Мемлекеттің сыртқы экономикалық саясаты

                 АҚТӨБЕ МЕМЛЕКЕТТІК ПЕДАГОГИКАЛЫҚ ИНСТИТУТЫ

                                                    ТАРИХ ФАКУЛЬТЕТІ 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

         М Ә Н Ж А З Б А 

     ТАҚЫРЫБЫ:      ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ 1991-2000жж.

СЫРТҚЫ  САЯСАТЫ 
 
 
 
 

                                                                         ОРЫНДАҒАН: САДЕНОВА А.

                                                                      ТЕКСЕРГЕН: ТАҢСЫҚБАЕВА Б.Т. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

                                                         АҚТӨБЕ – 2010 
 

Ж О С П А Р : 

К І Р І С П  Е 

Н Е Г І З Г  І    Б Ө  Л І М 

1991 – 2000 ЖЫЛДАРДАҒЫ  ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ  СЫРТҚЫ САЯСАТЫ          

Қ О Р Ы Т Ы  Н Д Ы 

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

К І Р І С П Е 

     Тәуелсіздік алғаннан кейін Қазақстан Республикасы дербес мемлекет ретінде шет ел мемлекеттерімен ашық түрде халықаралық қатынас және сыртқы саясат жүргізе бастады.

     Бұрынғы Кеңес Одағының халықтары көбінде 1991 жылдағы 13 желтоқсанда Орта Азия республикалары басшылығының Ашгарад кездесуіне бастама көтерген Қазақстан жетекшісінің күш жігерінің арқасында осы кездесу барысында біртұтас айқындама тұжырымдардың және Орталық Азия мен Славян Республикаларының егесін болдырмаудың сәті түсті.

     1991 жылы 21 желтоқсанда Қазақстан Президентінің бастамашылығымен жиналған 11 одақтас республика басшылары жаңа бірлестік – Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығының негізін қалаушы құжат болған Алматы декларациясына қол қойды.

     Қазақстан тарихы қысқа мерзімде басты мемлекеттік  мәселені шешті әрі елдің нақты тәуелсіздігіне қол жеткізді. Қазақстан соңғы 10 жылда әлемдік қауымдастықпен барлық салаларда өркениетті байланыстар дамыта білген ашық қоғамға айналды. Көптеген елдериен өзара тиімдіжәне ұтымды қарым-қатынастар қалыптастырып, инвестициялармен келуі өсе түсті.

     Сыртқы  саясатты орнықтырып, еліміздің халықаралық  мәртебесін нығайтуға еліміз дипломатиясының  зор еңбегі бар. Бүгінгі күн Қазақстан  әлемнің көптеген елдерімен сыртқы қарым-қатынас орнатып, барлық беделді  халықаралық ұйымдардың мүшесі атанды.

     Қазақ елі сыртқы саясатының басты бағыты жетекші державалардың қауіпсіздік  жөніндегі кепілдігін ала отырып, ядролық қарудан бас тартып қана қоймай, ядролық қарусыз мемлекет мәртебесіне ие болу еді. Бұл ұстаным  тез арада-ақ іс жүзіне асырылды. Ал осы жәйт халықаралық аренада еліміздің мәртебесін көтерді. Еуразия одағын құру, Азиядағы өзара ықпалдастық пен сенім шаралары жөніндегі кеңес шақыру сияқты Қазақстанның бірқатар игі бастамалары әлемдік қоғамдастық тарапынан кеңінен қолдау тапты. Аталған кеңеске көптеген мемлекеттер мен халықаралық ұйымдардың қызығушылық танытуы осы айтқандарымызға айқын дәлел бола алады.

     Халықаралық қатынастарда Қазақстан таңдап алған  көпвекторлы саясаттың дұрыстығын осы он жылда жинақталған тәжірибе шын мәнінде растап берді.

     Тәуелсіздіктің басында қазақ дипломатиясының алдында ұлттық экономиканың көтерілуіне жан-жақты ықпал ету, инвестициялар тарту, елдің экспортын ұлғайтудың жолдарын қарастыру, сауда-экономикалық қатынастарды дамыту сияқты бірқатар маңызды мәселелер тұрған болса қазір де аталған бағыттарда айтарлықтай жұмыстар атқарылды. Енді бүгінгі күннің талаптарына сай халықаралық қауіпсіздікті нығайтуға әлемдегі экономикалық қатынастарды жетілдіруге, тұтастай алғанда, ғаламдық деңгейдегі проблемаларды оң шешуге үлес қосу басты мақсат болып табылады.

     Қазақстан әлемдік қоғамдастықта өзіндік  алар орны бар ел екенін соңғы он жыл бедерінде айқын көрсетті. Қазақ елінің саясаттағы бағыты да, географиялық орналасуы да, жер байлығы  да дүние жүзіндегі мемлекеттерді  бізбен ынтымақтасуға ынталастырады.

     Мысал үшін айтсақ, Қазақстан Республикасымен  дипломатиялық қарым-қатынас орнатқан елдердің саны 120-ға жетті. Елімізде 68 шетел елшіліктері мен дипломатиялық миссиялары жұмыс істейді. Қазақстан Республикасының шет елдерде 47 елшілігі мен миссиялары және консулдық өкілдіктері тіркелген. Еліміз мүше болып кіретін халықаралық ұйымдардың саны – 68.

     Қазақстан шекарасының бүкіл бойында сенімді  «Қауіпсіздік белдеуін» жасай алады.

     Қазақстан Ресеймен қарым-қатынасқа айрықша  мән береді. Бұл жөнінде елеулі ілгерілеу бар. 1998ж. Шілденің 6-сында Мәскеуде қол қойылған 11 ғасырға бағдарланған мәңгі достық пен ынтымақтастық туралы Декларация екі ел үшін маңызды тарихи мәнге ие. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Н Е Г  І З Г І   Б Ө Л І  М 

Қазақстан Республикасының  сыртқы саясаты

      1991 жылғы 16 желтоқсанда Қазақстан  тәуелсіздік туралы Декларация  жариялады, сөйтіп дүниежүзілік  қоғамдастыққа енуге мүмкіндік  алды. 1992 жылы қаңтардан 9 шет мемлекетпен  дипломатиялық қатынас орнатты.  Тәуелсіз Қазақстанды әлем мемлекттерінің  арасында бірінші болып бауырлас Түрік республикасы таныды. 1992 жылдың ортасына қарай республика тәуелсіздігін жер шарының 30-дан астам елі мойындады: АҚШ, Қытай, Иран, Пакистан, Канада, Швейцария т.б.

      1999 жылдың басына қарай дүние  жүзінің 150 мемлекеті танып, 106 мемлекетпен дипломатиялық қатынас орнатылды.

      Қазіргі Қазақстан шет елдерде 30-дан астам  диплоамтиялық және консулдық өкілдіктер ашты. Алматы мен Астанада 50-ден астам  шетелдік елшілік және халыаралық, ұлтаралық ұйымдардың 16 өкілдігі жұмыс  істейді. Республикамыздың сыртқы саясат ведомствосы ұлттық мүддемен жалпы адамзаттық мүдделерді үйлестіріп жүргізетін дипломатиялық саясатқа кірісті.

      1992 жылы наурыздың 3-інде Қазақстан  Республикасы Біріккен Ұлттар  Ұйымының (БҰҰ) мүшесі болып қабылданды. Осы жылы өткен БҰҰ Бас Ассамблеясының 47-сессиясының трибунасынан ОБСЕ сияқты ұйымның Азияда да құрылуы туралы Н.Ә. Назарбаев өз ойын айтқан болатын. Бірақ, ол кезде оның бұл сөзіне онша сене қоймаған еді. Міне, арада 10 жыл өткеннен кейін 2002 жылғы маусымда Алматыда сенім әрекеттестік шаралар туралы саммиті өтті. Саммит жұмысына 16 мемлекет басшылары қатысты. Оның ішінде 7 ірі державалар- Қытай, Индия, Ресей, Иран, Түркия т.б. болды.

      Маңызы: Бұл елдердің экономикалық потенциалы өте зор, олардың территориясының жалпы көлемі 38,8 млн.кв.км., немесе Евразия материгінің 89%-ын құрайды. Бұл елдердің территориясында 2.8 млрд. адам тұрады, яғни жер шары тұрғындарының 45%-ын құрайды.

Қазақстанның  халықаралық байланысының дамуы

      Қазақстан сыртқы саясатында басты үш мәселеге ерекше назар аударады:

1. ТМД,  Азия, Европа елдері, АҚШ, Тынық  мұхит, Таяу Шығыс аймағы елдерімен  халықаралық байланысты өркендету.

      2. Мәдени-экономикалық байланысты  күшейте отырып, алдыңғы қатарлы  өркениетті елдердің қатарына  қосылу.

      3. Қазақстанның сыртқы саясатында ерекше назар аударатын мәселе – ең жақын және ірі көрші мемлекеттермен, солтүстікте – Ресеймен, шығыста – Қытай халық Республикасымен ойдағыдай қарым-қатынас орнату.

      Қазақстан-Ресей  байланыстары

      1992 жылғы 25 мамырда Қазақстан мен Ресей арасында достық, ынтымақтастық және өзара көмек туралы шарт жасалды. 1995 жылғы 20 қаңтарда – Қазақстан мен Ресей ынтымақтастығын кеңейту туралы Декларация жариялады, ал 1996 жылғы 27 сәуірде Алматыда екі елдік бірлескен Декларациясына қол қойылды. Декларацияның маңызы:

     1. Екі ел арсындағы егемендікті,  тәуелсіздікті құрметтеу.

     2. Аумақтық тұтастық пен бір-бірінің  ішкі істеріне араласпау ұстанымдарын  сақтау.

      1998 жылғы 6 шілдеде Мәскеуде ІІІ ғасырға бағдарланған “Мәңгі достық пен ынтымақтастық туралы” Декларация жарияланды. Нәтижелері:

1. Каспий  теңізінің құқықтық мәртебесі  проблемасын шешуді алға жылжытты.

2. Қаржылық  өзара келіспеушіліктерді реттеуді  шешті.

3. Байқоңыр  ғарыш орталығын бірлесіп пайдалану  мәселесі қарастырылды.

Қазақстан-Қытай  байланыстары

      1992 жылғы тамызда Қазақстан Президентінің  Қытай халық Республикасына алғаш  сапары болды, нәтижесінде барлық  байланыс жолдары ашылды. 1994 жылы  сәуір айында Қазақстан мен  Қытай арасында шекара аумағын  заңдастырып белгілеу (делимитация)  жөніндегі келісімге қол қойылды (1718 шақырымдық).

      1996 жылғы сәуір айында алғашқы  Шанхай келісімі жүргізілді. Бұл  келісім барысына Ресей, Қытай,  Қазақстан, Тәжікстан, Қырғызстан  қатысты. Мұнда негізінен - шекараларды  бұзбау, бейтарап аймақтық қашықтықты 100 шақырымға дейін жеткізу сияқты мәселелер қаралды. 1997 жылғы 25 қыркүйекте Алматыда болған келіссөздің нәтижесінде – Батыс Қазақстан мен Батыс Қытайды жалғастыратын мұнай құбырын жүргізу жөніндегі шартқа қол қойылды. Қытай үкіметі бұл жұмысқа 9,5 млрд.доллар жұмсауға келісті.

1998-1999 жылдары  Қазақстан-Қытай арасында келісімдер  нәтижесінде, шекараны нақтылау  негізінен аяқталды.

Қазақстан-АҚШ  байланыстары

      Қазақстанның  сыртқы саясатында АҚШ-пен қарым-қатынастың маңызы өте зор. 1991 жылғы 25 желтоқсанда  АҚШ Қазақстан Республикасының мемлекеттік тәуелсіздігін таныды. Қазіргі кезде АҚШ-Қазақстан экономикасының аса ірі инвесторы. 1997 жылы Қазақстан мен АҚШ арасында экономикалық әріптестік бағдарламасы жасалды.

      Екі ел арасында Қарашығанақ кеніші жөнінде  және Каспий қайранын бөлісу жөнінде келісімдерге қол қойылды.

      1999 жылғы желтоқсанда Қазақстан  мен АҚШ арасындағы келісімде  – екі ел арасындағы серіктестікті  одан ары дамыту, АҚШ-тың Қазақстанға  демократиялық, экономикалық өркендеуде  қолдау көрсету, аймақтық, ғаламдық негізде тұрақтылықты қамтамасыз ету мақсатында ынтымақтастық үшін барлық мүмкіндіктерді пайдалану сияқты мәселелер қаралды.

      АҚШ Қазақстанға мәдениет пен білімді  дамыту саласында үлкен қолдау көрсетуде  “Болашақ” бағдарламасы шеңберінде қазақстандық студенттер АҚШ, Франция, Германия оқу орындарында оқиды.

      Қазақстан және ТМД елдерімен  тығыз өзара байланыста болу – біздің ел үшін өте қажет. 1994 жылы – Орталық Азия экономикалық қауымдастығы құрылды (Қазақстан, Қырғызстан, Өзбекстан, кейін Тәжікстан).

      Қоғамдық және әлеуметтік-экономикалық өмірдің барлық саласындағы дағдарыс ТМД басшыларын интеграциялық жаңа жолдарын іздеуге итермеледі.

Егемен  Қазақстанның жаңа мемлекет құрудағы философиялық тұжырымдарында көрсетілген бағыттары және елдің идеологиясы АҚШ, Франция, Ресейде белгіленген философиялық ұстанымдарды басшылыққа алады. Халықаралық тәжірибе тоталитаризмнен демократиялық бағыт жолына түскен елдердің өтпелі кезеңде идеологиялық дағдарысқа ұшырайтынын көрсетті. Сондықтан өркениетті елдердің өтпелі кезеңнен өту тәжірибесімен танысу өте маңызды.

Қазақстан және дүниежүзілік қауымдастық

      КСРО  тарағаннан кейін ядролық қару негізінен  Ресей жерінде шоғырланды. Қазір жер жүзінде 5 ядролық держава бар. АҚШ, Ресей, Қытай, Ұлыбритания, Франция.

      1993 жылы Президент Н.Ә. Назарбаев  Лиссабон хаттамасына қол қойды. Қазақстан ядролық қарудан еркін аймақ болып жарияланды. Соғыс өнімдерін шығаратын кәсіпорындарды бейбіт заттар өнімдеріне айналдыру – (конверсия) жүзеге асырыла басталды.

      1996 жылғы 31 қыркүйекте Қазақстан  БҰҰ-ға мүше 129 елдің қатарында  ядролық қаруды таратпау жөнінде  шартқа қол қойды.

      Қазақстан басшылығы әскери-саяси одақ НАТО-мен  ынтымақтастыққа маңызды орын береді. Бұл ынтымақтастық “Бейбітшілік үшін әріптестік” бағдарламасы негізінде жүзеге асуда. 1997 жылғы 15-21 қыркүйекте Шымкент (Қазақстан) және Шыршық (Өзбекстан) жерінде НАТО әскери бөлімдерінің қатысуымен әскери жаттығу өткізілді.

      2001 жылғы 29 тамызда Алматыда “ІІІ ғасыр ядролық қарудан тазарған дүниені қалайды” атты халықаралық конференция ашылды.

      Тәуелсіздік алғаннан бері халықаралық ұйымдарға  мүше болып кіруге республикаға жол  ашылды. 1997 жылдың басына қарай Қазақстан 60-тан астам халықаралық ұйымдарға мүше болып кірді. Соның бірі ЮНЕСКО – ірі халықаралық ұйым. Ол – Білім, Ғылым және Мәдениет, “Адам және биосфера”, “Адам табиғи ортада” т.б. бағдарламалар негізінде жұмыс жасайды.

      ЮНЕСКО  – Қазақстанда биологиялық әртүрлілікті сақтау мақсатында елдің ерекше қорғалатын табиғи аймақтарын ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік табиғи және мәдени мұрасы және “Адам мен биосфера” бағдарламасы шеңберіндегі аймақтар тізіміне кіргізу туралы шараларды іске асыруда, бірлесіп жұмыс атқаруда. Бұнымен қатар, Қазақстан халықаралық ұйым ЮНИСЕФ – Біріккен Ұлттар Ұйымының Балалар Қоры. ЮНИСЕФ Қазақстан Республикасындағы өзінің жұмысын 1992 жылы бастады, негізінен, денсаулық сақтау саласында, шұғыл жәрдем көрсетуді насихаттайды.

      ЮНИСЕФ-тің  Арал аймағының халқын сауықтыру  жөніндегі бағдарламасы - әйелдер мен балалардың денсаулығын қорғау, білім беру, балалардың тамағын жақсарту, сумен қамтамасыз ету, санитарлық қызметті жақсарту жөніндегі нақты шараларды жүзеге асыруға бағытталған. Сонымен бірге Қазақстан 800-ге жуық мемлекетаралық және үкіметаралық келісім-шарттарға қол қойылды.

     Республиканың негізгі әлемдік валюта қаржы  ұйымдарына — Халықаралық валюта қорына, бүкіл дүниежүзілік банкіге  еуропалық қайта құру және даму банкісіне  енуінің маңызы зор. Сондай-ақ Еурорпалық одақпен серіктестік және ынтымақтастық туралы келісімге қол қойды. Еліміз Азияның он елін біріктіретін Экономикалық ынтымақтастық ұйымына белсенді түрде жұмыс істеуде.

     Республика  тиісті халықаралық институттармен, бірінші кезекте ЮНЕСКО-мен қайырымдылық және мәдени салаларда тығыз байланыс жасап отыр. Оның аймағы - ұлы Абайдың 150 жылдық мерейтойы көптеген елдерде ЮНЕСКО - ның демеуімен аталып өтуі.

     Елімізді  қазір дүние жүзінің 117 мемлекеті  таниды, олардың 105-і мен дипломатиялық  қатынастар орнатылды. Шетелдерде 26 елшілік ашылып, Алматыда 40 елшілік пен миссия, халықаральқ және ұлттық ұйымдардың 16 өкілдігі жұмыс істейді.

     Қазақстанның  сыртқы саясатының негізінде өзінің қауіпсіздігін, егемендігі мен территориялық  тұтастығын қамтамасыз ететін, мемлекетімізідің дүниежүзілік қауымдастықка енуіне, республика ішіндегі реформаларды жузеге асыруға, оның тиімді және өсімді экономика, тұрақты демократиялық институттар жасауға, барлық республика халқының құқығы мен бостандықтарын қорғауға қолайлы жағдайлар жасау мүдделері жатыр. Ол өзінің қауіпсіздігін қамтамасыз етуде әскери құралдарды емес, парасатты, салмақты дипломатияға суйене отырып, саяси құралдарды пайдалануды мақсат етіп отыр. Ол халықаралық байланыстарының негізінде таяу және алыс шетелдердің бәрімен өзара тиімді саяси-әлеуметтік, мәдени қатынастарды орнатуға ұмтылуда.

     Біздің  елімізбен дәйекті байланыстарды  дамытуға бірталай мемлекеттер ықылас білдіруде. Оған себеп болатын ең алдымен, өткен тақырыпта айтылғандай, қызуар қазба байлықтарымыз. 1,5 млрд. тоннадан астам пайдалы қазбалар игеріледі.

Мен орынбасарларыма  бұл жұмысқа елшіліктерді тарту  жолымен сыртқы саясатының жекелеген  бағыттарына жетекшілік жасаудың күшейтілуін  тапсырдым.

     Дипломатиялық ұжымдарда іскерлік жағдайын нығайтудың маңыздылығын атап өтуді қажет деп  санаймын. Біз түкке тұрмайтын, ойдан шығарылған мәселелерге назар әударуға, өзара қырқысуға және өсек аяңдарға жол беруге Үзілді-кесілді қарсымыз, бұл мәселеде министрлік аппаратының басшыларына және елшілерге үлкен жауапкершілік жүктеледі. Өзім ешқашан да шегінбейтін менің ұстанған мұратым — ол басшылықтағы демократиялық пен талап қоюшылықты нәзік түрде үйлестіре білу. Сыртқы ісмині - бұл осы мекемеде таяқпен орнататын, адамның жеке басын езіп - жаншитын тәртіп болуы мүмкін емес ерекше ұйым.

Мен бас  ал десе, шаш алатын, қабырғасын қақыратып, омыртқасын опыратын тәртіпке мүлде қарсымын.

     Талап қоюшылықты — диктаторлықпен ал тәртіптілікті - басшылық алдындағы жағымпаздықпен шатастыруға болмайды. Дипломатиялық қызмет жүйесіндегі басшылық орындарда отырғандардың барлығынан тап осындай жол ұстануын сұрар едім.8/12бет/

     ЭЫҰ қызметінің нақты (жұмысындағы) мәселелерін  министрдің орынбасарларының біріне жүктеуді есте ұстап отырмыз. Тиісті тапсырмалар мен бейімделу іс бағыттарын негізгі атқарушы ретінде ирандағы елшілік тағайындалады.

     Азия  елдерімен екі жақты қатынастарға келсек, бұл жерде Президенттің тапсырмаларын  орындау мақсатында салмақты жұмыстар жасалған. Ең алдымен әңгіме Оңтүстік Кореямен, Индонезия, Түркиямен ең жоғары деңгейде кездесулер ұйымдастыру туралы болып отыр. Индиямен, Пакистанмен байланыстар күшейді. Президенттің Қытайға сапары табысты аяқталды. Пакистанның лидері Беназир Бухутонның Қазақстанға сапарының маңызы зор болды.

     Қазақстанның  таяу Шығыстық саясаты үшін Израильдің сыртқы саясат ведомсвасының басшысы, бейбітшілікті нығайту ісі үшін Нобель сыйлығына ие болған Шимон Перестің сапары маңызы аса зор оқиға болып табылды.

Тұтасымен алғанда, таяу шығыстық бағыт белсенділікті  қажет етеді. Бұл Қазақстанның осы  аймақтағы жеткіліксіз түрде  танымал болғанына байланысты сияқты. Египеттегі елшілік Қазақстан үшін Таяу Шығыстағы қазіргі бар мүмкінділіктерге анық сәйкес жауап емес.

Қ О Р  Ы Т Ы Н Д Ы 

     АҚШ - пен ынтымақтастық біз үшін жоғары дәрежедегі үлкен маңыздылығын сақтап қала береді. Біз бұл Державамен өзара қарым-қатынасымызды, қол жеткізген жетістіктерімізді бағалай білуге тиіспіз. ҚР Президентінің жұмсаған күш жігерінің арқасында Қазақстан Орталық Азия аймағындағы АҚШ - пен әріптестік деңгейіне көтерілген бірден-бір елге айналды. АҚШ-пен қол жеткізілген уағдаластықтар мен келісімдерді тізіп шығудың қажеті жоқ қой деп ойлаймын. Тек қана Қазақстанның сыртқы саясатында американ бағыты да басымдылыққа ие болуға тиіс екенін атап өткім келеді. Бұл державамен ынтымақтастық болмаса, біздің сыртқы саясатымыздың теңдестірілген сипаты туралы айтудың ешқандай да мәні жоқ.

     Сыртқы  істер министрлігінің ұзақ мерзімдік функционалдық міндетінің бірі Каспий проблемасы болып табылады. Жұмыс белсенді түрде жүргізілуде. Ресей, Әзірбайжан, Иран мен кеңесулер жүргізілуде. Жағдай барынша ойланарлық күйде, өйткені біздің Каспиден айрылып қалу қаупі туып отыр. Бұл міндеттің ұзақ мерзімдік екенін ескере отырып, Қазақстан айқындамасын халықаралық — құқықтық негіздеуге күш-жігерімізді жұмылдыруымыз қажет. Ресей, Иран, Әзірбайжандағы елшіліктеріміз өз жоспарларына осы бағыттағы жұмыстарды енгізуге тиісті. Бұл жақта, Орталықта, Каспий проблемалары жөніндегі сектор немесе топ құрған дұрыс.

     Тұтастай  алғанда орталық пен елшіліктердің өзара іс-әрекеті қанағаттанарлық деңгейге жеті деп айта аламын. Бұларсыз Президенттің сыртқы саяси бағытын жүзеге асыру мүмкіндігі туралы айтуда мүмкін болмас еді. Әйтсе де әрбір іс-әрекеттегі сияқты мұнда да кемшілік болмай тұрмайды.

     Бұрынғы Одақ кезінде Қазақстанның Сыртқы істер  министрлігі негізінен протоколдық  қызметпен шектеліп, сыртқы саясат мәселелерін ол үшін орталық шешетін. Қазақстан Республикасы егеменді ел болып, өзінің тәуелсіздігін алғаннан кейін өзінің сыртқы саясатын ұлттық- мемлекеттік мүддесіне сай жүргізе бастады. Ол Дүниежүзілік қауымдастыққа дербес субъект ретінде белсене кірісуді. Мұның жарқын дәлелі - Қазақстан Республикасының БҰҰ толық құқылы мүшесі болуы. Елімізідің Хельсинки келісіміне қосылуы, СШҚ-1 Шартына, Лиссабон хаттамасына қол қоюы және Ядролық қаруды таратпау туралы шартқа енуі оның халықаралық еделін нығайтып, егемендігін, қауіпсіздігін және шекараларының мызғымастығын баянды етті. Бұған АҚШ-пен "Демократиялық серіктестік туралы партияға" қол қоюы, НАТО-ның "Бейбітшілік мүддесіндегі серіктестік" бағдарламасына қосылуы, АҚШ, Ресей, Ұлыбритания, Франция және Қытай сияқты ядролы державалардың Қазақстанға берген қауіпсіздік белгілері жәрдемдесті. 
 
 
 
 

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР 

1. Қазақстан.Ұлттық энциклопедия / Бас редакторы Ә. Нысанбаев. – Алматы, 1998.- 1, 2 томдар- 622 бет. 

2. Қазақстан тарихы көне заманнан бүгінге дейін // Очерк / Бас редактор М.Қ. Қозыбаев. – Алматы, «Дәуір», 1993. 

3. Қазақстан тарихы // лекциялар жинағы / Н.А.Абдоллаев және т.б. – Ақтөбе, 2000. 

4. Қазақстан тарихы // А. Абдакимов. – Алматы, 1994. 

5. Қазақстан  тарихы 3 том. – Алматы, 2007. 

6. Қазақстан  Республикасының Сыртқы істер  министрлігінің сайты