Композициялық материалдар. Жалпы сипаттамасы

 

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ  МИНИСТРЛІГІ

ӘЛ-ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ

 

                                                                                               

                                                                                               

                                                                                                Факультет:             физика-техникалық

 

                                                                                         Кафедра: жылуфизика, стандартизация            

                                                                                                                  және метрология

 

 

 

 

РЕФЕРАТ

 

Тақырыбы:   Композициялық материалдар.

                                     Жалпы сипаттамасы      

 

 

 

 

 

 

                                                                                                                 Орындаған:   Сайдолдаева А.Б.

                                                                                                                            СМС - 421 топ студенті

 

                                                                                                                Тексерген:    Нурмуханова А.З.  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Алматы  2013 жыл

 

Жоспар

 

  1. Кіріспе
  2. Негізгі бөлім
  1. Композициялық материалдардың жалпы сипаттамасы
  1. Композициялық материалдардың классификациясы
  2. Композициялық материалдардың артықшылықтары мен кемшіліктері
  3. Композициялық материалдардың технологиясы мен қасиеттері
  4. Композициялық материалдардың қолданылуы
  1. Қорытынды
  1. Қолданған әдебиеттер

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Кіріспе

Композициялық материалдар  – болашақтың материалдары.

        Заманауи металлдар физикасы олардың иілгіштігінің, беріктігінің және осы сияқты қасиеттерінің өзгеруін толығымен түсіндіргеннен кейін, жаңа материалдарды қарқынды жүйелік жасау басталды.  Бұл болашақта беріктігі қазіргі қарапайым қорыптапалардан қарағанда бірнеше есе артық болатын материалдарды ойлап табуға алып келері анық. Болатты шыңдау және алюминді қорытпалардың тозуының белгілі механизмдеріне, осы белгілі механизмдердің жасалу процесстері мен құрылымдық материалдарды жасау мүмкіндіктерімен  комбинацияларына үлкен назар аударылады. Құрылымдық материалдарды қолдану екі перспективті жолды ашады – талшықпен немесе дисперленген қатты бөлшектермен нығайту. Біріншіде бейорганикалық металлдық немесе органикалық полимерлі матрицаға шыңы, көміртек, бор, бериллий, болат, немесе жіп тәрізді монокристаллдардан аса жіңішке жоғары талшықтар еңгізілген. Осындай құрылымдау нәтижесінде максималды беріктік жоғарғы модульді иілгіштік пен кішкене тығыздықпен үйлестіріледі. Осындай композициялық материалдар болашақтың материалдары болады.

Композициялық материалдар – анағұрлым берік материалдардың жіп, талшық немесе үлпен тәрізді элементтері бар құрылымдық (металл немесе бейметалл) материалдар. Композициялық материалдардың мысалдары: борлы, көміртекті, шыңы талшықтармен немес олардың негізіндегі материалмен армирленген пластик; болат, бериллий талшықтарымен армирленген алюминий. Компоненттердің үлкен көлемін құрылымдау арқылы беріктіктің, ыстыққа беріктіктің, серпімділік модулінің, абразиялық беріктіктің қажетті мәндеріне ие композициялық материалдарды алуға болады, сонымен қатар қажетті магнитті, диэлектрлі, радиожұтқыш және басқа да арнайы қасиеттерге ие композицияларды жасап шығаруға болады.

 

 

Композициялық материалдардың жалпы сипаттамасы

Композициялық материалдар немесе композиттер деп құрылымы әрқайсысының ерекшелігін қолдануға мүмкіндік беретін бір бірінен қасиеттері бойынша қатты айырмашылыға бар компоненттерден тұратын көлемді   гетерогенді жүйені атайды. Композициялық материалдардың қасиеттерінің спектрін кәдімгі материалдарды қолдану арқылы алуға болмайды. Олар осыған дейін әлі қолжетімсіз болған принципиалды жаңа құрылымдарды қолдануға мүмкіндік береді.

Композиялық материалдар құрылыс материалдарының негізгі көлемін және оларды бір-бірімен байланыстыратын жанаспалы қабат беріктігін анықтайды, сондай-ақ талшық пен оның қатты бөлшектегі құрамдық бөлігін құрайды.

Композициялық материалдардың маңызды сипатамалары – меншікті беріктік    пен меншікті қаттылық   , мұндағы    – уақытша кедергі, Е – нормальді серпімділіктің модулі,   – материал тығыздығы, g – ерікті құлаудың үдеуі. Меншікті беріктігі мен қаттылығы бойынша композициялық материалдар барлық белгілі құрылымдық қоспалардан асып түседі. (1-сурет).


1-сурет. –  Кейбір армирленбеген және талшықтармен армирленген композициялық материалдардың меншікті беріктілігі пен меншікті серпімділігінің өзара байланысы : 1 – алюминий; 2 – титан мен болат; 3 – берилий сымымен армирленген титан; 4 – SiC талшықтарымен армирленген титан; 5 – борсик (SiC/B) талшықтарымен армирленген титан; 6 – бор талшықтарымен армирленген алюминий: 7 – графит талшықтарымен армирленген эпоксидті шайыр; 8 – бор талшықтарымен армирленген эпоксидті шайыр.

 

Жеңіл, берік және ұзақ тұратын  бұйымдар мен конструкциялар алуға мүмкіндік береді, коррозиямен электромагнитті және радиациялық сәулеленуге төзімді, жеңіл жиналады және өзгереді, яғни құрылыста техникалық төңкеріс жасауға бейімді.

Композициялық материалдың негізі болып, полимерлер, органикалық тұтқырлар, күшейткіш дисперсті толтырғыштар танылады. Қазіргі заманғы композиялық материалдардағы толтырғыштарды, тек тұтқырдың ысырабын азайтатын және композиттің қөрылысын беріктендіретін қоспа ғана емес, сонымен қатар жүйе құрылыстың пайда болуын басқаратын және материалдағы берілген қасиеттерді жобалауға мүмкіндік беретін компонент есебінде қаралады.

Композициялық материалдар бірнеше  жүйе қүрылыстық деңгейдегі бірінен  кейін бірін ірілендіру мен жүйелік ұйымдастыруды түрлендіру принципі бойынша бөлінетін қырлары арқылы бір блокқа топтастырылған жүйе. Конгломератты көп құрылымды жүйе сияқты сипатта және осылайша ұйымдастыруды «блоктағы блок» немесе «құрылымдағы құрылым» деп атайды.

Дүниежүзілік масштабта композициялық материалдар өндірісі жылдан жылға осуде. Композициялық материалдар салыстырмалы төменгі тығыздықта бола тұра, жоғарғы беріктігімен сипатталады. Олардың қасиеттері, үлкен меншікті қырымен, әр түрлі құрылымдағы заттардың физика-химиялық қоспасындағы энергетикалық деңгейімен сипатталады.

Композициялық материалдардың салмағы, болатқа қарағанда 4—5 есе аз. Сондай бола тұра олардың беріктігі 25 есе көп болу мүмкін. Композициялық материал әр түрлі құрылымдағы заттардың физикалық, химиялық қоспаларынан пайда болған жаңа энергетикалық сападағы материал.

Дүниежүзілік масштабта жылдан-жылға композициялық ма-териалдардың өндірісі үлғаюда. Егер Батыс Европа мен АҚШ 1977 жылы әрқайсысы 350 мың тоннадан композициялык материалдар өндірген болса, осыдан 10 жылдан кейін, яғни 1986 жылы, осы көрсеткіш үш есе өсті. 2000—2005 жылдары композициялық материалдарға сұраныс 2,5—3 млн тонна құрауы мүмкін. Демек, композициялық материалға қарағанда оның қымбаттығына орай, болашақта болатқа деген сұраныс кілт азаяды.

Европалық елдерде басқа материалдармен салыстырғанда, композициялық материалдар 2—3 есе көп шығарылады. Композитті материалардың төзімділігі өзіне ұқсас материалдарға қарағанда 2—3 есе жоғары. Теориялық есеп бойынша 1 т композициялық материал 15-20 т болатты ауыстырады, ал іс жүзінде 1 т композитті материалдарды 4—5 т болаттың орнына қолдануға болады екен.

Техникалық сипаттамалары. Композициялық материалдың құрамына байланысты қорғаушы қабат келесі сипаттамаларға ие бола алады:

  • Қалыңдығы 100 мкм дейін;
  • Білік бетінің тазалық класы (9 дейін);
  • 1 — 3 мкм болатын тесікшелер (поры);
  • Үйкеліс коэффициенті 0,01 дейін.

 

 

Композициялық материалдардың классификациясы

Композициялық материал салыстырмалы иілгіш матрицалы материалды – негіз бен толтырғыш болатын анағұрлым қатты және берік компоненттерден тұрады. Композициялық материалдар қасиеттері негіздің, толтырғыштардың қасиеттеріне және олардың арасындағы берік байланыстан тәуелді болады.

Матрица композицияны монополитке біріктіреді,оған пішін береді және толтырғыштан жасалған арматураға сыртқы күштерді беру үшін қызмет етеді. Негіздің материалына байланысты композициялық материалдар мынадай болып бөлінеді: металл матрицалы, немесе металл композициялық материалдар, полимерлі матрицалы – полимерлі композициялық материалдар, және керамикалық матрицалы –керамикалық композициялық материалдар.

Композициялық материалдарды беріктетуде  басты рөлді толықтырғыштар атқарады, олар көбінесе беріктеткіштер деп аталады. Олар жоғары беріктікке, қаттылыққа және серпімділік модуліне ие. Беріктеткіш толтырғыштардың типі бойынша композициялық материалдар дисперстіберіктетілген, талшықты және қатпарлы деп бөлінеді (2-сурет).

 

2-сурет. – Композициялық материалдардың құрылым сызбасы: а – дисперстіберіктетілген; б – талшықты; в – қатпарлы.

 

Диспертіберіктетілген композициялық материалдарға бір  қалыпты үлестірілген баяу балқитын матрицамен әсерлеспейтін және онда фазалардың балқу температурасына  дейін еріп кетпейтін карбидтер, оксидтер, натридтер және т.б. бөлшектерін  жасанды еңгізеді. Толтырғыш бөлшегі  және олардың арасындағы байланыс кішкене  болған сайын  композициялық материал соғұрлым берік болады. Талшықтыларға  қарағанда, диспертіберіктетілген  композициялық материалдарда негізгі элемент матрица болады. Толтырғыштың дисперсті бөлшектері мариалды жүктелу кезінде дислокация қозғалысына қарсы тұру есебінен берікті қылады, бұл иілгіш деформацияны қиындатады. Дислокация қозғалысына эффективті кедергі матрицаның балқу температурасына дейін болады, осының арқасында дисперстіберіктетілген композициялық материалдар жоғары қызутөзімділік пен жылжығыштық кедергісіне ие болады.

Талшықты  композициялық материалдарда әр түрлі формалы талшықтар арматура бола алады: жіптер, ленталар, әр түрлі өрілген сеткалар. Талшықты композициялық материалдардың армирленуі біросьті, екіосьті және үшосьті сұлба бойынша орындала алады (3-cурет, а).


 

 

 

 

 

3-сурет. – Схемы армирования Талшықты (а) және қатпарлы (б) композициялық материалдардың армирлену сұлбалары.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Мұндай  материалдардың беріктігі мен қаттылығы  негізгі күш түсетін армирлейтін  талшықтар қасиеттерімен анықталады. Армирлеу беріктілікке үлкен өсу  береді, бірақ дисперсті беріктету  технологиялы оңай орындалады.

Қатпарлы  композициялық материалдар (3-cурет, б) толтырғыш пен матрицалы материалдың кезек-кезек орналасқан қабаттарынан тұрады («сэндвич» тәрізді). Мұндай композициялық материалдардағы толтырғыштар қабаттары әрқилы бейімделуге ие бола алады. Әр түрлі механикалық қасиеттері бар әр түрлі материалды толтырғыш қабаттарын кезекпен қолдану мүмкін. Қатпарлы құрылымдар үшін әдетте бейметалл материалдар қолданылады.

 

 

Композициялық материалдардың артықшылықтары мен кемшіліктері

Композициялық материалдардың басты артықшылығы  – материал мен құрылымының бір уақытта жасалуында. Композициялық материалдарды жасау барысында қажетті барлық сипаттамалар ескеріледі, соның арқасында инженер оған дәстүрлі материалдан асып түсетін сипаттамаларды бере алады.

Басты артықшылықтары:

  • Жоғарғы меншікті беріктік ( 3500 МПа);
  • Жоғарғы қаттылық (серпімділік модулі 130…140 - 240 ГПа);
  • Жоғарғы төзімділік;
  • Композициялық материалдан размерлері тұрақты құрылымдар жасап шығаруға болады;
  • Жеңілдік.

Композициялық материалдар олардың кең таралуына  кедергі болатын бірнеше кемшіліктерге  ие.

  • Құнының жоғарылығы. Құнының жоғары болу себебі, өндірістің жоғары ғылымның қажеттілігі, яғни қымбат құрылғы мен шикізаттың керектігі, ал осының салдарынан мемлекеттің де ғылым базасы мен дамыған өнеркәсіптік өндірісі болуы керек.
  • Төмен екпінді тұтқырлығы. Төмен екпінді тұтқырлық жоғары беріктік қорын арттырудың себебі болады. Сонымен қатар, төмен екпінді тұтқырлық композициялық материалдардан жасалған бұйымдардың тез бұзылғыштығын, жасырын ақаулардың пайда болу ықтималдығының жоғарылылығын түсіндіреді, олар тек бақылаудың инструменталды әдісімен анықталады.
  • Жоғарғы меншікті көлем. Композициялық материалдарды қолдану кезінде олардың жоғарғы меншікті көлемі алатын көлемі шектеулі салаларда маңызды кемшілігі болады. Оған, мысалы, аса жоғарғы дыбыс авиация саласы жатады, ол жерде тікұшақтың кішкене болса да көлемінің артуы, толқынды аэродинамикалық кедергінің көп өсуіне алып келеді.
  • Гигроскоптығы (ылғал сіңіргіш). Композициялық материалдар ылғал сіңіргіш болып келеді. Ұзақ қолдану және температуралардың көп өзгеруі кезінде, судың композициялық материал құрылымына енуінен, бұйымды ішінен бұзады. Композициялық материалдар, мысалы, авиациялық керосин сияқты жоғары өтімділікке ие басқа да  сұйықтықтарды да сіңіре алады.
  • Ұлағыштығы. Эксплуатация кезінде коспозициялық материалдар көбінесе улы болатын бу бөледі. Сол себепті композициялық материалдарды жасау барысында, оның компоненттерінің адамға әсері ескерілуі керек.
  • Төмен эксплуатациялық технологиялылығы. Композициялық материалдар төмен эксплуатациялық технологиялылық пен төмен жөндеуге қабілеттілікке және эксплуатацияның жоғары бағасына ие. Көп жағдайларда композициялық материалдардан жасалған бұйымдарды мүлде жөндеуге жарамсыз болады.

 

 

 

Композициялық материалдардың технологиясы мен қасиеттері

Композициялық материалдың құрамындағы әрбір  компонент бастапқы қасиеттерін  сақтайды. Композициялық материалдарға асбестцемент, ағаш талшықты плиталар, цементті-жаңқалы плиталар, шыны талшықты анизотропиялық материалдарды жатқызуға болады. Сондай-ақ композициялық материалдарға бетон, темірбетон, фибробетон және т.б. жатады. Қазіргі уақытта өте берікті жеңіл материалдарға сұраныс өсуде.

Халық шаруашылығының барлық салаларында шыныталшықты пластиктер молынан қолданылуда. Композициялық материалдарды машина — ұшақ — ракета жасау бағыттарында меңгеруде. Болашақта жаңа құрылыс материалдары туралы ғылым оларды қолданудың технологиясы мен ғылыми теория бағытында дамуы керек.

Сапалы  композициялық құрылыс материалдарын  алу үшін компоненттердің жоғарғы шыдамдылығы мен беріктігін, оның берікті желімделуін, матрицаның иілгіштігі мен қаттылықтың ең жогарғы дәрежесіне жетуін қамтамасыз ету қажет. Бір жағынан, композиттердің сапалы көрсеткіштерінің өзара байланыстығы, екінші жағынан, өзара байланыстықтың технологиялық параметрлері мен қирау механизмінің тәуелдігін зерттеу композициялық материалдың беріктігін өсіруші факторларды анықтауға мүмкіндік береді.

Композициялық материалдың беріктігін, матрицаның иілгіштігі мен қаттылығын қамтамасыз ететін көптеген әдістер бар.

Атап  айтсақ, қаңқалы талшықты бағытта орнықтыру арқылы, композиттің беріктік көрсеткіштерін, майысқақтығын, температураға шыдамдылығын және басқа да қасиеттерін жақсартуға болады. Мұндай жағдайда композициялық материалдардың құрамын дұрыс есептеу керек және компоненттердің тиімді арақатынасын анықтаған жөн.

Талшықты  композициялық материалдарды әр түрлі белгілерімен жіктеуге болады. Мысалы, қолданылатын шикізаттың түріне, каңқалаудың сипаттамасына, матрица материалының өзгешелігіне (полимерлі, темірлі, керамикалы, көміртекті), қаңқалайтын талшық түріне (шыныпластиктер, боропластиктер) және т.б. қарай.

Қаңқалайтын талшық, композициялық материалдар құрамында біркелкі тегіс қабатпен, өзара параллельді бағытта немесе ішкі себептерге байланысты және шатасып оралған, мысалы, тоқылатын арматура сияқты орналасуы мүмкін.

Композициялық материалдың қаңқалаушы құрастырушылары, тығыздық пен беріктікті қамтамасыз ететін материалдар, майда ұнтақталған ұнтақ, микроталшық түрінде болуы мүмкін. Майда ұнтақталған дисперсиялы толықтырғыштар барлық көлемге біркелкі таратылады.

Толтырғыштардың меншікті беттерінің өсуіне орай композициялық материалдың көлеміндегі толтырғыштың тиімді мөлшері де өседі.

Композиттердің  беріктігі, қаттылығы, жылуға төзімділігі  елеулі түрде матрицаның материалымен анықталады, яғни байланыстырғыштың  түрімен айқындалады. Полимерлі, каучукты, битумды матрицалар материалдың  беріктігі мен иілгіштігін қамтамасыз етеді.

Қирау процесінде материалда сызаттар пайда болады, олардың дамуына толықтырғыштардың бөлшектері кедергі жасайды. Сызаттың, энергиясының біразын толықтырғыш қасындағы байланыс жұтады. Мүндай жағдайда дамып өсіп келе жатқан сызат қисаяды, тармақталады, толықтырғыш бөлшектерінің төңірегіндегі қозғалу жолының өсуіне орай сызаттың тарау жылдамдығы бәсеңдейді. Көп жағдайда бұзылудың көзі болатынын, байланыстырушымен бүркелмеген кішкене бөлшекті агрегаттар екенін білген жақсы. Материалдың ішкі жүйе қүрылымын, компоненттердің әр түрлі термиялық үлғаюынан пайда болған қалдықты кернеулер әлсіретеді. Осы кернеулердің көбі байланыстырғыш пен толтырғыштың жапсарларынан біраз қашықтықта топтанған. Майысу мен созылуға жұмыс істейтін композициялық материалдарды алу үшін, өзіне созылмалы кернеулерді қабылдайтын жоғарғы берікті талшықтарды қолданады. Талшықты композициялық материалдардың ішкі жүйе құрылымы ұнтақты толтырғыштар негізінде алынған композиттердің жүйелік құрылымынан елеулі түрде ерекшеленеді. Композиттің көлеміндегі үнтақты толықтырғыштың үлесіне 15—25% тиеді. Осындай жағдайда толықтырғыш барлық көлемге біркелкі бөлініп түседі. Ал талшықтың көлемі композит көлемінің 75% алуы ықтимал. Қаңқаланған талшықты композициялық материалдар жоғарғы беріктігімен, майысқақтығымен, тығыздығымен, әр түрлі температуралы жағдайларда қасиеттерінің сақталуымен, химиялық әсерлерге төзімділігімен ерекше көзге түседі.

Талшықты  композициялық материалдарды алу  үшін талшықты шыны, органикалық талшық, болат сым, жіптер, таспалар, торлар қолданылады. Композит қүрамына енетін бөлшектердің атомдары мен молекулалары бірін-бірі теуіп алшақтамай, керісінше  берік желімдеуді, талшықтар мен  матрицаның бірігуін қамтамасыз етуі керек. Матрицаның жағдайы әрбір құрамдағы компоненттің кернеулі деңгейімен байланысты, кернеу мен деформация изотроптың және анизотроптық материалдарда деформациялық кернеудің өстері үйлесіп келеді, ал анизотроптық материалдарында дәл келмейді, яғни үйлеспейді. Атап айтқанда, сондықтан талшықтары тәртіппен орналасқан изотропты композициялық материалдардың иілгіштігі, шатасқан талшықты қаңқаланған анизотроптық материалдардың майысқақтығынан жоғары.

 

 

 

Композициялық материалдардың қолданылуы


 

 

 

4-сурет. – Кең таралған коспозициялық материал – қарапайым  жабыстырылған фанера.

 

 

 

Кең қолданылатын тауарларда. Мысалы:

  • Темірбетон – бұрыннан белгілі және қарапайым композициялық материал.
  • Балықты аулауға арналған шыныпластиктен немесе көмірпластиктен жасалған қармақ сап.
  • Шыныпластикті қайықтар.
  • Автокөлік дөңгелегінің тысы.

Спорттық құралдарда. Композиттер спортта берік орнығып алған: жоғары жетістіктер үшін жоғары беріктік пен аз салмақ қажет, ал бағасы аса маңызды емес.

  • Велосипеттер.
  • Тау шаңғы спортына қажетті құралдар – таяқ пен шаңғылар.
  • Хоккей сырғытпа таяғы мен коньки.
  • Жарыс автокөлікері мен мотоциклдердің бөлшектері.
  • Шлемдар.

Медицинада. Тіс пломбаларының материалдары. Пластикті матрица жақсы толықтыру үшін, ал шыны бөлшектерінен тұратын толтырғыш беріктікті қамтамасыз етеді.

Машина жасауда. Машина жасауда композициялық материалдар үйкеліс беттерінде қорғаныс қабаттарын жасау үшін пайдаланылады, сонымен бірге іштей жанатын қозғалтқыштар үшін алуан бөлшектер жасау үшін қолданылады.

Қарулы және әскери техникада. Композициялық материалдар өзінің беріктік пен жеңілдік қасиеттері арқасында әр түрлі бронилер қолдануда әскери істерде қолданылады:

  • Бронежилеттер;
  • Әскери техникаға арналған броньдар.

Авиация мен космонавтикада. Авиация мен ракетты-ғарыштық техникада бор талшықты композициялық материалдар кең қолданылады. Борпластиктан және бороаллюминийден жасалған бөлшектерді АҚШ-тың «Локхид», «Боинг», «Дженерал Дайнемикс» сияқты алып фирмалар қолданады. Олардан көлдеңен және тік стабилизаторлар, рульдер, бұранда қалағын, қанат қаптауларын және т.б. жасайды. Титанды қоспалармен салыстырғанда бороалюминийден жасалған бөлшектер массаны 30 – 40 % азайтады, бұл обеспечивая более высокую длительную и усталостную прочность при нагреве до 500°С температураға дейін қыздыру кезінде анағұрлым жоғары ұзақтықтылық пен беріктілікті қамтамасыз етеді .

Бороалинийді  одан да жақсы ракетты-ғарыштық техникада қолданады. Оның «Атлас» ракетасы, космических кораблей «Аполлон», «Шаттл» ғарыштық кемелері үшін үлкен бөлшектерді жасауда қолданылуы олардың массасын 20 – 50 % кемітуге мүмкіндік берді. Бұл жағдай, өз кезегінде, пайдалы күшті арттырды, ал әскери тікұшақтар үшін – ұшу алыстығын, қарулану көлемін және т.б.

 «Toyota» фирмасы (Жапония) машина жасау бөлшектеру үшін металл композициялық материалдарды жасап шығарды. Алюминийді әр түрлі қатынаста Аl2О3 және SiO2  (шамамен диаметрі 3 мкм және ұзындығы 10 мкм дейін)  қысқа талшықтармен армирледі. Аl2О3  массалық үлесі артқан сайын беріктік пен серпімділік модулі артады, ал  SiO2 талшықтар мөлшерінің артуымен төзімділік артады. Бұл материалды никельді қоспалар орнына поршеньде қаптамасын жасауда қолданады, бұл қозғалтқыштың жану камерасындағы температураны және оның қуатын арттыруға септігін тигізді. Поршендердің төзімділіктерінің артуының арқасында автокөліктердің жүріс ұзақтықтары (пробег) 300 мың км. дейін артты.

 

 

Қорытынды

Қазақстан Республикасының Президенті-Елбасы Н.Ә. Назарбаевтың Қазақстан халқына 2012 жылғы Жолдауында “ИННОВАЦИЯЛЫҚ МАТЕРИАЛДАРДЫ ПАЙДАЛАНУ – ҚҰРЫЛЫСТЫҢ САПАСЫН АРТТЫРУ” деген болатын.

Қазiргі заманғы техника салаларын дамытуда композициялық материалдардың рөлi үздiксiз өсуде, мұнда осы материалдардың арнайы ерекшелiктерiн қамтамасыз етпейiнше авиация және зымыран техникасының, химия машина жасау машиналары мен агрегаттарын пайдалану мүмкiн емес. 
      Республикада отандық машина жасау, энергетика, мұнай, химия өндiрiстерi үшiн жұмыстың жоғары ресурстары бар сенiмдi техникаға және аспаптар мен тетiктердiң жауапты бөлшектерiнiң ыстыққа және тотығуға берiктiгiн ұлғайтуға мүмкiндiк беретiн жаңа технологияларды әзiрлеуге және қолданыстағыларын енгiзуге қажеттiлiк сезiледi, құрастырмалы материалдардың қызмет мерзiмi қазiргi уақытта барынша өзектi болып табылады. 
      Металл бұйымдарын, қорытпалар мен көп функционалды материалдарды өндiрудiң бәсекеге қабiлеттi технологияларын дамыту Қазақстанды әлемдiк нарықта жоғары технологиялық өнiм өндiрушiлердiң әлеуеттi серiктестерi қатарына шығарады. 
      Қазақстан Республикасы өнеркәсiптi жаңғырту және жаңа өндiрiстердi құру үшiн қажеттi барлық жағдайларға ие. Мұндай алғышарттарға бай шикiзат базасын, елдiң жеткiлiктi дамыған ғылыми-техникалық әлеуетiн, ғылыми әрi технологиялық бөлiктердiң, бiлiктi кадрлардың болуын жатқызуға болады.

Қазіргі кезде Қазақстан нарқы, негізінен құрылыс материалдарымен қаныққан. Нарықты отандық материалдармен толықтыру үшін, саланың алға басуын, ғылыми-техниканың жетістіктеріне және технология мен жасалған жұмыстарға сын көзбен қарап, соларға ставка жасау қажет. Оларды пайдалану сапасын, өнімнің түрін және көлемін артыруға бағытталған, сонымен қатар, жергілікті шикізатты мүмкіншілігінше және шығырылатын өнімнің құнын арзандату мақсатында өндіріс қалдықтарын пайдалану болып табылады. Жаңа технологияны және материалды енгізу құрылыстың өзіндік құнын орташа 20-25 % төмендетуге мүмкіншілік жасайды, 1,5 есеге дейін материалдың шығынын төмендетеді және энергия сыйымдылығын азайтады, яғни бұл шеттен әкілінетін материалдарды ауыстыруға және сыртқа шығаруға бағытталған өндірісті жасауға жағдай туғызады.

Алдағы уақытта құрылыс материалымен айналысатын қандай да кәсіпорын  үшін, ең маңызды міндеттердің бірі – құрылыс материалдар өндірісін  жаңғырту, инновациялық технологиялардың санын арттыру болып табылады.

Бұдан тұжырымдайтынымыз, Қазақстанда  әр түрлі құрылыс материалдарын  өндіру үшін, соның ішінде композициялық материалдарды өңдіру үшін мол шикізат қорының бар болуы. Кейбір шикізат түрінен – асбест, волластонит, кварц және т.б. республика алдыңғы орынды алады. Кең шикізат қорының болуы, ғылыми-техникалық зерттеулер және құрылыстың үдемелі жүруі, отандық құрылыс материалдар өндірісін дамыту қажеттілігін орынды екенін көрсетеді.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Қолданылған әдебиеттер тізімі:

  1. «Металлургиядағы жаңа материалдар» тәртібі бойынша лекциялар конспектілері / Авт. Зборщик А.М. – Донецк: ГВУЗ «ДонНТУ», 2008. – 253 б. 
  2. СӘУЛЕТТІК МАТЕРИАЛТАНУ. Жоғары оқу орындарындағы сәулеттік және құрылыс мамандықтары студенттеріне арналған оқулық/Авт. А.Кулибаев,У. Бишімбаев,Е.Қасымов,Қ.Бисенов.
  3. Васильев В. В. Композициялық материалдардан жасалған құрылымдар механикасы. - М.: Машиностроение, 1988. - 272 б.
  4. Карпинос Д. М. Композиционды материалдар. Анықтамалық. - Киев, Наукова думка.
  5. http://kk.wikipedia.org
  6. http://ru.wikipedia.org
  7. http://wiki.marstefo.ru/obschaja_harakteristika_kompozicionnyh_materialov
  8. http://economkaz.kz
  9. http://kaz.classtime.kz
  10. “Экономика” республикалық апталық газеті, қазан, 2012 жыл.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Қосымша мәлімет

БАЗАЛЬТ – БОЛАШАҚТЫҢ МАТЕРИАЛЫ

 

Иә, қаржының жетімсіздігі қазақ ғылымын біраз  тұралатқаны жасырын емес. Алдағы уақытта халқымыз ғылыми жаңалықтардың  игілігін көріп, өндіріс пен ғылымның арасындағы көпір берік орнауын күтіп отыр. Қазір еліміздегі маңдайалды оқу орындары ғылыми жаңалықтарды дамытушы орталыққа айналып келеді. Таяуда Қ.Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық университеті жанындағы құрылыс институтында болып, ғылымды дамыту жолында атқарылып жатқан жұмыстармен танысып қайттық. 
 
ҚҰРЫЛЫСТЫҢ ҚҰЛАШЫН ЖАЗАМЫЗ

Композициялық материалдар. Жалпы сипаттамасы 📙 Реферат → 🆔 122602

Композициялық материалдар. Жалпы сипаттамасы 📙 Реферат → 🆔 122602

Композициялық материалдар. Жалпы сипаттамасы