Инновациялық қызмет. Инновациялық цикл.

1 Инновациялық қызмет. Инновациялық цикл.

1. Инновациялық қызмет, бизнестің бәсекеге қабілеттілігі үшін оның маңыздылығы.

Инновация және инновациялық қызметті бұл курста тек бизнеске қатысты  қарастырамыз. Осыған орай біз бизнесті адамзаттың бағалы бір құралы ретінде  халыққа тиімді бағамен сапалы қызмет көрсету және тауармен қамтамасыз етуді  қарастырамыз. Еңбектің бөлінуіне байланысты бизнес қазіргі уақытта халықты  кажетті заттармен қамтамасыз етудің тиімді әдісі болып табылады. Бизнесті қолданудың ең бастысы бос уақыттың болуы, яғни тек жұмыспен ғана емес озінің болашаға ойлауға  және басқа  да қызығушылықтарын дамыту отбасы, мәдениет, политикасын, өнер, ғылым, спорт т.б. Инновациялық қызмет барлық уақытта  бизнестің дамуына бағытталған. Оның тиімділігі бизнесті жүзеге асыру  шарттарына тәуелді.  Бастапқы екі  шарты:  Сатып алушы өзінің қалаған  затын немесе тауарын сатып алып ақысын төлейді; Нарықта жеткізіп берушілердің арасында тең бәсекелестік орынайды. Бұл прициптардың ешқайсысы монополизм және коррупция барда әлемдік  экономикада қатаң сақталмайды. Инновациялық қызметтің кейбір деңгейлерін  бұзатын болса ,бизнестің бәсекелестігін арттыру пайдасыз болады.  Нарықтық экономика жағдайында сатып алушы  сіздің өніміңізді алу немесе қызметіңізді пайдалану үшін, сатып алушыға  басқа кәсіпорындар өндірмеген тауар,болмаса  сол тауар бірақ басқа тауарлардан  арзан өнімді ұсыну қажет. Бұл  екі әдісте бәсекелестік барысында  жеңіске жетудің инновациялық даму стратегиясын пайдалануға негізделген. Кәсіпорын нарықтықң қажеттіліктерін  қанағаттандыруда тиімді, пайдалы жауап  табу үшін өндірістік технологияларды  жаңартуы, персоналдың білімі мен  біліктілігін қадағалауы, нарықтық экономикалық жағдайда бәсекелес кәсіпорындардан  басым болуы керек. Бұл инновациялық стратегия болып табылады. Инновациялық процестерді зертеудің маңыздылығы, бір жағынан, коғам экономикасын көтеру үшін ғылым мен инновациялардың ерекше маңыздылығымен, екінші жағынан, Қазақстан Республикасында инновациялық дағдарысты жеңу жолдарын анықтау қажеттілігімен түсіндіріледі. Инновация дегеніміз белгілі бір қажеттіліктерді қанағаттандыру үшін жаңашыл жаңалықтарды кешенді кұру процесі, таралуы және қолданыс табуы. Инновация нарықтың қажеттіліктерін қанағаттандыруда бәсекелестік басымдығын қамтамасыз ету үшін өндіріс технологияларын жаңартып, персоналдың білімі мен біліктілігін қадағалауы кәсіпорынның стратегиялық дамуы болып табылады. Инновацияның    әртүрлі     анықтамаларын    талдау    нәтижесінде, инновацияның    спецификалық    мазмұнын    өзгерістер    құрайды,    ал  инновациялық қызметтің негізгі функциясы өзгеріс функциясы болатынык. анықтадық. Нарық жағдайындағы тең бәсекелестік және еркіндіктің сақталуындағы  кәсіпорынның нарықтағы басты мақсаты өзіндік құнынын арттыру болып табылады. Инновациялық қызметі де осыған бағытталуы керек.

Кәсіпорынның бағасы екі фактормен  анықталады.

-пайданы генерациялау қабілеті;

- бұл қабілеттіліктің сақталу  мерзімінің ұзақтығы;

Пайданы генерациялау тұтынушының  өзінің қажеттілігін қанағаттандыру барысында  біздің тауарды  таңдауы және пайдалануы сол үшін ақы төлеуі.

          2. Инновацияның негізгі мақсаттары

             Инновацияның негізгі мақсаттары  келесілер:

1) мәселенің жаңа техникалық  шешімін табу-өнер табыстарын  құру; 

2) ғылыми-зерттеу жэне тәжірибе  конструкторлық жасалымдарды өткізу;

3) өнімнін сериялық өндірісін  бір қалыпқа келтіру; 

4) өткізуді дайындау және ұйымдастыру; 

5)  нарыққа жаңа тауарды ендіру;

6) технологияларды үнемі жетілдіру  жолымен жаңа нарықтард аорнығу,  өнімнін бәсеке қабілеттілігін  жоғарылату.

Инновацияның негізгі кезеңдері  келесілер:

 1) Келіп түсетін идеяларды бір жүйеге келтіру;

2) Ілеяларды сұрыптау және жаңа өнім туралы идеяны өңдеу;

3) жаңа өнімнің экономикалық  тиімділігін талдау;

4) жаңа өнімді құру;

5) нарыкта тестілеу

6)өнім жөнінде маркетинг бағдарламасы  негізінде өндіріске жаңа өнімді  енгізу туралы шешімді қабылдау.

     2.Инновациялық  цикл құрылымы және этаптары

Инновациялык процесті жаңашылдарды өткізу поцесінде болатын ғылыми-техникалық, технологиялық және ұйымдастырушылық өзгерістердің жиынтығы ретінде  анықтауға болады. Ал жаңашылдарды құру, тарату және пайдалануды инновациялык цикл деп атайды.

Инновациялық процесс циклдық  сипатқа ие. ИП-тің жалпы түрі келесідей: ФЗ-ҚЗ-Ж-Жб-Қ-Иг-ӨӨ-М-Өт, мұнда  ФЗ-фундаменталды зерттеулер, ҚЗ-қолданбалы зерттеулер, Ж-жасау(өңдеу), Жб-жобалау, Қ-кұрылыс, Иг-игеру, ӨӨ-өнеркәсіптік өндіріс, М-маркетинг, Өт-өткізу.

Инновациялық процесстің бастапқы кезеңі фундаменталды зерттеулер(теориялық), ол ғылыми қызметпен байланысты. С.б. әрбір циклдың элементі(ФЗ,ҚЗ,Ж,Жб,Қ,Иг,жәнеӨӨ) ғылыми қызметпен толық байланысты болады. Әлемдік тәжірибе көрсеткендей, ФЗ-дің тек 10% ғана тәжірибеде қолданыс тауып, қалған 90% теріс нәтиже бере алады.ФЗ мақсаты- процесті тану және дамыту.Сонымен, инновациялық менеджер

инновациялык процестің әртүрлі  фазаларымен кызмет жасайды және осыны есепке ала отырып,өзінің басқару  қызметін жүргізеді. Инновациялық менеджмент- бұл инновациялык поцесстерді, инновациялық қызметті, осы кызметпен айналысатын  ұйымдык құрылымдарды жэне оның персоналын басқару принциптері, әдістері және формаларының жиынтығы. Менеджменттің  басқа да облысы сияқты, инновациялық менеджментке де келесі тән:

-  мақсаттар кою және стратегияны  таңдау;

- циклдык 4 кезеңі: жоспарлау, шарттар мен ұйымдастыруды анықтау, орындау, басшылық ету.

1.  Жоспарлау - стратегияны жүзеге  асыру жоспарын құру.

2. Шарттарды анықтау және ұйымдастыру-  инновациялық циклдың эртүрлі  фазаларын жүзеге асыру үшін  қажетті ресурстарды анықтау,  қызметкерлер алдында мәселелерді  қою,жұмысты үйымдастыру.

3. Орындау - зерттеулер мен жасауларды жүзеге асыру, жоспарды іске қосу.

4.Басшылық - бақылау және талдау, іс-әрекеттерге түзетулер енгізу, тэжірибе жинақтау. Инновациялық  жобалардың, инновациялық басқару  шешімдерін, жаңалықтарды қолдану  тиімділігін бағалау.

Инновациялық қызметті сәтті басқару  үшін инновацияны жете зерттеу кажет. Жаңа инновация технологиялық параметрлері бойынша, с.б нарықтық түрғыдан бағаланады. Осыны есепке ала отырып инновацияның жіктемесі кұрылады

Технологиялық параметрлерге байланысты инновация өнімдік және процестік  болып бөлінеді.Өнімдік инновациялар жаңа материалдарды,жаңа жартылай фабрикаттар  мен комплекттерді қолдануды, жаңа өнімдер алуды өз ішіне алады. Процесстік инновациялар өндірісті  үйымдастырудың жаңа эдістерін білдіреді (жаңа технологиялар).

ҒТП-тің кезеңдері бойынша ерекшеленетін  инновациялар келесі белгілермен топталады:

-  техникалык- жаңа немесе жақсартылған  қасиеттермен өнім өндірісінде  пайдаболады;                                                                                                                                                                                               

-    технологиялык-өнімді   жасаудың   едэуір   жетілген   эдістерін   қолдану барысында  пайда болады;

-  ұйымдастырушылык баскару-  өндірісті, көлікті өткізу жэне  қамтамасыз етуді оптималды ұйымдастыру  процест;ерімен байланысты;

Біз кәсіпорынның дамуынсыз қазіргі  нарық жағдайында сұранысқа жауап  бере алмайтынын білеміз. Қазіргі жағдайда технология трансферінің экономикадағы  қозғалысы коммерциялық жетістікке жетуде капитал қозғалысынан ешбір  кем түспейді. Сондықтан инвестициялық  жоба нарық талаптарына қарсы  тұруы үшін жаңа технологияларды  және жаңа ғылыми-техникалық шешімдерді пайдалану құқығына ие болуы керек. Бұл құқыққа жаңалықтарды пайдалануға  лицензия алу, зерттеу жұмыстарына  тапсырыс беру немесе жоғары технологиялық  инновациялық кәсіпорындарды сатып  алу барысында ие болады. Инновациялық жобаны ендіру жолдарын қарастыру керек  және де технологияларды эксплуатацияға дайындау.

Инвестициялық жобаның құрылымы

Бизнес тапсырманың қойылымы                          технология және лицензияны

                                                             жеткізу

check

лицензиялық төлемдер және                         технологияны ендіру

технология эксплуатациясы

инвестиция-инновациялық цикл схемасы

2-ші тарау

Технологияларды коммерцияландыру пішіні

1. Технологияларды коммерцияландыру пішіні

Технологиялар даму кезеңі бойынша  және коммерцияландыру пішіні бойынша  бөлінеді. Технлогиялар трансверінің негізгі формаларын суреттеу кезінде  мыналарға сүйенеміз, яғни әлемде қабылданғандарға. Астағы кесте 2,1 бұл жеткілікті жақсы  танымал болып есептелінеді (мысалы, трансферлеу технологиясының мейлінше мүмкүндік тізімі, ж.б. берілуі «ақпараттар, қолдануға арналған және қандайда бір  мақсатқа жету немесе бір нәрсе қалай  істеуге болады деген білім».

Жалпы алғанда келтірілген тізімді 2ге бөлуге болады. Біріншісі адам және техника-технологиялық ресурстар  ұйымымен байланысқан және заң бойынша  осыдан бөлініп шыға алмайды. Екіншісі тасымалдаушылардан бөлінеді, яғни сол  ресурсқа жекешелендіру құқығы ұйымға тиісті және табыс көзіне қызмет етеді  және халықаралық технологиялармен алмасуда қатысу құралы болып табылады.

Технологияларды коммерцияландыру пішіні.            Кесте 2,1

Тасымалдаушылардан бөлініп алынбайтын, қызметкерлердің біліктілігіне  негізделген және жалпытехнологиялық ұйымдастыру қоры:

• кеңес беру қызметі
• мамандандырылған білім беру қызметі
• тезникалық, аналитикалық және конструкторлық қызметі
• Тапсырыстарды істеу

Тасымалтаушылардан бөлінген, интелектуалды  жекешелендіру құқығына негізделген:

• Ғылыми-техникалық және конструкторлық құжаттарды сату;
• Лицензиялау, сонымен бірге интелектуалды жекешелендірудің әр түрлі құқықтарын беру (Патент, тауар белгісі және басқалар.), ноу-хау беру
• Компанияның «spin-out» -тін жасау сонымен қатар компанияда жасалған арнай технологияларды жасаған меншік иелерінің коммерциялары;
• Біріккен ұйымдарды құру;
• өндіріс және өнімді сату

Құжаттарды беру мыналар бойынша  іске асады:

• қайта құрылған компания – спин-аут және біріккен кәсіпорын
• істеп тұрған компанияға
• басқа да зерттеу ұйымдары кейінгі зерттеулер үшін

Бірінші екі аспектіде қысқа  мерзімді қаржылық ұтыстар жайында. Екіншіде – зерттеу құралдарын ұлғайту  және стратегиялық басымдылық. Осыдан басқа жағдайларға қарағанда, бар  компанияда трансфер әлде қайда қиын.

Технологияларды құқығына қарай орналастырып біз осы негізде технологиялардың деңгейін салыстырып нақты және нарықтың сұранысын біліп, қандай этапта дамып  жатқанын және нарықтан қаншама ара  қашықтықта екенін білу қажет. Осылай баға бергенде ғана біз технологиялардың стратегиялық алға басуынын қалыптастырамыз. Технологиялардың істей алу мүмкіндіктеріне, яғни тауар түрін, қызмет түрлерін, белгіленген басқа да нарықтық сегменттер, осылардың барлығы көрсетілген  анализдің стратегиялық жоспарын қажет  етеді: көлемін бағалау, тұрақтылық, ұзаққа шыдамдылық және жетер жетістігі. Тек осыдан соң ғана дәл потенциалды  серіктесті таңдап, мүдделер технология жылжуы осыған байланысты болады.

Көрсетілген көп кезеңді инновациялық үдеріс тәртібінде «нарық күші» және «технологиялық серпіліс» технология трансфер түрлерін өзгешілікке әкеледі. Ол оның тәртіп және сатысына байланысты, яғни трансферлердің келісімі және потенциалды  серіктеске. Осыған байланысты жағдайладың  өзгеретіндігі, мақсаты және түрлері  технологиялық аудиті, сонымен қатар  оны қөлданыдағы нәтиже де өзгеретіні анық.

2. технологияның екі жақтылығы жиынтық білім сияқты, техникалық шешім және коммерцияда қолдануға құқық беру, инновациялық монополияны жүйелеу.

Технология трансфері сонымен  қатар оның біреуден екіншіге берілуі  әлемдік экономика үдерісінің айырылмас  бір бөлігі, ал ғылым секторындағы ұйымдардың жұмысы бүкіл әлемде экономикалық маңыздылығы жағынан нарық әлемінде экономиқалық тиісділігі көбірек бағаланады. Технологияны коммерцияландыру аймағында  әйгілі маман Д.Гибсонның айтуынша – технологияларды берудегі сұраныс  сәйкесінше жаңа және мамандар арасында кеңінен талқыланатын түрі. Олардың  ішінде келісім жоқ және «техника»  және «трансфер» деген бірегей түсінік  жоқ. Бірақта әдетінше болжау технологияның  затқа айналуы сияқты маңызды  емес, бірақта міндетті түрде «ақпараттарды  көрсету,  қолдануға арналған және мақсатқа жету, немесе бір нәрсені  қалай істеу сияқты білім». Заң  жағынан қарайтын болсақ технологиялық  трансфер құқықты ақылы беру обектінің  интелектуалды меншігін «қолдануға арналған ақпарат және қандай да бір мақсатқа жету немесе мынаны қалай істеуге болады деген білім» осының барлығы коммерциялық келісімнің обектісі болып табылады.

Бұндай келісімнің механизмі шығарушыға технологияны жасаушыға және иеленуші субектіге, өзінің өндірісінде қолданушыға  да байланысып отырады. Егер технологияның  өзіндік құнын ақтауның білімі және құқық арқылы жасалған «тапсырыс», технологияны жасап шығарған адамға қандайда бір молшерде сатылымнан төлем  ақы беріліп отырады. Осыдан кейин  ғана тапсырыс беруші технологияны қолдану  құқығына ие болады. Осындай «технолгиялық  серпіліс» құқық иесі заңды болып  табылады. Ал тапсырыс берушіге келетін  болсақ технологияға (лицензия алушы), механизм генерациясында арнайы технологиядан  тусетін табыстан бир болігін  құқық иесіне беріп отырады. Осылай технология трансферінде табыс –  инновациялық монополияны жүйелеудің механизмі болады. Бұндай көзқарас технологиялық аудитті жүргізгенде  маңызды және нәтижені қолданғанда.

3. Коммерциялық пайданы шығаруда фундаментальды екі стратегияны шығару (технологияның коммерциялизациясы).

Табысты стратегиялық шығаруда технологиялық  дамудың арқасында әрдайым шаруашылық айналымының портфелін жүргізу  құқығы интелектуалды меншік, дуализ деп айтылады. Жүйелеу, өзіне аударужәне құқықтарды бекіту меншік иесі арқылы екі бағытта жүзеге асады:

• нарықта бәсекелестікке қабілеттілік артықшылығын алу үшін өндіріс жобасын шығару және нарықта жаңа өнім сату
• технология трансфері процесіне қосу үшін, құқық беру жүйесімен қорғалған объектіге нарықта басқа біреудің қызығушылығы біреуден көп болуы мүмкін.

Ақыр соңында интелдектуалды меншік өндіріс құралы –не бірінші иеленушіге, не осы құқықтарға разылық білдіруі мүмкін екендігі анық. Кейбір жағдайда материялдық обектіні сату тек бір  ақ рет болады – ол жағдай сатушы және сатып алушы арасында туындайды. Ал құқықты біреуден біреуге беру интелектуалды меншік иесінің беруіне  яғни бир марте қолданатын алде көп  қолданатынын лицензины беруіне  байланысты. Осыған байланысты интеллектуалды меншік берудің екі түрі шаруашылық айналымда бір бірінен басқа  болады. Осы екі қолдану түрі өздігінше  қалыптасқан профессионалды сферада  инновация менеджменті – лицензия келісімі бойынша мамандар және басқарушылар – «енгізушілер». Сонымен барлығы  да бір технологияны қолданады –  интелектуалды меншікті қолдану  құқығын. Бірақта құқық иеленушінің  талабы сәйкесінше оны қолдануы морленеді, обектіні қалай қолдану және қорғалатын құжат саны.

Нақты бұл қызметтер ұйымның  квалификациясын қорғайды және оның жалпы технологиялық құралын. Барлық мамандар бұндай трансферге мақсат қоймайды. Кейде істелінген жұмыс қызметі  тек жұмысшылар жалақысын және ұйымдастырушылық және шығындарын ғана құрауы мүмкін. Нақты  тапсырыс беруші құқық иеленіп сатушы арасынта қомақты қаражатпен келісім  шартқа отырып нақты уақытта жақсы  тапыс алып жатқан жағдайда  табыстан құқық иеленушіге арнайы қаражат  төлеп отырады. Сонымен қатар  бұл қаражат кейінгі зерттеулерге де септігін тигізеді, және нақ уақытта  өндіріс саласы бойынша. Бұның негізі жаңа құқық иеленушінің консултациялық, инжинерлік, білім және басқа да қызметтерге бағытталып отырады.

Осы салада негізінен саркетингтік зерттеулер жүргізу аса маңызды  мәселе болып табылады. Сонымен қатар  жалпы технологиялық мүмкіндіктерді демонстрациялау және зерттелген технологияның  сапасы, оны зерттеу методикасы, оны жалпы технологияда басқару  және дамыту. Сонымен қатар кадр жуйесин дұрыс қалыптастыру.

4. Технологиялық аудит ұйымның қажетті элементтерін жүйелеп коммерциялық пайдаға стратегиялық жоспармен шығарады.

Стратегиялық таңдау коммерцияландыру технологиясында табыстау жүйесі ұйымының бағалау мүмкіндігін технологиялық  аудит арқылы анықтайды.

Жалпы қабылданған анықтау технологиясы аудитының бұнда қатысы болмайды. Бұл айтылған үлкен әр түрлілік мақсатқа бағытталады. Бірақ та жоғары және шыдамдылық мамандардың түсінігі және технологиялық  аудит және бірнеше әр түрлі мақсат, міндеті және методикасы.

Орыс маманы алғашқы осы коммерциялизация технологиясы сферасындағы басылымдарда мақалалар жазған және осының жүзеге асуына көптеген септігін тигізген ресей  мамандарының және ұсыныстарын жасаған  атақты маман А.Бретт технологиялық  аудитке өз түсінігін былай дейді: «Технология аудитінің арқасында  біз технология анализін тұспалдаймыз, анализ тәжірибесін, жасалуы және білімі, зерттеу институттарының, лабороториялардың, университет және сонымен қатар  коммерциялизацияландырудың потенциялды  мүмкүндіктерін».

Ресейдің ғылыми және инновациялық федералды агенттігі технологиялық  аудитті «коммерциялизация обьектісінің инновациялық потенциялын бағалау  жүйесі» деп.

Қызықты әрі нақты кітаптарда технологиялық  аудит түсінігі « трансфер технологиясы обьектісінің потенциялын бағалау  операциясы деп».

Технологиялық аудит соңғы басылымдағы  кітаптарда «фирма немесе ұйымды комплексті зерттеу, технологияны анықтауға бағытталған  және трансфер технологиясының бағытының  потенциялын жүйелеу» деп түсіндіріледі.

Осы баспаларда мақсатты жүйелеуге  цитаталар келтіріледі және сонымен  қатар технологиялық жұйенің  мақсатына.

Жарияламаларда анықтама берілмейді, бірақ технологиялық аудиттің негізгі  мақсаты жүйеленеді:

• нақты коммерциялизациялық потенциялы бар технологияларды табу
• осы технологияларды дұрыс қолданып нарыққа шығару
• ұйымға қажетті қызметтерді табу.

Анық келтірілген анықтамалар  және тұжырымдар позициясы және мамандардың  нақты тәжірибесі, анықтамалары, айтқандары, нақты шешімге келуге –технологиялық аудитті басқаруға еш қатысы жоқ. Ақылға қонарлығы білікті мамандармен, олардың іс әрекетімен және нәтижесімен, мақсатқа жетімділігімен өзінің аналогтарының  қажеттіліктері болып табылады.

Жалпы маңызды мамандардың технологиялық  аудитті шығарудағы негізгі тортеуі  мыналар:

• технологиялық аудит тек сыртқы кеңес берушілермен тиімді жүзеге асады,
• компания немесе ұйым технологиялық аудитке өтетіндігін өзі мәлімдеу керек,
• технологиялық аудит басшылықтың шартсыз қолдауымен жүргізілуі қажет және сомен біріккен түрде
• технологиялық аудит қызметкерлердің тығыз байланысымен жүзеге асу керек, яғни аудиттің мақсаттары мен методтарынан хабардар болу керек.

Бұл жан-жақты шығару және кез-келген жаңа бастаманың басы. Мысалы, жүйенің  сапасын басқаруды енгізу дәл  осылай жүйеленеді. Сондықтан да инновациялық саясатта технологиялық аудит жұмыстың бастапқы сатысы, және осы шығарылымдар осыған тікелей қатысты.

Технологиялық аудитті жүргізудің реті нақты мәнді қажет етеді  және келесі сатыларды өзіне қосады: ұйымды аудитке дайындау, ақпарат  жинау, классификациялау және анализдеу, ұсыныстар дайындау, отчет дайындау, отчетті ұсыну.

Әдетте мақсатқа келгенде және технологиялық  аудиттің ерекшелігін мамандар компанияның  немесе ұйымның тұрімен байланыстырады. Сонда да тәуекел логиканы жүйелейді  және технологиялық аудитке негізгі  қадамдар жеткізіледі.

Шынында да егер технологиялық аудитті  негізгі этап деп алатын болсақ технологияның  трансфер жобасы оның структурасына  қызмет етеді. Ал коммерциялық стратегия  технология өндірістің өзінде қолдануға  және сонымен қатар коммерциялық стратегия технология құрамының  техникалық құқықтарын шығаруға және шешуге бағытталады. Осыдан әр түрлі  жүйедегі қарым қатынастар  тек  бір ғана технологиялық жобаларды  қолдануға және табыс алуға бағытталады.

Шын мәнінде қызметтің негізі сатып  алушы және  сатушы арасындағы қатынас. Келісім тек мына жағдайда болады, егер олар бір – бірін таба алса, нақты өзінің ұсыныстарын көрсете  алса және екі жақ та көнсе келісім  тиімді болып табылады.

Осыған байланысты технологиялық  аудит компанияның технологияларын  өзінде қолдана алады және негізінен  келесілерді қамтиды:

• Егер компанияның технологиялық даму саласы бизнес-пікірді шығара ала ма?
• Компанияның бизнес-пікірінің әр қайсысын шығаруда технологиялары бола    ма?
• Дамудың сатысының қай бөлімінде тұрады?
• Қолданғанға дейін осы жоба қатты қажет етіле ма?
• Қанша және қандай құралдар керек?
• Коммерциялық тұжырым бере алады ма?
• Компания оны тиімді қолдануға шамасы жетеді ма?

Компанияның технологиялық аудиті және ұйымның, коммерциялық стратегиясы  табыс көзін алуға бағытталған  ақылы негіздегі құқық беру болып  табылады:

• Кандай тәжірибелік қолданыстар техникалық жаңалықтарды шешеді?
• Технология құрамындағы интелектуалды құқық иеленуші дұрыс бағытта жасады ма?
• Тағы осы сияқты қандай бизнестер бар және олар осы жобаға қосылды ма?
• Осы шығарылған технология негізінде жаңа кәсіп түріне ашуға болады ма?
• Нарыққа дейінгі қашықтығы қанша және қандай қосымша қажеттіліктер бар?
• өздігімізше серіктестерді қажет етпей қадам жасай аламыз ба?
• Кім және қандай қадамда бізге серіктес бола алады?

Шын мәнінде бұл сұрақтар ұйымның  маркетингтік зерттеулерін технологиялық  жолмен жүргізе алады ма, сонымен  технология трансфері маркетинг  жүйесімен құрылғандығын көрсетеді. Осыған қарап негізгі принциптерді бақылап, келесілерді тұжырымдаймыз:

• Технологияларды компания және ұйым сатып алады өйткені нарықта лидер болу үшін және бәсекелестерді қуып жетіп, олардан озу үшін. Сондықтан да біз бұл технологияны нарықта сұрай ма, қай салада қолданады ж.т.б.
• Технология р қашан қорапталған болып сатуға дайын тұруы қажет. Өйткені бұл болмаса біз сатып алушыға ұсынатын еш нәрсеміз жоқ дегенді білдіреді. Сонымен қатар технологияның түсіндірмелі парағы сатып алушы қалаған форматта болу қажет, олай болмаған ағдайда кері мәселелер туындауы мүмкін.
• Технология барлық жағынан қаралып дұрыс бағасы шығарылу керек. Өйткені осы келісім шарттан соң ол бізге қандай табыс әкеледі немесе сатып алушыға.
• Технология нарықта жүруі қажет. Өйткені бұнсыз потенциалды сатып алушылар бұл құралдың өмірде бар екенін білмейді және біз бұл тауарды сатып алуға көндіре алмаймыз.
• Сонымен қатар сату механизмі болу керек, яғни сатудан кейінгі жеткізіп берулер

Бұлай болмаған жағдайда біз алі  тауарды саттық деп есептей алмаймыз

Өйткені технологияны бұны тұтынушы оны тиімді қолдана алмайды және осы сатылымнан кейін ол бізге  қайта келмейді.

Өйткені трансфердің бір бөлімі тасымалдау мервисімен байланысты.

Кез-келген технологиялық аудиттің түрі оның костатациясын және анализ жағдайын және ұйым мүмкіндіктерін, трансфер технология процесіне қатысушыларды  табуға бағытталған. Екінші жағынан  ұйымның технологияны қолданғаннан түсетін табысты жобалауға , өзіндік  өндіріс процесіне қажет етілетін технолгияларды шығаруға бағытталған. Осының барлығын жұргізу үшін маркетингтік зерттеу жүргізіліп отырады.

5. Технологияны трансферлеу кезіндегі трансляциялық тосқауылдар

Жоғарыда айтылған технология трансферінде «қолдан қолға өту» кезінде келесіне есте сақтаған жөн, яғни трансляциялық  тосқауылдар.

Трансляциялық тосқауылдар әр тұрлі  өмірлік тәжірибелерге, білімге, әлеуметтік статусқа және адамдардың ұзақ мерзімді мақсаттарынан құралады және осылардын  барлығы технология трансферінің процесіне  қатысушылары болып табылады. Төменде  көрсетілген кесте тосқауыл мысалында.

Тұтынушы көзімен қарағандағы  технология                   Кесте 2,2

Технологияны инвестор және жасап  шығарушы тілінде ұсыну  Кесте 2,3

Әлеуметтік қызметіне әсер ету                      Кесте 2,4