Ассамблея ұлттар бірлігін бекіте түседі

Ассамблея ұлттар бірлігін бекіте түседі

27.02.2013 14:55

 

130-дан астам ұлт өкілдерінің  туған жері – топырағы, қасиетті  қарашаңырағына айналып отырған  бүгінгі Қазақ елінде Қазақстан  халқы Ассамблеясы қалыпты қызмет  көрсетіп келеді. Ассамблея туралы  Заң 2008 жылы қабылданғанымен, ол 1995 жылдың 1 наурызында ел Президентінің Жарлығымен Мемлекет басшысы жанындағы консультативті-кеңесші орган ретінде өз жұмысына кіріскен болатын. Десек те, бұл бастама 1992 жылы, Тәуелсіздіктің бірінші жылдығына орай ұйымдастырылған Қазақстан халқының алғашқы форумында Ассамблея құру идеясын Нұрсұлтан Назарбаевтың өзі ұсынғандығын ескере кеткен жөн.

 

 

Ел ішінде Ассамблеяның қалыпты  жұмыс істеуі нәтижесінде ұлттар өзара айрандай ұйысқан, тату-тәтті  мамыражай тіршілік етіп келе жатқанына қалың бұқара куә. Бүгінде республикадағы этностардың мәдениеттері, тілдері дәстүрлерінің дамуына қажетті жағдайлар жасалғандығын ешкім де жоққа шығармас. Ал уақыт озған сайын этномәдени бірлестіктердің саны тұрақты өсіп, қазір олардың саны 800-ден асады. Оның ішіндегі 28-і республикалық дәрежеге ие. Статистикаға көз жүгірсек, осы күндері 15 тілде газет-журнал, 8 тілде радиобағдарлама мен 7 тілде телебағдарлама тарайды. Ал білім беру саласында өзбек, тәжік, ұйғыр, және украин тілдерінде жүргізілетін 88 мектеп бар. 108 мектепте 22 этностың тілі жеке пән ретінде жүргізілуде. Сондай-ақ, балалардан басқа үлкендер де 30 этнос тілдерін оқуға мүмкіндік алған 195 этно-білім беру кешендері, жексенбілік және лингвистикалық мектептер ашылған. Қазақ және орыс театрларын қоспағанда, елімізде тағы төрт ұлттық – өзбек, ұйғыр, кәріс және неміс театрлары жұмыс істеп келеді. Жыл сайын Қазақстан этностарының тілдерінде бірнеше ондаған кітаптар жарық көруде. Жалпы халықтық мерекелер ретінде Наурыз, 1 мамыр – Қазақстан халқының бірлігі мерекесі, масленица, сабантой секілді жиын, шаралар дәстүрге айналған десек те болады. Мұның бәрі де ұзақ мерзімді басым мақсаттарды көздеген Елбасы саясатының нәтижесі және Қазақстан халқының ынтымақ, татулығының жарқын көрінісі деуге әбден болады.

 «Сырт көз – сыншы» дейді  қазақ. Елдегі Ассамблея қызметі  этносаралық қатынастар мәселелерін  тиімді шешіп келе жатқан мемлекет  ретінде де Қазақстанның халықаралық  беделінің өсуіне зор ықпал  етуде. Оған Н.Назарбаевтың этносаралық  толеранттылық пен қоғамдық келісім үлгісі әлем назарын аударып отырғандығы дәлел. Сондай-ақ, БҰҰ-ның Бас хатшысы Пан Ги Мун біздің елімізге жасаған сапары барысында Қазақстан халқы Ассамблеясының қызметімен танысып, Ассамблея принципі БҰҰ-ның жұмыс принципімен толық сәйкес келеді деп атап өткен болатын. Ал ұлттарды ұйыстырудың қазақстандық мұндай жарқын үлгінің БҰҰ-да, ЕҚЫҰ-ға қатысушы елдерде, Копенгагенде, Венада, Женевада, Нью-Йоркте өткен халықаралық форумдарда кеңінен таныстырылып, оң бағаға ие болғанымен қоймай, оның ЕҚЫҰ-ға қатысушы 56 мемлекеттің тіліне аударылуының өзі зор мақтаныш, асқақ абырой емес пе?!. Сонымен қатар, қазақстандық үлгі Қазақстан халқы Ассамблеясы мен ЕҚЫҰ-ның ұлттық азшылықтар ісі жөніндегі Жоғары комиссары арасындағы өзара іс-қимылдың негізгі бағыттарының біріне айналды. Қазақстандағы қоғамдық келісімнің мұндай үлгісіне қызығушылық танытушы мемлекеттер мен халықаралық ұйымдар саны күн санап артып келе жатқаны да жасырын емес. Бұл шет елдіктердің Қазақстандағы ұлттар татулығына тамсана отырып, айтқан пікірі мен білдірген көзқарастары. Ал енді ел ішіндегі Ассамблеяның мақсат-мүддесі жайында аз-кем айтып өтсек, артық болмас. Жалпы, Ассамблеяның басты мндеттерінің бірі – қазақ халқының топтастырушы рөлін арқау ете отырып, қазақстандық патриотизм, Қазақстан халқының азаматтық және рухани-мәдени ортақтығы негізінде қазақстандық азаматтық бірегейлікті және бәсекеге қабілетті ұлтты қалыптастыру процесінде Қазақстан Республикасында этносаралық келісімді қамтамасыз ету болып табылады. Ал Президент бекіткен «Қазақстан халқы Ассамблеясы туралы» Заң елдің мемлекеттік ұлттық саясатын іске асыруға, қоғамдық-саяси тұрақтылықты қамтамасыз етуге, мемлекеттік және қоғамдық азаматтық институттардың этносаралық қатынастар саласындағы өзара іс-қимылының тиімділігін арттыруға бағытталған Қазақстан халқы Ассамблеясының жұмысын ұйымдастыру тәртібін айқындайды. Сондай-ақ, этносаралық қатынастарды нақтылай отырып, Ассамблея мен оның құрылымдарының мәртебесін тиісті заңдық дәрежеде бекітеді. Сонымен қатар, олардың жұмысының елдің саяси бағытымен үндестірумен қатар, оның жаңа жүйесін қалыптастырады. Яғни, мұндағы басты атап өтетін көрсеткіш – ол Қазақстан Республикасы Президенті құратын, мемлекеттік ұлттық саясатты әзірлеуге және оны іске асыруға ықпал ететін мекеме ретінде танылады. Ал құрылымдық тұрғыдан мекеме ҚР Президентіне тікелей бағынады. Ол қызметтік бағыттарын айқындаумен қатар, Ассамблея басшылығының лауазымды адамдарын тағайындайды. Бүгінгі таңда Ассамблея құрамында төрт жүзге жуық мүше бар. Олар Ассамблея қызметін ғылыми сүйемелдеу үшін Ғылыми-сарапшылық кеңес құрып, қызмет атқаруда. Ал оның құрамына ҚР Парламент депутаттары, этномәдени бірлестіктердің, ғылыми және білім беру ұйымдарының өкілдері, сондай-ақ, ғалымдар, тәуелсіз сарапшылар мен мамандар кіреді.

 Демократияға ден қойған зайырлы мемлекет ретінде елордамыз Астана қаласында халықтар бірлігі мен татулығын нығайтуға арналған түрлі жиындар жиі ұйымдастырылып тұрады. Сондай ауқымды басқосуларға әркез Елбасымыздың өзі белсенді қатысып, ой-пікірін ортаға салып жататын кезі аз емес. Оған тіпті, халықаралық дәрежедегі лауазымды тұлғалар да шақырылып, ұлттар арасындағы бейбітшілікті бекіте түсудің мәселелері жан-жақты қарастырылатын кездер аз емес. Мұндай алқалы басқосуда елдегі мәдени орталықтар мен түрлі ұлт өкілдеріне мінбер ұсынылып, сөздері тыңдалады. Олар күмеуін табуы тиіс проблемаларды шешудің жолын ұсынумен қатар, өз ришылықтарын да білдіріп жатады. Сондай жиндардың бірі Астанадағы Бейбітшілік және келісім сарайында ұйымдастрылған болатын. Қазақстан халқы Ассамблеясының XV сссиясына Н.Назарбаев қатысып, Ассамблеяның атқарған шаруасын қорытындылап, алдағы жоспарларын нақтылаған болатын. Сонда «Қазақстан – келісім мен бірліктің интегралды ұясы» деген. Тіпті, осы тақырып аясында түрлі іс-шаралар ұйымдастырып, ұлттар арасындағы татулық, бірлік пен жайлы қарым-қатынастың үлгісі қандай болу керектігін еурпалықтарға көрсету қажеттігі жайында да тапсырмалар берген. Сол жиында «бұл «Еуропаға жол» бағдарламасы аясында жүзеге асуы тиіс», – деп те нақтылаған болатын Мемлекет басшысы.

 Ал енді жоғарыда атап  өткеніміздей, Ассамблеяның парламенттік  өкілдігіне қатысты әңгімеге  қайта оралсақ. Ассамблеяның басты  ерекшеліктерінің бірі, этностық  топ өкілдері мүдделерін жоғары  заң шығару органында – ел  Парламентінде білдіру болып  табылатындығын атап өткен болатынбыз. Осыған орай, Ата заңымыз – Конституцияға 2007 жылы енгізілген өзгерістерге сәйкес, Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің 9 депутаты Қазақстан халқы Ассамблеясы тарапынан сайланатын болды. Олар яғни, Қазақстан халқы Ассамблеясы сайлаған Парламент Мәжілісінің 9 депутаты, елдегі барлық этностардың мүддесін білдіреді деген сөз. Ассамблеядан сайланған депутаттар заң шығару процесіне белсенді қатысып, заң шығарушылық бастамашылық құқығын пайдалану мүмкіндігіне иелік етеді. Ал этносаралық қатынастарға қатысты қабылданатын барлық заң жобалары депутаттардың тиісті сараптауынан өтеді. Демек, ҚР аумағанды өзге ұлт өкілдері Заң аясында өз құқықтарын қамтамасыз етіп қана қоймай, сол Заңның жазылуына және бектіліп, тиісті дәрежеде жүзеге асуына да тікелей араласа алады деген сөз. Осы салада еңбек етіп жүрген елге танымал тұлғалардың бірі, Қазақстан халқы Ассамблеясының мүшесі, Парламент мәжілісінің депутаты Розақұл Халмұратов бірде былай деп мәлімдеген болатын.

 – ҚХА (Қазақстан халқы Ассамблеясы) – бұл ұлттар арасындағы үйлесімділік пен тұтастықты сақтаудың тамаша институты. Біздің елдегі жетістікті көрген БҰҰ-ның бұрынғы Бас хатшысы Кофи Аннан «Қазақстан – түрлі ұлт өкілдерінің өзара татулығын нығайтуда әлемге үлгі бола алаты ел» деген болатын. Мұндай лебіз қазақстандықтарға зор мақтаныш сыйлаумен қатар, мол жауапкершілік артады. Бұл жерде басты рольге ие қазақ халқына шексіз алғыс айтуымыз керек. Тағдыр талайымен тарыдай шашырап, қайғы-қасіретке толы қуғын-сүргін жылдарында «бөтенсің демей», өзге ұлт өкілдерін құшақ жая қарсы алып, ағалық қамқорлық көрсеткен қазақ халқына қандай құрмет көрсетсек те лайықты. Осы кезге дейін ұлттарды ұйыстырып келген олар, болашақта да қауымдастықтардың басын қосатын негізгі күш бола алатындығына сенімдімін, – деген жылы лебізі әлі де елдің есінде.

 Мұндай сөздер қайырымды  істің қайтарымы болмаса да, көңілдерге  жылу беретіні жасырын емес. Сондай-ақ, дархан көңіл кең пейілді қазақтың  мәрттігі мен жомарттығын жүрекпен  сезіне білетін жандардың бірі  – Қазақстандағы кәрістер ассоциациясының президенті Григорий Кан: «Біздің аталарымыз бен әкелеріміз 1937 жылдың 9 қазанында жер аударылып (депортацияға ұшырап) бір топ кәрістермен бірге Бестөбе маңына әкелінген екен. Онда біздің сол кездегі әке, аталарымыз жерленген зираттар әлі де сақтаулы тұр. Бестөбе – жылдың 365 күні мен 24 сағатында өңмеңіңнен өтетін желі тоқтамайтын таңғажайып жер. Ал енді елестетіп көріңіздерші, 1937 жылдың қоңыр күзі мен қара суығын. Айнала аштық жайлаған азынаған желді дала. Осындай жағдайда біздің ата-әжелеріміз бен әке-аналарымыз қалай аман қалушы еді? Бақытымызға орай, ақ көңіл қазақ бауырларымыздың қол ұшын созуымен, біздің тұқымымыз құрымай, ұрпағымызды сақтап қалдық. Сол үшін де қазақ халқын, қазақ жерін қай кезде де құрмет тұтып, есімізге сақтаймыз», – деп ағынан жарылған болатын.

 Міне, қиын-қыстау кезеңнің өзінде  өзге ұлт өкілдерін қол ұшын  созып, қатардан қалдырмаған қазақ  елі бүгінде Тәуелсіз мемлекет  ретінде, олардың материалдық  құндылықтарын қамтамасыз ете  отырып, адами құқықтарын да сақтап келеді. Президентіміздің өзі төрағалық етіп Ассамблея құрып, Заң шығару ісіне де біркісідей қатыстыруда. Өзге ұлт өкілдерінің тең құқылы демократиялы мемлекетте өздерін еркін сезініп, өсіп өркендеулеріне зор мүмкіндіктер жасалуда.

 

 

 

 

2013 жылғы 24 сәуірде Астана қаласында Бейбітшілік және Келісім сарайында «Қазақстан – 2050» cтратегиясы: бір халық – бір ел - бір тағдыр» күн тәртібімен Қазақстан халқы Ассамблеясының ХХ сессиясы өтеді.

 

2013 жылғы 24 сәуірде Астана қаласында  Бейбітшілік және Келісім сарайында Қазақстан Республикасының Президенті, Қазақстан халқы Ассамблеясының Төрағасы Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевтың төрағалығымен «Қазақстан – 2050» cтратегиясы: бір халық – бір ел - бір тағдыр» күн тәртібімен Қазақстан халқы Ассамблеясының ХХ сессиясы өтеді.

Оның жұмысына барлық аймақтардан  Ассамблея мүшелері, республикалық  және өңірлік этномәдени бірлестіктер төрағалары, Парламент депутаттары, орталық атқарушы органдардың, саяси  партиялардың, діни бірлестіктердің, үкіметтік  емес ұйымдардың басшылары, шет мемлекеттердің дипломатиялық миссиялары, ғылыми және шығармашылық интеллигенция және БАҚ қатысады.

Сессия соңынан салтанатты концерт  өтеді.

 

ҚХА-ның ХХ сессиясы қарсаңында Қазақстан  Республикасының Мемлекеттік хатшысы  Марат Тәжиннің қатысуымен Ассамблея Кеңесінің кеңейтілген отырысы өтеді, онда ҚХА қызметінің бірқатар өзекті мәселелері қаралады.

 

23 сәуір күні Алматы қаласы  ҚХА делегациясының елордаға  сапарымен Мемлекет басшысының  ҚХА-ның XVII сессиясында берген  тапсырмасына сәйкес жүргізілген  Қазақстан халқы Ассамблеясының «Бейбітшілік пен келісімнің жол картасы» атты мега жобасы қорытындыланады.

 

Сессия бағдарламасы аясында аймақтық делегат-қатысушылар үшін бекітілген орталық мемлекеттік органдар басшыларымен, Ассамблеядан сайланған ҚР Парламенті Мәжілісі депутаттарымен кездесулер, Астана қаласының көрікті жерлеріне экскурсиялар ұйымдастырылады.

 

25 сәуір күні сессия қатысушылары  – аймақтық ассамблеялар делегацияларының  өкілдері Астана қаласында («Ramada Plaza» қонақ үйінде) өтетін «Қазақстан  – біздің ортақ үйіміз» атты халықаралық конференцияға қатысады.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Қазақстан-2050» Стратегиясы: бір халық – бір ел – бір тағдыр»

 Бейсенбі, 25 сәуір 2013 3:00

 

 

Кеше Астанадағы Бейбітшілік және келісім сарайында Қазақстан Республикасының Президенті, Қазақстан халқы Ассамблеясының Төрағасы Нұрсұлтан Назарбаевтың қатысуымен «Қазақстан-2050» Стратегиясы: бір халық – бір ел – бір тағдыр» тақырыбында Қазақстан халқы Ассамблеясының мерейтойлық ХХ сессиясы өтті.

 

Сессия жұмысына еліміздің барлық аймақтарынан Ассамблея мүшелері, республикалық және өңірлік этномәдени бірлестіктердің төрағалары, Парламент депутаттары, орталық атқарушы органдардың, саяси партиялардың, діни бірлестіктердің, үкіметтік емес ұйымдардың басшылары, елімізде тіркелген шетелдік дипломатиялық миссиялардың жетекшілері, ғылыми және шығармашылық интеллигенция мен бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдері қатысты.

 

Қазақстан халқы Ассамблеясының сессиясында  Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев  сөз сөйледі.

 

Қымбатты отандастар!

 

Қадірлі қауым!

 

Қасиетті қазақ жерін татулықтың талбесігі етіп, бейбітшілікке бөлеген  Қазақстан халқы Ассамблеясы  биыл кәмелетке толды.

 

Ел тәуелсіздігінің ең жауапты  кезеңінде бірлігіміздің бастауы  болсын деп қолымызбен құрған Ассамблеяның дүниеге келгеніне 18 жыл.

 

Осы аралықта ол өзінің өміршеңдігін көрсетіп, біздің бейбіт қоғамның ажырамас бөлігіне айналды.

 

Елдіктің өлшемі, тұрақтылықтың  тұтқасы болды.

 

Қазақстан халқы Ассамблеясының мерейтойлық 20 сессиясын «Бір халық – бір  ел – бір тағдыр» деп атауымыздың астарында үлкен мән бар.

 

Кезінде тағдырдың жазуымен қасиетті қазақ даласына сан түрлі ұлт  өкілдері қоныс тепкен еді.

 

Бүгінде олар тегі басқа болғанмен  теңдігі бір, қаны бөлек болғанмен  жаны бір, арманы ортақ біртұтас халыққа  айналды.

 

Туған елдің туының астында бірігіп, туған жердің тұғырын биік етуге  бел шешкен азаматтарды бір тағдыр күтеді.

 

Осылай, елдігіміздің ертеңі ошақтың  үш тағаны сияқты «бір халық – бір  ел – бір тағдыр» деген үш сөзге  сыйып тұр.

 

Бірлігі берекелі, тірлігі мерекелі, ынтымағы жарасқан елдің ғана ырыс-несібесі мол болмақ.

 

Осыны халқымыз бек түсініп, бірлігіне  бекем болды.

 

Ел иесі – қазақ халқы да ешкімге  шетқақпайлық көрсеткен жоқ.

 

Ұлтына, тілі мен діліне қарамай  барша этнос өкілдерінің теңдігін Ата Заңымызда айқындап алдық.

 

Табысқа тоқмейілсіп, тоқырап қалмай, алыс болашағымыздың темірқазығы –  «Қазақстан-2050» Стратегиясын қабылдадық.

 

Онда ең басты 7 басымдықтың бірі – Жаңа қазақстандық патриотизмнің  түп қазығы ретінде ел бірлігін басты  назарға алдық.

 

Менің тапсырмаммен дайындалған Қазақстан халқы Ассамблеясын дамытудың 2020 жылға дейінгі тұжырымдамасы да айрықша маңызды құжат.

 

Бүгінгі сессияда салиқалы ойлар айтылып, тағдырлы шешімдер қабылданарына сенемін.

 

 

 

Құрметті қазақстандықтар!

 

Бүгін біз Қазақстан халқы Ассамблеясының XX сессиясын өткізіп отырмыз.

 

Бұл біздің үлкен жолды жүріп  өткенімізді білдіреді.

 

Осы жылдар ішінде Ассамблея кәмелет  жасына жетіп, ұлтымыздың аса маңызды  жалпыазаматтық институтына айналды.

 

Қазақстан – этностық жанжалдардан азат аумақ.

 

Экономикалық және әлеуметтік-саяси  реформалар этносаралық тағаттылық пен үйлесімнің арқасында табысты  жүргізілді.

 

Бейбітшілік пен тыныштық әр үйдің  баға жетпес байлығына айналды.

 

Біздер мен сіздер атқарған жұмыстың, Ассамблея жұмысының басты нәтижесі міне, осы!

 

Бүгін біз Ассамблея – тұтастай Қазақстан халқы деп толық  негізбен айта аламыз!

 

Барлық он жеті миллион!

 

Бүгін Ассамблея – тұрақтылық пен  қоғамдық келісімнің сенімді, берік  іргетасы.

 

Ассамблея тарихы – ел тарихы, халық  тарихы.

 

 

 

Құрметті отандастар!

 

Біздің сессиямыздың күн тәртібіне  маңызды мәселе енгізіліп отыр. Ол: «Қазақстан-2050» Стратегиясы: бір  халық – бір ел – бір тағдыр».

 

Неге біз бұлай айта аламыз?

 

Өйткені, «бір халық» – бұл барлығымыз үшін ортақ ұлттық мүдделер.

 

«Бір ел» – бұл барлығымыз үшін ортақ Отан.

 

«Бір тағдыр» – бұл біз  бірге жүріп өткен қиындықтар мен жеңістер!

 

Бұл біздің ортақ келешегіміз –  игілікті және өсіп-өркендеген Қазақстан!

 

Осының барлығын қоса алғанда, Стратегияны  табысты жүзеге асыру үшін қоғамның бірлігі қажет дегенді білдіреді.

 

Бүгінде әлемдік экономикада «белгісіздік белесі» келе жатыр.

 

Дамыған елдердің рейтингтері төмендеуде, рецессияның жаңа толқынын күту күшейе түсуде.

 

Кипрде болған жақындағы оқиғалар адамдардың игілігіне тікелей ықпал  ететін қаржы тәуекелдері қаншалықты күрделі болатынын көрсетіп берді.

 

Бұл – алаңдатарлық дабыл.

 

Әлемдегі экономикалық жағдай біз  мұқият бақылап отырған этномәдени ахуал трендтеріне ықпал етеді.

 

Қазіргі дәуірдің шешуші парадоксі  әлемде бір мезгілде екі үрдіс: унификация жағына және үлкен әртүрлілік жағына іс-қимыл танытатынына барып тіреледі.

 

Әлем қарапайымданып емес, күрделіленіп барады.

 

Тек Еуропаға ғана миллион-миллиондаған мигранттар келіп жатыр.

 

Біреулер үшін бұл құбылыс табиғи, ал екіншілері үшін апатты көрінеді.

 

Барған сайын шетін риториканың  дауысы қатты естілуде.

 

Мультикультурализмнің бұрынғы практикасы өзін тауысқаны айқындала түсуде.

 

Тіпті болашақта Еуропа мемлекеттерінің  «өзін өзі жоятыны» туралы кітаптар пайда болуда.

 

Мен ашық мемлекеттік стратегия мен ізгі ниет бар жағдайда бірлік пен көп­қырлылық трендтері бір-біріне қайшы келмейтініне, керісінше, бірін бірі толық­тыратынына сенімдімін.

 

Біз Қазақстан халқы Ассамблеясының барлық жиырма сессиясы бойына нақ  осындай саясат жүргізіп келеміз.

 

Және бұл саясат өзін толық ақтады!

 

Тәуелсіздік жылдарында біз этносаралық  бірліктің өз моделін жасадық.

 

Іс жүзінде азаматтарымыздың тең  құқығы мен мүмкіндігін, өмір сапасы мен қауіпсіздігін қамтамасыз еттік.

 

Зураб Бобохидзе Атыраудан былай  деп жазады:

 

«Менің үйім, менің отбасым, бауырларым, үш балам, бес немерем осында.

 

Тәуелсіздік жағдайында мен грузин болғаным үшін бірде-бір рет өз елімнің  өмірінен шет қалу сезімін басымнан өткерген емеспін».

 

Бүгінде біздің көптеген азаматтарымыз  осылай дей алады.

 

 

 

Құрметті қазақстандықтар!

 

Бүгінде әлем өзгеріп жатыр.

 

Онда көптеген оқшаулағыш сызықтар: өңірлік және конфессиялық, әлеуметтік және мәдени, тілдік және этностық сызықтар пайда болуда.

 

Жаңа жағдайларда, біз 2050 жылға  дейінгі Стратегияға аяқ басқан кезде қоғамның көпқырлылығын өзіміздің пайдамызға жарата білуге тиіспіз.

 

Жаңа жағдайларда Ассамблея  нағыз жалпыазаматтық, саясатүстілік  және жалпыхалықтық институт болуы  тиіс.

 

Мен мынаны атап көрсетемін: Ассамблеяның XXI ғасырдағы миссиясы тарылып емес, кеңейіп келеді!

 

Өкінішке қарай, мұны барлығы бірдей, тіпті шенеуніктер де түсіне бермейді.

 

Кейбіреулер ҚХА-ға қарап, «ескіше» –  бұл этностық азшылықтың өкілдігі деп  ойлайды.

 

Мен түсінбейтіндерге немесе түсінгісі  келмейтіндерге бүгінде Ассамблеяның не екенін айтқым келеді.

 

Оны БҰҰ-да, ЕҚЫҰ-да, АӨСШК-де таныды.

 

Ассамблея – бүкілхалықтық өкілдік!

 

Нақ сондықтан Ассамблеяға өзім жетекшілік етемін!

 

Нақ сондықтан мен бүгінде Ассамблея  – бұл барлық 17 миллиондық қазақстандық дедім!

 

 

 

Ардақты ағайын!

 

Ассамблеяның ең басты міндеті – еліміздегі қоғамдық келісім.

 

Ал ұлтаралық татулық мәселесі Ассамблеяның сан қырлы қызметінің бір парасы ғана.

 

Қазақстандағы қоғамдық келісім –  ең алдымен қазақтың келісімі екенін мықтап есте ұстаған абзал.

 

Татулық пен тұрақтылық ел иесі ретінде ең алдымен қазаққа керек.

 

Қазақтың ынтымағы мен бірлігі  мықты болмайынша, мемлекеттің тұтастық келбетін сақтау мүмкін емес.

 

Халқымыз «тар жерде табысқан кең  жерде келіседі» демейтін бе еді?!

 

Ең тар замандарда қазақ құшағына алған өзге этнос өкілдері бүгінде өз бауырларымыз атанып, бізбен бір халыққа айналды.

 

 

 

Құрметті отандастар!

 

Біз «Қазақстан-2050» Стратегиясын жүзеге асыруға кірісудеміз.

 

Бүгінде біздің 2050 жылға дейінгі  этносаралық саладағы стратегиялық болжамымызды қалыптастыруға толықтай негіз бар.

 

Қазақстан 2050 жылы қандай ел болады?

 

2050 жылы Қазақстанның жұдырықтай  жұмылған біртұтас халық, үлгілі  ұлттық мемлекет болатынына мен  сенімдімін.

 

Қоғамдық келісім біртұтас полиэтностық халық, мемлекет пен азаматтық қоғам  институттары, саяси партиялар, діни конфессиялар өмірінің басты ерекшелігі болуы тиіс.

 

Қоғамдық келісім Жалпыға Ортақ  Еңбек Қоғамының ереже тұтар  қалыбы болуы тиіс.

 

Менің өз тәжірибемде талай мәрте  көз жеткізген нәрсем – кез  келген еңбек ұжымында өзара түсіністік пен келісім болғанда ғана табысты.

 

Сессиялардың бірінде мен Парахат  Хаджиметоваға «Бірлік» медалін  тапсырдым.

 

Ол 67 жаста, 10 гектар жерге бау-бақша  салып, осының есебінен балалар үйіне 156 баланы өсіруге көмектесіп жүр!

 

Бұл нағыз патриот! Біз осындайларға көмектесуге тиіспіз! Бұл барша үшін үлгі!

 

Жаңа жағдайларда Қазақстан  халқы Ассамблеясының жауапкершілігі тек арта түсетін болады.

 

Қоғамдық келісім тиімді инновациялық экономикаға негізделеді.

 

Орта тап қоғамдық келісімнің діңгегіне  айналады.

 

Қазақстанның әрбір азаматы айқын перспективалар, болашағына сенімділік, кәсіби өсу үшін барлық мүмкіндіктерге ие болады.

 

Мен мерейтойлы XX сессия қарсаңында қол  қойған ҚХА-ны дамытудың 2020 жылға дейінгі  тұжырымдамасында нақ осы мәселелер  көрініс тапқан.

 

Бұл – жаңа стратегиялық құжат.

 

Оның жібек желісі – қоғамдық келісім мен ұлттық бірлік.

 

Тұжырымдаманы табысты жүзеге асыру  үшін бізге мыналар қажет:

 

Бірінші. Облыс әкімдеріне жергілікті ерекшеліктер мен этнодемографиялық  құрылымдарды есепке ала отырып, өңірлік  ҚХА-ны дамытудың тұжырымдамасын жасау тапсырылады.

 

Екінші. Қоғамдық келісім мен әлеуметтік бастамалардың орталығы ретінде  Достық үйлері жұмысының тиімділігін  арттыру қажет.

 

Мұндай үйлер барлық өңірлерде  болуы тиіс.

 

Бұл жай нәрсе емес.

 

Бірақ мен мынаны баршаңыз нақты ұғынып алғандарыңызды қалаймын – Қазақстандағы бейбітшілік пен келісім үшін қандай баға да көптік етпейді.

 

Ассамблея жанынан Достық үйлері директорларының  республикалық әдістемелік кеңесін  құрып, жұмыстың ең озық және тиімді тәсілдерін табуды және ортақтандыруды тапсырамын.

 

Мәдениет және ақпарат министрлігі  Ассамблея Хатшылығымен бірлесіп, Достық үйлері жұмыстарының тұжырымдамасын жасасын.

 

Олардың бейбітшілік пен келісімнің өңірлік орталықтары ретіндегі  құқықтық мәртебесін айқындаған жөн.

 

Үшінші. Ассамблеяның «тігі» мен «көлбеуі»  әр қазақстандыққа, әсіресе, әр жас  қазақстандыққа жетуі міндет.

 

Жастарды Ассамблеяның қоғамдық келісім  қалыптастыру жөніндегі барлық деңгейдегі шараларына тартуды қамтамасыз ету  маңызды.

 

Төртінші. Қоғамдық келісім бүкіл халық өмірінің басты қағидаты болуы тиіс.

 

Ассамблеяның туы астында барлық өңірлерде Қоғамдық келісім кеңестерін жасақтауды тапсырамын.

 

Сессия қарсаңында біздің өңірлеріміздің этномәдени байлығын көрсеткен, халықтың бірлігін нығайтқан мен бастамашылық танытқан «Бейбітшілік пен келісімнің жол картасы» мега-жобасы мәресіне жетті.

 

Бесінші. Қоғамдық келісім халықаралық  аспектілерге ие.

 

Қазақстанның этносаралық толеранттылық  пен қоғамдық келісім моделі оның таяу және алыс шетелдердегі брендіне айналды.

 

Ассамблеяның саяси қуғын-сүргін құрбандарын еске алуға арналған «Болашақ жолындағы естелік» жобасы мен Толеранттылық мәселелері жөніндегі  азаматтық форумы халықаралық резонанс алды.

 

Жақында Азиядағы өзара іс-қимыл  және сенім шаралары жөніндегі кеңестің Атқарушы хатшылығы Ассамблеямен ынтымақтастық туралы Хаттамаға қол қою бастамасын көтерді.

 

Сол бастаманы қолдауға шақырамын.

 

Тағы бір мысал. Украинада қазақстандықтардың «Бірлік» Харьков қоғамдық бірлестігі бар.

 

Соның арқасында жүздеген қазақ  отбасылары осыдан 70 жыл бұрын бауырлас Украина халқының бостандығы үшін Харьковті азат ету ұрыстарында қаза тапқан өздерінің ұлдарының, әкелерінің, бауырларының зираттарын біліп, басына барды.

 

Мен оларға қазақ халқының ризашылық  сөзін жеткіземін.

 

Мен Харьков бастамашы тобының мүшелері Макка Сағынғалиқызы Қара­жанованы, Татьяна Николаевна Крупаны, Леонид Михайлович Карцевті «Қа­зақстан халқы Ассамблеясының қоғамдық «Бірлік» алтын медалімен» марапаттау туралы шешім қабылдадым.

 

Алтыншы. Ассамблеяны дамытуға ЭКСПО-2017-ге дайындық қуатты серпін беруі тиіс.

 

Көрмеге әлемнің ондаған елдерінен, оның ішінде қазақстандық этностар шыққан елдерден делегациялар қатысады және олар өздерінің үлкен мәдени бағ­дарламасын әкеледі.

 

Ассамблея, этномәдени бірлестіктер, халық дипломатиясының жанды көпірі ретінде, көрменің этностық топтар жетістіктерінің жарқын көрінісіне айналуы үшін жағдай жасаулары керек.

 

Қазақстан халқы біздің меймандарымыздың қонақжай қожайынына айналуы тиіс.

 

*  *  *

 

Жаңа кезеңде ұлттық бірлесу  үдерісіндегі қазақ халқының рөлін нығайту міндеті бірінші кезекке шығады.

 

Біріншіден, қазақ халқы Қазақстандағы  барлық этностық, әлеуметтік топтар үшін ұлттық мемлекеттік қауымдастықтың қуатты тарихи діңі ретінде көрініс  табады.

 

Біз қазақ әлемінің тарихи тұрғыда  ешқашан тар моноэтносты және мономә­дениетті болмағанын білеміз.

 

Біз ешқашан да әлемдік өркениет үдерісінен бөлек дамыған емеспіз.

 

Одан да бетер – біздің ата-бабаларымыз  осынау әлемдік үдерісті өздері қалыптастырды!

 

Біздің  Қазақстанда тұратын барлық этностық топтармен – Еуразия ауқымында – талай ғасырлар бірлесе өмір сүріп жатқанымызды атап көрсету қажет.

 

Біздің  ата-бабаларымыз әлемге мәдениет пен  руханилықтың қуаттандырушы үлгілерін  көрсетті – біздер олардың істерін  жалғастыруымыз керек!

 

Қазіргі заманғы  қазақтар, ата-баба дәстүрлерін ұстана отырып, бірліктің, толеранттылық пен патриотизмнің, мемлекет пен қоғамға қалтқысыз қызмет етудің үлгісін көрсетуі тиіс.

 

Екіншіден, бізге ұлттар үшін ортақ тарихи сана-сезім  қажет.

 

Біздің тарихты тануымыз тұтас, оң сипатта болуға, қоғамды бөлініске  салмай, біріктіруге тиіс.

 

Ұлттық рухты қажетті биіктікке  көтеру үшін біздің шынайы тарихымыздың, мәдениетіміздің, дініміздің қандай екенін айқын сезінуіміз қажет.

 

Қазақтардың ұлттық тарихы, олардың этногенезі мыңдаған жылдарға созылған бірегей ажырамайтын үдеріс ретінде қарастырылуы тиіс.

 

Осы тұрғыда қазіргі заманғы  Қазақстан ұлы дала өркениетінің ежелден келе жатқан шешуші мұрагерлерінің бірі ретінде заңды түрде көрініс  табады.

 

Мен жоғарыда атап өткендей, Қазақстан ешқашан оқшауланған емес.

 

Сондықтан да тарихта, оқу пәніндегідей, қазақтар мен өзге халықтардың мәдени және экономикалық қарым-қатынастар үдерісі, түрлі этностардың ел тарихына үлесі  лайықты танылуы тиіс.

 

Нәтижесінде қазақстандықтардың тарихи сана-сезімі топтасуға, өзінің өткеніне, қазіргісіне және болашағына патриоттық қарым-қатынас қалыптастыруға жұмыс істеуі тиіс.

 

Үшіншіден, біз бүкіл күш-жігерімізбен қазақтардың ішкі бірлігін нығайтуымыз  қажет. Бүгінде ХХІ ғасыр, инновациялар уақыты, сондықтан қазақ қоғамы да бұрынғы ғасырлардағыдай бола алмайды.

 

Қазақтың зиялы қауымы менің  сөзімді естуі тиіс.

 

Қазақстан – біздің жеріміз, біз  өз жеріміздің перзентіміз.

 

Ақиқат қарапайым: қазақтардың  белсенді араласуынсыз Қазақстанда  ешқандай ұзақ мерзімді қоғамдық келісімнің болуы мүмкін емес.

 

Бұл жер әрқашанда біздің ата-бабаларымыздың жері болған.

 

Ол енді біздің ұрпақтарымыздың  жері болмақ.

 

Біз өз жеріміздегі бейбіт өмір үшін тікелей жауаптымыз.

 

Толеранттылық ұлттық құндылық және Қазақстан халқының игілігі болып табылады.

 

Ол қазақ халқының көп ғасырлық дәстүрлері мен мәдени үлгі-қалыптары  негізінде қалыптасты.

 

«Ел-жұрт», «жеті ата», «қонақжайлылық», «асар», «сыйластық», «сабырлылық» –  бұл ұғымдар қазақтардың дүниетанымы  және өмір салттарының негізінде жатыр.

 

Осындай құндылықтардың арқасында  біздің ортақ үйімізде бейбітшілік  пен тыныштық сақталып отыр.

 

Сондықтан қазақтардың толеранттылықты  қалыптастыратын өзіне тән әлеуметтік-мәдени ережелерін, салттары мен дәстүрлерін  жалпыадамзаттық мақсаттағы материалдық емес мәдени мұралардың белгі-нышаны ретінде қарастыру қажет.

 

Осы тәжірибені Қазақстанның ЮНЕСКО-дағы өкілдігі жұмысы бағыттарының бірі ретінде  тану тиімді болар еді.

 

Төртіншіден, Тәуелсіздік жылдары  ішінде Қазақстандағы тілдердің, мәдениеттер мен салт-дәстүрлердің этностық көптүрлілігі сенімді үндестікке, өзіне тән реңктер мен әсемдіктер молшылығына ие болды.

 

Бүгінде, әлемде түрлі бағалаулар бойынша, күн сайын 10-25-ке дейін жазба  тілдер жойылып, этностық мәдениеттердің бүтіндей бір қатпарлары келмеске кетуде!

 

Чамикуро тілінде сөйлейтіндердің  ең соңғыларының бірі Наталия Сангама  былай деген болатын:

 

«Мен чамикуро тілінде армандаймын, бірақ өз армандарымды ешкімге айтып  бере алмаймын, өйткені, ендігі жерде  чамикуро тілінде ешкім сөйлемейді. Сенің ең соңғы болуың жалғыздыққа ұрындырады».

 

Эяк тілінде ең соңғы болып сөйлеген, 2008 жылғы қаңтарда дүниеден өткен  Мэри Смит мынадай үндеу жасаған  болатын:

 

«Сенің тіліңде сөйлейтін соңғы  адам болу өкінішті. Мен сияқты жалғыз қалмау үшін өз бастауларыңа қайта оралып, өз тілдеріңді үйренулеріңді өтінемін».

 

Қазақстанда тәуелсіздік жылдарында бірде-бір этнос өз тілін жоғалтқан  жоқ.