Ауыл шаруашылыгын сумен камтамасыз ету

 

 

Мазмұны

 

 

 

Кіріспе

  1. Елді – мекеннің су тұтыну мөлшерін анықтау.
    1. Елді – мекендегі тұтынушылардың құрамы мен санын анықтау
    2. Су тұтыну мөлшерін анықтау
    3. Су тұтынудың тәуліктік мқлшерін анықтау
    4. Су тұтынудың сағаттық және секундтық шығынын анықтау
    5. Елді – мекеннің су тұтыну режимін анықтау
  2. Су құбыры желісі
    1. Су құбыры желісін трассалау
    2. Түйіндік және жолай шығындарды анықтау
    3. Су ағынын алдын ала бағыттау
    4. Су құбыры желісінің гидравликалық есебі

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Кіріспе

 

Республика  өнеркәсібі мен ауыл шаруашылығының дамуы қалалар мен елді мекендердің  көркейіп өсуі сумен жабдықтау жүйелерінің  құрылуына және олардың дұрыс  жұмыс істеуіне тығыз байланысты. Сондықтан келешек құрылыс мамандары  шаруашылық ауыз су жүйелерінің жеке элементтерінің жұмыс ерекшеліктерін, оларды есептеу, жобалау және құру теорияларының  негізін білу керек.

Республиканың жер көлемі 2 миллион 717 мың км3. Солтүстіктен оңтүстікке қарай арақашықтығы 1800 км, ал батыстан шығысқа қарай 3000 км.

Ауылшаруашылық  территориясының ауданы 273 миллион  гектар. Қазіргі уақытта пайдаланылған  жердің көлемі 192 миллион гектар. Ұсақты – ірілі 85 мың өзендер мен арналар, бұлақтар бар.

Халық шаруашылығының бірде – бір саласы сусыз жұмыс  істей алмайды. Үй – жай, тұрмыстық  шаруашылығы күрделі қазіргі  қалаларда су көп мөлшерде қала тұғындарының мұқтаждары үшін және басқа да мақсаттар  үшінқолданылады. Су адамдардың шаруашылығына, мал және егін суғаруға жұмсалады. Сонымен  қатар ауылдық және қалалық жерледе  су өрт сөндіру жұмыстарына да қолданылады. Осы тұтынушылардың барлығын сумен қамтамасыз ету үшін орталықтандырылған су жүйелері құрылады.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Елді –  мекеннің су тұтыну мөлшерін анықтау

    1. Елді – мекендегі су тұтынушылардың құрамы мен санын анықтау.

Сумен жабдықтау  жүйелерін жобалағанда су мекен  жайдың қандай қажетттеріне және оны  қандай көлемде және қандай сапада тұтынылатынын анықтап аламыз. Ол үшін суды тұтынушылардың түрлеріне  толық қамтып, олардың судың көлеміне және сапасына қоятын талаптарын анықтауымыз  керек.

Әр түрлі қажеттілікке байланысты су тұтынуды төрт топқа жіктейміз.

    • Тұрғындардың шаруашылық ауыз – су қажеттеріне жұмсалатын су шығыны. Бұл топқа жұмысшылардың жұмыс уақытында тұтынатын су шығандарын жатқызуға болады.
    • Елді – мекендер мен өнеркәсіп орындарын тазалықта сақтауға, газон, жасыл алқаптар мен көлемдерді жуып себуге кететін, яғни абаттандыруға кететін су шығыны.
    • Өнеркәсіп орындарында өндіріс мұқтаждарына қолданылатын су шығыны.
    • Өрт сөндіруге кететін су шығыны.

Халықтың  ауыз су қажеттілігіне, шаруашылығына  жұмсалатын су таза және мөлдір болуы  тиіс. Оның құрамында жұқпалы аурулар  тарататын бактериялар, зиянды заттар және дәмімен иісі жағымсыз болмауы  тиіс.

Елді – мекендегі тұтынушылар  құрамына келетін болсақ, бізде елді – мекеннің тұрғындары, мал фермалары, сүт зауыты, жөндеу шеберханасы орналасқан.

Тұтынушілар саны:

    • Тұрғындар – 9000 адам
    • Мал фермасы:

Жылқы – 300

Сиыр – 400

Қой – 1100

    1. Су тұтыну мөлшерін анықтау.

Елді мекендер үшін шаруашылық ауыз – суды тұтыну мөлшері төмендегідей болып келеді:

  • Үйлер су құбырымен және канализациямен жабдықталған, орталықтан келетін ыстық су жүйесі бар – 1 адамға мөлшерленген су шығыны.
  • Сүт зауытының 1 тонна өнімі үшін – 250
  • 1 жылқыға кететін су мөлшері – 70
  • 1 сиырға кетеін су мөлшері – 100
  • 1 қойға кететін су мөлшері – 10
    1. Су тұтынудың тәуліктік шығынын анықтау.

Орташа тәуліктік  шаруашылықтың ауыз су шығыны тұрғындардың санына және су тұтыну мөлшеріне байланысты келесі формуламен анықталады.

, м3/тәул

Мұндағы: Nа→тұрғын саны, адам

qа→1 адамның су тұтыну мөлшері, л/тәул

Елді – мекен тұрғындары үшін:

=1440 м3/тәул

Жылқы үшін:

=21 м3/тәул

Сиыр үшін:

=40 м3/тәул

Қой үшін:

=11 м3/тәул

Өндіріс үшін:

Σ=470м3/тәул

Σ=1820 м3/тәул

 

 

Жыл бойына тәуліктік шығын өзгеріп тұратындықтан  жобалау барысында ең жоғарғы  және ең төменгі тәуліктік шығындарды да есептейміз. Оларды төмендегі формулар арқылы анықтаймыз:

=,м3/с

=,м3/с

Мұндағы:→максималды су тұтынудың біркелкі емес коэффициенті

=0,7...1,3

→минималды су тұтынудың  біркелкі емес коэффициенті =0,7...0,9

Тұрғындар үшін:

=1,11440=1584 м3/с

=0,71440=1008 м3/с

Сиыр үшін:

=1,140=44 м3/с

=0,740=28 м3/с

Жылқы үшін:

=1,121=23,1 м3/с

=0,721=14,7 м3/с

Қой үшін:

=1,111=12,1 м3/с

=0,711=7,7 м3/с

Өндірістік  үшін:

=1,2=276 м3/с

=0,8230=184 м3/с

Шеберхана үшін:

=1,1290=390 м3/с

=0,7290=203м3/с

 

Σ=1584+44+23,1+12,1+275+390=2328,2м3/с

Σ=1008+28+14,7+7,7+175+203=1436,4м3/с

    1. Су тұтынудың сағаттық және секундтық шығынын анықтау.

Судың шығындалуы адамның тұрмыс жағдайына байланысты жиі өзгеріп тұрады. Мерекелердің өтуі және жолаушының келіп кетуіне  де байланысты өзгеріп отырады. Осыған орай сағаттық және секундтық су шығынын  анықтаймыз.

 

=/24, м3/сағ

=/24, м3/сағ

=; л/сек

=; л/сек

Мұндағы: Ксағ→тәулік бойындағы сағаттық бірқалыпсыздықты ескеретін коэффициент.

=βжоғαжоғ

=βтөмαтөм

α→үйлердің санитарлық – техникалық жабдықталу дәрежесіне, мекеменің жұмыс  істеу кестесіне, жергілікті жағдайға байланысты коэффициент.

αжоғ=1,21,4

αтөм=0,40,6

β→елді – мекендегі  тұрғындар  санын есепке алатын коэффициент.

βжоғ=1,3

βтөм=0,41

Тұрғындар үшін:

=/24=102,96м3/сағ

=/24=6,72 м3/сағ

==28,6 л/сек

==1,87 л/сек

Сиыр үшін:

=/24=2,86 м3/сағ

=/24=0,19м3/сағ

==0,79л/сек

==0,05л/сек

Жылқы үшін:

=/24=1,50 м3/сағ

=/24=0,10 м3/сағ

==0,05 л/сек

==0,03 л/сек

Қой үшін:

=/24=0,79 м3/сағ

=/24=0,05 м3/сағ

==0,22 л/сек

==0,01 л/сек

Өндірістік үшін:

=/24=14,95 м3/сағ

=/24=3,83 м3/сағ

==4,15 л/сек

==1,06 л/сек

Шеберхана үшін:

=/24=23,95 м3/сағ

=/24=1,69м3/сағ

==6,65 л/сек

==0,47 л/сек

 

 

 

Елді мекеннің су тұтыну режимі

 

Тәулік сағат

Елді-мекен секторы

Мал шаруа. секторы

Өндіріс

секторы

Барлығы

Интег.қисық

орд-сы,

%

сағат

%

м3

%

м3

%

м3

%

м3

0-1

1,5

23,76

2

1,58

    

1,09

25,34

1,09

1-2

1,5

23,76

1

0,79

    

1,06

24,55

2,15

2-3

1,5

23,76

1

0,79

    

1,06

24,55

3,21

3-4

1,5

23,76

1,5

1,19

    

1,07

24,95

4,28

4-5

2,5

39,6

3

2,38

    

1,77

41,10

6,05

5-6

3,5

55,44

4,5

3,56

    

2,54

59

8,59

6-7

4,5

71,28

5,8

4,59

    

3,27

75,9

11,86

7-8

5,5

87,12

7,9

6,26

    

4,02

93,4

15,88

8-9

6,25

99

5,2

4,12

6,25

41,25

6,22

144,4

22,1

9-10

6,25

99

3

2,38

6,25

41,25

6,14

142,6

28,24

10-11

6,25

99

3

2,38

6,25

41,25

6,14

142,6

34,38

11-12

6,25

99

4,5

3,56

6,25

41,25

6,19

143,8

40,57

12-13

5,00

79,2

4,8

3,80

6,25

41,25

5,35

124,3

45,92

13-14

5,00

79,2

6

4,75

6,25

41,25

5,39

125,2

51,31

14-15

5,50

87,12

7,5

5,94

6,25

41,25

5,78

134,3

57,09

15-16

6,0

95,04

5,8

4,59

6,25

41,25

6,07

140,9

63,16

16-17

6,0

95,04

4

3,17

6,25

41,25

6,08

139,5

69,24

17-18

5,5

87,12

4,2

3,33

6,25

41,25

5,67

131,7

74,91

18-19

5,0

79,2

4,9

3,88

6,25

41,25

5,35

124,3

80,26

19-20

4,5

71,28

5

3,96

6,25

41,25

5,02

116,5

85,28

20-21

4,0

63,36

6

4,75

6,25

41,25

4,71

109,4

89,99

21-22

3,0

47,52

4,4

3,48

6,25

41,25

3,97

92,3

93,96

22-23

2,0

31,68

3

2,38

6,25

41,25

3,24

75,3

97,2

23-24

1,5

23,76

2

1,58

6,25

41,25

2,80

66,6

100

 

100

1584

100

79,19

100

660

100

2322,43

100


 

 

 

  1. Су құбыры желісі
    1. Су құбыры желісін трассалау

Су құбыры сумен жабдықтау жүйесінің негізгі  элементтерінің бірі. Олар өз жұмысында  сорғыш станциялары мен реттеуші немесе сақтаушы сыйымдылықтармен тығыз  байланыста болып суды мекен –  жайдың барлық нүктелеріне жеткізіп және үлестіріп беру қызметін атқарады.

Дұрыс жобаланған су құбыры тораптары тиісті көлемде  өзінен су өткізе алатын, тұтынушыларды  үзіліссіз сенімді түрде сумен  қамтамасыз ететін және басқа да инженерлік құрылыстар тәрізді тиімді болулары шарт. Бұл талаптар су жүйесі құбырларының пішін үйлесімін сонымен қатар  құбырлардың диаметрі мен материалын дұрыс анықтағанда ғана орындалады.

Су жүйесін  жобалауда төмендегі жұмыстарды орындау шарт:

  1. Суды тұтынушыларға таратуды өте қысқа жолмен жүргізу.
  2. Магистральді құбырларды биік жерлермен өткізу.
  3. Металды құбырларды коррозияға ұшыратпау мақсатында трамвай рельстерімен қатар жатқызбау.
  4. Құрылыс құны арзандай болу үшін құбырларды жер құрылымы жақсы жерлер арқылы жүргізу.
  5. Қиюшы құбырлар суды қысқа жолмен жеткізу және арын жоғалуын азайту мақсатында жүргізу.

 

Суды  тарату екі түрлі тәсілмен жүргізіледі:

  • Тармақталған
  • Айналмалы

Су құбыры желісі трассалау жұмыстарына қарай:

  • Сақиналы
  • Тармақталған болып бөлінеді.

 

 

    1. Түйіндік және жолай шығындарды анықтау.

Қарастырылып  отырған учаскеден оған қатысты  жол – жөнекей шығыннан тыс  төменгі құбырларға баратын өтпелі шығын өтеді.

Кез келген түйіннің шығыны сол түйінге жалғанған  учаскелердің жол – жөнекей шығындарының қосындыларының жартысына тең.

Qжолай=0.5ΣQжолай

 

Жолай шығындарды анықтау

 

Учаскелер

Учаскелер ұзындығы, м

qменшікті

qжолай

1 – 2

740

0,006

4,44

1 – 3

630

0,006

3,78

2 – 4

630

0,006

3,78

4-5

350

0,006

2,1

5-6

650

0,006

3,9

6-8

350

0,006

2,1

7-3

50

0,006

0,3

7-8

650

0,006

3,9

5-7

350

0,006

2,1

Σ

4400

0,054

26,4


 

 

 

 

 

 

 

 

 

Түйінді шығынды  анықтау

Түйін №

Учаскелер

Σqжол

0,5Σqжол

qшоғырланған

qжалпы түйін

1

2

3

4

5

6

1

1 – 2

8,22

4,11

  

4,11

1 – 3

2

2 – 1

8,22

4,11

5,73

9,84

2 – 4

3

3 – 1

4,08

2,04

  

2,04

3 – 7

4

4 – 5

5,88

2,94

6,65

9,59

4 – 2

5

5 – 7

6

3

  

3

5 – 6

6

6 – 8

6

3

  

3

6 – 5

7

7 – 5

6,3

3,15

  

3,15

7 – 8

7 – 3

8

8 – 6

6

3

-

3

8 – 7


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

    1. Су ағынын алдын – ала бағыттау

Тармақталған тордасу шығын нүктелеріне тек бір ғана бағытпен барады. Ал, сақиналытордаоныңбағытыкүрделірекболады.

Судың шығын бағыты су құбыр торабының кескін үйлесіміне байланысты болып, құбырларды бойлай әр жаққа көлденең және перпендикуляр желілермен мекен жайдың түкпір – түкпіріне апарылады. Судыңбағытынанықтаудажәнеоныңсенімдіқызметінқамтамасызетуүшінмынадайпринциптіорындауымызкерек.

  1. Су шығын нүктелеріне өте қысқа жолмен жеткізуі.
  2. Су құбырлары бір – бірін алмастыра алу мүмкіндігі.

Судың ағу  бағытын осы принциптерге сүйеніп  анықтағаннан кейін әрбір учаскеден  өтетін шығынды тауып, оған лайықты  болатын диаметрі, ағын жоғалуын және судың өту жылдамдығын гидравликалық  есептеу арқылы табуға болады.

 

    1. Су құбыры желісінің гидравликалық есебі.

Гидравликалық есепті жүргізу тәртібі:

  • Елді мекеннің бас жоспарында су құбыры желісін трассалау.
  • Коммуналды секторында 2 – 3 сақиналы желісін көрсету қажет. Ең үлкен есепті учаскесінің ұзындығы 800 метрден аспау қажет. Бөлек тұратын объектілерге тұйықталған желіні көрсету қажет. Бөлек сызбада есепті схемада көрсету қажет.
  • Есепті учаскелерде түйіндерді көрсету және цифрмен белгілеу қажет.
  • Суды алуды есепті схемаларын құрастыру қажет.
  • Үлесті жолай және түйінді шығындарды анықтау қажет.

Ауыл шаруашылыгын сумен камтамасыз ету 📙 Реферат → 🆔 32481

Ауыл шаруашылыгын сумен камтамасыз ету 📙 Реферат → 🆔 32481

Ауыл шаруашылыгын сумен камтамасыз ету