Winlog Pro

Аннотация

 

 

«WINLOG PRO SCADA/HMI»  тақырыбындағы курстық жоба 2 бөлімнен

Яғни 1 SCADA Тағайындалуы және негізгі функциялары және 2 WINLOG PRO SCADA / HMI тұрады. Курстық жұмыста 5-сурет, 2-параметрлердің функционалдық кестесі көрсетілген. Курстық жұмыс мақсаты WINLOG PRO SCADA/HMI технологиялық үрдісті автоматтандыру мақсатында SCADA-жүйелерді пайдалану, процесс параметрлерін визуализациялау, бақылау мен реттеуге арналған программаларды жетілдіру,тәжірибелік ебдейліктерін дамыту болып табылады.

 

Мазмұны

 

	бет
Нормативті сілтемелер	5
Анықтамалар	6
Белгіленулер  мен қысқартулар	7
Кіріспе	8
1 SCADA тағайындалуы және негізгі функциялары	9
1.1 SCADA-жүйесінің техникалық сипаттары	11
1.2 SCADA-жүйелердің желілік сүйемелдеу құралдары, ендірілген командалық тілдер, сүйемелденілетін деректер қоры, графикалық мүмкіндіктері. SCADA-жүйенің құнын бағалау	12
1.3 SCADA-жүйелердің енгізу-шығару драйверлері, Құрамына ендірілетін ActiveX объектілер.  SCADA-жүйенің нақтылы уақыт режимінде жұмыс істеуі	13
1.4 Заманауи SCADA-жүйелерге шолу Автоматтандырудың көп деңгейлі жүйелерін интеграциялау. Автоматтандырылған басқару жүйелердің негізгі әдісі	14
2 WINLOG PRO SCADA / HMI	20
2.1 WINLOG PRO SCADA / HMI Жүзеге асырудың мысалы	20
2.2 WINLOG тарихы	21
2.3 Жобаның зерттеме ортасы	22
Қорытынды	28
Пайдаланылган әдебиеттер тізімі	29

 

 

 

Нормативті сілтемелер

 

 

Осы курстық  жұмыста келесі құжаттарға сілтеме  жасалған:

ҚР СТ 1.12-2000 - Қазақстан Республикасының мемлекеттік  стандарттау жүйесі. Нормалық мәтінді  құжаттар. Құруға, мазмұндауға, рәсімдеуге және мазмұнына жалпы талаптар.

МЖМБС 2.701 - 84 КҚБЖ (ЕСКД) - Схемалар. Түрлері мен типтері. Орындауға қойлатын жалпы талаптар.

МЖМБС 2.321 - 84  -  Әріптік белгілеу.

СТ РК 34.002 – 2002 - Ақпараттық технологиялар. Дербес электронды есептеуіш машиналар.

ГОСТ 7.1-2003 –  Библиографиялық сипаттау

ВСН 205-84  - Технологиялық  процестердің автоматтандырылған жүйелерінің  электрқондырғыларын жобалау жайлы  нұсқаулар.

МЕСТ 2.708-81 - Санды  және есептеу техникасының электрлік  схемаларын орындау ережелері.

МЕСТ 2.755-87 - Схемалардағы шартты графикалық белгіленулер. Коммутация құрылғылары және контактілі жалғаулар

СНиП 3.05.07-85 - Автоматтандыру жүйелері

СМЖ ОҚМУ ПР 7.04- 2012  - Университет стандарты. Сапа менеджменті жүйесі құжаттардың түзу, мазмұндау мен рәсімдеуге қойылатын жалпы талаптар

 

 

 

Анықтамалар

 

 

SCADA - бұл қашықтағы объектілерден ақпарат алып, оны енгізілген бағдарламаға сәйкес өңдеп және кабель желісі немесе радиобайланыс арқылы сол объектілерге басқару немесе шектеуші бұйрықтарын жіберуге мүмкіндік беретін технологя.

Кабель - қорғаныш қаптамасы бар бітеу қабыққа салынған оқшауланған өткізгіш немесе өткізгіштер тобы.

Радиобайланыс - радиотолқын көмегімен ақпарат алмасу.

Автоматика - адамның қатысуынсыз - ақ жұмысты белгілі бір механизмдердің көмегі арқылы немесе орындалып жатқан процесті реттеп отыру.

Өндірістегі процестерді автоматтандыру дегеніміз - сол технологиялық операцияны адамның көмегінсіз техникалық кұралдардың басқаруымен іс жүзіне асыру.

Өлшеу - белгілі  техникалық құралдардың көмегімен  физикалық шаманың тәжірибе арқылы мәнін табу.

Оператор  -  компьютер жұмысын бақылап, басқарып отыратын, оған мәліметтер енгізіп, нәтижелерінің шығарылуын тексеретін маман.

Техникада - пульт арқылы күрделі жабдықтардың жұмысын басқарушы маман.

Технологиялық процесс - бастапқы мәліметтен талап етілген нәтижеге жетудің реттелген, өзара байланысқан әрекеттер.

Қате - өлшемнің  шын мәні мен оның өлшенген кездегі мәндерінің арасындағы айырмаға тең шаманы айтады.

Өзгерткіштер - өлшенетін мәліметтердің көзі болып  табылатын және алыс жерге жеткізетін сигналдың көзі ретінде пайдаланылатын өлшеу құралы.

Өлшенетін шама - өлшеу үшін таңдап алынған физикалық шама.

Сезгіш элемент  – технологиялық параметрдің  мәнін  өлшейді.

Температура – макроскопикалық жүйенің термодинамикалық тепе-теңдік күйін сипаттайтын физикалық шама.

 

 

 

 

Белгіленулер мен қысқартулар

 

 
       SCADA - (Supervisory Control And Data Acquision) деректерді жинақтау және оперативті диспечерлер басқару.

PLC - ( programmable logic controller, сокр. PLC.) бағдарламалық логикалық контроллер.

      QNX - (Quick UNIX) нақтылы уақыттағы оперциялық жүйе.   

      OLE - (Object Linking and Embedding) объектілерді қосу және құрамына ендіру.  

      MMI - (Man Machine Interface)  ең толық және оңай кеңейтілетін құрал.

      DDE - (Dynamic Data Exchange) стандарттық және ішкі протокол бойынша алмасу.

      OPC - (OLE for Process Control) объектілерді қосу және құрамына ендіру.  

      СОМ - (Component Object Model) құрама объектілердің моделі.                

     PM -  (Project Manager) жобалау менеджері.

GB - (Gate Builder) өзгерту редактірлері.

TM - (Template Builder) қалып редакторлары.

CB - (Code Builder) кодтарды редакторлау.

 

   

  
Кіріспе

 

 

Автоматтандыру  жүйелердің қазіргі әлемінің негізгі  қасиеттерінің бірі олардың интеграциялануының жоғары дәрежесі болып табылады. Олардың  кез келгенінде басқару объектілері, орындаушы механизмдер, ақпаратты тіркейтін және өңдейтін аппаратура, операторлардың жұмыс орындары, деректер қорларының серверлері және т.б. жұмысқа тартылуы мүмкін. Осындай түрлі текті ортада тиімді жұмыс жасау үшін SCADA-жүйесі желілік сервистің жоғары деңгейін қамтамасыз етуі тиіс. Ол (NETBIOS, TCP/IP ж.т.с.с.) стандартты протоколдарды пайдаланып (ARCNET, ETHERNET ж.т.с.с.) сияқты стандартты желілік орталарда жұмысты сүйемелдегені, сонымен қатар, (PROFIBUS, CANBUS, LON, MODBUS ж.т.с.с.) сияқты өндірістік интерфейстер класының ең танымал желілік стандарттарын сүйемелдеуді қамтамасыз еткені жақсы

        Түрлі типті компьютерлерге арналған саны бірнеше мыңдан асатын түрлі программалық құралдарды олардың тағайындамасына тәуелді бірнеше класқа жіктеуге болады:

• операциялық  жүйелер;

• программалау жүйелері;

• аспаптық программалық құралдар, жетілдірудің біртұтас пакеттері;

• қолданбалы программалар.

Қолданбалы программалар адам тіршілігінің түрлі салаларында есептеуіш техниканы қолдануды қамтамасыз ету үшін арналған.

          Автоматтандыру ,  технологиялық  қолдану  әдісі ,  экономика  –  матема-тикалық  метод  және  басқару  системасы , адамды  алу   нәтижесінен   толық босатады. Беру  және  қолдану  энергиясын  материалдар  немесе  көп көлем-дегі өңделген ақпараттар.

Курстық жұмыс мақсаты WINLOG PRO SCADA/HMI технологиялық үрдісті автоматтандыру мақсатында SCADA-жүйелерді пайдалану, процесс параметрлерін визуализациялау, бақылау мен реттеуге арналған программаларды жетілдіру,тәжірибелік ебдейліктерін дамыту болып табылады.

      Басқару және автоматты бақылау жүйесінің есептерін шешу технологиялық ақпараттардың қажетті көлемін өз уақытында алуында негізделген және үрдістің бөлем фазасының бастапқы және соңғы уақыты жөнінде ақпараттар, технологиялық жағдайы, басқарылатын әсерлердің орындалуында негізделген.

 

 

 

1 SCADA тағайындалуы және негізгі функциялары

 

 

SCADA – дегеніміз  мағынасын түсіндіретін "Supervisory Control And Data Acquisition " атаулы жүйенің аббревиатурасы. Бұл қазіргі кезде өндіріс,  энергетика салалаларында, түрлі мемлекеттік құрылымдарда басқарудың автоматтандырылған жүйелерінің негізгі әдісі болып табылады. SCADA-жүйелері негізгі үш компоненттен тұрады: қашықта орналасқан терминал (ол жерде нақты уақыт режимінде есептер өңделеді), бас терминал (басқарудың диспетчерлік пульты), байланыс каналдары.

SCADA – бұл  қашықтағы объектілерден ақпарат  алып, оны енгізілген бағдарламаға  сәйкес өңдеп және кабель желісі  немесе радиобайланыс арқылы  сол объектілерге басқару немесе  шектеуші бұйрықтарын жіберуге мүмкіндік беретін технологя. Қазіргі кезде SCADA қауыпсыздық және сенімділік көз қарасынан өмірге маңызды және қауыпты облыстарында күрделі динамикалық жүйелерді автоматтандырылған басқарудың негізгі және ең перспективті әдісі болып табылады. Дәл осы осы диспетчерлік басқару принциптерінің негізінде өндірістің (почти) барлық облыстарында ірі автоматтандырылған жүйелері.

SCADA- жүйелерін  ендірудің мақсаты  өндірісті  автоматтандыру жүйелерін бағдарламалық  қамтамасыз етілуін жетілдіруге  жұмсалатын уақыт және тікелей  қаржылық шығындарды қысқарту болып табылады. 

SCADA-жүйелерінің  басты мәселесі – технологиялық  процесс операторының интерфейсін  қамтамасыз ету. 

Батыс және ТМД  нарықтарында кеңінен тараған SCADA-жүйелері

1. кестеде келтірілген.

 

Кесте 1. Батыс және ТМД нарықтарында кеңінен тараған SCADA-жүйелері

 

	SCADA-жүйе	Өңдіруші-фирма	Мемлекет
1	Factory-Link	United States Data Co	АҚШ
2	In Touch	Wonderware	АҚШ
3	Genesis	Iconics	АҚШ
4	WinCC	Siemens	Германия
5	RealFlex	BJ.Software.Systems	АҚШ
6	Sitex	Jade. Software	Англия
7	FIX	Intellution	АҚШ
8	Trace Mode	AdAstra	Ресей
9	Simplicity	GEFanuc Automation	Ресей
10	IGSS	Seven Technologies	Дания
11	Image	Технолинк	Ресей
12	RSView	Rockwell Software.Inc	АҚШ

 

Тек техникалық іске асырылуымен ажыратылатын бірақ барлық жүйелерге тәң негізгі мүмкіндіктері мен құралдары:

1) Нақты программалаусыз  ақпаратты-басқарылатын жүйелердің  бағдарламалық қамтамасыз етілуін  құруға мүмкіндік беретін автоматтандырылған  жетілдіру (разработка), яғни компьютерлік  тілді білместен бағдарламалау  мүмкіндігі (визуальды түрде жобалау);

2) Төменгі деңгейдегі  құрылғылардан бастапқы ақпаратты  жинау құралдары, яғни аппаратурамен  байланыс;

3) Басқару және  авариялық жағдайлар туралы сигналдарды  тіркеу құралдары; 

4) Технологиялық  процесс жөніндегі ақпаратты  сақтау және келесіде өңдеу құралдары (әдетте ең танымал деректер қорлардың интерфейстері арқылы іске асырылады);

5) Бастапқы ақпаратты  өңдеу құралдары; 

6) Өнделген ақпаратты  график, гистограмма, мнемосхемалар,  кестелер т.с.с. түрде визуализациялау.

7) Қолдаңбалы жүйенің «бір тұтас» (“recipe” немесе “қондырғы”) ретінде қарастырылатын параметрлер жиынтығымен жұмыс жасау мүмкіндігі

SCADA-жүйелердің  кейбіреулері өндірістің нақты  салалары мен мәселеріне мамандандырылған, бырақ көбісі әмбебап сипаттамаға  ие.

Функциональдық мүмкіндіктері

SCADA-пакеттерінің  көбісінің негізін бірнеше бағдарламалық  компоненттер (олар: нақты уақыт,  енгізу-шығару, алдыңғы тарихы, авариялық  жағдайлардың деректер қоры) мен  администраторлар (ену (доступ), басқару,  хабарламалар) құрайды.

Түрлі SCADA-жүйелердің негізінде автоматтандыру жүйелерін жобалау технологиясы өте ұқсас:

Автоматтандыру  жүйесінін жалпы архитектурасын жетілдіру. Бұл кезеңде автоматтандыру жүйенін әр түйініның функциональдық тағайындалуы анықталады.

Таралған архитектураны  қолдау мүмкіндігін, “ыстық резервтеу” түйіндерін енгізудің қажеттілігімен байланысты мәселелерді шешу.

Әр түйын  үшін қолдаңбалы басқару жүйесін  құру. Бұл кезеңде автоматтандырылатын  процесс саласындағы маман архитектура  түйіндерін олардың жиынтығы автоматтандыру мәселесін шешуге мүмкіндік беретін алгоритмдермен толтырады.

Қолдаңбалы  жүйенің параметрлерін төменгі  деңгейдегі құрылғылар (мысалы программаланатын логикалық контроллер PLC) сыртқы ортамен (температура, қысым және басқа сезгіштер) алмасатын ақпаратпен сәйкестікке келтіру.

Құрылған қолдаңбалы бағдарламаны эмуляциялау немесе нақты  режимде жөңдеу.

 

 

1. SCADA-жүйесінің техникалық сипаттары

 

SCADA-жүйелердің  функциональдылығын бағалау үшін  маңызды сипаттамалар мен әр  сипаттаманың қысқаша талдауын  келтірейік:

іске асырылған  программалық-аппараттық платформалар. Мұндай платформалар тізімін талдау қажет, демек SCADA-жүйенің бар болатын  есептеу құралдарына таралу сұрақтарына  жауап беру, сонымен қатар, жүйені пайдалану құның бағалау соған  тәуелді. (операциалық жүйелердің біреуінде жетілдіріліп, қолдаңбалы бағдарлама таңдалған SCADA-пакетті сүйемелдейтін басқа бір операциалық жүйеде орындалуы мүмкін. Түрлі SCADA-жүйелерде бұл мәселе әр түрлі шешіледі, мысалы FactoryLink сүйемелденетін программалық-аппараттық платформалардың кең тізіміне ие:

 

Кесте 1.1FactoryLink сүйемелденетін программалық-аппараттық платформалардың кең тізімі

 

Операциялық жүйе	Компьютерлік  платформа
DOS/MS Windows	IBM PC
OS/2	IBM PC
SCO UNIX	IBM PC
VMS	VAX
AIX	RS6000
HP-UX	HP 9000
MS Windows/NT	Windows/NT іске асырылған  жүйелер, негізінде РС-платформаларында

 

Сонымен қатар, RealFlex және Sitex сияқты SCADA-жүйелерінде программалық платформаның негізін нақты уақыттың жалғыз операциялық жүйесі QNX құрайды.

SCADA-жүйелердін  көбісі MS Windows платформасында іске асырылған. Дәл (именно) осындай жүйелер ең толық және оңай кеңейтілетін MMI (Man Machine Interface) құралдарын ұсынады.

OPC-технологиялардың  жылдам дамуы, аппараттық қамтамасыз  етілуінің төмен бағасы, офистік  нарықтарда Windows NT кең таралуы оның мол техникалық сипаттары мен бірге - SCADA-пакеттерін шығарушылардың көбісі осы операциялық жүйені пайдаланатының басты себептері.

 

1.2 SCADA-жүйелердің желілік сүйемелдеу құралдары, ендірілген командалық тілдер, сүйемелденілетін деректер қоры, графикалық мүмкіндіктері. SCADA-жүйенің құнын бағалау

 

Желілік сүйемелдеу (поддержка) құралдары

Автоматтандыру  жүйелердің қазіргі әлемінің негізгі  қасиеттерінің бірі олардың интеграциялануының жоғары дәрежесі болып табылады. Олардың  кез келгенінде басқару объектілері, орындаушы механизмдер, ақпаратты тіркейтін және өңдейтін аппаратура, операторлардың жұмыс орындары, деректер қорларының серверлері және т.б. жұмысқа тартылуы мүмкін. Осындай түрлі текті ортада тиімді жұмыс жасау үшін SCADA-жүйесі желілік сервистің жоғары деңгейін қамтамасыз етуі тиіс. Ол (NETBIOS, TCP/IP ж.т.с.с.) стандартты протоколдарды пайдаланып (ARCNET, ETHERNET ж.т.с.с.) сияқты стандартты желілік орталарда жұмысты сүйемелдегені, сонымен қатар, (PROFIBUS, CANBUS, LON, MODBUS ж.т.с.с.) сияқты өндірістік интерфейстер класының ең танымал желілік стандарттарын сүйемелдеуді қамтамасыз еткені жақсы. Сол сияқты жүйенің жалпы схемасы

 

 

Сурет 1. SCADA-қосымшаның комплексті басқару жүйелеріне интеграциялану схемасы

 

Бұл талаптарғды  қарастырылатын SCADA-жүйелерінің барлығы қанағаттандырады, айырмашылықтары тек сүйемелденілетін желілк интерфейстер жиынтығы әрине әртүрлі.

Ендірілген  командалық тілдер

SCADA-жүйелердің  көбісі айнымалы мәнінің өзгеруіне,  кейбір логикалық шарттың орындалуына,  клавиштер комбинациясының басылуына, сонымен қатар, бүкіл қосымшаның немесе жеке терезеге салыстырмалы берілген жиілікпен кейбір фрагменттің орындалуымен байланысты оқиғаларға адекватты реакцияны генерациялауға мүмкіндік беретін Vbasic-ке ұқсас енгізілген жоғары деңгейлі тілдерге ие.

Сүйемелденілетін  деректер қоры

SCADA-жүйелердің  көбісі, жеке айтқанда, Genesis, InTouch деректер  қорының типіне тәуелсіз болатын  ANSI SQL синтаксисін пайдаланады. Сонымен.  Қосымшылар виртуальды жекеленген (изолированы). Бұл қолдаңбалы мәселенің өзін маңызды өзгертпей деректер қорын өзгертуге, ақпаратты талдау үшін тәуелсіз бағдарламаларды құруға, деректерді өңдеуге

бағытталған алдын  ала құрылып қойылған бағдарламалық  қамтамасыз етілуді пайдалануға  мүмкіндік береді.

Графикалық  мүмкіндіктер

Автоматтандыру жүйесін жетілдіруші-маман, сонымен қатар жұмыс орны құрылатын "технолог"-маман үшін графикалық тұтынушылық интерфейс өте маңызды. SCADA-жүйелердің графикалық интерфейстері функциональды тұрғыда өте ұқсас. Олардың әрқайсысында белгілі бір анимациялық функциялар жиынтығына ие болатын объектіге-бағытталған графикалық редактор бар. Пайдаланылатын векторлық графика таңдалған объектіге көптеген операциялардың жиынтығын пайдалануға, сонымен қатар анимациялық құралдарды пайдаланып экрандағы бейнені жылдам жаңарьуға мүмкіндік береді.

 

1.3 SCADA-жүйелердің енгізу-шығару драйверлері, Құрамына ендірілетін ActiveX объектілер.  SCADA-жүйенің нақтылы уақыт режимінде жұмыс істеуі.

 

Енгізу-шығару драйверлері

SCADA-жүйелері  төменгі деңгейдегі аппаратураны  таңдауға шек қоймайды. Себебі олар драйверлердің немесе енгізу-шығару серверлердің үлкен жиынтығын ұсынады және төменгі деңгейлі жаңа құрылғылардың драйверлерінің немесе өз программалық модульдерін құруға жақсы дамыған құралдарына ие. Драйверлер стандартты бағдарламалау тілдерін пайдалану арқылы желтілдірідеді.

Енгізу-шығару драйверін SCADA-ға қосу үшін екі механизм пайдаланылады - стандарттық DDE (Dynamic Data Exchange) және ішкі протокол бойынша алмасу (ол тек жетілдіруші фирмаға белгілі). Осы кезге дейін DDE SCADA-жүйелерінде сыртқы әлеммен байланысу үшін пайдаланылатын негізгі механизм болып табылады. Бырақ, өзінің өнімділік пен сенімділік жағынан шектеулерінін бар болу себебінен ол уақыттың нақты масштабында ақпаратпен алмасу үшін онша қолайлы емес. Microsoft компаниясы DDE-нің орнына процесстер арасында деректерді жіберудің тиімділеу және сенімділеу OLE (Object Linking and Embedding – объектілерді қосу және құрамына ендіру) құралын ұсынды. OLE-нің негізінде өндірістік автоматтандыру нарығына бағытталған жаңа стандарт OPC (OLE for Process Control) пайда болуда. Жаңа стандарт, біріншіден, таралған гетерогендік ортада жұмыс жасайтын басқару мен бақылаудың түрлі жүйелерін объектілер деңгейінде біріктіруге мүмкіндік береді; екіншіден, OPC түрлі стандартты емес жабдықтар мен сәйкес коммуникациялық бағдарламалық драйверлерді пайдалану қажеттілігін жояды.

Құрамына ендірілетін ActiveX объектілер

ActiveX объектілері  – олардың негізінде Microsoft COM технологиясы  жататын объектілер (Component Object Model –  құрама объектілердің моделі). COM технологиясы Windows ортасындағы бағдарламалық қамтамасыз етілудің өзара әрекеттессуінің жалпы схемасын анықтайды және объектілерге деректері мен функцияларымен қолдаңбалы бағдарламалар арасында алмасуға мүмкіндік беретін стандарттық инфрақұрылымды ұсынады. SCADA-жүйелердің көбісі – ActiveX арқылы орын алған оқиғалар жөнінде хабардар болатын контейнерлер болып табылады. Кезкелген ActiveX объектілері SCADA жүйенің жетілдіру жүйесіне жүктеліп, қолдаңбалы бағдарламаны құру барысында пайдаланылуы мүмкін. ActiveX объектілерін басқару таңдалған объектіге тәң болатын деректер, әдістер және оқиғалық функциялар арқылы іске асырылады.

 

1.4 Заманауи SCADA-жүйелерге шолу.Автоматтандырудың көп деңгейлі жүйелерін интеграциялау. Автоматтандырылған басқару жүйелердің негізгі әдісі.

 

Автоматтандырудың көп деңгейлі жүйелерін интеграциялау

SCADA-жүйелері Басқару деңгейінен "төменнен", яғни үйлестіру  құрылғылары арқылы түрлі сезгіштерден, өңдірістік процессті тікелей  басқару үшін ақпаратты жеткізуші  бағдарламалынатын контроллерден ақпаратты алуға жауапты. Басқару деңгейінен ақпарат SCADA-жүйенің кірісіне келіп түседі. SCADA-деңгейінде Басқару деңгейінен алынған ақпараттың негізінде процессті жедел басқару, тактикалық шешім қабылдау мүмкін. Өңдірісте ақпарат түсу процесі "жоғарыдан" да "төменнен" де  орын алады. "Жоғарыдан" өңдірістің тұтас жұмысына жауапты ақпарат қалыптасады, өңдірісті жоспарлау іске асырылады.

Статикалық (уақыттың белгілі  бір уақыттарында) және динамикалық (үнемі) ақпаратты WEB-түйіндерге жіберу талабы қазіргі кезде өзекті мәселе болып келе жатыр. Пайда болған ActiveX-объектілері деректерді SCADA-жүйеден WEB-беттерге жіберуге мүмкіндік береді. Бырақ, одан да көп функциональдық компоненттер бар. Wonderware фирманың Scout типті бағдарламасы InTouch негізінде Internet/Intranet арқылы қашықтағы тұтынушыға автоматтандырудың қолдаңбалы мәселесімен жай WEB-бетпен сияқты өзара әрекеттесуге мүмкіндік беретін автоматтандыру жүйелеріне қол жеткізу мүмкіндігін қамтамасыз етеді.

Өңдірістің әрбір деңгейіндегі дәл, дер кезіндегі, сенімді ақпарат шығындар деңгейін, өнімнің сапасы мен бәсекеге қабілеттілігін бағалауға мүмкіндік береді. "Жоғарыдағы" және "төмендегі" ақпарат арасында байланыс ұйымдастыру үшін деректерді нақтылы уақытта өңдеумен бірге Басқару деңгейінен "жоғарыға" және керісінше жеткізуге жауапты болатын өңдірісті басқарудың аспаптық құралдар класы қажет. Сондықтан, ТҮ АБЖ әзірлеуін сүйемелдейтін аспаптық құралдарды салыстырудың маңызды критериі болып ақпаратты SCADA-деңгейден жоғарыға өңдірісті жоспарлау деңгейіне жеткізетін құралдардың бар болуы табылады. Бір қатар фирмалар (Intellution, Wonderware) өңдірісті басқару жүйелері болып табылатын өнімдерді (Fix BOS, InTrack, InBatch) ұсынады. Олардың негізгі тағайындалуы шикі затты тиеуден бастап дайын өнімді шығарғанға дейін өңдірістік үрдістердің әрбір кезеңін модельдейтін және қадағалайтын қолдаңбалы программаларды құру болып табылады.

ТҮ АБЖ-ың аспаптық жүйелері қаншалықты Microsoft BackOffice Suite-пен байланысты болуы аса үлкен стратегиялық мәнге ие, себебі, соңғысы қазіргі таңда ең кең тараған офистік программалық өнімге айналды. Сондықтан, мысалы, FactorySuite-ың барлық өнімдері Microsoft SQL Server, Windows NT Server, System Management Server, SNA Server және Mail-Server сияқтылардың өнімдерімен оңай интеграцияланады. Wonderware фирмасы нақтылы уақытта деректерді тіркеуге мүмкіндік беретін Industrial SQL Server-ді ұсынады. Деркетер көзі ретінде InTouch-ың енгізу-шығару серверлері болуы мүмкін. IndustrialSQL Server Microsoft SQL Server-дің негізінде құрылған.

WEB-түйіндерге статикалық (уақыттың белгілі бір моменттерінде)  ақпаратпен қатар, динамикалық  (үнемі) ақпаратты беру талабы  өзекті болып келе жатыр. Пайда  болған ActiveX-объектілер (мысалы, Microsoft Explorer-дің  4-ші версиясында) деректерді SCADA-жүйеден WEB-беттерге беруге мүмкіндік береді. Бырақ, Wonderware фирмасының Scout сияқты көпфункционалдық компоненттер бар, олар Internet/Intranet арқылы InTouch негізіндегі автоматтандыру жүйелеріне қол жеткізуді қамтамасыз етеді, қашықтықтағы пайдалаеушыға автоматтандырудың қолдаңбалы есебімен қарапайым WEB-бетпен сияқты өзара әрекеттесуге мүмкіндік береді.

Сонымен, функционалдық мүмкіндіктері  бойынша қарастырылған SCADA-жүйелер  жалпы салыстырмалы. Программалау технологиясы автоматтандырылатын үрдісті интуициялық түсінуге жақын. Оған қоса қуатты объектіге-бағытталған программалау осы өнімдерді игеру үшін оңай және пайдаланушылар көпшілігіне қол жетімді етеді.

Барлық жүйелерді ашық, өзіндік әзірленген функциялармен  толықтыруға мүмкіндікті қамтамасыз ететін, өзіндік драйверлерді әзірлеу үшін ашық хаттамаға ие болатын, дамыған желілік сүйемелдеуге, ActiveX объектілерді қосуға мүмкіндікке және стандартты деректер қорларына қол жетерлік деп санауға болады.

        Өндірісті комплексті түрде автоматтандыру, өнеркәсіп көлемі мен өндіріс қарқынының артуы және халық шаруашылығының әр түрлі салалары арасындағы өндірістік байланыстардың күрделенуі экономикалық мәліметтер мен статистикалық мәліметтер жинау және оларды өңдеу процестерін, документация түрлерін есепке алып, таратып отыру, жоспарлау және басқару міндеттерін шешу ісінде автоматтандыру қажеттігін туғызды. Басқару жұмыстарын автоматтандырудың ғылми негізі халық шаруашылығын басқарудың өзіндік ерекшеліктерін ескеріп, басқарудың оптимальдық жүйесін синтездеу әдісін зерттейтін және экономикалық мақсаттарға математикалық әдістерді пайдалану мәселелерімен шұғылданатын экономикалықкибернетика. Оның басты проблемасы – халық шаруашылығымен оның жеке салаларын басқаруды автоматтандырудың бір тұтас жүйесінде адам мен кибернетикалық машиналардың өзара әрекетінің методологиялық және принциптік мәселелерін шешу. Басқару жұмыстарын автоматтандырудың негізігі 3 жүйесі бар:

-басқарудың  жалпы мемлекет территориялық органдарын (Мемлекеттік жоспарлау комитеті, Орталық статистика басқармасы, сауда, ауыл шаруашылық, әкімшілік органдары) қамтитын автоматтандырылған мемлекеттік жүйе;

-жеке салаларын  қамтитын автоматтандырылған салалық  жүйе;

-бір не жақын  орналасқан бірнеше кәсіпорындарда экономикалық мәліметтерді өңдейтін және олардың жұмысын жоспарлау, басқару міндеттерін шешетін автоматтандырылған жүйе.

Автоматтандыру  негізгі құралдары

              Басқару жұмыстарын автоматтандырудың негізгі құралдары – электрондық есептеуіш машиналар мен электрондық басқарғыш машиналар. Олардың ішінде цифрлық есептеуіш машина (ЦЕМ) кеңінен тараған. ЦЕМ мәліметтерді өңдеудің орталық жүйесін ұйымдастыру, жоспарлау, статистика, жол есебін жүргізу, детальдарды өңдеудің оптимальдық технологиясын есептеу, участок, цех және тұтас кәсіпорын жұмысын жоспарлау, қоймадағы материалдар мен бұйымдардың есебін оперативті түрде жүргізу , қажетті материалдарға сұрама беру, өзіндік құн есебін күнделікті шығарып отыру, жабдықтарды пайдаланудың оптимальдық жоспарын жасау, өндірістік және транспорттық графиктер құру т.б. үшін қолданылады. Оны басқару жұмыстарын автоматтандыруда қолдану бірқатар шетелдерде де жүзеге асырылуда.

Мысалы, АҚШ-та барлық шығарылатын ЦЕМ-нің 90%-ы экономикалық есептеулерге және өндірісті басқару жұмыстарында пайдаланылады. Аналогты есептеуіш машина технологиялық процестерді оптимальдық реттеу қызметін атқарады. Оны электрондық басқару машиналарымен біріктіре отырып, процестерді тек оптимальды технологиялық режимде ғана емес, оптимальды экономикалық режимде де реттеуге болады. Аналогты машинаның жаңа типі – автоматты оптимизаторды экономикалық басқару мақсатында пайдалануға болады.

Басқару жұмыстарын автоматтандыруда электрондық есептеуіш машинадан басқа сан алуан арнаулы жабдықтар қолданылады. Оларды былайша топтастыруға болады:

Мәлімет тіркегіш машиналар – перфораторлар, жазу машинасы, тіркеуіштер, өнімнің саны мен сапасын есепке алатын автоматты  санауыштар басқарылатын процестердің өтуі туралы мәлімет беретін сигналдық аппаратуралар, магнитофондар, диктофондар, стенографиялық машинкалар, документті көшіру әрі көбейту аппаратуралары т.б.;

Мәліметтерді  өңдейтін машиналар-клавишті есептеуіш  машиналар, фактур жинақатуыш табулятор т.б. аналитикалық есептеуіш машиналар;

Mәлімет түрлендіретін  жабдықтар – конверторлар, оптикалық  және басқадай оқу, кодтау құрылғылар, перфокартадан перфолентаға және  керісінше көшіріп жазатын құрылғылар, фикрофильмдеу және микрокарта  оқу аппаратуралары т.б.;