Кәсіпкерлік істі мемлекеттік реттеу. 4. 2

Мазмұны 

Кіріспе . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . , , , , , , . . . . . 4

1. Нарықтық жағдайдағы кәсіпорынның капиталының экономикалық мәні мен мағынасы, қалыптасу қағидалары мен құрылымы және оның  ерекшеліктері . . . . . . . . . . . . . . . .  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6

 1.1  Кәсіпорынның капиталының экономикалық мәні мен мағынасы . . . . . .6

 1.2  Кәсіпорын капиталының  экономикалық ерекшеліктері . . . . . . . . . . . . .10

1.3 Кәсіпорынның капиталының   қалыптасу  қағидалары мен құрылымы 13

2. «Сары - Арқа» ЖШС– нің капитал көрсеткіштерінің  жағдайын талдау . . . . . . . . . . . . . . . .  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16

2.1. «Сары - Арқа» ЖШС– нің капиталының құрамы мен құрылымының динамикасын талдау . . . . . . . . . . . . . . . .  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .16

2.2. «Сары - Арқа» ЖШС нің 2004-2005 жылдардағы негізгі құрал – жабдықтардың көрсеткіштерін талдау . .. .. . . .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19

2.3. «Сары - Арқа» ЖШС– нің төлеу қабілеттілігін талдау . .. .. . . . . .. . . . . . 20

3.  Кәсіпорынның капиталын тиімді пайдалану және оны оңтайландырудың механизмін жетілдірудің   негізгі бағыттары . . . . 23

3.1. Кәсіпорынның  капиталын оңтайландырудың негізгі бағыттары . .. . . . 23 

Қорытынды . . . . . . . . . . . . . . . .  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28 

Қолданылған әдебиеттер . . . . . . . . . . . . . . . .  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29 
 
 
 
 
 
 
 

Кіріспе 

     Кәсіпорынның капиталының жағдайы осы кәсіпорынның белгілі бір кезеңдегі қаржылық тұрақтылығын және оның өз шаруашылық қызметін үздіксіз жүргізуі мен өзінің қарыз міндеттемелерін уақытылы өтеуі үшін қаржы ресурстарымен қамтамасыз етілуін көрсетеді.

     Енді  біреулер «өз қаражаттары есебінен активтерге (негізгі қорлар, материалдық  емес активтер, айналым қаражаттары) жіберілген қаражаттарды жабатын, сондай-ақ өтелмеген дебиторлық және кредиторлық қарыздарға жол бермейтін және де өз міндеттемелерін уақтысында қайтаратын шаруашылық субъектілері қаржылық тұрақты болып табылады» деп жазады.

     Қаржы ресурстарын жасау, тарату және пайдаланумен сипатталады. Кәсіпорынның қаржылық жағдайы кәсіпорынның қалыпты өндірістік, коммерциялық жәнебасқа да қызмет түрлері үшінқажетті қаржы ресурстарымен қамтамасыз етілуімен және оларды мақсатқа сай, тиімді тарату және пайдаланумен, сондай-ақ басқашаруашылық субъектілерімен қаржылық қарым-қатынаста болу, төлеу қабілеттілігі және қаржылық тұрақтылықпен сипатталады. Кәсіпорынның уақытылы төлеу мүмкіндігі оның қаржылық жағдайының жақсылығын көрсетеді.

     Жоғарыда  берілген анықтамалар қарастырылып отырған ұғым мәнін жеткілікті дәрежеде ашпайды, бірақ олардың әрқайсысында бұл ұғымды дәлірек анықтауға мүмкіндік беретін ұтымды тұжырымдар бар. Бірқатар түрлі әдістермен есептелетін бірыңғай көрсеткіштерге қарағанда (мысалы, еңбек өнімділігі, қор қайтарымдылығы, өзіндікқұн, жалпы табыс, тиімділік) қаржылық жағдай түрлі көрсеткіштерді есептеу нәтижесінде және олардың жалпы бағалауға тигізетін әсерін зерттеу негізінде анықталатыны анық. Қорыта келе, кәсіпорынның қаржы жағдайы әлсіз және өмір сүру қабілеті жоқ кәсіпорындарға аяусыз қарайтын бәсекелі нарықтық экономика жағдайындағы кәсіпорынның сенімді болуын, тұрақтылығын және келешегі барлығын куәландыруы тиіс.

    Нарықтық  экономика жағдайында кәсіпорынның капиталының экономикалық мәні мен мағынасы, және оның қалыптасуының қағидалары және оның  ерекшелігі  мен  қолданылуының  экономикалық  рөлі  теориялық  тұрғыдан  да, практикалық  тұрғыдан  да  жан – жақты  талданған. Мен бұл курстық жұмысымда негізінен кәсіпорынның капиталының мәні мен мағынасы, қалыптасуының қағидалары және оның даму ерекшеліктері, және оны оңтайландырудың жолдары туралы қарастырғалы  отырмын ... 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

1. Нарықтық жағдайдағы кәсіпорынның капиталының экономикалық мәні мен мағынасы, қалыптасу қағидалары мен құрылымы және оның  ерекшеліктері

      1.1  Кәсіпорынның  капиталының  экономикалық  мәні мен мағынасы 

         Кәсіпорын өзінің іс-әрекетін  жүзеге асыру үшін нақты жинақталған  экономикалық  ресурстары немесе  өндіріс факторлары болуы қажет.  Экономикалық ресурстар дегеніміз – тауарларды өндіру және қызмет көрсету үшін пайдаланылатын барлық табиғи, адамдар және адамдардың өндіретін ресурстары. Түрліше барлық ресурстарды әр түрлі көзқарастарға сәйкес топтастырыруға болады:

1. Материалдық ресурстар – жер немесе шикізат материалдары және капитал.
2. Адам ресустары – еңбек және кәсіпкерлік қызмет.

       «Жер» ұғымына жататын барлық  табиғи ресурстар: егістік жерлер, орман, пайдалы қазба, кен орындары, су ресурстары.

        «Капитал» немесе инвестициялық  ресурстар ұғымы – тауар өндіру және қызмет көрсету, оларды түпкілікті тұтынушыларға жеткізуге пайдалануға арналған барлық өндірістік өндіріс құралдары (ғимараттар, құрылыс, жабдықтар және т.б.).

         Өндіріс процесін және өндіріс  құрал – жабдықтарының қорлануын  инвестициялау, яғни қаражат жұмсау деп атайды.

          «Еңбек» ұғымы тауар өндіруде  және қызмет көрсетудегі барлық  дене және адамдардың ақыл  – ой қабілеттілігін көрсетеді.

          Барлық экономикалық ресурстар  немесе өндіріс факторлары жалпы  бір қасиетке ие, олар: сирек немесе өлшеулі мөлшерде болады. Бұл қағида бойынша қазіргі деңгейдегі экономикалық дамуда барлық қажеттіліктерді қамтамасыз етуде ресурстардың әлі де болса кем екендігін білдіреді, егістік жерлердің, пайдалы қазба байлықтардың, өндіріс құралдарының, жұмыс құралдарының (жұмыс уақыты) белгілі бір шегі болады. Ресурстардың сирек кездесетіні салдарынан өндірістің өнімі де мардымсыз болып, осыдан қоғам тауарлар мен қызмет көрсетудің   межелеген барлық мөлшерін ала алмайды.

        Кез келген кәсіпорынның өндірістік – экономикалық іс-әрекеті өндірістік ресурстарды заттай және ақшалай нысаны  түрінде қалыптастырудан басталады. Көрсетілген ресурстар оларды пайдалануда қалай міндет жүктелсе, солай уақытша қарай бір – бірімен айрықшаланады.

   Кесте 1 - Кәсіпорынның өндірістік ресурстары   

     Қаржы ресурстарын жасау, тарату және пайдаланумен сипатталады. Кәсіпорынның қаржылық жағдайы  кәсіпорынның қалыпты өндірістік, коммерциялық жәнебасқа да қызмет түрлері үшінқажетті қаржы ресурстарымен қамтамасыз етілуімен және оларды мақсатқа сай, тиімді тарату және пайдаланумен, сондай-ақ басқашаруашылық субъектілерімен қаржылық қарым-қатынаста болу, төлеу қабілеттілігі және қаржылық тұрақтылықпен сипатталады. Кәсіпорынның уақытылы төлеу мүмкіндігі оның қаржылық жағдайының жақсылығын көрсетеді.

     Жоғарыда  берілген анықтамалар қарастырылып отырған ұғым мәнін жеткілікті дәрежеде ашпайды, бірақ олардың әрқайсысында бұл ұғымды дәлірек анықтауға  мүмкіндік беретін ұтымды тұжырымдар бар. Бірқатар түрлі әдістермен есептелетін бірыңғай көрсеткіштерге қарағанда (мысалы, еңбек өнімділігі, қор қайтарымдылығы, өзіндікқұн, жалпы табыс, тиімділік) қаржылық жағдай түрлі көрсеткіштерді есептеу нәтижесінде және олардың жалпы бағалауға тигізетін әсерін зерттеу негізінде анықталатыны анық. Қорыта келе, кәсіпорынның қаржы жағдайы әлсіз және өмір сүру қабілеті жоқ кәсіпорындарға аяусыз қарайтын бәсекелі нарықтық экономика жағдайындағы кәсіпорынның сенімді болуын, тұрақтылығын және келешегі барлығын куәландыруы тиіс.

     Кәсіпорынның  қаржы жағдайы осы кәсіпорынның белгілі бір кезеңдегі қаржылық тұрақтылығын және оның өз шаруашылық қызметін үздіксіз жүргізуі мен өзінің қарыз міндеттемелерін уақытылы өтеуі үшін қаржы ресурстарымен  қамтамасыз етілуін көрсетеді.

     Енді  біреулер «өз қаражаттары есебінен активтерге (негізгі қорлар, материалдық  емес активтер, айналым қаражаттары) жіберілген қаражаттарды жабатын, сондай-ақ өтелмеген дебиторлық және кредиторлық  қарыздарға жол бермейтін және де өз міндеттемелерін уақтысында қайтаратын шаруашылық субъектілері қаржылық тұрақты болып табылады» деп жазады.

     В.Г.Артеменко  мен М.В.Беллендир бұл ұғымды былай  түсіндіреді: «Қаржылық тұрақтылық – бұл табыстың шығыннан тұрақты  дәрежеде артуы. Ол ақша қаражаттарын еркін пайдалануды қамтамасыз етеді және оларды тиімді пайдалану арқылы өндіру және өнімді сату процесінің үздіксіз болуына жағдай жасайды. Сондықтан да қаржылық тұрақтылық барлық өндіріс – шаруашылық қызметі процесінде қалыптасады және кәсіпорынның жалпы тұрақтылығының негізгі бөлігі болып табылады».

     Сонымен, қаржылық жағдай кәсіпорынның бәсекелестік қабілетін және оның іскерлік қарым-қатынасындағы  потенциалын анықтайды, кәсіпорынның өзінің және оның серіктестерінің қаржылық және басқа қатынастар тұрғысындағы экономикалық қызығушылары қаншалықты дәрежеде кепілдендірілгендігін бағалайды. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын объективті дұрыс бағасын алудың еңжақсы тәсілі, бұл – талдау, ол кәсіпорынныңдаму бағытын анықтауға, оның шаруашылық қызметіне кешенді түрде баға беруге мүмкіндік береді және осындай жолмен басқарушылық шешімдерді өңдеумен кәсіпорынның өзінің өндірістік кәсіпкерлік қызметі арасында байланыстырушы қызметін атқарады.

     Нарықтық  экономика жағдайында жұмыс істеуші  кәсіпорындардың қаржылық жағдайын талдаудың басты мақсаты (міндеті) келесілер болып табылады:

• Қаржылық жағдайға баға беру және оның есеп беру мерзіміндегі өзгерісі;
• Активтер мен олардың қалыптасу көздері арасындағы сәйкестіктік, оларды таратудағырационалды және пайдаланудағы тиімділікті зерттеу;
• Айналым капиталының көлемін, оның өсуін (кемуін) және ағымдағы міндеттемелермен арақатынасын анықтау;
• Қаржы-есептік және несие ережесін сақтау;
• Кәсіпорынның активтерін және оның міндеттемелерінің құрылымын зерттеу ;
• Ағымдағы активтердің айналымдылық есебі, оның ішінде дебиторлық борыш және қорлар есебі;
• Баланстың өтімділігін, кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығын және төлеу қабілеттілігінің абсолюттік және салыстырмалы көрсеткіштерін анықтау;
• Кәсіпорын табыстылығын бағалау;
• Кәсіпорын табысының салыстырмалы көрсеткіштерін, сондай-ақ олардың деңгейінің өзгеруіне әсер етуші факторларды есептеп шығару;
• Кәсіпорынның іскерлік белсенділігін анықтау;
• Кәсіпорынның қаржылық жағдайының тұрақтылығын ұзақ және қысқа мерзімді болжау, яғни оның қаржылық стратегиясын анықтау.

     Қаржылық  жағдайды талдау кәсіпорынның шаруашылық қызметін талдаудың қорытындылаушы кезеңі болып табылады. Және  ол 3 сатыны қамтиды: жабдықтау, өндіріс  және өткізу; бұлардың жиынтығы коммерциялық, өндірістік және қаржылыққызметті құрайды. Кәсіпорынның қаржылық қызметі – бұл оның осы қызмет нәтижесінде меншікті және тартылған капиталдың көлемі мен құрамына өзгеріс әкелетінқызметіболып табылады.

     Кәсіпорынның  қаржылық қызметінің қалыпты болуы  әсіресе өз кеңіндегі қойылған мақсаттарға  қол жеткізу үшін қажетті жағдайларды туғызады, оның төлеу қабілеттілігінің кепілі болып табылатын өнім өндірудің үздіксіздігін және кәсіпорынның қаржылық жағдайының тұрақтылығын қамтамасыз етеді. Қаржылық жағдайды талдаудың қаржылық тұрақтылықтан бастаған жөн және оған мыналар жатады:

• Кәсіпорын активтерінің құрылымдық және құрамдық динамикасын талдау;
• Кәсіпорын активтерінің қалыптасу көздерінің құрамдық және құрылымдық динамикасын талдау;
• Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығының абсолюттік және салыстырмалы көрсеткіштерін талдау;
• Баланс өтімділігін талдау;
• Кәсіпорынның төлем қабілеттілігін және несие қабілеттілігін талдау.

1.2. Кәсіпорын капиталының экономикалық ерекшеліктері  

          Ресурстар сатылатын және сатып  алынатын болғандықтан олардың  бағалары да болады. Сұраныс пен  ұсыныстың өзара іс – қимылының болашақ нәтижесінде, баға ресурстар нарығы ерекшеліктерінің жалпы барлық түрлері, олардың әрбір айрықшаларын қалай болса солай қамтиды.

         Ресурстар нарығының ерекшеліктері  – ең алдымен оладың шектелуіне  қарай өндіріс көлемінің өзінің де және ресурстар ұсынысында да шектелуінің қорытындысы болып табылады. Қоғам  өндіруде мүмкіндігі болмаған жағдайда, тауарлар мен қызмет көрсету мөлшері тұтынушылардың сұранысын қанағаттандыра алмайды. Соған байланысты ресурстар нарығын шоғырландыру қажеттілігі туады.

         Экономикалық ресурстардың бағасы  әр түрлі басқа нарықтарда  ұсыныс пен сұраныстың ықпалымен  сәйкестендіріп үйлестіріледі. Ресурстар  ұсынысы олардың тікелей баға  арасындағы байланысы мен нақтылы  бар мөлшерін, ресурстарды иеленушілердің мүдделеріне сәйкес олардың бағаларын жоғары қоюын көрсетеді. Ал ресурстар сұранысы баға мен ұсыныс көлемінің арасындағы қарама – қарсы байланысты көрсетеді: егер де баға көтерілсе, онда кәсіпорын ресурстарды аз сатып алады немесе оларды арзандау басқалармен алмастырады.  

         Кесте 2 - Кәсіпорынның өндірістік ресурстары 

Ресурстарға сұраныстың ерекшелігіне қысқаша тоқталайық:

1. Ол дайын өнімнің сұранысқа деген туындысы (тәуелділігі) болып табылады. Демек, біріншінің өзгеруі ең алдымен екіншісінің өзгеруіне байланысты болады.
2. Ресурстарға сұраныс еңбек өнімділігіне тәуелді: оның дамуы экономикалық ресурстарға деген сұраныстың серпініне байланысты, яғни орнындағы ресурстар мен қосымша ресурстар бағаларының өзгеруі;
3. Ресурстардың туынды сұранысы көбейеді, егер де өнімге сұнаныс көбейсе, дайын өнімді шығаруда еңбек өнімділігі артса, орнындағы ресурстардың бағасы төмендейді. Бұдан туындайтыны, сұраныстың икемділігі мына төмендегі нысандарға байланысты:
• Дайын өнімге сұраныстың икемділігі: ол неғұрлым жоғары болса, соғұрлым ресурстардың сұраныстың икемділігі де жоғары болады;
• Ресурстардың алмастырылуы: оларға сұраныстың икемділігі жоғары болса, егер де баға өскен жағдайда оларды басқа ресурстармен алмастыруға немесе артығырақ кәміл технологияны өндіріске енгізуге мүмкіндігі туады;
• Жалпы шығындарда ресурстардың үлесі: егер де жалпы шығында ресурстардың үлесі жоғары болса, ал ресурстарға баға өссе, онда бұл оларға деген сұраныстың төмендеуіне әкеп соғады. Демек, жалпы шығында ресурстардың үлесі неғұрлым жоғары болса, соғұрлым сұраныс икемділігі де жоғары болады.

         Ресурстардың шектелуіне қарамастан, олар адамдардың ықпал жасауының  арқасында алмасып отырады. Мысалы, милторация жұмыстары жүргізілетін болса жерге ұсынысты арттыруға болады. Сонымен ресурстар ұсынысы заң сиректілігіне, ресурстардың шектелуіне байланысты. 
 

1.3.   Кәсіпорынның капиталының   қалыптасу  қағидалары мен  құрылымы  

     Ресурстарды сақтау дегеніміз – меншіктің  әр түрлі формалары және шаруашылық тетігінің ықпалымен жүзеге асатын нақты және өткен еңбекті үнемдеу. Оның практикалық мәні еңбек, материалдық және қаржы ресурстарын үнемді жарату, өнімсіз және халық шаруашылықтарының дәрежесі мен сипаттамасы ретінде экономика және басқару жүйелерін қайта құруды, олармен табиғи байланысты ұштастыруды қажет етеді. Ресурстарды сақтау экономикалық қатынастар жүйесінің және шаруашлықты жүргізу әдістерінің қамы үшін ғана болмауы керек.  

Сызба 1 -      Кәсіпорынның қаржы ресурстарының құрылымы 
 

        Ресурстарды сақтау саясаты орасан  зор  потенциалдың мүмкіндіктері  бар Казакстан үшін өте үлкен  принциптік маңызы бар. Себебі, республикада ұзақ жылдар бойы халық шаруашылығының өркендеуі экстенсивтік, жоғары шығындылық негізінде болып келді. Шаруашылықты жүргізудің мұндай әдістері әлдеқашан өзінің сипатын жойып, өндірісті интенсивтендіруге үлкен тосқауыл жасады.

        Экономикалық реформа жағдайында ресурстардың сақталу процесі ұдайы өндірісті арттырады. Ұлттық табыстың серпінінде тұтыну мен қорланудың арасындағы арақатынастар өзгеріп қана қоймайды, сонымен бірге өзінің қорлану қорында ресурстарды сақтау есебінен шаруашылық  қорланудың сол блігі үлкен орын алады. Сондықтан, практикада ресурстарды сақтау қорланудың заңдылықтарын ұдайы өндірісті кеңейтуді қамтамасыз етуге пайдалану қажет болады. Ресурстарды сақтау ісі жүзінде тиімді экономикалық дамудың бірден – бір басты кезеңіне айналып отыр. Мысалы, энергия мен шикізаттарды үнемдеу шараларын іске асыруға кеткен шығындар, осындай мөлшердегі шығындарға қарағанда екі есеге кем болады. Алайда, өндірісті дамытудағы ресурстарды сақтау жолына өте - мөте баяу жүргізіліп келеді. Ресурстарды сақтаудың экономикалық негізіне қаржы –несие саясатты бағаның құрылуы және ынталандыру жатады.

        Ресурстарды сақтаудың басты  бағыттары - өнім бөлігінің материалдық  шығындылығын кеміту, ең алдымен  үнемді конструкциялық шешімдер  және ресурстарды сақтау техникасын және қалдықсыз технологияны кеңінен қолдану; өндірісітік процестерге отын- энергетика және т.б. да материалдық ресурстардың шығындарын азайту; шикізаттардың және екінші қайтарымды жылу ресурстарының, тұрмыстық қалдықтарын толық пайдаланып; оларды қайтадан пайдаға асыру, табиғи байлықтарды, бастапқы шикізаттар ресурстарын кешенді түрде өңдеу.

          Нарықтық экономика жағдайында  кәсіпорын жұмысын жүргізудің  экономикалық тетігін және оның  әрбір цехтарында, әрбір еңбек  ұжымдарында ресурстарды сақтаудың ынтатылығының ең тиімділік амалын қолданатын болу керек. Ресурстарды сақтау проблемасын шешуде ұдайы өндіріс процестерінің барлық сатыларын, сонымен бірге, ең алдымен шикізаттарды өндіру және шала фабрикаттарды қайта өңдеуді қажет. Себебі, бұл саладағы материалдық шығындар әлі де болса өте жоғары болып келеді. Мұнда бірінші орынды қалдықсыз технологияны қолдану негізінде өндірісті ұтымды ұйымдастыру жұмысы арқылы алады. Шикізаттардың қай түрі болмасын жарамды өнімдерді өңдеуде пайдалы заттардың алуан түрлерінен тұрады. Сонымен, бұл шикізаттарды өндіру және қайта өңдеу кешені тиімділігінің шешуші факторы болып табылады.

          Қазірдің өзінде қалдықсыз технологияны  өндіріске енгізуге техникалық  мүмкіншіліктер толық жеткілікті: толық немесе толыққа жақын өндіріс қалдықтарын кәдеге жарату және т.б. Қалдықсыз өндірісте кешендік өнем толық іске асады. Біріншіден мұнда материалдық ресурстарды ұтымды пайдалануда кейбір аз байланысты шаралардың едәуір толық кәдеге жаратудың түбегейлі әдістерін қамтамасыз ететін ғылыми жүйеге өту. Екіншіден, ол ірі әлеуметтік экономикалық кешенді проблемаларды шешуге ықпал етеді: республикадағы шикізаттар ресурстарының   қамтамасыз етілу деңгейін арттыру, еңбек шартын арттыру, табиғи ортаны қорғау және т.б.

2. «Сары - Арқа» ЖШС- нің капитал жағдайын талдау

2.1. «Сары - Арқа» ЖШС -нің 2004-2005 жылдардағы баланс активтерінің құрамы мен құрылымын талдау 

     Бұл бөлімде мақта өңдеу кәсіпорындарының қаржы ресурстарын басқаруды  ұйымдастырудың талдауы қарастырылады. Оның ішінде басты назар аударатын нәрсе қаржы ресурстарын қалыптастырудың қайнар көздерін талдау жүзеге асырылады.

     Баланс  активтерінің құрамы мен құрылымының  динамикасын талдау – кәсіпорынның барлық мүліктерінің және оның жекелеген  түрлерінің абсолютті және салыстырмалы арту немесе кему мөлшерін белгілеуге мүмкіндік береді.

     Қаржылық  есептің маңызды элементі болып  саналатын активтерді талдау барысында, осы активтердің нақты қолда  бары, құрамы, құрылымы және оларда болған өзгерістер талданады. Активтердің  жалпы құрылымын және оның жеке топтарын талдау, олардың рационалды таратылуын талқылауға мүмкіндік береді. Оны келесі 1 - кестеде қарастырамыз.                                                                                                           

       3 - кесте мәліметтерінен активтердің нақты құнын көрсететін баланс валютасының 2004 жылы 220125 мың теңгені құрайтынын  көретін болсақ, ал 2005 жылы 1235710 мың теңгені құрағанын көріп тұрмыз. Жалпы активтер құнынының көрсеткіштерін  2004 жылын 2005 жылмен салыстырғанда  965715 мың теңгені (1235710 – 220125) немесе 56,13% құраған.  Оның ішіндегі ұзақ мерзімді активтер 156214 мың теңгеге, негізгі құралдар 213114 мың теңгеге, өндірістік құралдар 392482 мың теңгеге, дайын өнім 244530 мың теңгеге, кәсіпорынның өндірістік потенциялының құны 605596 мың теңгеге артқан, ал қаржылық салымдар 56900 мың теңгеге, ағымдағы активтер 1121929 мың теңгеге кеміген.

     Сонымен бұл кәсіпорынның 2004 жылы әрі қарайғы  дамын көрсететіндігін, оның жұмысының  оң нәтижесін сипаттайды, ал 2005 жылы болса бұл көрсеткіштің құлдырағанын көрсетіп отыр.                                                                       

Кесте 3 - «Сары - Арқа» ЖШС нің 2004-2005 жылдардағы баланс активтерінің құрамы мен құрылымы

                                                                                                                  мың теңге