Бағалау туралы заң

Қазақстан Республикасындағы  бағалау қызметi туралы

Қазақстан Республикасының 2000 жылғы 30 қарашадағы N 109 Заңы

"Егемендi Қазақстан" 2000 жылғы 12 желтоқсан N 312-313

МАЗМҰНЫ

Осы Заң бағалау объектiлерiнiң  нарықтық немесе өзгеше құнын белгiлеу мақсатымен бағалау қызметiн жүзеге асыру кезiнде туындайтын қатынастарды реттейдi, бағалау қызметi субъектiлерiнiң олардың құқықтары мен мiндеттерiн айқындайды. 
      Ескерту. Кiрiспеге өзгерiс енгiзiлдi - Қазақстан Республикасының 2003.02.14. N 388 Заңымен.

1-ТАРАУ. ЖАЛПЫ  ЕРЕЖЕЛЕР

1-бап. Қазақстан  Республикасының бағалау қызметi туралы 
              заңдары

1. Қазақстан Республикасының  бағалау қызметi туралы заңдары Қазақстан Республикасының Конституциясына негiзделедi, осы Заңнан және Қазақстан Республикасының өзге де нормативтiк құқықтық актiлерiнен тұрады.

2. Егер Қазақстан Республикасы бекiткен халықаралық шартта осы Заңда көзделгеннен өзгеше ережелер белгiленсе, халықаралық шарттың ережелерi қолданылады. 
      Ескерту. 1-бап жаңа редакцияда - Қазақстан Республикасының 2003.02.14. N 388 Заңымен.

2-бап. Осы Заңда  пайдаланылатын негiзгi ұғымдар

Осы Заңда мынадай негiзгi ұғымдар пайдаланылады:

1) тапсырыс берушi - бағалаушының қызметтерiн тұтынушы жеке немесе заңды тұлға;

1-1) бағалау - бағалау объектiсiнiң  ықтимал рыноктық немесе өзге де құнын айқындау;

2) өзге құн - нарықтық  құннан басқа, бағалау объектiсiнiң  өзге құны;

3) бағалау әдiсi - бағалау  объектiсiнiң нарықтық және өзге  құнын белгiлеу үшiн пайдаланылатын заңдық, қаржы-экономикалық және ұйымдастыру-техникалық сипаттағы iс-қимыл жиынтығы;V022070 V022069

3-1) бағалау амалы - бағалаудың бiр немесе бiрнеше әдiстерiн пайдалана отырып, бағалау объектiсiнiң ықтимал рыноктық немесе өзге құнын айқындау тәсiлi;

3-2) бағалау стандарттары - Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес әзiрленетiн және стандарттау, метрология және сертификаттау жөнiндегi уәкiлеттi мемлекеттiк орган бекiтетiн, бағалау қызметi саласындағы ережелер, принциптер және сипаттамалар жалпыға бiрдей және бiрнеше қайтара пайдалану үшiн белгiленетiн нормативтiк құжат;

4) бағалау қызметi - бағалаушылар  жүзеге асыратын, егер заңдарда өзгеше көзделмесе, бағалау объектiсiне қатысты белгiлi бiр күнге нарықтық немесе өзгеше құнын белгiлеуге бағытталған кәсiпкерлiк қызмет;

5) алынып таталды

6) бағалау туралы есеп - тапсырыс берушiге берiлетiн, бағалау жөнiндегi жұмыстардың нәтижесi туралы бағалаушының уәкiлеттi орган белгiлеген нысан бойынша және осы Заңның талаптарына сай келетiн жазбаша хабарламасы;

7) бағалаушы - бағалау  қызметiн жүзеге асыруға лицензиясы бар жеке немесе заңды тұлға;

8) қайтадан бағалау - бағалау  қызметiнiң субъектiлерi арасында бағалау нәтижелерi бойынша туындайтын даулардың салдарынан объектiнiң нарықтық немесе өзге құнын белгiлеу;

9) бағалау қызметi саласындағы  нормативтiк құқықтық актiлер - бағалау жүргiзуге, бағалау туралы есептердiң пайдаланылатын амалдары мен әдiстерiне, мазмұны мен нысанына талаптар белгiлейтiн актiлер;V022071 V022070

10) нарықтық құн - мәмiле  жасаушы тараптар бағалау объектiсi туралы мүмкiн болатын барлық ақпаратты иелене отырып әрекет жасайтын, бәсекелестiк жағдайындағы мәмiленiң негiзiнде сол объектiнi иелiктен шығаруға болатын неғұрлым ықтимал баға, ал мәмiленiң бағасына қандай да болсын төтенше жағдайлар әсер етпейдi, яғни:

мәмiле жасаушы тараптардың бiрi бағалау объектiсiн иелiктен шығаруға, ал екiншi бiр тарап сатып алуға мiндеттi болмайды;

мәмiле жасаушы тараптар мәмiле нысанасы туралы жақсы хабардар бола отырып, өз мүдделерiне сай әрекет жасайтын болады;

мәмiленiң бағасы бағалау  объектiсi үшiн берiлетiн ақшалай сыйақының эквивалентi болып табылады және мәмiле жасаушы тараптарға қандай да болсын тараптан мәжбүрлеу болмайды;

11) бағалау қызметiнiң мақсаты  - бағалау объектiсiнiң ықтимал  нарықтық немесе өзге құнын анықтау;

12) уәкiлеттi орган - бағалау  қызметiн лицензиялауды және бақылау функцияларын, сондай-ақ реттеудi жүзеге асыратын мемлекеттiк орган;

13) бағалау күнi - бағалау  объектiсiнiң ықтимал рыноктық  немесе өзге құны айқындалатын күн немесе уақыт кезеңi. 
      Ескерту. 2-бапқа өзгерiс енгiзiлдi - Қазақстан Республикасының 2003.02.14. N 388, 2004.12.20. N 13 Заңдарымен (2005 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгiзiледi).

3-бап. Бағалау  қызметiнiң негiзгi принциптерi

Бағалау қызметiнiң негiзгi принциптерi объективтiлiк және дұрыстық болып табылады. 
      Ескерту. 3-бап жаңа редакцияда - Қазақстан Республикасының 2003.02.14. N 388 Заңымен.

4-бап. Бағалау  қызметiнiң субъектiлерi

Бағалаушылар, тапсырыс берушiлер және үшiншi тұлғалар бағалау қызметiнiң субъектiлерi болып табылады. 
      Ескерту. 4-бап жаңа редакцияда - Қазақстан Республикасының 2003.02.14. N 388 Заңымен.

5-бап. Бағалау  объектiлерi

Бағалау объектiлерiне:

1) жекелеген материалдық объектiлер (заттар), оның iшiнде қараусыз қалған, иесiз мүлiктер;

2) тұлғаның мүлкiн, оның  iшiнде мүлiктiң белгiлi бiр түрiн (жылжымалы немесе жылжымайтын) құрайтын заттардың жиынтығы;

3) меншiк құқығы және мүлiкке немесе мүлiктiң құрамындағы жекелеген заттарға өзге де заттық құқықтар;

4) мiндеттеменi (борышты) талап ету құқығы;

5) жұмыстар, көрсетiлетiн  қызметтер, ақпарат;

6) интеллектуалдық меншiк құқығының объектiлерi;

7) азаматтық құқықтардың  өзге де объектiлерi жатады. K941000 
      Ескерту. 5-бапқа өзгерiс енгiзiлдi - Қазақстан Республикасының 2003.02.14. N 388 Заңымен.

6-бап. Бағалау  түрлерi

1. Мiндеттi және бастамашылық бағалау - бағалау түрлерi болып табылады.

2. Мiндеттi бағалау Қазақстан Республикасының заң актiлерiне сәйкес: 
      1) жеке тұлғалардың кәсiпкерлiк қызметте пайдаланылмайтын жылжымайтын объектiлерiне салық салу үшiн, сондай-ақ шаруа (фермер) қожалықтарының жер учаскелерiнiң бағалау құнын анықтау үшiн;

2) жекешелендiру, сенiмгерлiк басқаруға не жалға (кейiннен сатып алатын жалға) беру үшiн;

3) ипотекалық кредит беру  үшiн;

4) меншiк иесiнен мүлiктi мемлекеттiк қажеттерге сатып алу және алып қою үшiн;

5) борышкер немесе өндiрiп алушы сот орындаушысы жүргiзген бағалауға қарсылық бiлдiрген жағдайда борышкер мүлкiнiң құнын анықтау үшiн;

6) мемлекеттiк меншiкке түскен мүлiк құнын анықтау үшiн;

7) өзге де жағдайларда  жүргiзiледi.

2-1. Республикалық меншiкке түскен мүлiктi бағалау жөнiндегi жұмыстарды ұйымдастыруды Қазақстан Республикасының Yкiметi айқындайтын мемлекеттiк орган жүргiзедi.

2-2. Коммуналдық меншiкке түскен мүлiктi бағалау жөнiндегi жұмысты ұйымдастыруды коммуналдық меншiкке билiк етуге уәкiлеттiгi бар орган жүзеге асырады.

3. Бастамашылық бағалау  тапсырыс берушiге тиесiлi кез-келген бағалау объектiсiне бағалаушының осы Заңға және Қазақстан Республикасының басқа да нормативтiк құқықтық актiлерiне сәйкес бағалау жүргiзу жөнiндегi тапсырыс берушiнiң ерiк бiлдiруi негiзiнде жүргiзiледi.  
      Бағалау объектiсiне бағалау жүргiзу құқығы мiндеттi құқық болып табылады және мемлекеттiк статистикалық есеп пен бухгалтерлiк есеп жүргiзу мен есептiлiктi жүзеге асырудың заңдармен белгiленген тәртiбiне тәуелдi емес. 
      Осы құқық бағалау объектiсiне қайтадан бағалау жүргiзуге де қолданылады. Бағалау объектiсiне бағалау жүргiзудiң нәтижелерi бухгалтерлiк есеп пен есептiлiктiң деректерiн түзету үшiн пайдаланылуы мүмкiн.

Ескерту. Жеке тұлғалардың кәсiпкерлiк қызметте пайдаланылмаған мүлкiн салық салу үшiн бағалау жөнiнде қызмет көрсетуге тапсырыс берушi республикалық маңызы бар қаланың, астананың, ауданның, облыстық маңызы бар қаланың жергiлiктi атқарушы органдары болып табылады. 
      Ескерту. 6-бапқа өзгерiс енгiзiлдi - Қазақстан Республикасының 2001.12.24. N 276, 2003.02.14. N 388, 2004.12.20. N 13 (2005 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгiзiледi) Заңдарымен.

2-ТАРАУ. БАҒАЛАУ  ҚЫЗМЕТIН ЖYЗЕГЕ АСЫРУДЫҢ 
НЕГIЗДЕМЕЛЕРI МЕН ШАРТТАРЫ

7-бап. Бағалау  жүргiзудiң негiздемелерi

1. Қазақстан Республикасының  азаматтық заңдарына сәйкес бағалаушы  мен тапсырыс берушiнiң арасында жасалған бағалау жүргiзу шарты бағалауды жүргiзуге негiздеме болып табылады.  
      Бағалау жүргiзу шарты бойынша бағалаушы бағалау объектiлерiнiң нарықтық немесе өзге құнын белгiлеу үшiн қызмет көрсетуге мiндеттенедi, ал тапсырыс берушi осы қызметтерге ақы төлеуге мiндеттенедi.

2. Заң актiлерiнде көзделген жағдайларда объектiнi бағалау, оның iшiнде қайта бағалау соттың немесе уәкiлеттi органның шешiмi негiзiнде жүргiзiлуi тиiс. 
      3. Сот және уәкiлеттi орган бағалаушыны таңдауда дербес болады. 
      Ескерту. 7-бапқа өзгерiс енгiзiлдi - Қазақстан Республикасының 2003.02.14. N 388, 2004.12.20. N 13 (2005 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгiзiледi) Заңдарымен.

8-бап. Бағалау  жүргiзу шартына қойылатын мiндеттi 
             талаптар

1. Бағалау жүргiзу шартына Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексiнiң өтемдi қызметтер көрсету шарты туралы нормалары қолданылады.

2. Бағалау жүргiзу шартында мыналар қамтылуға тиiс:

1) тапсырыс берушi мен бағалаушының деректемелерi: 
      жеке тұлға үшiн - тегi, аты, әкесiнiң аты (ол болған жағдайда), тұратын жерi; 
      заңды тұлға үшiн - атауы, орналасқан жерi (почталық мекен-жайы), банктiк деректемелерi;

2) бағалау объектiсiнiң  (объектiлерiнiң) атауы және (немесе) орналасқан жерi, айқындалатын құнның түрi;

3) бағалау түрi;

4) бағалау объектiсiнiң  түрi;

5) бағалау жүргiзудiң мерзiмдерi;

6) көрсетiлетiн қызметтер  үшiн ақы төлеудiң шарттары, тәртiбi және мөлшерi;

7) тараптардың құқықтары,  мiндеттерi және жауапкершiлiгi;

8) тапсырыс берушiнiң бағалау объектiсiне меншiк құқығын растайтын құжаттың деректемелерi не тапсырыс берушiге бағалау туралы шарт жасау құқығын беретiн өзге де негiздемелер;

9) мүлiктi бағалау жөнiндегi қызметтi жүзеге асыру құқығына лицензияның деректемелерi (лицензия берген орган көрсетiлген оның нөмiрi мен берiлген күнi). 
      Бағалау жүргiзу шартында осы тармақта көзделмеген өзге де талаптар болуы мүмкiн. 
      Ескерту. 8-бапқа өзгерiс енгiзiлдi - Қазақстан Республикасының 2003.02.14. N 388 Заңымен.

9-бап. Бағалау  туралы есептiң мазмұнына қойылатын 
             талаптар

1. Жүргiзiлген бағалаудың  нәтижелерi бойынша екi дана етiп бағалау туралы есеп жасалады, олардың бiрi - тапсырыс берушiде, екiншiсi - бағалаушыда сақталады. Бағалау туралы есептiң нысаны мен мазмұнына қойылатын талаптар бағалау қызметi саласындағы нормативтiк құқықтық актiлерде белгiленедi.

2. Жеке кәсiпкер болып табылатын бағалаушы жасаған есепке ол қол қояды және оның жеке мөрiмен расталады. 
      Бағалау қызметiн жүзеге асыруға лицензиясы бар заңды тұлғаның есебiне бағалаушы-орындаушы қол қояды, заңды тұлғаның басшысы немесе ол уәкiлеттiк берген адам бекiтiп, мөрмен расталады.

3. Егер бағалауды бағаланатын бағалау объектiсiнiң құрамына кiретiн әртүрлi бағалау объектiлерi бойынша бiрнеше бағалаушы жүргiзген жағдайда, есепке әрбiр бағалаушы өзi бағалау жүргiзген бағалау объектiлерiн көрсетiп қол қояды.

4. Бағалау туралы есепте мыналар көрсетiлуге тиiс:

1) бағалаушының атауы (тегi, аты, әкесiнiң аты, (ол болған жағдайда);

2) мүлiктi бағалау жөнiндегi қызметтi жүзеге асыру құқығына лицензияның нөмiрi мен берiлген күнi;

3) айқындалатын құнның  түрi;

4) есеп жасаудың күнi және бағалау жүргiзудiң күнi;

5) бағалау объектiсiнiң  (объектiлерiнiң) атауы және (немесе) орналасқан жерi мен сипаттамасы;

6) бағалау жүргiзу кезiнде пайдаланылатын бағалау амалдары мен бағалау әдiстерi;

7) бағалау жүргiзу кезiнде пайдаланылатын бағалау стандарттары;

8) нақты деректердi алу көздерi көрсетiле отырып, бағалау жүргiзу кезiнде пайдаланылатын нақты деректер;

9) есеп негiздемесi;

10) бағалау нәтижесi;

11) жүргiзiлген бағалаудың  нәтижесiн толық және айқын  түсiндiру үшiн қажет өзге де  мәлiметтер. 
      Ескерту. 9-бапқа өзгерiс енгiзiлдi - Қазақстан Республикасының 2003.02.14. N 388, 2007.01.12. N 222 (ресми жарияланған күнiнен бастап алты ай өткеннен кейiн қолданысқа енгiзiледi) Заңдарымен.

10-бап. Бағалаушының  тәуелсiздiгi

1. Бағалаушы, егер:  
      бағалаушының бағалау объектiсiне қатысты шарттан тыс заттық немесе мiндеттемелiк құқығы болса не оны сатып алса;  
      бағалаушы заңды тұлғаның - тапсырыс берушiнiң акционерi, құрылтайшысы, қызметкерi, меншiк иесi, қатысушысы, кредит берушiсi, дебиторы, демеушiсi болып табылса не бағалаушы - жеке тұлға тапсырыс берушi - жеке тұлғаның жақын туысы немесе жекжаты болып табылса, бағалауды жүргiзе алмайды.

2. Егер бұл бағалау жүргiзу нәтижесiнiң дұрыстығына, оның iшiнде бағалау жүргiзу кезiнде анықталуға тиiс мәселелер шеңберiн шектеуге терiс әсерiн тигiзуi мүмкiн болса, бағалаушының қызметiне тапсырыс берушiнiң не өзге мүдделi тұлғалардың араласуына жол берiлмейдi.

3. Бағалау жүргiзгенi үшiн  бағалаушыға төленетiн ақының  мөлшерi бағалау объектiсiнiң анықталатын  құнына проценттiк қатынаспен көрсетiлмейдi және ол тараптардың келiсiмi бойынша жұмыстарды орындағанға дейiн белгiленедi. 
      ЕСКЕРТУ. 10-бапқа өзгерiс енгiзiлдi - Қазақстан Республикасының 2003.05.08. N 414 Заңымен.

10-1-бап. Бағалаушының  азаматтық-құқықтық 
                жауапкершiлiгiн сақтандыру

Бағалаушының азаматтық-құқықтық жауапкершiлiгiн сақтандыру бағалаушы көрсететiн қызметтердiң тұтынушылар мүдделерiн қорғауды қамтамасыз ететiн шарттарының бiрi болып табылады. 
      Бағалаушының бағалау жүргiзу нәтижесiнде келтiрiлген зиянының салдарынан туындайтын азаматтық-құқықтық жауапкершiлiгiн сақтандыру Қазақстан Республикасының заң актiлерiмен айқындалған тәртiппен жүзеге асырылады 
      Ескерту. 10-1-баппен толықтырылды - Қазақстан Республикасының 2003.02.14. N 388 Заңымен.

3-ТАРАУ. БАҒАЛАУШЫНЫҢ  ҚҰҚЫҚТАРЫ МЕН МIНДЕТТЕРI

11-бап. Бағалаушының  құқықтары

1. Бағалаушының:

1) бағалау қызметi саласындағы  нормативтiк құқықтық актiлерге сәйкес бағалау әдiстерiн дербес қолдануға;

2) бағалау жүргiзу кезiнде тапсырыс берушiден бағалауды жүзеге асыруға қажеттi құжаттамаларға толық көлемiнде қол жетiмдiлiгiн қамтамасыз етудi талап етуге;

3) тапсырыс берушiден бағалауды жүзеге асыруға қажеттi түсiнiктемелер мен қосымша мәлiметтердi алуға;

4) қажет болған жағдайда  бағалау жүргiзуге шарттық негiзде өзге де бағалаушыларды не басқа да мамандарды қатыстыруға;

5) егер тапсырыс берушi шарт талаптарын бұзған, бағалау объектiсi туралы қажеттi ақпараттың ұсынылуын қамтамасыз етпеген жағдайларда бағалау жүргiзуден бас тартуға;

6) мемлекеттiк құпияларды, коммерциялық және заңмен қорғалатын өзге де құпияларды құрайтын мәлiметтердi қоспағанда, бағалау жүргiзу үшiн қажеттi ақпаратты үшiншi тұлғалардан жазбаша немесе ауызша нысанда сұратуға құқығы бар. 
      Егер аталған ақпаратты беруден бас тарту бағалау нәтижелерiнiң дұрыстығына елеулi түрде ықпал ететiн болса, бағалаушы оны есепте көрсетедi.

2. Бағалаушылар бағалаушылар палатасына және басқа да коммерциялық емес ұйымдарға бiрiгуге құқылы. 
      Ескерту. 11-бапқа өзгерiс енгiзiлдi - Қазақстан Республикасының 2003.02.14. N 388 Заңымен.

11-1-бап. Бағалаушылар  палатасы

1. Бағалаушылар палатасы нысанында құрылған заңды тұлға бағалаушылардың коммерциялық емес кәсiптiк өзiн-өзi қаржыландыратын ұйымы болып табылады. Бағалаушылар палатасы ерiктi негiзде, оның мүшелерiнiң құқықтарымен заңды мүдделерiн қорғау, сондай-ақ бағалаушылардың бағалау қызметi туралы нормативтiк құқықтық актiлердiң талаптарын сақтауына жәрдемдесу үшiн құрылады.

2. Бағалаушылар палатасының  қызметi Қазақстан Республикасының  заң актiлерiмен, құрылтай құжаттарымен және жарғымен реттеледi. Бағалаушылар палатасы Қазақстан Республикасының заңды тұлғаларды мемлекеттiк тiркеу туралы заңдарында белгiленген тәртiппен мемлекеттiк тiркелуге тиiс.

3. Бағалаушы палатаның  құрылтай құжаттарын және жарғысын  мойындаған және бағалаушылар  палатасына мүшелiкке кiру шарттарын орындаған кезде оны бағалаушылар палатасына мүшелiкке қабылдаудан бас тартуға болмайды. Бағалаушылар палатасына мүшелiкке қабылдаудан бас тартуға сот тәртiбiмен шағым жасалуы мүмкiн.

4. Бағалаушылар палатасы қауымдастық (одақ) нысанындағы республикалық бағалаушылар палатасына бiрiгуге және халықаралық бағалаушылар бiрлестiктерiне кiруге құқылы. 
      Ескерту. 11-1-баппен толықтырылды - Қазақстан Республикасының 2003.02.14. N 388 Заңымен.

11-2-бап. Бағалаушылар  палатасының өкiлеттiктерi

Бағалаушылар палатасы:

1) мемлекеттiк органдарда, мемлекеттiк емес ұйымдарда өз мүшелерiнiң құқықтары мен заңды мүдделерiн бiлдiредi және қорғайды;

2) бағалаушылар қызметi мен  оның даму үрдiсiн жан-жақты  және объективтi зерделеудi, қорыту мен талдауды жүзеге асырады;

3) бағалаушылардың бағалау  қызметiн жүзеге асыру негiздерi мен шарттарын сақтауына жәрдемдеседi;

4) ақпараттық-насихаттық  iс-шараларды жүзеге асырады;

5) бағалау қызметiн жүзеге  асыру мәселелерi бойынша консультация беру жұмысын жүргiзедi;

6) мемлекеттiк органдармен байланыстар орнатады және олармен байланыста болады;

7) басқа елдердiң бағалаушылар  ұйымдарымен және халықаралық  бағалаушылар ұйымдарымен байланыстар орнатады және олармен байланыста болады;

8) кәсiби бiлiктiлiгiн көтеру мақсатында өзiнiң мүшелерiн оқытуды ұйымдастырады;

9) Қазақстан Республикасының  заңдарына сәйкес өзге де өкiлеттiктердi  жүзеге асырады. 
      Ескерту. 11-2-баппен толықтырылды - Қазақстан Республикасының 2003.02.14. N 388 Заңымен.

12-бап. Бағалаушының  мiндеттерi

Бағалаушы:

1) бағалау қызметiн жүзеге  асыру кезiнде осы Заңның, сондай-ақ Қазақстан Республикасының өзге де нормативтiк құқықтық актiлерiнiң талаптарын сақтауға;

2) объективтi бағалау жүргiзуге кедергi болатын жағдайлардың туындауы салдарынан бағалауды жүргiзуге өзiнiң қатысу мүмкiндiгi болмайтыны жайында тапсырыс берушiге хабарлауға;

3) бағалау жүргiзу барысында тапсырыс берушi мен үшiншi бiр тұлғалардан алынатын құжаттардың сақталуын және құпиялығын қамтамасыз етуге;

4) уәкiлеттi орган өкiлiнiң  және тапсырыс берушiнiң талап етуi бойынша мүлiктi бағалау жөнiндегi қызметтi жүзеге асыруға берiлген лицензияны көрсетуге;

5) заң актiлерiнде көзделген жағдайларды қоспағанда, бағалау жүргiзу барысында тапсырыс берушiден және үшiншi бiр тұлғалардан алынған құпия ақпаратты жария етпеуге;

6) объектiлердi тiкелей зерттеудi жүзеге асыруға және тапсырыс берушiге бағалау туралы есеп табыс етуге;

7) бағалау жүргiзу шарттарының  нөмiрлерiн көрсете отырып, хронологиялық тәртiппен бағалау жүргiзу есептерiнiң кiтабын жүргiзуге;

8) бағалау туралы жасалған есептердi 5 жыл бойы сақтауға;

9) Қазақстан Республикасының  заң актiлерiнде көзделген жағдайларда сақтаулы тұрған бағалау туралы есептердiң көшiрмесiн немесе ақпаратты мемлекеттiк органдардың заңды түрде талап етуi бойынша оларға беруге мiндеттi. 
      Ескерту. 12-бапқа өзгерiс енгiзiлдi - Қазақстан Республикасының 2003.02.14. N 388 Заңымен.

13-бап. Бағалаушының  жауапкершiлiгi

Бағалаушы:

1) бағалау қызметi саласындағы  нормативтiк құқықтық актiлердiң талаптарын бұзғаны;

2) мемлекеттiк құпиялар, коммерциялық құпия болып табылатын мәлiметтердi жария еткенi;

3) бағалаудың бұрыстығы;

4) бағалау өткiзу үшiн  өзiне берiлетiн құжаттар мен басқа да ақпараттың сақталуы мен тұтастығы;

5) Қазақстан Республикасының  заң актiлерiнде белгiленген жағдайларда мемлекеттiк органдарға бағалау туралы есептердiң көшiрмелерiн немесе ақпаратты бермегенi үшiн жауапкершiлiкте болады. 
      Ескерту. 13-бапқа өзгерiс енгiзiлдi - Қазақстан Республикасының 2003.02.14. N 388 Заңымен.

4-ТАРАУ. ТАПСЫРЫС  БЕРУШIНIҢ ҚҰҚЫҚТАРЫ МЕН 
МIНДЕТТЕРI

14-бап. Тапсырыс берушiнiң құқықтары

Тапсырыс берушiнiң:

1) бағалаушыдан бағалау  жүргiзуге қатысты заңдардың талаптары туралы егжей-тегжейлi ақпарат алуға;

2) бағалаушының бағалау  туралы есебi мен тұжырымдары негiзделетiн нормативтiк құқықтық актiлермен танысуға;

3) бағалаушыдан бағалау  жүргiзу әдiстерi туралы қажеттi ақпарат алуға;

4) бағалаушы шарттың ережелерiн бұзған жағдайда оның қызмет көрсетуiнен бас тартуға құқығы бар. 
      Ескерту. 14-бапқа өзгерiс енгiзiлдi - Қазақстан Республикасының 2003.02.14. N 388 Заңымен.

15-бап. Тапсырыс берушiнiң мiндеттерi

Тапсырыс берушi:

1) бағалаушыға шартқа  сәйкес бағалауды дер кезiнде және сапалы жүргiзу үшiн жағдай жасауға;

2) бағалаушыға бағалауды  жүргiзу үшiн қажет құжаттаманы,  толық және дұрыс ақпарат табыс етуге, сондай-ақ қажеттi түсiнiктемелер беруге, бағалаушының бағалау объектiсiне қол жеткiзуiн қамтамасыз етуге;

3) егер бағалаудың дұрыстығына терiс ықпал ететiн болса, бағалаушының қызметiне араласпауға;

4) бағалаушының талабы бойынша бағалауды жүргiзу үшiн қажеттi ақпарат алуға өз атынан үшiншi бiр тұлғалардың атына жазбаша сауал жiберуге мiндеттi. 
      Ескерту. 15-бапқа өзгерiс енгiзiлдi - Қазақстан Республикасының 2003.02.14. N 388 Заңымен.

16-бап. Тапсырыс берушiнiң жауапкершiлiгi 
      Ескерту. 16-бап алып тасталды - Қазақстан Республикасының 2003.02.14. N 388 Заңымен.

17-бап. Дауларды қарау

Бағалау қызметiн жүзеге асыру кезiнде бағалаушы мен тапсырыс берушiнiң арасында туындайтын даулар сот тәртiбiмен шешiледi. 
      Ескерту. 17-бап жаңа редакцияда - Қазақстан Республикасының 2003.02.14. N 388 Заңымен.

5-ТАРАУ. БАҒАЛАУ  ҚЫЗМЕТIН МЕМЛЕКЕТТIК РЕТТЕУ

18-бап. Қазақстан  Республикасында бағалау қызметiн 
              жүзеге асыруды бақылау

Қазақстан Республикасында бағалау қызметiн жүзеге асыруды бақылауды Қазақстан Республикасының заң актiлерiне сәйкес уәкiлеттi орган жүзеге асырады. 
      Ескерту. 18-бапқа өзгерiс енгiзiлдi - Қазақстан Республикасының 2003.02.14. N 388, 2004.12.20. N 13 Заңымен (2005 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгiзiледi).

19-бап. Уәкiлеттi органның құзыретi

Уәкiлеттi орган мынадай функцияларды жүзеге асырады:

1) бағалау қызметi саласында мемлекеттiк реттеу және бақылау;

2) өз құзыретi шегiнде нормативтiк құқықтық актiлер әзiрлеу және бекiту, Қазақстан Республикасының бағалау қызметi туралы заңдарының қолданылу практикасын жинақтап қорыту;

3) өз құзыретi шегiнде бағалау стандарттарын әзiрлеуге, сондай-ақ стандарттау, метрология және сертификаттау жөнiндегi уәкiлеттi орган бекiтетiн бағалау стандарттарын келiсуге қатысу;

4) бағалау қызметiнiң барлық  субъектiлерi үшiн бiрдей жағдай жасау арқылы мүлiктi бағалау жөнiндегi қызмет көрсету рыногындағы бәсекелестiктi дамытуға жәрдемдесу;

5) мүлiктi бағалау жөнiндегi қызметтi лицензиялау; 
      6) алынып таталды

7) бағалау қызметiнiң субъектiлерiне бағалау қызметiне байланысты мәселелерде консультациялық көмек көрсету; 
      8) алынып таталды 
      Ескерту. 19-бап жаңа редакцияда - Қазақстан Республикасының 2003.02.14. N 388, өзгерiс енгiзiлдi - 2004.12.20. N 13 (2005 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгiзiледi) Заңдарымен.

20-бап. Қазақстан  Республикасында бағалау қызметiн 
              лицензиялау

Бағалау қызметiн лицензиялау Қазақстан Республикасының лицензиялау туралы заңдарына сәйкес жүзеге асырылады. P070419

21-бап. Бағалаушыларды  кәсiби оқыту 
     Ескерту. 21-бап алып тасталды - Қазақстан Республикасының 2003.02.14. N 388 Заңымен.

6-ТАРАУ. ҚОРЫТЫНДЫ  ЕРЕЖЕЛЕР

22-бап. Бағалау  қызметi туралы заңдарды бұзғаны үшiн 
              жауаптылық

Бағалау қызметi туралы заңдарды бұзған тұлғалар Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес жауапты болады. 
      Ескерту. 22-бапқа өзгерiс енгiзiлдi - Қазақстан Республикасының 2003.02.14. N 388 Заңымен.

Қазақстан Республикасының 
           Президентi