Бағдарламалық өнімді әзірлеуге кеткен шығындар есебі

Мазмұны

 

 

Кіріспе                                                                                                                4                              

1 Желілік модельді қолдану арқылы өнімді әзірлеуді жобалау                   6               

1.1 Желілік графикті құрастыру                                                                      6

1.2 Желілік трафик анализі мен оптималдануы                                           12

2 Бағдарламалық өнімді әзірлеуге кеткен шығындар есебі                        15

2.1 Бағдарламалық өнімнің еңбек сыйымдылығының есебі                       15

2.2 Негізгі және қосымша төлемақығы шығындарды және жұмысшылар санына есеп                                                                                                                16

2.3 Қондырғылардың құнын есептеу                                                             18

2.4 Пайдаланушылық шығындардың есебі                                                   19

2.5 Бағдарламалық қамсыздандыруды әзірлеуге кеткен шығындар сметаларын құру                                                                                                        22

2.6 Бағдарламалық өнімнің сату бағасының есебі                                       24

2.7 БҚ-ның технико-экономикалық көрсеткіштерінің есебі                       25

Қорытынды                                                                                                      28

Қолданылған әдебиеттер тізімі                                                                      29

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Кіріспе

 

 

Әлемде бүгiнгi күнге не бiр тiлдi талқылауға мүмкiндiк  беретiн қосымшалардың көптiгi бар, бiрақ қазақ тiлiн зерттеу үшiн  арналған қосымшалар, өкiнiшке орай, жоқ. Нақты емес ақпарат көздерінен мәліметтер бойынша Қазақстанда Android ОС-сі орнатылған құрылғыларды қолданушылар саны 100000, Windows Mobile ОС-сә орнатылағн құрылғыларды қолданушылары 20000 және iOS ОС-сі орнатылған құрылғыларын қолданушылар саны 40000. Қолданатын филологтер адам күнделікті өмірде орташа есеппен 1000-2000 сөздердi қолданатынын бекiтедi, сондықтан қосымшаларды қолданушыларына өте жиi кездесетiн 1000 сөздердi талқылау мүмкiндiгi ұсынылап отыр.

Курстық жұмыста  әр түрлi жылжымалы платформалар (Android 2.3 ОС-сі бар құрылғылар, Android 4.0, iPhone 4, iPhone 5, iPad) мен құрылғылар үшiн экономикалық бөлшектер ретінде қолданылуы мүмкін болатын мобильдік қосымшаның жасалуы қарастырылып шығалы. Осының арқасында қолданушылар қазақ тiлiн қажетті дәрежеде меңгере алады. Қосымшаның негiзгi мәзiрi «үйрену», «тестілеу», «икемдеу» деген батырмаларына ие болады.  Бас мәзірдің «үйрену» мәзiрі тармағында қажеттi сөздердi дыбыс және көз мөлшерi жадын қолдана отырып талқылау мүмкіндігі беріледі. Қолданушы «тестілеу» мәзiр тармағында төрт әр түрлi әдiстпен жаттап алған сөздерiн тексеруiн өте алуға мүмкiншiлiк алады: көз мөлшерiмен немесе дыбыс жадын қолдана отырып көрсетiлген сандар ішінен дұрыс аудармаларын таңдау, небір тiлде берілген сөздiң аудармасы және оның мәнiнiң байланыстыруы және тестеiлеудің аралас тәртiбі.

Бас мәзірдің «Икемдеу»  мәзiр тармақта бағдарламаның базалық  параметрлерін өзгертуге мүмкiншiлiк  алады. Сонымен бiрге бағдарламаның  қолданушылары әр түрлi авторлардың  сөздерiнiң аудармаларын салыстыруға  мүмкiншiлiгi болатыны жоспарланады. Жылжымалы қосымша идеясы старт-аптар PavlodarStartupWeekend жарысында ұсынылған болатын. Бұл жарыс 2012-шi жылдың шілдесінде Атамекен ұлттық – экономикалық палатасымен ұйымдастырылған. Бұл жарыстың қазылар алқасы осы қосымшаның өзектiлiгі және экономикалық орындылықтылығын жоғары бағалап, оған 1 орынды кестi. Қосымшаларды әзірлеу барысында Android, iOS, Windows Mobil-нiң БЖ-i үшiн қосымшаларды жасауға мүмкiндiк беретiн программалық-техникалық құралдары қолданылды.

Android - коммуникаторлар,  планшеттi компьютерлер, электрондық кiтапшалар, сандық ойнатқыштар, қол сағат, нетбуктер және смартбуктер үшін арналған ықшам (торлық ) операциялық жүйесі. Ол Linux ядросында негізделген. Бастапқыда Android Inc. серiктестiгiмен өнделдi, содан кейін бұны Google сатып алды. Google кейiннен қазiргі кезде платформаны қолдаумен және ары қарай дамытуымен шұғылданатын Open Handset Alliance (OHA) одағының құрылуын бастады. Android Google құрған кiтапханалары арқылы құрылғыны басқаратын Java-қосымшаларын құрастыруға мүмкiндiк бередi. Android Native Development Kit серіктестігі СИ-дағы және тағы басқа тiлдердегі жазылған қосымшаларды құрады. 2012 жылдың үшiншi тоқсанында сатылған смартфондардың  75 %-ында Android-тiң басқару жүйесi орнатылды.

Windows Mobile –Microsoft-пен  игерілген Pocket PC (коммуникатор) және Smartphone-ның меншiктi аппаратты платформалары үшін әзірленген мобильді басқару жүйесi. Қолдау және өңдеуден бiртiндеп бас тарту бойынша дәл қазiр қам жейдi. Windows Mobile 6.5-тің ағымдағы нұсқасы – Windows CE 5.2-ге негiзделген, Win32 API-да әзірленген қосымшалардың базалық жиынына ие (бағдарламалар Windows Marketplace for Mobile сервисі арқылы немесе  қолданушымен қолдан бекiтiле алады; үшiншi тараптар үшiн бағдарламаны әзiрлеу еркіндігі қол жетімді), Windows-тың стол үсті нұсқасына функционалдi және бейнелі тұрғыдан ұқсас болуға тырысады. Windows Mobile 6-ның және оған дейінгі стилуспен басқарылатын нұсқаларға қарағанда, сенсорлы құрылғыларына арналған WM 6.5 бармақ басқаруына есептелiнген.

iOS – жылжымалы  басқару жүйесi. Apple американдық серiктестiгiмен жасалады және шығарылады. 2007 жылда шығарылған; бастапқыды – iPhone және iPod touch үшiн, соңыра – iPad және Apple TV сияқты құрылымдар үшiн. Windows Phone және Google Android-терге қарағанда, тек Apple фирмасымен өндірілген құрылымдар үшiн шығарылады. IOS қолданбалы интерфейсі мультитач ымдарды қолдумен тікелей манипуляция жасау тұжырымдамасына негiзделген. Интерфейстi басқару элементтерi жорғалағыштар, ауыстырып қосқыштар және батырмалардан тұрады. iOS Mac OS X-тың негiзiнде жасалған және POSIX – Darwin-нiң негiзгi компоненттерiнiң үйлесiмдi жиынын қолданады. iOS-та дерексіздендірудің төрт қабаты бар: Core OS, Core Services қабаты, Media Layer қабаты және Cocoa Touch қабаты.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1 Желілік  модельді қолдану арқылы өнімді әзірлеуді жобалау

 

1.1 Желілік  графикті құрастыру 

 

АСОИиУ жасау  бойынша жұмыстардың үлкен күрделiлiгі және комплекстілігі, көп орындаушылардың  бiр уақыттағы қатысуы, көп жұмыстардың  басталуы басқа жұмыс нәтижелерiнен  тәуелдiлiгі өңдеудi жоспарлауларды едәуiр күрделетедi.

Бұл шарттарда  ең ыңғайлысы бұл торлық жоспарлау  және басқару жүйелері (СПУ) болып  табылады. Олар жоспарлалатын процесстердiң  торлық үлгiлерiнiң қолдануына негiзделген. Бұларда қазiргi есептеушi техникасын қолдануға рұқсат етіледі, соның  арқасында түрлі нұсқалардың әсерлерін анықтауға және олардың ішінен ең жақсысын табуға мүмкiндiгі туады. Олар жетекшiлерге жұмыстардың жай-күй туралы сенiмдi мәлiметтердi уақытында алуға мүмкiндiк бередi, пайда болған тоқтаулар және жұмыстардың жүрiстiң үдеуi мүмкiндiктерi туралы мәліметтерді алуға мүмкіндік береді. Олар сонымен қатар әзірлеудің өткiзудiң ұзақтығын анықтайтын "кризистiк" жұмыстарда жетекшiлердiң ықыластарын шоғырландырады. Өңдеудi өткiзудiң мерзiміне тiкелей ықпал ететiн технологияны және жұмысты ұйымдастыру тәсілін жетiлдiрдiреді. Жұмыстардың тиiмдi жоспарларын белгiлеуге көмектеседi, орындаушылар іс-әрекеттерінің келiсушiлiктерiн қамтамасыз етедi.

НИР-ді желілік  тәсілді қолдану арқылы жобалау  келесі тәртіпте жүргізіледі:

1) оқиғалар мен  жұмыстардың тізімі құрастырылады;

2) желінің топологиясы  орнатылады;

3) тақырып бойынша  желілік график құрастырылады;

4) жұмыстардың  ұзақтығы анықталады (tож);

5) желілік графиктің  параметрлері есептелінеді;

6) кризистік  жолдың ұзақтығы анықталады;

7) егер ол қажет болса, желілік графиктің анализі мен оптималдануы жүргізіледі.

Оқиғалар және жұмыстардың тiзiмiнде оқиғалардың  кодтық нөмiрлерi және тiзбектегi олардың  аттары көрсетіледі. Бұл  бастапқы оқиғадан қорытындылаушы оқиғаға тәртібінде өтеді. Жалпы ортағына ие болатын барлық жұмыстардың кодтық нөмiрлері және аттарының орналастырылуында қайта санайды. Есептеу үшiн бастапқы деректер сарапшылық бағаларды әдiстермен алады.

Орындау уақыты белгiсiз жұмыстар үшiн орындаушылар немесе сарапшылар ретiнде жақындатылатын басқа мамандар қабылданған жүйеге байланысты ұзақтықты бағалаудың үш немесе екi ықтимал бағаларын бередi:

t min - минималдыны;

tmax - максималдыны;

tнв – ең мүмкін болатынды немес алғашқы екеуін ғана.

Бұл шамалар  күтіліп отырған уақытты t есептеу үшін бастапқылары болып табылады:

 

Tож =

Tож =  

 

1 кестеде оқиғалар мен жұмыстың тізімі көрсетілген, сонымен қатар есеп нәтижесі келтірілген.

 

1 Кесте – Жұмыс пен оқиғалар тізімі

 

Уақиға атауы

Жұмыс коды

Жұмыс атауы

Ұзақтылығы (күні)

t min

tmax

tнв

1

2

3

4

5

6

7

0

ЧТЗ қолданбалы бағдарламаға бекітілген

0-1

ЧТЗ анализы және графиктік-жоспар әзірленген

1

2

1

1

ЧТЗ анализданған

1-3

Қолданбалы  бағдарлама   концепциясы әзірленген

2

6

4

1-2

Шығарылатын құжаттардың  жалпы түрін анықтау

4

10

6

1-5

Қолданбалы  бағдарламаны бағдарламашымен бекіту

3

2

3

2

Шығарылатын құжаттар тізімі анықталды

2-4

Құжаттарды  алдын ала сынауды анықтау  тізімі

2

4

3

3

Қолданбалы  бағдарлама концепциясы жетілдірілген

3-5

Қолданбалы  бағдарламаны қосылып орындаушымен мақұлдау

5

8

6

4

Алдын ала анықтауға  жіберілген құжаттар тізімі анықталды

4-8

«Қолданбалы бағдарлама құрылымы» құжатының шығарылуы

8

13

10

             

1 кестенің жалғасы

1

2

3

4

5

6

7

5

Қолданбалы  бағдарлама концепциясының қосылып  орындаушымен мақұлдау

5-6

Жобаны техникалық директормен мақұлдау

1

2

1

6

Функционалды  құрылым анықталды

6-7

Функционалдық құрылымды дайындау

6

11

8

77

Қолданбалы  бағдарламаны функционалдық дайындау

7-8

«Бағдарлама құрылымы»  құжатының шығуы

8

13

10

7-9

Есеп алгоритмының өңделуі

9

15

11

7- 10

Бағдарламаның сыртқы түрін бағдарламалық жабдықтау

6

9

7

8

«Бағдарлама құрылымы»  құжатының шығуы

8- 11

Бағдарламаны  сипаттауды өңдеу

5

7

6

9

Алгоритм есебінің құрылуы

9-15

Қолданбалы  бағдарлама ОСWindows-ке бағдарламалық жүзеге асыру

120

160

136

9-15

ОС Mac қолданбалы бағдарламаға бағдарламалық жүзеге асыру

120

160

136

9-15

ОС Linux қолданбалы бағдарламаға бағдарламалық жүзеге асыру

120

160

136

10

Интерфейс жасалды

10-13

Бағдарламаның сыртқы түрінің автономдық ретке келтірілуі

2

4

3

11

Бағдарлама  сипаттамасы жасалды

11-12

Қолданушының  басшылығы жасақталды

3

7

5

12

Интерфейс дұрысталды

12-14

Бағдарламаның автономдық дұрысталуы

4

6

5

13

Интерфейстің  автономдық дұрысталуы жасалды

13-15

 

ПО технологиялықтың комплекстық дұрысталуы

5

9

7

 

1

2

3

4

5

6

7

14

Бағдарламаның автономдық дұрысталуы жасалды

14-15

Мамандандырылған ПО-ның комплексты дұрысталуы

3

6

4

15

Технологиялық ПО-да комплестық дұрысталу жүргізілді

15- 16

Қолданушы басқаруының  жасақталуы

2

6

4

15-17

Нобау әдісінің сыналуы мен бағдарламаны дайындау

4

8

6

15-18

ОПО АСУ – да комплексты дұрыстау

9

22

14

16

Қолданушының  басшылығы ұйымдастырылды

16-19

Жүйе алдын  ала нобайлауға жіберілді

2

4

3

17

Бағдарламаның және алдын ала сыңау тәсілі дайындалды

17- 18

Жүйе алдын  ала сыңауғы жіберілді

6

8

7

18

Комплекстік дұрыстау жүргізілді

18-19

Жүйе алдын  ала сынауғы негізделді

3

9

5

19

Алдын ала сыңау  басталды

19-20

Алдын ала сыңау  аяқталды

4

7

5

20

Алдын ала сыңау  өткізілді

20-21

ГК хаттамасымен алдын ала сыңауды келісу мен дайындау

5

7

6

21

Хаттама жетілдірілді

21-22

Алдын ала сыңау  бойынша қолданбалы бағдарламаның  шешімі

8

12

10

21-23

Жұмыстық құжаттың жетілдірілуі

7

11

9

21-24

Келісу және бағдарламаны келісімдеу

8

9

8

             
 

1 кестенің жалғасы

1

2

3

4

5

6

7

22

Алдын ала сыңау  бойынша қолданбалы бағдарлама жасалды

22-24

Жүйе сыңауға  жіберілді

7

11

9

23

Жұмыстық құжат  жасалынды

23-24

Жүйе сыңауға  жіберілді

4

7

5

24

Жұмыстық құжат  қарастырылды

24-25

Алдын ала сыңау  бойынша қолданбалы жүйе аяқталды

5

11

7

25

Қолданбалы  бағдарлама тапсырылды

         

 

1 кесте бойынша желілік график құрастырылды.

Бастапқы деректер жиналып және график құрылғаннан  кейін желінің параметрлері есептелген: уақиғаны бастау мерзімі, уақыт резервы, жолдың сыни ұзақтығы. «Уақиға терминінде» желісін сипаттауда келесі ұғымдар қолданылады:

- уақиға шабуылының ерте уақыты (Тpi) – барлық жұмысты атқарудағы минималды мерзімі, ең көп жолдың ұзақтылығы негізгі уақиғаның 1 не тең:

 

Тpi = mах toжij

 

- 1 негізгі уақиғаның максималды жолы бітіруге дейінгісі желінің сын жолы деп аталады (Ткр);

- уақиғаның басталуының кеш мерзімі поздний (Тпi) – уақиғаның басталуының максималды мүмкін мерзімі, сын жолдың ұзақтылығына және жолдың ең көптігіне тең:

 

Тпi = Ткп - mах tож

 

Сын жолға жататын  желідегі барлық уақиғалар уақыт резеріне ие. Ол қандай осы оқиғаның түсуінің қай мерзіміне тоқтату керектігін көрсетеді. Жұмыстың барлық аяқталу мерзімін жоғарлатпай-ақ(сын жолдың ұзақтылығы).

 

Ri = Тni – Тpi

 

«Жұмыс терминінде»  желіні сипаттауда анықтайды:

- 1,3 бастапқы және ақырға жұмысының ерте және кеш мерзімі, :

- ерте мерзім басталуы:

 

Tpnij = Tpi

 

- кеш мерзім басталуы:

 

Tpnij   = Tнj – tij

 

- ерте мерзім аяқталуы:

 

Tpnij = Tpi  + tij

 

- кеш мерзім аяқталуы:

 

Tnoij= Тni

 

Желілік модель жұмысы екі резервтік уақытты қамтуы мүмкін: толық (Рnij) және ерікті (Rij,).

Толық резерв жұмыс  ұзақтылығының қаншаға үлкейтілуін  көрсетеді немесе оны шегіндіріп, максималды ұзақтылығы сын жолды  арттырмауы тиіс.

 

Rnij = Tnj – Tpi –tij

 

Ерікті резерв максималды уақытты көрсетеді.

 

R nijз = Тhj – Тhi, -  tij

 

2 кестеде желілік графиктің есеп жауабының параметрлері көрсетілген.

 

2 кесте – Желілік график параметрі

 

Жұмыс коды

Тож

 

Ерте мерзім

Кеш мерзім

Резертер

Трн

Тро

Трн

Тро

Rn

Rc

1

2

3

4

5

6

7

8

0-1

1

1

2

1

2

0

0

1-3

4

2

6

2

6

0

0

1-2

6

2

8

2

3

1

0

1-5

3

2

5

2

5

0

0

2-4

3

8

11

8

12

1

0

3-5

6

11

17

11

17

0

0

4-8

10

11

21

12

23

2

0

5-6

1

17

18

17

18

0

0

6-7

8

18

26

18

26

0

0

7-8

10

26

36

26

36

0

0

7-9

11

26

37

26

37

0

0

 

1

2

3

4

5

6

7

8

7-10

7

26

33

26

36

3

0

8-11

6

36

42

36

43

1

0

9-15

136

37

173

37

173

0

0

9-15

136

37

173

37

173

0

0

9-15

136

37

173

37

173

0

0

10-13

3

33

36

36

41

2

0

11-12

5

42

47

43

48

0

0

12-14

5

47

52

48

54

3

0

13-15

7

36

43

41

49

11

0

14-15

4

52

56

54

58

2

0

15-16

4

173

177

173

177

0

0

15-17

6

173

179

173

180

1

0

15-18

14

173

187

173

187

0

0

16-19

3

177

180

177

181

1

0

17-18

7

179

186

180

187

1

0

18-19

5

187

192

187

192

0

0

19-20

5

192

197

192

197

0

0

20-21

6

197

203

197

203

0

0

21-22

10

203

213

203

213

0

0

21-23

9

203

212

203

213

1

0

21-24

8

203

211

203

211

0

0

22-24

9

213

222

213

222

0

0

23-24

5

212

217

212

218

1

0

24-25

7

222

229

222

229

0

0


 

Жол Lкро = 0-1-3-5-6-7-9-15-18-19-20-21-22-24-25 сын болып табылады. Оның ұзақтылығы 229 күнге тең.

 

1.2 Желілік  трафик анализі мен оптималдануы

 

Шартты мысалдың өлшеулi жоғары уақытша мiнездемелерiнiң  негiзiнде графиктiк тор талдау жүргiзiлдi. Ең алдымен, тексерiлдi тап қалған нұсқаушы мерзiмнiң ұзақтығының кризистiк жолының ұзындықты аспайды. Қарастырылып отырған жағдайда орындаудың директивті мерзімі Тд = 250 күн, ал критизистік жолдың ұзақтығы Ткр = 229 күн, яғни директивті мерзімнен асып түспейді.

Сонымен бiрге кернеулiктiң коэффициенттерiнiң рассчетi, кризистiкке осы жолды жақындықтың көрсететiн дәрежесi және тап қалған нұсқаушы мерзiмге (Рк) қорытындылаушы оқиғаның шабуылының ықтималдығының есептеуi өткiзiлген. Жолдың кернеулік коэффициенті Кн келесі формула арқылы анықталды:

 

Кн =

,

 

Мұндағы Lmax – қарастырылып отырған жолдың ұзақтығы;

Lkp – кризистік жолдың ұзақтығы;

Lkp – кризистік жолға жататын бөлімшелер ұзақтығы.

Кернеулiктiң коэффициенттерiнiң  есептеуi кернеулiктiң коэффициенттерiнiң  теңестiруiн қатынастағы желiнiң топологиясын талдауға мүмкiндiк бередi. Кернеулiктiң коэффициентi аз болған сайын кернеулiктiң коэффициентi жоғары болған сайын кризистiкке осы жол сол жақын керiсiнше және, үлкен резервтермен сол осы жолға ие болады.

 

 

 

 

 

 

Желілік графиканың анализы көрсетілген. При этом определяется вероятность Р наступления завершающего события в заданный срок. Для этого определяется значение функции Лапласа Ф(Х):

 

Р = Ф(Х) = Ф

 

Тд - орнатылған директивтік мерзім;

Ткр – кризистік жол ұзақтығы;

- кризистік жол жұмыстары мәнінің сомасы.

Дисперсия кездейсоқ шаманың tож анықталмағандығының өлшемі болып табылады. Екі баға тәсілі үшін диспесрия келесі формулаен анықталады:

 

=
, где

 

Рк функциясының мәнi оның дәлелi бойынша Фурьенiң интегралы кестенi пайдалана математикалық санақ бойынша анықтама алып келетiн табады.

Кесте 1 негізінде табамыз:

 

= 0,16+0,64+0,36+0,04+1,96+1+6,76+0,16+0,36+1+0,04+

0,36+0,04+4+0,04+0,64+0,16+4+0,64 = 22,36

 

 

Р = Ф = Ф(1,9) = 0,47

= 0,04+0,64+0,36+0,04+1+1,44+64+6,76+1,44+0,36+0,16+0,64+0,64+1,44=78,96

 

 

Рк [0.35. 0.65] интервалында жатыр, соған байланысты шартты нұсқа бойынша желілік графикті оптималдау қажет емес.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2 Бағдарламалық  өнімді әзірлеуге кеткен шығындар есебі

 

2.1 Бағдарламалық өнімнің еңбек сыйымдылығының есебі

 

Есептеу COCOMO II үлгiсімен  сәйкес жүргiзiледi. Ондағы формулалары  статистикалық жолдың қолдануымен  шығарылған. Жобалардың көптiгiнiң нақты  нәтижелерiн есепке алынды. Бiртума үлгiнiң авторы – Барри Боэм, оны 1995 жылында енгiздi. Сипаттамалар және үлгiнiң қолдануы үшiн өлшем және бағасы дипломдық жобаның экономикалық бөлiгiнде есеп айырысатын программалық өнiмнiң күрделiлiгi туралы мәлiмет керек болады. Өлшем және программалық өнiмнiң негiзгi мiнездемелерi және курстық жұмысты жазу үшiн бастапқы деректермен болып табылады.

Күрделiлiктердi нақтылы көлемдер және деңгейлердiң  негiзiнде шығын адам есеп айырысады - келесi формула бойынша программалық қамтамасыз етудi өңдеуге айлар:

 

, мұнда

 

А – масштабтық коэффициент = 2,5

В – жобаның  өлшемiнен шығынның сызықты емес тәуелдiлiгін білдіретін көрсеткiш. Көрсеткіш шамасы 1,11-ге тең деп  қабылданады, өйткені әзірленуші жобалар үшін барлық масштабтық факторлар жоғары деп қабылданады.

РАЗМЕР –  бағдарламалық қамсыздандыру өлшемі LOK (Lines Of Code) мыңдықтарымен белгіленеді.

МЕ - Өнімдерді, процессті және қызметкерлерді сипаттайтын шығын қалыптаушылардан тәуелді болатын түзету көбейткіші:

 

 

ЕМi – шығын  қалыптаушылардың сандық мәні.

 

 

 

Әрбiр шығын  құрастырғыш үшiн алты балдық шәкiл  бойынша баға анықталады. Онда 6 –  өте биiк мәнге, 1 – ап-аласа мәнге сәйкес келеді. Боэмның кестесі бойынша шығынды әрбiр құрастырғыш үшiн бағалау негiзінде EM-нiң шығыны көбейткiшпен анықталады. Шығынның барлық көбейткiштерiн көбейту түзетудi көбейткiштi қалыптастырады.

 

3 кесте – шығындарлы қалыптастырудың бағасы мен сандық мәні

 

№ п/п

Шығын факторының атауы

Фактор бағасы

Сандық мәні

1

2

3

4

1

Жүйелік анализ, веб-порталдың сыртқы түрін қалыптастыру

6

1,15

3таблицаның жалғасы

1

2

3

4

2

ОС Windows-қа арналан қолданбалы бағдарламаны қалыптастыру

5

0,88

3

ОС Linux – қа қолданбалы бағдарламаны қалыптастыру

5

0,88

4

ОС Mac-қа қолданбалы бағдарлааны қалыптастыру

5

0,88

5

Тестілеу

4

0,88

6

Өнім нәтижесі нарыққа, жарнама

3

0,75


 

Кесте 4 – БҚ-ны әзірлеу процесіндегі шығындарды үлестiру

 

Бағдарламалық өнімді әзірлеу сатылары

Шығындарды  үлестіру, %

Анализ және жобалау

40%

Кодтау, тестілеу, ретке келтіру

60%

Қорытынды

100%


 

 

2.2 Негізгі және қосымша төлемақығы шығындарды және жұмысшылар санына есеп

 

Өңдеудің әрбiр  кезеңі үшiн қызметкерлердiң қажеттi саны және олардың бiлiктiлiгi анықталған. Бағдарламалық өнiмді әзірлеу үшін келесi қызметкерлер қажеттi: талдау және жобалау кезеңінде - аналитик. Тиiстi бiлiктiлiк: бiрiншi немесе жоғарғы дәрежелі жоғары бiлiм. Кодтаулар, тестеу және талқылау кезеңінде – бағдарламашы. Тиiстi бiлiктiлiк: орташа арнайы бiлiм.

Жұмыстардың осы  түрi үшiн мерзiмдi еңбекақы төлеу  нысанын қолданылады. Есептеулер ыңғайлы  болу үшiн iстелiнген жұмыстың төлеуi әрбiр  жобаның өңдеуiне бөлек болатын  келiсiм шарты бойынша өндiрiп  алатынын қабылданған.

Қызметтік төлемақының  мөлшері формула бойынша есептеледі:

 

,

 

Мұндағы МЗП  – минималды төлемақы (15000тг)

Ктар – тарифтік коэффициент, ҚР ЕТС-ке сәйкес орнатылады.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Жалақыны есептеу үшiн осы дәреженiң қызметкерлерi үшiн тарифтiк коэффициенттi өлшемін анықтау керек.

Егер өлшенген жалақы – бұл бiр адам-ай құны ретінде есептесек, негiзгi еңбекақыға шығынын формула бойынша есептеу  мүмкiн:

 

  

 

Орындаушылар  саны уақытша ресурстар шартымен сәйкес таңдалған.

Негiзгi еңбекақыға шығынды есептеуден кейiн қосымша  еңбекақыға шығын есептелiнеді. Ол негiзгi еңбекақыдан пайыз ретінде (10% ) анықталады. Қосымша еңбекақы - бұл жасап бiтпеген уақытқа төлеу: кезектi және қосымша демалыстар, түнде жұмыс iстеулер, мерзiмiнен тыс және тағы басқа төлеулер.

Еңбекақы төлеу  қоры негiзгi және қосымша еңбекақыға шығын сома сияқты есептелiнген. Есептеулердiң нәтижелерi 5-кестеде ресiмделген.

 

Кесте 5 – Еңбекақыны төлеу қорының есебі

 

№ п/п

Лауазым аты

Жұмыс еңбегі

Оклад

Адам саны

Негізгі еңбек  ақы

Қосымша жалақы

Еңбек ақы қоры

1

2

3

4

5

6

7

8

1

Жобалық менеджер

3,6

63600

1

228960

22896

251856

2

Веб-құрастырушы

4,1

55050

4

902820

90282

993102

3

Windows-қа бағдарламаны құрушы

3,2

55050

2

352320

35232

387552

4

Mac-қа бағдарламаны құрушы

2

55050

2

110100

11010

121110

5 кестенің жалғасы

1

2

3

4

5

6

7

8

5

Linux-қа бағдарламаны құрушы

3,2

55050

2

352320

35232

387552

6

Тестілеуші

3

51150

4

613800

61380

675180

7

Жүйелік администратор

2

38250

1

76500

7650

84150

8

Кеңес беруші кітапханашы

1

24900

1

24900

2490

27390

9

SEO-аналитик

2

38250

1

76500

7650

84150

10

Бухгалтер

1,2

30750

1

36900

3690

40590

11

Юрист

1,2

30750

1

36900

3690

40590

12

Жинаушы

1

24900

1

24900

2490

27390

 

Барлығы

27,5

522750

20

2836920

283692

3120612


 

Сонымен бiрге  бұл бөлiмде орташа айлық еңбекақы есептелiнген. Бұл әлеуметтiк салықты  төлеуге жататын өлшемнiң анықтауы үшiн керек. Орташа айлық еңбекақы келесi формула бойынша анықталады:

 

,

 

Мұндағы ФОТ  – еңбекақыны төлеуді жалпы қоры.

ТОБЩ – бағдарламаны әзірлеудің жалпы еңбексыйымдылығы.

 

 

2.3 Қондырғылардың құнын есептеу

 

Жабдық және бойынша өңдеу үшiн қажеттi программалық қамтамасыз етудi тiзiм қажеттi қорытынды жасалады. Түр және жабдықтың мiнездемесi дипломдық жобаның есептеулер негiзiнде негiзгi бөлiгiмен анықталады.

Компьютер жабдығына  кеткен шығынды анықтау сатып  алудың нақты құны бойынша жүргізіледі, яғни нарық құнынан 15% өлшемде қабылдана алатын жабдықтың монтажына және қондырғыларға деген шығындарды, көлiк - жинау шығындардың есепке алу арқылы. Жабдық және программалық қамтамасыз етудiң нарықтық құны В қосымшаның прайс-парақтары арқылы анықталады. Осы жағдайда оқушы өз жұмысындағы ақпарат көзін көрсетуi керек. Есептеулердiң нәтижелерi кесте 6 түрiнде ресiмделе алады. Бiрiншi тармақта мiнездемелердiң ара-арасында мiндеттi түрде энергия тұтынудың қуаты көрсетілуi керек.

 

Кесте 6 – Қажет  қондырғылар тізімі және оны сатып  алуға кеткен шығындар

 

Құрал жабдықтар  аты

Саны

Бағасы

Транспорттық шығындартенге

Бастапқы бағасы

Құрал жабдықтардың жапы бағасы

1

2

3

4

5

6

Дербестендірілген компьютер HP Pavilion p6-2214enm (Intel Core i5) Core i5-3450 3.10GHz

15,4 киловатт-сағат айына

15

194212

25332

168880

2533200

MacBook Air 12" Core i5 1.7GHz/4GB/128GB flash/Intel HD Graphics 4000

16,4 киловатт-сағат  айына

2

276000

36000

240000

480000

Жиhаз

20

46000

6000

40000

800000

Стационарлық телефон

0,4 киловатт-сағат айына

1

5750

750

5000

5000

Wi-fi модем

0,2 киловатт-сағат  айына

1

11500

1500

10000

10000

Барлығы

39

533462

69582

463880

3828200


 

 

2.4 Пайдаланушылық шығындардың есебі

 

Жабдықтың құндары  туралы мәлiметтердiң негiзiнде қолдану  кезiндегi шығындардың есептеулерi жасалған.

Қолдану кезiндегi шығындар тұрды: мазмұн және жабдықтың пайдалануына электр энергиясы, қалған шығындарға амортизациялық төлем, шығындар.

Амортизациялық  төлемдер өнiмнiң өндiрiсiне шығын  құрама бөлiктер болып табылады және оның өзiндiк құндарына кiредi.

Амортизацияның  есептеуi негiзгi құралдардың барлық түрлерi үшiн құнның бiр қалыпты есептен шығаруын әдiспен өндiрiп алу керек. Амортизацияның нормасы ҚР-ның Салық кодексінде нақтылы өлшемде қабылданды.

ҚР-ның Салық  кодексiне сәйкес, амортизацияның шектi нормасы компьютерлер (На) үшiн = 30%, деректердi өңдеу бойынша шеттегi құрылымдар және жабдық үшiн – 25%, көшiргi және көбейткiш техника үшiн – 20%, материалдық емес активтер үшiн – 15%. Барлық топтағы жабдықтары есептеуде бөлiнсiн, содан соң амортизациялық төлемдердiң өлшемi бөлек әрбiр топтан есептей алды.

Жылғы амортизациялық төлемдердiң өлшемi келесi формула  бойынша есеп айырысады:

 

, где

 

Амгод – қондырғылардың берілген түрлері бойынша амортизациялық қаржылардың жылдық өлшемі.

Фпер – қондырғының бастапқы құны.

На – амортизацияның жылдық нормасы.

 

 

 

 

 

Электр энергиясына  программалық өнiмнiң мәлiметiнiң  өзiндiк құны және шығындарға жабдықтың  жұмысының уақытының қоры жылда анықталуға әкетiлетiн амортизациялық төлемдердiң өлшемiн анықталу үшiн .

 келесі формуламен анықталады:

 

 

- уақыттың күнтізбелік қоры (365 күн);

- - мерекелік күндер саны (жылда 10);

- демалыс күндер саны (бес күндік жұмыс аптасы кезінде – жылына 104);

     - жұмыс күнінің ұзақтығы (8 сағатқа тең деп қабылданады);

       - ауысымдар саны (1 ауысым қабылданады);

   - жөндеуге және пайдаланушылық қызмет көрсетулерді есепке алатын коэффициент (0,1 деп қабылданады).

 

 

Талқыланып отырған программалық өнiмді жасауға жұмсалған жабдықтар жұмыс уақытының қорының есептеуi үшiн, кодтауды кезеңінiң қиындығын, тестілеуді, адам бейнеленген тестеулердi және - айлар, машинадан ауыстырған - сағаттар.

 Кодтау дәрежесінің қииындығы келесі формула бойынша есептелген:

 

 

 

Ткод - кодтау, тестілеу кезеңінің қиындығы;12 – количество месяцев в году.

 

 

Программалық өнiмнiң мәлiметiнiң  өзiндiк құн әкетiлетiн амортизациялық төлемдер келесi формула бойынша  есеп айырысады:

 

 

З - жасалатын программалық өнiмнiң өзiндiк құн әкетiлетiн амортизациялық төлемдердiң өлшемi;

nоб – жабдықтар бірліктерінің саны

 

 

 

 

 

 

Кейін электр жнергияға  деген шығындар келесі формула бойынша  есептелген:

 

 

Wоб - жабдық бірлігінің қуаты

Бағдарламалық өнімді әзірлеуге кеткен шығындар есебі