Лизингтік операциялар есебі. 3

 

Лизингтік операциялар  есебі.

 

     Бухгалтерлік есепте лизинг беруші банктің алынған мүлікті қаржылық лизингке ұсынумен байланысты операцияларын көрсету тәртібі банктің ішкі құжаттарында қарастырылуы және есептік саясатта белгіленуі тиіс.

Лизинг келісім жасалып, мүлік мемлекеттік тіркеуден өткен соң, сатушыдан лизинг беруші меншігіне алынып, кәсіпкерлік мақсатына уақытша пайдалануға және ұстауға лизинг алушыға жалданатын мүліктік есепте келесі түрде көрсетіледі.

     Лизинг берушінің лизинг затын сатушыдан алу және лизинг келісімінің шартына сәйкес жолдау:

• Негізгі құралды алу:

Дт 1656 «Жалға беруге арналған негізгі құрал – жабдықтар»

Кт 2856 «Күрделі қаржы  салымы бойынша кредиторлар».

• Алынған негізгі құралдар үшін төлем:

Дт 2856 «Күрделі қаржы  салымы бойынша кредиторлар»

Кт 1050 «Банктердің корреспонденттік есепшоттары».

  Лизинг затын лизинг келісімшарттарына сәйкес, лизинг алушыға уақытша

ұстауға және кәсіпкерлік  мақсатта қолдануға беру:

   Дт 1305 «Басқа банктерге  қаржы лизингі»

         1420 «Клиенттерге берілген қаржы лизингі»

   Кт 1656 «Жалға беруге  арналған негізгі құрал – жабдықтар».

    Ай сайын айдың соңғы жұмыс күнінен кешіктірмей лизинг беруші лизинг бойынша сыйақыларды есептейді. Бұл кезде келесі бухгалтерлік жазба жасалады:

   Дт 1730 «Басқа банктерге берілген қарыздар және қаржы лизингі бойынша есептелген кірістер»

       1740 «Клиенттерге берілген қарыздар және қаржы лизингі бойынша есептелген кірістер»

   Кт 4305 «Басқа банктерге  берілген қаржы лизингі бойынша  сыйақы алуға байланысты кірістер»

         4420 «Клиенттерге берілген қаржы  лизингі бойынша сыйақы алуға  байланысты кірістер».

     Егер лизинг алушы өз қаржысы есебінен және лизинг берушінің жазбаша келісімімен лизинг затына зиян келтірмейтін жақсарту жүргізсе, лизинг беруші лизинг алушы алдындағы бұл жақсартудың құнын өтеу бойынша лизинг келісімінің әрекет ету мерзімі аяқталғанда өз міндеттемелерін мойындайды.

   Бұл кезде келесі бухглтерлік  жазба жасалады:

   Дт 5922 «Банктік емес қызметтен  өзге шығыстар»

   Кт 2860 «Банктік қызмет бойынша өзге кредиторлар».

     Лизинг келісімімен қаралған төлемдерді мерзімінде алғанда лизинг беруші келесі бухгалтерлік өткізбелерді жүзеге асырады:

    а) Лизинг бойынша қосылған сыйақыны өтеу бойынша:

   Дт 1050 «Банктердің корреспонденттік  есепшоттары»

   Кт 1730 «Басқа банктерге берілген  қарыздар және қаржы лизингі  бойынша есептелген кірістер»

         1740 «Клиенттерге берілген қарыздар  және қаржы лизингі бойынша  есептелген кірістер».

    ә) Лизинг затын алу, жеткізу және оны лизинг келісімін жасау кезіндегі баға бойынша лизинг лизинг келісіміне сәйкес мақсатында қолдану үшін жұмыс жағдайында келген шығындар мен басқа да кез келген шығындарды қапына келтіру бойынша:

   Дт 1050 «Банктердің  корреспонденттік есепшоттары»

   Кт 1305 «Басқа банктерге қаржы лизингі»

         1420 «Клиенттерге берілген қаржы  лизингі».

     Лизинг алушы сыйақы бойынша төлемдерді, сондай – ақ қаржылық лизинг бойынша негізгі борыш сомасы кешіктірілгенде, келесі бухгалтерлік өткізбе құрылады:

     а) Есептен сыйақы сомасына:

     Дт 1731 «Басқа банктерге берілген қарыздар және қаржы лизингі бойынша мерзімі өткен сыйақылар»

           1741 «Клиенттерге берілген қарыздар және қаржы лизингі бойынша мерзімі өткен сыйақылар»

     Кт 1730 «Басқа банктерге берілген қарыздар және қаржы лизингі бойынша есептелген кірістер»

         1740 «Клиенттерге берілген қарыздар және қаржы лизингі бойынша есептелген кірістер».

    ә) Негізгі борыш сомасына:

    Дт 1306 «Банктің қарыздары бойынша басқа банктердің мерзімі өткен берешегі»

          1424 «Банк қарыздары бойынша клиенттердің мерзімі өткен берешегі»

     Кт 1305 «Басқа банктерге қаржы лизингі»

           1420 «Клиенттерге берілген қаржы лизингі».

     б) Негізгі борыш сомасы бойынша Ұлттық банктің нрмативтік – құқықтық актілеріне сәйкес құрылатын мжбүрлі шығын сомасына:

     Дт 5452 «Басқа банктерге берілген қарыздар және қаржы лизингі бойынша арнайы резервтерге (мәжбүрлі шығындарға) ақша бөлу»

        5455 «Клиенттерге берілген қарыздар және қаржы лизингі бойынша арнайы резервтерге (мәжбүрлі шығындарға) ақша бөлу»

     Кт 1339 «Басқа банктерге банктерге берілген қарыздар және қаржы лизингі бойынша арнайы резервтерге (мәжбүрлі шығындар)»

           1439 «Клиенттерге берілген қарыздар және қаржы лизингі бойынша арнайы резервтерге (мәжбүрлі шығындар)».

     Есептелген сыйақы мен негізгі борыш уақтылы бір кезде төленбесе (егер бұл лизинг келісімінде көрсетілмесе) лизинг беруші айып өсімақы және тұрақсыздық сомасын есептейді. Бұл кезде келесі бухгалтерлік жазба жасалады:

     Дт 1860 «Банк қызметі бойынша өзге дебиторлар»

     Кт 4900 «Тұрақсыздық айыбы (айыппұл, өсімпұл)».

     Лизинг алушыдан мерзімі ұзартылған төлемдер қайтарылғанда, келесі бухгалтерлік жазба жасалады:

     а) Айып, өсімақы және тұрақсыздық сомасына:

     Дт 1050 «Банктердің корреспонденттік есепшоттары»

     Кт 1860 «Банк қызметі бойынша өзге дебиторлар».

    ә) Мерзімі ұзартылған сыйақы сомасына:

     Дт 1050 «Банктердің корреспонденттік есепшоттары»

     Кт 1731 «Басқа банктерге берілген қарыздар және қаржы лизингі бойынша мерзімі өткен сыйақылар»

           1741 «Клиенттерге берілген қарыздар және қаржы лизингі бойынша мерзімі өткен сыйақылар».

     б) Негізгі борыш сомасына:

     Дт 1050 «Банктердің корреспонденттік есепшоттары»

     Кт 1306 «Банктің қарыздары бойынша басқа банктердің мерзімі өткен берешегі»

            1424 «Банк қарыздары бойынша клиенттердің мерзімі өткен берешегі».

     в) Алдын ала құрылған мәжбүрлі шығындар сомасына:

     Дт 1339 «Басқа банктерге банктерге берілген қарыздар және қаржы лизингі бойынша арнайы резервтерге (мәжбүрлі шығындар)»

           1439 «Клиенттерге берілген қарыздар және қаржы лизингі бойынша арнайы резервтерге (мәжбүрлі шығындар)»

     Кт 5452 «Басқа банктерге берілген қарыздар және қаржы лизингі бойынша арнайы резервтерге (мәжбүрлі шығындарға) ақша бөлу»

          5455 «Клиенттерге берілген қарыздар және қаржы лизингі бойынша арнайы резервтерге (мәжбүрлі шығындарға) ақша бөлу».

    Лизинг келісімінің әрекет ету мерзімі аяқталған соң лизинг заты лизинг шартының келісіміне сәйкес лизинг алушыдан лизинг берушіге қайтарылады:

     а) Егер лизинг заты толық амортизацияланса, онда лизинг беруші аталған лизинг затын қабылдау - өткізу акті бойынша қабылдайды және қажет болса оны одан әрі қолдану бойынша жүйеден тыс есепке кірістейді;

     ә) Егер лизинг заты толық амортизацияланбаса, қалдық құн сомасына лизинг берушіде келесі бухгалтерлік жазба жасалады:

     Дт 1652 «Жер, үйлер мен ғимараттар»

           1653 «Компьютерлік қондырғылар»

           1654 «Басқа да негізгі құралдар»

           1655 «Қаржылық лизингке алынған негізгі құрал – жабдықтар»

           1658 «Көліктік құралдар»

     Кт 1305 «Басқа банктерге қаржы лизингі»

           1420 «Клиенттерге берілген қаржы  лизингі».

     Егер лизинг  келісімінің шарты бойынша лизинг  заты қайтарылмаса және аталған лизинг заты тоық амортизацияланбаса, онда лизинг алушымен лизинг берушіге қалдық құнды қалпына келтіруі лизинг келісімшартымен реттеледі.

     Лизинг  алушының меншікті қаржысы есебінен  жүргізген жақсарту құнын қалпына  келтіру кезінде,изинг берушімен келесі бухгалтерлік жазба жасалады:

     Дт 2860 «Банктік  қызмет бойынша өзге кредиторлар»

     Кт 1050 «Банктердің корреспонденттік  есепшоттары».

     Жаңадан  құрылған мәжбүрлі шығындар есебінен  қаржылық лизинг бойынша негізгі  борыш сомасын лизинг алушы өтеу кезінде келесі бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады:

     а) Негізгі борыш  сомасына:

     Дт 1339 «Басқа банктерге  банктерге берілген қарыздар  және қаржы лизингі бойынша  арнайы резервтерге (мәжбүрлі  шығындар)»

            1439 «Клиенттерге берілген қарыздар және қаржы лизингі бойынша арнайы резервтерге (мәжбүрлі шығындар)»

     Кт 1306 «Банктің  қарыздары бойынша басқа банктердің  мерзімі өткен берешегі»

            1424 «Банк қарыздары бойынша клиенттердің  мерзімі өткен берешегі»;

     Кт 1305 «Басқа банктерге қаржы лизингі»

          1420 «Клиенттерге берілген қаржы  лизингі».

     Сол кезекте кіріс  7130 «Шығынға шығарылған борыштар».

     ә) Мерзімі ұзартылған  сыйақы сомасына:

     Дт 4305 «Басқа банктерге  банктерге берілген қаржы лизингі бойынша сыйақы алуға байланысты кірістер»

            4420 «Клиенттерге берілген қаржы  лизингі сыйақы алуға байланысты  кірістер»

     Кт 1731 «Басқа  банктердің ұсынған қарыздары  мен қаржылық лизингтері бойынша  мерзімі өткен сыйақылар»

           1741 «Клиенттердің ұсынған қарыздары мен қаржылық лизингтері бойынша мерзімі өткен сыйақылар».

     б) Айып, өсімақы және тұрақсыздық сомасына:

     Дт 4900 «Тұрақсыздық  айыбы (айыппұл, өсімпұл)» бір  кезекте, шығын 7130 «Шығынға шығарылған  борыштар».

     ә) Сыйақы сомасына:

     Дт 1050 «Банктердің  корреспонденттік есепшоттары»

     Кт 4305 «Басқа  банктерге банктерге берілген  қаржы лизингі бойынша сыйақы  алуға байланысты кірістер»

     Кт 4420 «Клиенттерге  берілген қаржы лизингі сыйақы  алуға байланысты кірістер» бір кезекте, шығын 7130 «Шығынға шығарылған борыштар».

     б) Негізгі  борыш сомасына:

     Дт 1050 «Банктердің  корреспонденттік есепшоттары»

     Кт 5452 «Басқа  банктерге берілген қарыздар  және қаржы лизингі бойынша  арнайы резервтерге (мәжбүрлі  шығындарға) ақша бөлу»

          5455 «Клиенттерге берілген қарыздар  және қаржы лизингі бойынша  арнайы резервтерге (мәжбүрлі  шығындарға) ақша бөлу» бір кезекте,  шығын 7130 «Шығынға шығарылған  борыштар».

     Қаржылық  лизинг бойынша берешекті өтеу  келесі жылы жүргізілетін болса, ағымды жылда мынадай бухгалтерлік жазба жасалады:

     а) Айып, өсімақы немесе тұрақсыздық жне  сыйақы сомасына:

     Дт 1050 «Банктердің  корреспонденттік есепшоттары»

     Кт 4921 «Банк  қызметінен өзге кірістер» бір кезекте, шығын 7130 «Шығынға шығарылған борыштар».

     ә) Шығындар  шотында (мәжбүрлі шығындар бойынша)  қаржы боған кезде, қаржылық  лизинг бойынша негізгі борыш  сомасына:

     Дт 1050 «Банктердің  корреспонденттік есепшоттары»

     Кт 5452 «Басқа  банктерге берілген қарыздар  және қаржы лизингі бойынша арнайы резервтерге (мәжбүрлі шығындарға) ақша бөлу»

          5455 «Клиенттерге берілген қарыздар  және қаржы лизингі бойынша  арнайы резервтерге (мәжбүрлі  шығындарға) ақша бөлу» бір кезекте,  шығын 7130 «Шығынға шығарылған  борыштар».

     б) Шығындар шотында (мәжбүрлі шығындар бойынша) қаржы жеткіліксіз боған кезде, қаржылық лизинг бойынша негізгі борыш сомасына:

     Дт 1050 «Банктердің  корреспонденттік есепшоттары»

     Кт 4921 «Банк  қызметінен өзге кірістер» бір кезекте, шығын 7130 «Шығынға шығарылған борыштар».

     Лизинг алушы банкіде операциялар келесі ретпен жүргізіледі:

     Жасалған  лизинг келісіміне сәйкес, лизинг  алушыға лизинг заты барлық  нәрселерімен және тиісті құжаттар  беріледі. Бұл кезде келесі бухгалтерлік жазба жасалады:

     Дт 1655 «Қаржылық  лизингке алынған негізгі құралдар»

     Кт 2057 «Басқа  банктерден алынған қаржы лизингі»

           2227 «Алынған қаржы лизингі».

     Ай сайын  айдың соңғы жұмыс күнінен  кешіктірмей лизинг алушы лизинг  бойынша сыйақы сыйақы қосады және келесі бухгалтерлік жазбаны жүргізеді:

     Дт 5057 «Басқа  банктерден алынған қаржы лизингі  бойынша сыйақыны төлеумен байланысты  шығындар»

           5227 «Алынған қаржы лизингі бойынша  сыйақы төлеуге байланысты шығындар»

     Кт 2705 «Басқа банктерден алынған қарыздар және қаржы лизингі бойынша есептелген шығындар».

     Егер лизинг  алушы өзінің меншікті қаржылары  есебінен және лизинг берушінің  жазбаша келісімімен лизинг затына  зиян келтірмейтін жақсарту жүргізсе, лизинг беруші лизинг алушы алдындағы бұл жақсартудың құнын өтеу бойынша лизинг келісімінің әрекет ету мерзімі аяқталғанда өз міндеттемелерін мойындайды, бұл кезде келесі бухгалтерлік жазба жасалады:

     Дт 1860 «Банк  қызметі бойынша өзге дебиторлар»

     Кт 4922 «Банктік емес қызметтен өзге кірістер».

     Лизинг  келісімімен құралған төлемдерді  мерзімінде төлегенде, лизинг  алушы мынадай бухгалтерлік жазба  жасайды:

     а) лизинг  бойынша есептелген сыйақыны  өтеу бойынша:

     Дт 2705 «Басқа  банктерден алынған қарыздар және қаржы лизингі бойынша есептелген шығындар»

     Кт 1050 «Банктердің  корреспонденттік есепшоттары».

     ә) лизинг затын алу, жеткізу және лизинг келісімін жасау кезіндегі баға бойынша лизинг келісіміне сәйкес мақсатында қолдану үшін жұмыс жағдайында келген шығындар мен басқа да кез келген шығындарды қалпына келтіру бойынша:

     Дт 2057 «Басқа  банктерден алынған қаржы лизингі»

           2227 «Алынған қаржы лизингі».

     Кт 1050 «Банктердің  корреспонденттік есепшоттары».

     Тозу құны  банктің есеп саясатына сәйкес есептеледі. Егер жалдау мерзімінің соңында меншік құқы лизинг алушыға өтетініне толық сенімділік болмаса, өте қысқа екі кезеңнің бірінде активке тозу құны есептеледі: жалдау мерзімі немесе оны тиімді қолдану мерзімінде бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады:

     Дт 5784 «Қаржы  лизингі бойынша алынған негізгі  құрал – жабдықтар бойынша  амортизациялық аударымдар»

     Кт 1695 «Қаржы  лизингі бойынша алынған негізгі  құрал – жабдықтар бойынша  есептелген амортизация».

     Лизинг  алушы сыйақы бойынша төлемді, сондай – ақ қаржылық лизинг бойынша негізгі борыш сомасы кешіктірілгенде, келесі бухгалтерлік жазба жасалады:

     а) Есептелген  сыйақының сомасына:

     Дт 2705 «Басқа  банктерден алынған қарыздар  және қаржы лизингі бойынша  есептелген шығындар»

     Кт 2741 «Алынған қарыздар және қаржы лизингі бойынша мерзімі өткен сыйақылар».

     ә) Негізгі  борыш сомасына:

     Дт 2057 «Басқа  банктерден алынған қаржы лизингі»

           2227 «Алынған қаржы лизингі»

     Кт 2058 «Басқа  банктерден алынған қарыздар және қаржы лизингі бойынша мерзімі өткен берешек»

           2225 «Банктің клиенттермен жасалған  өзге операциялары бойынша мерзімі  өткен берешегі».

     Есептелген  сыйақы мен негізгі борыш уақтылы  бір кезде төленбесе (егер бұл  лизинг келісімінде көрсетілмесе) лизинг беруші айып, өсімақы және тұрақсыздық сомасын есептейді. Бұл кезде:

     а) Айып, өсімақы және тұрақсыздық сомасына:

     Дт 5900 «Тұрақсыздық  айыбы (айыппұл, өсімпұл)»

     Кт 2860 «Банктік  қызмет бойынша өзге кредиторлар».

     ә) Мерзімі  ұзартылған сыйақы сомасына:

     Дт 2741 «Алынған  қарыздар және қаржы лизингі  бойынша мерзімі өткен сыйақылар»

     Кт 1050 «Банктердің  корреспонденттік есепшоттары».

     б) Негізгі  борыш сомасына:

     Дт 2058 «Басқа  банктерден алынған қарыздар  және қаржы лизингі бойынша мерзімі өткен берешек»

     Кт 1050 «Банктердің  корреспонденттік есепшоттары».

     Лизинг  келісімінің әрекет ету мерзімі  аяқталған соң лизинг заты  лизинг шартының келісіміне сәйкес  лизинг алушыдан лизинг берушіге  қайтарылады, егер лизинг толық амортизацияланбаса, онда лизинг аушы аталған лизинг затын қабылдап - өткізу акті бойынша реттейді, ал егер лизинг заты толық амортизацияланбаса, онда қалдық құн сомасына келесі бухгалтерлік жазба жасалады:

• Есепелген амортизация сомасына:

     Дт 1695 «Қаржы лизингі бойынша алынған негізгі құрал – жабдықтар бойынша есептелген амортизация»

     Кт 1655 «Қаржы  лизингіне қабылданған негізгі  құрал – жабдықтар»

• Қалдық құнына:

     Дт 2057 «Басқа банктерден алынған қаржы лизингі»

           2227 «Алынған қаржы лизингі»

     Кт 1655 «Қаржы  лизингіне қабылданған негізгі  құрал – жабдықтар».

     Егер лизинг  келісімінің шарты бойынша лизинг  заты қайтарылмаса және аталған  лизинг заты толық амортизацияланбаса, онда лизинг алушының лизинг  берушіге қалдық құнды қалпына келтіруі лизинг келісімшартымен реттеледі. Бұл кезде лизинг алушыға лизинг затының құнын негізгі құралдар құрамына есептеуде мынадай бухгалтерлік жазба жасалады:

• Қалдық құн сомасына:

     Дт 1652 «Жер, үйлер мен ғимараттар»

           1653 «Компьютерлік қондырғылар»

           1654 «Басқа да негізгі құралдар»

           1655 «Қаржылық лизингке алынған  негізгі құрал – жабдықтар»

           1658 «Көліктік құралдар»

     Кт 1655 «Қаржы  лизингіне қабылданған негізгі  құрал – жабдықтар».

• Есептелген сыйақы сомасына:

     Дт 1695 «Қаржы лизингі бойынша алынған негізгі құрал – жабдықтар бойынша есептелген амортизация»

     Кт 1692 «Үйлер  және ғимараттар бойынша есептелген  амортизация»

           1693 «Компьютерлік жабдықтар бойынша  есептелген амортизация»

           1694 «Өзге негізгі қрал жабдықтар бойынша есептелген амортизация».

     Егер бұл заңда немесе лизинг келісімінде қарастырылмаса, лизинг алушы лизинг берушінің жазбаша келісімімен лизинг затын қосалқы лизингке өткізуге құқылы. Лизинг алушы үшінші тұлғаға лизинг келісімі бойынша төлемдерді төлеу міндеттемесін жолдауына болмайды. Лизинг затын қосалқы лизингке жолдау кезінде лизинг алушының банкінде жазба жасалады:

     а) Лизинг  затының баланстық құнына:

     Дт 1655 «Қаржылық лизингке алынған негізгі құрал – жабдықтар»

     Қосалқы  лизингке жолдаған лизинг заты  құнының есебі үшін жеке дербес  шот:

     Кт 1655 «Қаржылық  лизингке алынған негізгі құрал  – жабдықтар».

     Лизинг  заты қосалқы лизингке берілген  әрбір клиент бойынша 1655 шотта  жеке дербес шоттар ашылады.

     ә) Есептелген амортизация сомасына:

     Дт 1695 «Қаржы  лизингі бойынша алынған негізгі  құрал – жабдықтар бойынша  есептелген амортизация»

     Кт 1695 «Қаржы  лизингі бойынша алынған негізгі  құрал – жабдықтар бойынша  есептелген амортизация».

     1695 шотта қосалқы лизингке жолданған әрбір лизинг заты бойынша жеке дербес шоттар ашылады.

     Ай сайын  айдың соңғы жұмыс күнінен  кешіктірмей лизинг алушы қосалқы  лизинг бойынша сыйақы төлеуді  жүзеге асырады. Бұл кезде келесі бухгалтерлік жазба жасалады:

     Дт 1860/1 «Банк қызметі бойынша өзге дебиторлар»

     Кт 4801 «Жал  бойынша кірістер».

     Сонымен  қатар 1860/1 шотында лизинг заты  қосалқы лизингке берілген әрбір  клиент бойынша жеке дербес  шоттар ашылады.

     Лизинг алушы қосалқы лизингке жолданған лизинг заты бойынша есептелген кірістерді өтеу кезінде келесі бухгалтерлік жазба жасалады:

     Дт 1050 «Банктердің  корреспонденттік есепшоттары»

     Кт 1860/1 «Банк  қызметі бойынша өзге дебиторлар».

     Клиент  мерзімі ұзартылған сыйақы сомасына  қосалқы лизинг бойынша төлемдерді кешіктірген кезде келесі бухгалтерлік өткізбе жасалады:

     Дт 1860/2 «Банк  қызметі бойынша өзге дебиторлар»

     Кт 1860/1 «Банк  қызметі бойынша өзге дебиторлар».

     Сонымен  қатар, 1860/2 шотта қосалқы лизинг  бойынша мерзімі өткен төлемдері бар әрбір клиент бойынша жеке дербес шоттар ашылады.

     Сол уақытта  лизинг алушы айыппұл, өсімақы және тұрақсыздық сомасын (егер бұл қосалқы лизинг келісімінде көрсетілсе) есептейді. Бұл кезде келесі жазба жасалады:

     Дт 1860/3 «Банк  қызметі бойынша өзге дебиторлар»

     Кт 4900 «Тұрақсыздық  айыбы (айыппұл, өсімақы)».

     1860/3 шотында  әрбір клиент бойынша айыппұл, өсімақы немесе тұрақсыздық есептелетін жеке дербес шоттар ашылып, мынадай жазба жүргізіледі:

     Дт 1050 «Банктердің  корреспонденттік есепшоттары»

     Кт 1860/2 «Банк  қызметі бойынша өзге дебиторлар».

• Мерзімі ұзартылған сыйақы сомасына:

     Кт 1860/3 «Банк  қызметі бойынша өзге дебиторлар».

• Айыппұл, өсімақы, тұрақсыздық сомасына.

     Лизинг затын қосалқы лизингке алған клиентпен қосалқы лизинг келісімшарттарын орындауда келесі бухгалтерлік жазбалар жасалады:

     а) Баланстық  құн сомасына:

     Дт 1655 «Қаржылық  лизингке алынған негізгі құрал  – жабдықтар»

     Кт 1655 «Қаржылық  лизингке алынған негізгі құрал  – жабдықтар».   

    Қосалқы лизингке берілген лизинг затының құнын есептеуге арналған жеке дербес шот;

     ә) Есептелген  амортизация сомасына:

     Дт 1695 «Қаржы  лизингі бойынша алынған негізгі  құрал – жабдықтар бойынша есептелген амортизация»

     Қосалқы  лизингке берілген лизинг затының амортизациясын есептеуге арналған жеке дербес шот;

     Кт 1695 «Қаржы  лизингі бойынша алынған негізгі  құрал – жабдықтар бойынша  есептелген амортизация».

     Клиент  мерзімі ұзартылған сыйақы және  айып, өсімақы немесе тұрақсыздық  сомасы өтелмесе, келесі бухгалтерлік жазбалар жасалады:

     а) Айыппұл, өсімақы, тұрақсыздық сомасына:

     Дт 4900 «Тұрақсыздық  айыбы (айыппұл, өсімақы)»

     Кт 1860 «Банк  қызметі бойынша өзге дебиторлар».  Бір кезекте, кіріс 7130 «Шығынға  шығарылған борыштар».

     ә) Мерзімі ұзартылған сыйақы сомасына:

     Дт 4801 «Жал  бойынша кірістер»

     Кт 1860/2 «Банк  қызметі бойынша өзге дебиторлар».  Бір кезекте, кіріс 7130 «Шығынға  шығарылған борыштар».

     Клиентпен  мерзімі ұзартылған сыйақы және  айып, өсімақы немесе тұрақсыздық сомасы өтелсе, келесі бухгалтерлік жазбалар жасалады:

     Дт 1050 «Банктердің  корреспонденттік есепшоттары»

     Кт 4922 «Банктік  емес қызметтен өзге кірістер».  Бір кезекте, шығын 7130 «Шығынға  шығарылған борыштар».    

 

Пайдаланылған әдебиет:

«Банктегі бухгалтерлік есеп» 

Авторы: Міржақыпова