Халықаралық жеке құқықтық жүйесі мағынасы, қайнар көзі

Жоспар:

 

1. КІРІСПЕ.

2. Халықаралық жеке құқықтық жүйесі  мағынасы, қайнар көзі. 

1. Халықаралық жеке құқықтың  реттелуі  әдістері  және  бірқалыпқа келуі. 
2. Шетел азаматтарының азаматтық  құқықтық  ерекшелері.

3.  ҚОРЫТЫНДЫ.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

КІРІСПЕ. 

 

Халықаралық жеке  құқық – құқықтық нормалар ішіндегі өте күрделі кешен, яғни ол азаматтық құқықтық қарым-қатынастарды реттеп отыратын халықаралық сипаттағы ұғым. Халықаралық сипаттамағы қарым-қатынасушылар қатарына шетелдіктер,  шетелдің заңды тұлғалары, шетел мемлекеттері т.б. кіреді. Олар бір немесе бірнеше мемлекет аумағымен байланыста. Казіргі уақытта азаматтық – құқықтық байланысқа мүліктік емес, сонымен қатар мүліктік емес қатынастар отбасылық, еңбектік, процессуалды құқықтық нормалардың реттелуі кіреді. Халықаралық жеке құқықтың нормалары халықаралық экономикалық және ғылыми-техникалық бірлестіктердің байланысын реттеп отырады.

Казіргі уақытта халықаралық жеке құқықтың дамуына негізгі факторлар жерін тигізеді.

1.     Шаруашылық өмірдің халықаралық ұйымдасуы (сауданың дамуы, әлеуметтік – экономикалық бірлесу, бірлескен мекеме құру)

2.     Халықты соғыстық салдарынан шұғыл мекен жайларынан көшіру (яғни ол саяси және ұлттық себептерге байланысты) білім алуға, жұмысқа тұрғызу мақсатында

3.     Ғылыми – техникалық прогресс

Халықаралық жеке құқықтың негізгі тапсырмасы болып әртүрлі елдердің мекемелерімен шағын фирмалардың іскерлік байланыстарын реттеп отыру.

Халықаралық жеке құқықтың реттеліп отыруы азаматтық-құқықтық сипатта яғни ол халықаралық өмірде пайда болады. Бұл құқық саласы отбасылық, еңбек және процессуалды байланысты басқарып отырады.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Халықаралық жеке құқықтық жүйесі  мағынасы, қайнар көзі.

 

Халықаралық жеке құқық – ғылыми тұрғыдан үш бөлімнен тұрады. Жалпы бөлімінде жалпы теориялық сұрақтар, осы саланың арнайы сұрақтары зерттеледі, үшінші бөлімінде халықаралық азаматтық процесстің  сүрақтарынан турады. Қазақстанның тәуелсіздік алуына байланысты бірінші рет халықаралық жеке құқықтық мәселелерін зерттеу және оны жүйесі түрде меңгеру игерілді.

Халықаралық жеке құқық ерекше сипаттағы байланыстарды реттеп отырады. Оның құрамына құқықтық қабілеттілік, заңды және шетел тұлғаларының әрекеттері, шетел азаматтарының мүлікке деген құқықтық қабілеті, (яғни ол Қазақстан Республикасы аумағында)  және Қазақстан Республикасының азаматтарына мүліктік құқықтары жатады. Сонымен азаматтарының интеллектуалды қабілетіне деген құқығын қорғау, Қазақстан азаматтарының шетелдегі құқығы қорғау, шетелдіктермен некеге отырудың ұйымдастырушылық – құқықтық формалары, еңбектік қатынастар олардың шетелде жүзеге асуы т.б. жатады.

Барлық осы қатынастарды үш топқа бөлуге болады:

1.     Құқықтық қатынасқа түсушілер болып шетелдің заңды тұлғалары немесе шетел азаматы жатады

2.     Қарым – қатынасқа түсуші объекті Қазақстан Республикасының аумағында немесе кез-келген шетел мемлекетінде.

3.     Реттеуші байланыстық негізі нақты заңды фактілер жатады.

Халақаралық жеке құқықтың негізін коллизионды нормалар құрайды. Бұл нормалар қолданыстағы заңдылықтарды көрсетеді. Бұл құқық саласына бұдан басқа материалды құқықтық нормалар кіреді.

Халықаралық жеке құқық әр мемлекетте әр түрлі шешімін тапқан.

Ø     Ағылшын авторларының жұмысында олар құқықты таңдау сұрағы болып есептелген.

Ø     Франция елінде ХЖҚ ең алдымен азаматтық норма ретінде саналған.

Ø     Германияда заңгерлік ХЖҚ-ны коллизионды құқықпен бірлестірген.

Ø     Қытай доктриналарының тұжыры* ХЖҚ азаматтық құқықтық байланысты реттейтін барлық жағдайларды жатқызған.

Ø     Польшалық авторлар ХЖҚ-ты халықаралық азаматтық процестігі сурақтардың қосылуымен түсіндірген.

Халықаралық жеке құқықтың жариялануы әр мемлекеттіңазаматтарының арасындағы құқықтық қатынастарды тудырған. Біріншіден “халықаралық» ұғымы бұл мемлекетаралық, екіншеден шетел элементерінің байланысың реттелуі болып табылады. Ертеректе ХЖҚ ұғымы совет авторларының көзқарасы бойынша бөлінген. Біреулері ХЖҚ-ты халықаралық құқықты кеңейтілген мағынада көрсетеді деп тұжырымдаған. (С.Б. Крышев, М.А. Плоткин, С.А. Голунский, М.С. Строгович, Л.Н. Галенская). Басқа авторлардың тұжырымы бойынша ХЖҚ – ұғымының  құрамына  азаматтық  құқық кіреді деп  есептеген.

Халықаралық  жеке құқық пен  халықаралық  құқықтық  бірнеше  айырмашылғы бар:

1.     Байланыстарды реттеудегі  мазмұнның  әртүрлігі.  Халықаралық  құқықта  бірінші  орында   мемлекеттердің  саяси қарым-қатынасындағы алса,  ал ХЖҚ-та  азаматтық жеке  құқықтық  байланыстар ерекше  орын алып  халықаралық  сипатқа  ие  болған. Бұларға  мүліктік  қатынастар  болмаса мүліктік  емес қатынастарды  жатқызуға  болады.

2.     Қарым-қатынас  субъектілері.  Халықаралық құқықта  баста субъекті  болып мемлекет жатады.  Ал ХЖҚ-та  бірінші  кезекте  заңды  немесе жеке тұлғалар,  сонымен қоса  субъекті  реітенде  мемлекетте қатыса алады.

3.     Қайнар көздемі. Халықаралық құқықтың  негізгі  реттеуші  көзі  болып  халықаралық  келісім шарт жатады.

4.     Құқықтың бұзулуына  байланыста  санкциялар  қолдану,  бәсекелестігі шешудің  түрлі   жолдарын қарастыру

Яғни, ҚР  тәуелсіз, суверенді мемлекет болғандықтан  ол халықаралық  құқықтық  толыққанды субъектісі бола  алады.  Қазіргі күні  ҚР халықаралық  өмірде белсенді. орын алып, басқа мемлекеттермен  өзара  байланыста.  ХЖҚ пен ХҚ тығыз  байланысты  болғандықтан ҚР ХЖҚ-тың субъектс  бола алады.

ХЖҚ оқу  пәні  болғандықтан  өз алдына  құқықтық білімдердің  негізгі  жүйелі  жиынтығы.

ХЖҚ-тың  оқу курсы  екі бөлімге бөлінеді: жалпы және  ерекше. Жалпы  бөлімі ХЖҚ-ң  қайнар  көздерін, жалпы  түсініктер, субъектілердің  құқықтық жағдайы,  коллизионды  нормалар қарастырылған.

Ерекше бөлімі  келесі  бөлімшелерден  құрылған:

1.     жеке меншік құқығы

2.     міндетті  құқық

3.     несиелік  және есепайыру  байланыстары

4.     заң  бұзулушылықтағы  міндеткерлік

5.     авторлық және  пайтенттік  құқық

6.     отбасылық құқық

7.     мұрагерлік құқық

8.     еңбек қатынастары

9.     халықаралық азаматтық құқық

Құқықтың қайнар  көзі   қатарылық оның  ішкі  формаларын қарастыру  қаралған.

ХЖҚ-тың  мазмұнында  оның  басты  қайнар көзіне ҚР-ң Конституциясы, халықаралық келісім шарт, ішкі  заңдылықтар,  салт-дәстүр т.б. жатады.  Әр мемлекетте ХЖҚ-тың  қайнар  көзі  бірдей  емес  әртүрлі  болып келеді.

ХЖҚ-тың ішкі  заңдылықтарының  қайнар  көзі  болып  ҚР-ң  Конституциясы   жатады.  Қаулының  негізгі   бөлімі осы  құқыққа  байланысты бөлімшесі «Азаматтық құқықтың» YII бөлімінде  көрсетілген.

ХЖҚ нормалары  сонымен қатар ҚР-ң «Неке және отбасы», «Еңбек  құқығы», «Шетелдік  инвестиция»,«Валютаның  реттелуі», заңдарында  мазмұндалған.

 

Халықаралық жеке құқықтың  реттелуі  әдістері  және  бірқалыпқа келуі. 

Шетелдік элементтердің  құқықтық  қарым-қатынастарында  әрқашан  бір сұрақ   туындайды: ол  мәселені  шұғыл  шешу, қай  заң  қолдануға  жатады.

ХЖҚ-та материалды-құқықтық және  коллизияны  әдіспен реттелуі  екі  аспектімен  қарастырылады.

1.     Коллизионды норма ішкі  материалдық  құқықтық  нормамен бірлесе жүріп,  азаматтық айналым  қатысушыларының  жүру  қалпын  үлгі  етеді.

2.     ХЖҚ – материалды  құқықтық  нормаларды   ажырамас  құрамдас  бөлігі  ретінде   қосыла отырып, ішкі   заңдылықтарға  халықаралық  келісімшарттар және  әдет-ғұрыптарға  негізделген.

Коллизионды  әдіспен реттелу өте қажетті  болып табылады. Көптеген  дамыған  елдерде  сфераны  кеңейту үшін материалды-құқықтық нормаларды бірқалыпқа  келтіру  жолын  қолдануда.  Осы әдісті  қолдана отырып  азаматтардың  қарым-қатынасының  реттелуі  көзделеді.

ХЖҚ-ң құрамына  шетелдік  элементтердің  жеке  құқықтық  байланысын  реттеп  отыратын  арнайы  нормалар кіреді.

Коллизионды норма  - бұл екі   элементтен  тұрады: көлем және  байланымнан. Осы  норманың  көлемі  азаматтық-құқықтық сипаттағы байланыстарды көрсетеді.

Байланым – бұл берілген  байланыс  түрін  қолданудағы   заң түрін  көрсету.

Коллизиондық нормаларды  айырудың  келесі түрлері  қабылданған:

1.     халықаралық  бірқалыптылыққа  жетуге  бағытталған ұлттық-құқықтық және  халықаралық  құқықтық нормалар

2.     коллизионды  нормалар диспозитивті,  императивті  және қатынасты  императивті  болып бөлінеді. Императивті  - бұл  қалысқалмаушылық, көрсетілген міндетерді  шешу,  жол бермеу. Диспозитивті -  халықаралық  келісім шарт  жасасудағы  екі жақтың  еркін көрсетеді

3.     Коллизионды  нормалар негізгі  және қосымша  болып келеді.  Бұндай  нормалардың  ерекшелігі  олар құқықтық  шарттық  байланысты  белгіленеді.

4.     Күрделі  және  жай   коллизионды  норма түрі  бірнеше  байланымдар  мен  көрініс  табады.

Екі жақты   коллизионды  байланыстар  бірнеше жылдар бойы  қорытылып,  оның  негізгі  түрлері  анықталған.

1.     заңды тұлғаның  жеке заңдары: а/ азаматтық заңы; б/ мекен – жайы заңы

2.     заңды тұлғалардың  жеке  заңдылықтары

3.     жеке мүліктерінің  заңдылығы

4.     зиян келген орынның заңдылығы

5.     тудың заңы

6.     еңбек қатынастарындағы  қолданылған заң

7.     таңдалған келісім жасаушы  адаммен

8.     некеге отыру  орнының заңы

9.     сатушы елінің  заңы

10. соттың заңы

Коллизионды  нормаларды  қолданудағы  ең күрделі  сұрақ  кері  қайтаруда. Кері жөнелету – бұл  келісімшарттық  байланыста көрініс  таба алады.  Ұлттық тәртіпті  сақтау -  сонымен  қоса  шетел  тұлғаларының   шаруашылық  әрекеттегі  байланыста көрініс  табуы  тиіс.  Ұлттық тәртіп  құқықтық қорғау,  әлеуметтік  қамсыздандыру  келісімшарттарындау  қолданады.

 

Шетел  азаматтарының азаматтық  құқықтық  ерекшелері. 

Халықаралық жеке құқықта  азаматтық құқықтық ереже  екі аспектіде  қарастырылады.

1.     мемлекеттің  шекарадан  тыс жерде  жүрген,  өз азаматтарының  қарым-қатынастары  қаралады

2.     мемлекеттің  аумағында  жүрген  шетел азаматтарымен,  азаматтығы жоқ адамдармен қарым-қатынасы  қарастырылады

Шетел  азаматтарымен  азаматтығы жоқ  адамдардың  құқықтық мәртебесі халықаралық құқық  пен нормалар және  жалпы аблданған  принциптерге  негіздеме қалыптасады.  Шетел азаматтарының   құқықтық мәртебесі ҚР Конституциясында 4 бөлімінің 12 ст.көрсетілген.

«Шетел және азаматтағы  жоқ азаматтар  ҚР-да  құқыққа, бостандыққа ерікті»

Шетел азаматтарының  құқықтық  ережелері ҚР Президентінің  қаулысы  бойынша «ҚР-ғы  шетел азаматтарының  құқықтық  ережелері» 19.06.1995 ж. Бұл Қаулады  ҚР-ғы  шетеле азаматтарының  құқықтары менолардың  міндеттері  анықталған.

ҚР-ғы шетел азаматтарының  құқықтық  ережелерінің  негізгі   қағидалары:

1.     ұлттық  тәртіп, шетел азаматы ҚР-да  құқыққа  бостандыққа  ие,  сонымен қоса  азаматтарының  Республикалық  келісімшартында көрсетілген  заңдарға, бекітілген  Конституцияға  міндеттеледі.

2.     заң алдындағы азаматтардың  теңдігі оның әлеуметтік-мүліктік жағдайына, жынысына, тіліне,  бөліміне, дәстүрге қарым-қатынасына, тумысына тәуелсіз

3.     шетел азаматтарының  өз құқықтары мен  еркіндігін  қолдануы  ҚР  қызығушылығында

4.     шетел азаматтары  өз екріндігі  мен бостандығын  қолдана отырып ҚР-ң  заңдарына  бағынуға  ондағы көрсетілген  міндеттерге  бағынуға  және орындауға  құқылы.  Көрсетілген  міндеттерді  орындамау   шетел  азаматтарына  шара қолданып   жазалау  көрсетілген.

Барлық шетел  азаматтары  екі   категорияға  бөлінеді:

1.     тұрақты  тұрғындар

2.     уақытша тұрғындар

ҚР-да  тұрақты тұратын азаматтар  санатына  ішкі  істер бөлігі  берген тұрақты  тұруға  рұқсат қағазы бар адамдар жатады.

Уақытша тұратын  азаматтар  көрсетілген  мерзімде  ҚР-нан  кетуге міндетті.  Азаматтығы жоқ  тұлға ол  ҚР азаматы  саналмайтын,  басқа  мемлекеттің азаматтығы  туралы  дәлелі  жоқ тұлға.

Көп жақты  келісім шартта  адамның  құқықтары  көрсетілген оларға, азаматтық және  саяи құқығы,  экономикалық, әлеуметтік  және  мәдени  құқығы 1966 ж., басқындардың  құқықтық  ережесі 28.07.1951 ж, азаматтығы жоқ  адамдардың  құқықтық  ережесі  конвенция 28.09.1954 ж.

Ең басты  назар екіжақты  келісімшартқа  аударылады, онда өзара  екі жақты   міндеттер  көрсетілген. Оның құрамына  құқықтық көмек, өзара төлқұжатсыз жол жүруіне  байланысты  келісімдер  жатады.

Шетел азаматтарының  құқықтық  ережелері ішкі   заңдылықтармен, нормамен бекітіледі. Бұл дегеніміз ҚР-ғы  барлық шетел азаматтарына заңды  нормативтер қолданылады.  ҚР-ң  Азаматтық кодексінде 1 б. 13 ст. бойынша  барлық азаматар тең  осы кодекстің 14 ст. айтылған.

Шетел азаматтарының  құқыққа ие  болушылығы реторсий  түрінде  шектелген.

Құқықтық әдебиеттерде реторсий  бұл  ел аумағына   шетел азаматтарының  келуінің  реттелуі  болып табылады.

ҚР-ң заңдарында  шетел азаматтарының  міндеттерімен  бірлік  құқықтық  қағидалары  бекітілген.  Көрсетілген  міндеттерді  орындамаушылық  шетел азаматын  бекітілген  жауапкершілікке  тартуға  негізделген. Жеке тұлғаның  азаматтық еңбекке  қабілеттілігі  оның  қаза  болуына  байланысты  немесе оның  заңды көрсетілген  мерзім  ішінде  ізтүссіз жоғалып  кетуіне  байланысты тоқтатылады.

Із-түссіз жоғалып кету – бұл сот жүзінде  көрсетілген мерзімде  оның  нақты  мекен жайда  ұзақ  уақыт   болмай жоғалып кетуі.

Қаза болуы туралы  хабарлама – бұл азаматтың  қайтыс болуын  мойындау.

ҚР-ң Конституциясы  өз аумағында  адамдарды  қорғауға  кепілдік   бере алады.

Вена  Конвенциясындағы  1961 ж.  дипломатиялық  қарым-қатынас және  Вена Ковенциясының   консулдық  қатынасына  сол  шетел азаматтарының  еркіндігі мен құқығын  мемлекеттің дипломатиялық   және консулдық  өкілдері  қорғайтын айтқан.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ҚОРЫТЫНДЫ. 

Отбасылық қатынастар теңірегінде  адамның  халықаралық құқықтық  негізін  құратын басты  құжат  болып 1948 жылы  жарық көрген «Адам құқығы  туралы  жалпы Декларация» болып табылады. Ал, 1959 ж. «Бала құқығы» декларациясы, 1959 ж. «Бала құқығының БҰҰ»  Конвенциясы жарық көрген. ҚР-сы екіжақты  келісім шартқа ол яғни  азаматтық  құқықтық қорғау отбасы  және  қылмыстық іс, консульдік  конвенция, отбасылық  қатынастар т.б.ХЖҚ шетелдік  элементтердің  некеге қатысты сұрағын реттеп отырады. Неке – ол әйел адам мен еркек адамның  одақ  құруы.  некеге  тұру шартына -  үшінші  адамның  келісімі, некелік  жасқа жету,  некеге тұрушы  адамдардың  екі  жақты келісім қажет.

Неке және отбасысылық  қарым-қатынастар ҚР-ң «Неке және отбасы» Заңы  17.12.1998 ж.  бойынша  реттеліп  отырады.  Осы  заңның  200 ст. сай ҚРаумағындағы  некеге тұру  осы заңдармен  белгіленеді.

ҚР «Неке және отбасы»  заңындағы  9 ст. бойынша  ҚР некеге тұру  шартына:

1.     әйел адам  мен ер  адамның  екі  жақты  келісімі

2.     заңда  көрсетілген жасқа жетуі /18 жас/

Осы ҚР заңдарды  ескере отырып  әртүрлі  қолайсыз  жағдайлардың  алдын алу  үшін  шетел  азаматтарын отбасылық, азаматтық,  қылмыстық  істен қорғау көзделген.  ҚР заңдары  консулдық некеге шартқа  отыруға  қарсы емес екенін көрсеткен.

Әр мемлекетте  ажырасу  қалпы  әртүрлі  бекітілген.  ҚР аумағындағы  некенің  бұзылуы  қазақстан заңдылықтарға  сүйене отырып  жүзеге асады.

Шетелде  тұратын  қазақ  азаматтарының  неке шартының  бұзылуы, сол  мемлекетте  жүзеге  асырылады.

ҚР Конституциясында  әйел  адам мен еркек адамның  тең  құқықтары  бекітілген. Олардың  қатарына:

1.     әйел адам  өз фамилиясында  қалуға  құқылы

2.     өз азаматтығын   сақтауға

3.     өз  мамандығы  мен кәсібін 

4.     некеге дейінгі µз м‰ліктік ќ±ќыѓын саќтап ќалуѓа

5.     отбасы м‰лігін бµлісуге

Зањ бойынша шаруашылыќ істі ж‰ргізу ерлі – зайыптылардыњ µзара келісімі бойынша бекітіледі. Ќ±ќыќ бойынша ерлі – зайыптылар бірге туруѓа, жеке туруѓа тењ ќ±ќылы. Ерлі – зайыптылар бір – біріне материалдыќ кµмек кµрсетуге тиісті.

Ќазаќстан Республикасыныњ «Неке жєне отбасы зањыныњ» 205 ст. бойынша ерлі – зайыптылардыњ жеке м‰ліктік немесе м‰ліксіз ќ±ќыѓы аныќталѓан. Баланыњ ќ±ќыќтыќ ережесі оныњ ќ±ќыќтыќ азаматтыќ ќаулысына с‰йене отырып аныќталады.

Ќазаќстан Республикасыныњ зањдарында кµрсетілгендегі єр 14 жасќа толмаѓан бала автоматты  т‰рде ата-анасыныњ  азаматтыѓына ие бола алады. Ќазаќстан Республикасында зањдары бойынша белгіленеді. 207 ст. бойынша ата-анамен, баланыњ ќ±ќыќтыќ міндеттері, баланы баѓып µсіруге, міндеттері кµрсетілген. Ќазаќстан Республикасында шетел азаматтарыныњ бала асырап алуѓа ‰шін, мемлекеттіњ жоѓарѓы лауазымды органынан зањды келісім алуы шарт. Егер асырап алушылыќ кезінде бала ќ±ќыѓы бузылса Ќазаќстан Республикасыныњ зањына сай жєне халыќаралыќ келісім шартќа сай сот ж‰зінде іс тоќтатылады. Шетел азаматтыныњ асырап алынѓан баласы Ќазаќстан Республикасыныњ елшілігі мен консулдары арќылы баќылауѓа алынады.

Егер бала Ќазаќстан Республикасыныњ азаматы бола отырып басќа мемлекетте µмір с‰рсе онда асырап алушылыќ Ќазаќстан Республикасыныњ консулдыќ мекемесінде іске асырылады. 

 

ӘДЕБИЕТТЕР: 

 

1.     Богуславский М.М. Международное частное право. Международные отношения. 1994

2.     Богуславский М.М. Международное частное право. Современные проблемы. М: 1993.

3.     Богатырев А.Г. Инвестиционное право. М.,  1992.

4.     История правового регулирования внешнеэкономических связей Казахстана /правовое регулирование внешнеэкономической деятельности/. Алматы,  Ғылым, 1995.

5.     Сарсембаев М.А. Международно-правовые отношения государств Центр. Азии, Алматы, Ғылым, 1995.

6.     Лебедев С.Н. Унификация правового регулирования международных хозяйственных отношений. Кн. Юридические аспекты осуществления внешнеэконоической деятельности. М, МГИМО 1997.

7.     Лунц Л.А., Марышева Н.И., Садикова А.Н. МЧП, М., 1984.

8.     Лазарев А.Н. Марышева Н.И., Пантелеева И.В. Иностранные граждане /правовое положение/ М., 1992.

9.     Хлестова И.О. Проблемы юрисдикционного имунитета иностранного государства  в работе комиссии международного права. М., 1989.

10. Аккредетивы. Документарное инкассо. Банковские гарантии. М., 1993.

11. Петров М. Международно-экономические , валютные и финансовые отношения. М., 1994.

12. Расчетно-кредитные отношения. В кн.Гражданское и трудовое право капит. гос-в. М., 1993.

13. Формы и условия межд. расчетов. Алматы: Каз. Комитет по программе ЮНЕСКО: “Человек и биосфера”.1991.

14. Звеков В.П. Обязательства из причинения вреда в МЧП /некоторые коллизионные вопросы/ в кн. Очерки МЧП. М., 1963.

15. Моисеев Е.Г. Правовой статус СНГ. М.,  1995.

16. Базарбаев Б.Б. Басин Ю.Г. Беспалов А.И. Семейное право., Алматы, 1984.

17. Орлов Н.В. Брак и семья в МЧП. М:; 1966.

18. Пантелеев И.В. Брачная правосубъектность в МЧП и правосубъектность по гражданскому и хозяйственному праву. М., 1983.

19. Семейное право и кн.Гражданское и торговое право капит. гос-в. Международные отношения. 1993.

20. Интеллектуальная собственность. Основные материалы. В 2-х ч. перевод с анг.  Новосибирск.

21. Сергеев А.Б. Патентное право и уч. Пос. М., 1994.

22. Международные договоры и соглашения  в области охраны промышленной собственности. М., 1994.

23. Дозорцев В.А. Исключительное право и их развитие. /в сб. Права на результаты интеллектуальной собственности М., 1994./

24. Блищенко И.П. Дурденевский В.И. Дипламотическое и консульское право. М.,  1962.

25. Хейфец Б.С. Подсудность споров в связи с морскими авариями.

26. Перетерский И.С. Крылов С.Б. МЧП.

27. Рубанов А.А. Наследование В МЧП. М., 1966.

28. Рубанов А.А. Наследование В МЧП. М., 1972.

29. Рубанов А.А. Заграничные наследства. М., 1975.

30. Мауленов К.С. Законодательство об иностранных инвестициях в РК. /внешняя торговля/ М., 1995.

31. Мауленов К.С. Защита инвестиций в РУ. Азия бизнес., 1992.

32. Мауленов К.С. Налоговые и юридические аспекты иностранных инвестиций в РК. /внешняя торговля/ М., 1995.

33. Мауленов К.С. Совместные предприятия в РК. / Хозяйство и труд. 1994, ғ 12.

34. Сулейменов М.К. Правовые формы осуществления хоз. деятельности иностранных компаний в РК. /Бизнес иправов Казахстане, 1993/

35. Березина М.П. Межбанковские расчеты. М., 1993.

36. Основы внешнеэкономических знаний. М., 1994.

37. Способы обеспечения обязательств во внешнеторговых сделках. М., 1992.

38. Голубович А.Д. Валютные операции в коммерческих банках. М., 1994.

39. Лавров С. Валютно-финансовые отношения предприятий и организаций с зарубежными партнерами. М., 1993.

40. Тараков А. Тенгизшевройл: аспекты сделки века, Алматы, 1993.

41. Садиков О.Н. Организация фрахтовых внешнеэкономических операций. М., 1982.

42. Бурмистров М.М. Организация фрахтовых внешнеэкономических операций. М., 1982.

43. Право и собственность в РК. /Под ред. Сулейменова М.К., Алматы, Жеті-Жарғы, 1998.

44. Сулейменов М.К., Гаимова М.С. Изъятия из нац. режима в законодательстве стран мира // Науч. Труд КазГЮУ, 1999, ғ 1 

45. Право и иностранные инвестиции в РК. Алматы,  Жеті-Жарғы, 1997.

46. Басин Ю., Сулейменов М.К., Иностранные инвесторы как корпус быстр. реаг-я на казахстанское законодательство // Юр.газета 97, ғ 38

47. Игнатова И.В. Механизм реализации Евр. Кон-ии о защите прав человека и основных свобод. // ГиП, 96, ғ 1

48. Сарсембаев М.А. МЧП, Алматы, 1996.

49. Сарсембаев М.А. МЧП, Алматы, 1996.

50. Панов В.П. МЧП: Схемы, док-ты, М., 1996.

51. Скаридов МЧП. Уч. пос., СПб, 1998.

52. Уч. под ред. Звекова В.П. МЧП. М., Норма-инфра, 1999.

53.           Правовое регулирование ВЭД. Уч. пос. Алматы., Ғылым, 1997. 

 

 

 

2 тақырып. Халыќаралыќ жеке ќ±ќыќтаѓы зањды т±лѓалары. 

 

Кєзіргі к‰ні бір мемлекет ішіндегі зањды т±лѓалардыњ шаруашылыќ іс єрекеті шектелмеген. Оныњ ішінде дара иелер арасында:

1.     ¦лттыќ ќоѓамдар, компаниялар, яѓни шетелдер кµптеген филиал бµлімшелер иеленген, мысалы, «Дженерал моторс» (АЌШ), «Фольксваген» (Германияда)

2.     Концерндер, трестер. Олар кµптеген мемлекеттердіњ капиталдарына жатады, мысалы, «Роял Датч Шелл» - аѓылшын, голандиялыќ м±най концерні. Осы топтардыњ барлыѓы бір мемлекеттіњ зањды т±лѓасы бола отыра басќа елдердеде бµлілешелер мен филиалдарѓа ие.

Халыќаралыќ зањды т±лѓа – б±л яѓни халыќаралыќ шартќа негізделе отырып ішкі зањдарѓа с‰йене отырып ќызмет етуші т±лѓа.

Зањды т±лѓалар – ХЖЌ-ѓы негізгі басты субъектісі болып табылады. ХЖЌ-та зањды т±лѓалардыњ екі басты т‰сінігі кµзделген:

1)     Жеке мєртебесі (зањы). Оѓан зањды т±лѓаныњ ішкі ±йымдасуы, оныњ ќ±ќыќќа ќабілеттілігі іс-єрекет аумаѓы, бастапќы капиталы оныњ формалары, м‰шелерініњ ќ±ќыќтары мен міндеттері, зањды т±лѓаны басќарушы органдардыњ ќ±зыреті, жєне т.б.

2)     ¦лты. Ол дегеніміз жеке зањды т±лѓаныњ мемлекеттік белгілі бір тегініњ болуы. Зањды т±лѓаныњ ±лты оныњ жеке мєртебесін кµрсетеді. Зањды т±лѓаныњ ±лты оныњ ќ±ќыќтыќ кµлемін айќындайды.

Зањды т±лѓаныњ ±лтын белгілеу – сонымен ќатар оныњ халыќаралыќ ќ±ќыќтыќ мєселелерді шешуге кµмектеседі. Халыќаралыќ жеке ќ±ќыќта зањды т±лѓаныњ ±лтыныњ келесі критерилерін бµліп кµрсетеді.

1.     Белгілерді біркелкілеп ж‰йелеу. Б±л Рессейде, Англияныњ ќ±ќыќтыќ ж‰йесінде, Шыѓыс Европа  елінде ќолданылѓан. Ол дегеніміз зањды т±лѓаныњ ќ±жаттарыныњ тіркелуі яѓни ол адамныњ сол мемлекеттіњ талабына зањына жауап береді.

2.     Зањды т±лѓаныњ мекен жайлыќ белгілері. Бекітілген зањдар бойынша т±лѓаныњ ќ±ќыќ ќабілеттілігін тексеру.

3.     Зањды т±лѓаныњ негізгі іс-єрекет т‰рлері мен орныныњ белгілері. ХЖЌ-та басты іс-єрекет т±ратын елден, яѓни єкімшіліктіњ орын влуы, мекеменініњ арнайы іс-єрекетініњ ж‰руі, єкімшілік ќ±жаттардыњ ж‰ргізілуі, серіктестермен µзара келісµздер ж‰ргізу жєне т.б.

Халыќаралыќ ±лттыќ бірлестіктердіњ ±лттыќ ќ±ќыќтыќ мєртебесі.  Ќазаќстан Республикасында ¦лттыќ бірлестіктегі басты ќызыѓушылыќ м±най саудасында. ¦лттыќ бірлестік іс-єрекеті ішкі зањдылыќтармен, екіжаќты немесе кµпжаќты, келісімдермен тєртіп белгіленеді. 

 

Пәннің оқу-әдістемелік қамтамасыздандырылуы

Ұсынылған әдебиеттер тізімі

Нормативтік актілер  

 

1.     Конституция РК от 30.08.95 г. “Жеті Жарғы”, 1995 ж.

2.     Гражданский кодекс РК /общ. Особ. часть/ Закон РК ғ 409-1

3.     Гражданский процессуальный кодекс РК. Алматы, 1999.

4.     Закон РК ”О труде” от 10.12.99 г. Алматы, 1999.

5.     Закон РК ”О браке и семье” от 17.12.98. Алматы,  2000.

6.     Закон РК ”Об иностранных инвестициях” от 27.10.94. Ведомости 94 ғ 23-24 ст. 280, изм. 16.07.97. Вед. 97, ғ 17-18.

7.     Закон РК ”О валютном регулировании” от 24.12.96. Вед. 96 ғ20, 21, ст.4. Изм. От 11.07.97. Вед. 94, ғ 15, изм. от 27.01.96. Вед.96 ғ 2

8.     Закон РК ”О транспорте” от 21.09.94. Вед. 94 ғ 15, Изм. от 27.01.96. , Вед. 96, ғ 2

9.     Закон РК ”Об авторском праве и смежных правах” от 10.06.96. Вед. 96, ғ 8, 9.

10. Закон РК ”О таможенном деле” от20.07.95., Алматы 1999.

11. Указ Президента РК ”О правом положении иностранных граждан в РК” от 19.06.95. Вед. 95, ғ 9-10, изм. от 19.06.97. Вед. 97, ғ 12.

12. Указ Президента РК ”О государственной регистрации юридических лиц” от 17.04.95. с изм. идоп. От 31.08.95. ғ 2447,  от 5.10.95. ғ 2480 от 26.01.96., ғ 2824, Законами РК от 15.07.96. ғ 30-1

13. Указ Президента РК ”О недрах и недропользовании” от 27.01.96. Вед. 96, ғ 2.

14. Указ Президента РК ”О либерализации внешнеэкономической деятельности” от 11.01.95.

15. Указ Президента ”О лицензировании” от 17.04.95. Вед. 95, ғ 34, изм. от 8.12.97. к/п 12.12.97.

16. Указ Президента ”О налогах и других обязательных платежах в бюджет” от 24.04.95. Вед. 95, ғ 6, изм. от 15.04.98. Каз.правда от 15.04.98.

17. Указ Президента ”О нефти” от 28.06.95. Вед. 95, ғ 11, изм. от 14.07.97. Вед. 97, ғ 13, 14.

18. Указ Президента РК ”О хозяйственных товариществах” от 2.05.95. Вед. 95, ғ 7, изм. от 14.07.97. Вед. 97, ғ 13, 14.

19. Указ Президента РК ”О земле” от 22.12.95. Вед. 95, ғ 24, изм. от 14.07.97. Вед. 97, ғ 13-14.

20. Указ Президента РК ”Об ипотеке недвижимого имущества” от 23.12.95. Вед. 95, ғ 24, изм. от 11.07.97. Вед. 97, ғ 13-14.

21. Указ Президента РК ”О государственной регистрации прав на недвижимое имущество и сделок с ними” от 25.12.95. Вед. 95, ғ 24.изм. от 12.11.97. Вед. 97, К/п 15.11.97. 

 

 

 

3 тақырып. Мемлекеттіњ ќ±ќыќтыќ ережелері шетел элементерімен байланыстаѓы азаматтыќ-ќ±ќыќтыќ ќатысушысы ретінде. 

 

Єр облыс пен аумаќтаѓы халыќаралыќ бірлестіктердіњ дамуы, мемлекеттіњ басќа мемлекеттіњ т‰рлі м‰ліктік ќатынасќа т‰суіне, халыќаралыќ ±йымдармен, зањды т±лѓалармен жєне мемлекеттіњ єрт‰рлі азаматтарымен ќ±ќыќтыќ байланысќа т‰суіне єкеліп саќтырады.