анықтау өңіріне жіберіледі.

 

Жалпы күй анықтаудың жалпы анықтамасын анықтаймыз.

                                           N_к-1=1,1N₁+N₂                                             (2.35)

                                           N_к-1=1.1*2464+788=3498

 

Бөлшектеп күй анықтау жұмыстарының жылдық  бағдарламасы.

                                           N_к-2=1,2N₂                                                                               (2.36)

                                          N_к-2=1,2*788=946

Бөлшектеп күй анықтау  өңірінде бөлшектеп күй анықтау  жұмыстарымен қатар АЖ өткен көліктердің  ішінен іріктеліп ТК-2 бағдарламасынан  20% құрайтын автокөліктер бөлшектеп күй анықтау өңіріне жіберіледі.

 

 

КЖ жылдық бағдарламасын анықтаймыз.

                                           N_кж=7095600/216000=33

КК жылдық бағдарламасын  анықтаймыз.

                                           N_кк=7095600/180=39420

Жуып тазалау жұмыстарын анықтаймыз.

                                           N_жтж=0,75*39420=29565

ТК-2 жұмыстарының жылдық бағдарламасын анықтаймыз.

                                           N₂=7095600/8640-33=788

ТК-1 жұмыстарының жылдық бағдарламасын анықтаймыз.

                                           N₁=7095600/2160-33-788=2464

Жалпы күй анықтаудың жалпы бағдарламасын есептейміз.

                                           N_к-1=1.1*2464+788=3498

Бөлшектеп күй анықтаудың жалпы бағдарламасын есептейміз.

                                           N_к-2=1,2*788=946

 

2 ТК жұмыстарының және күй анықтаудың сменалық бағдарламасын анықтаймыз

 

МАЗ-500

КЖ сменалық бағдарламасы.

                                           N_{кж см}=N_кж/Д_жқ*С_см                                    (2.37)

                                                    N_{кж см}=33/273*1*7=0.02

мұндағы:Д_жк-біржылдық жұмыс күні.

      С_см-жұмыс сменасының саны.

 

КК сменалық бағдарламасы.

                                            N_{кк см}=N_кк/Д_жк*С_см                                     (2.38)

                                            N_кксм=39426/273*1*7=20

мұндағы:N_кк-КК жылдық бағдарламасы.

Жуып тазалау жұмыстарының сменалық бағдарламасы.

                                           N_жтжсм=N_жтж/Д_жк*С_см                                  (2.39)

                                            N_жтжсм=29565/273*7=1196

мұндағы: N_жтж-жуып тазалау жұмыстарының жылдық бағдарламасы.

 

 

 

ТК-1 сменалық бағдарламасы.

                                            N_1см=N₁/Д_жк*С_см                                          (2.40)

                                                      N_1см=2464/273*1*7=1,3

мұндағы:N₁-ТК-1 жылдық бағдарламасы.

ТК-2 сменалық бағдарламасы.

                                           N_2см=N₂/Д_жк*С_см                                           (2.41)

                                                     N_2см=788/273*1*7=0.4

мұндағы: N₂-ТК-2  жылдық бағдарламасы.

 

 

 

 

Жалпы күй анықтау  жұмыстарының сменалық бағдарламасы.

                                           N_к-1см=N_к-1/Д_жк*С_см                                      (2.42)

                                           N_к-1см=3498/273*1=13

мұндағы: N_к-1-жалпы күй анықтаудың жылдық бағдарламасы.

 

Бөлшектеп күй анықтау  жұмыстарының сменалық бағдарламасы.

                                            N_к-2см=N_к-2/Д_жк*С_см

                                           N_к-2см=946/273*19=4

мұндағы: N_к-2-бөлшектеп күй анықтаудың жылдық бағдарламасы.

 

ЗИЛ-130

КЖ  сменалық бағдарламасы.

                                                      N_кжсм=33/273*1*7=0.02

КК сменалық бағдарламасы.

                                            N_кксм =39426/273*1*7=20

Жуып тазалау жұмыстарының сменалық бағдарламасы.

                                            N_жтжсм=29565/273*7=1196

ТК-1 сменалық бағдарламасы.

                                            N_1см=2464/273*1*7=1,3                                   

ТК-2 сменалық бағдарламасы.

                                            N_2см=946/273*19=4

Жалпы күй анықтаудың сменалық  бағдарламасы.

                                            N_к-1см=3498/273*1=13