ҚР-дағы кәсіпкерлікті ұйымдастыруды жетілдіру

Мазмұны

1. Кіріспе................................................................................2
2. Негізгі бөлім......................................................................4
1. Кәсіпкерліктің түсінігі және маңызы.........................4
2. Кәсіпкерліктің негізгі ұйымдастыру формалары.....5
3. Кәсіпкерлікті ұйымдастыру

формаларын  жетілдіру.........................................................9

3. Қорытынды......................................................................16

Кіріспе. 

    Нарықты экономикаға өту меншікті заңды  тану Қазақстанда кәсіпкерлікті  жаңадан өмірге әкеліп,жандандырды. Жаңа бизнесті игеру оның қатысушыларынан  жаңа професияны адамдарға жаңаша жақындасу, олардың қызметіне жаңаша араласуды  қажет етеді. Кәсіпкерлік– бүгінгі өркениетті дүниежүзілік экономикалық даму жүйесіндегі болашағы күмән келтірмейтін салалардың бірі болып саналады. Нақты сектор және сауда кәсіпорындары мен компаниялары Қазақстан экономикасының дамуына, өсуіне, ұлттық табыс, жалпы ішкі өнім, жалпы ұлттық өнім, жұмыспен қамтылу дәрежесі және тағы да басқа көрсеткіштердің  артуына тікелей әсер етеді.

    Кәсіпкерлік барлық уақытта елдің экономикалық дамуының негізгі факторы болып табылады. Әсіресе бүгінде республика экономикасы қайта құру ісіне, оның деңгейін көтеруге кәсіпкерліктің қай түрі болса да олардың қосар үлесінің қомақты екені белгілі. Сонымен қатар нарықтың өрлеп өркендеуі жеке кәсіпкерліктің қызметтеріне де айтарлықтай дәрежеде тәуелді болды.

     Елбасының жыл сайынғы Қазақстан халқына  жолдауында үсынылған және қоғамды  одан әрі демократияландырып, осы  маңызды экономикалық шешімдерді шешуге бағытталған бастамалары арасында оңтайлы экономикалық жағдайлар  қалыптасып, кез келген түлғаның кез  келген экономикалық түрғыда негізделген  бастамасы өмір сүруге, жүзеге асыруға, адамдарға материалдық және рухани игіліктер әкелуге мүмкіндіктер пайда бола бастады. Басқаша айтсақ, қоғамда кәсіпкерлік рухты арттыру  және жеке меншікті қорғау жөнінде  үлкен жүмыстар жүргізіліп отыр.

      Республикамыздың  тәуелсіздік алған жылдарының ішінде көптеген жүмыстар, түбегейлі өзгерістер, іс-қимылдар атқарылды. Егемендік бізге  жаңа өмірмен, көптеген шешімі жоқ мәселелерді әкелді. Мысалы, тәуелсіз ел атанған кезде бізде дайын өнім өндіретін өндірістің өте аз болғаны өзімізге мәлім. Сондықтан мемлекет тарапынан экономикамызды дамыту үшін және халықтың әлеуметтік деңгейін көтеру үшін аса маңызды шешімдер қабылдауға тура келді. Және де нарықты экономика жағдайында кәсіпкерлік механизм! түтынушылардың қажеттіліктерін тез әрі тиімді

қанағаттандыруға  бейімделуі шарт. Сондықтан да ақша-тауар  қатынасына негізделген нарықты  жүйе кәсіпкерліктің дамуын талап етеді. 
 

1. Кәсіпкерліктің  түсінігі және маңызы

    Кәсіпкерлік – бұл шаруашылық жүргізудің әдісі  және өз бетімен жұмыс істеуге  негізделген экономикалық ойлаудың ерекше типі. Кәсіпкерлікті дамытудың  басты сәті нарық экономикасында бәсекелестік отанын құру үшін ғана емес, сонымен қатар еркін кәсіпкерлік  үшін жол ашатын мемлекет иелігінен  алу мен мемлекеттік меншікті жекешелендіру болып табылады. Әр бір заттың немесе құбылыстың өзіне  тән даму және қалыптасу тарихы бар. Сол тәрізді кәсіпкерліктің даму тарихы талай ғасырларды қамтиды. Дегенмен қазіргі түсініктің орын алуы капитализмнің  қалыптасу және даму кезеңіне сай  келеді. Буржуазиялық саяси экономияда кәсіпкерлік түсінігі XVIII ғасырда  пайда болды, сонымен қатар «меншік  иесі» деген түсінік алды. 

    Шет елде де, біздің елде де кәсіпкерліктің жалпы қабылданган экономикалық теориясы әлі де жасалынбаған. Кәсіпкерлік функциясының даму теориясы "үшке бөлінеді".

    Біріншісі- 18 ғасырда пайда болған, бүл кәсіпкердің  тәуекелдікке баруына аса мән  берумен байланысты.

    Екіншісі- ғылыми негізінде кәсіпкерліктің негізгі  ерекше қасиеті ретінде инновацияны  қолданумен байланысты.

    Үшіншісі- кәсіпкердің жекеленген ерекше сапалық қасиеттеріне (қоғамдық және экономикалық жағдайлардың өзгерісін сезу, шешім қабылдаудағы және таңдаудағы еріктілігі, басқа да басқарушылық қабілеттері) және бір қалыпты экономикалық жүйені реттеуші кәсіпорындағы рөліне ерекше көңіл бөледі. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

2.2.ҚР-ғы кәсіпкерліктің негізгі ұйымдастыру формалары 

     Кәсіпкерлік қызметтің ұйымдастырылу формасы  кәсіпрорындағы серіктестер арасындағы ішкі қарым-қатынасты, мемлекеттік  органдармен қатынасты және басқа  кәсіпорындармен қарым-қатынасты  енгізген нақты нормалар жүйесі.

     Кәсіпкерліктің  ұйымдастырылу-құқықтық формасын таңдау көптеген 
факторларға тәуеді: өзіндік капиталдың болуы не оны тарту мүмкіншілігінің 
болуы, кәсіпкерлік қызметтің сипаты мен көлемі, кәсіпкерлік жобаны іске 
асыру мерзімі, жеке тәжірибесі және нарық жағдайында кәсіпкердің 
ұйымдасгырушылық әрекеті, сонымен қатар басқа кәсігюрындардан 
ерекшелігі. Ұйымдастыру-құқықтық формасын таңдау кәсіпкерлік жобаны іске асыру мүмкіншілігін қамтамасыз ету керек. 

    Ең  бірінші кәсіпорын меншік түріне байланысты: қоғамдық және жеке болып  бөлінеді.

    Қоғамдық: мемлекеттік және муниципалды кәсіпорын  болып бөлінеді. Олардың жиынтығы экономиканың қоғамдық секторын қүрайды.

    Муниципалды: жеке меншік, серіктестік, акционерлік  қоғам, аралас кәсіпорын, кооператив болып  бөлінеді. Бұлар экономиканың жеке меншік секторын қүрайды.

    экономиканың  жеке меншік секторындаға кәсіпорын  оның иесінің санына байланысты бөлінеді. Олар жауапкершілігі шектелген және шектелмеген болады.

   Шектелген жауапкешілік кәсіпорынға қорын  салған тұлға кәсіпорын міндеттемесі бойынша өз салымының шегінде ғана жауапкершілік алатындығын білдіреді.

    Шектелмеген жауапкершілік кәсіпорынга қорын  салған түлга кәсіпорын міндеттемесімен  бірге өзінің бар мүлкімен жауапкершілікте  болатындыгын білдіреді.

    Жеке  меншік сектордагы кәсіпорындардың  үйымдастырылу формалары  көп.

         Жеке кәсіпорын азаматтардың  жеке меншігіне негізделген. Оның иесі барлық табысты алушы және шаруашылық қызмет нәтижесіндегі барлық тәуекелділікті көтеруші бір жанұя немесе бір тұлға болып табылады.

    Артықшылығы: табысты бөлу мәселесі туындамайды, салық салу жүйесі жай және салықтық жеңілдіктер болуы мүмкін.

    Кемшілігі: алғашқы капитал көлемінің аздығы, банктік несие алудағы қиыншылықтар, үлкен іс бастау қиын.

    Толық серіктестік мүшелерінің үлестік, пайлық меншігіне негізделген, заңдық тұлға болмайды. Серіктестіктің барлық мүшелері шаруашылық қызмет нәтижесінде  өзінің бар жеке мүлкімен толық жауапкершілікте  болады. Серіктестіктегі қаржылық жыл  нәтижесінде алынған пай да, жарғылық қордағы салымдарына сәйкес құрылтайшылар  арасында бөлінеді.

    Артықшылығы: қысқа мерзімде белгілі қорды  шоғырладыру мүмкіндігі, 
салық салу бағытының икемділігі, экономиканың түрлі саласыпа салым 
салуда әртараптандыруды қолдану. 

    Кемшілігі: серіктестің құрылтайшылары арасында пайдапы бөлу қиындығы, салық салуда жеңілдіктердің жоқтығы.

    Аралас  серіктестік те үлестік меншіккенегізделген. Аралас серіктестік заңды тұлға болып табылады. Оның мүшелері өздерінің салым қорларының шегінде ғана жауапкершілікте болады.

   Жауапкершілігі шектелген серіктестік- бұның жарғылық қоры тек құрылтайшылардың салымдары есебінен қүралады. Әр қатысушы өз салымының шегінде ғана өз міндеттемесіне жауап береді. Құрылтайшылардың салымы оның пайын құрайды, жарғылық капиталдағы пайда үлесі қатысушының пайдадағы үлесіп айқындайды.

    Негізгі ерекшелігі құрылтайшылардың өз пайын  ашық парықта сатуда тыйым салынады.

    Ашық  акционерлік қоғам- бұл кәсіпорынның қаржылық қоры акция шығару және сату арқылы көптеген қатысушылардың қорын  біріктіру жолымен қүрылады. Акциялардың иелері заңды түшғалар- мемлекет, кәсіпорын, ұйымдармен қатар жеке азаматтар да бола алады.

    Акционерлердің  кәсіпорын шығындары және міндеттемелер  бойынша қаржы-экономикалық жауапкершілігі олардың қоғамдық капиталға салған салымдарымен шектеледі.

   Акционерлік қоғамның қызметінің сипаттамасы мен  бағыты әр гүрлі болуы мүмкін, жалпы  мақсаты- пайда алу болып табылады.

    Біріккен  кәсіпорын- кәсіпорындардың келісімге  негізделген ерікті бірігуі. Олар: ассоциация, концерн, одақ формаларында болады.

    Артықшылығы: қауіптің және қаржылық шығын көлемінің  азаюы, шикізат көздерін немесе өндірісьік базанысатып алу, өндіріс шығындарын азайту.

    Кемшілігі: бюрократиялық төбе топтың пайда  болуы, икемділікті жоғалту, ішкі қүрылымның қайшылығы.

    Еңбек коллективінің мүлікті жалға  беру және сатып алу негізінде қүрылган кәсіпорын. Бұл кәсіпорын бүрын мемлекеттік болған, содан соң жоғары тұрған басқару органдарымен жал туралы келісім жасап, жал төлемін төлеп және өзіндік пайдасын қорландырады. Қазіргі кезде бұндай кәсіпорын мемлекеттен мүлкін сатып алуға және серіктестік немесе акционерлік қоғам қүруға ерікті.

    Нарықтық  қатынасқа өту жағдайында кәсіпкерліктің кооперативтік түрі болады. Кооператив- бүл түлғалардың бірлескен өндіріс  және тауар өткізу, сатып алу және тауар немесе қызметті тұтыну, қүрылыс және түрғын үйлерді пайдалану мақсатында бірігіуі.

    Кәсіпкерліктің  бүл түрінің кемшілігі кооператив мүшелерінің міндеггеме бойынша шекгелмеген жауапкершілігх болып табылады.

    Жауапкершілікті шектеуге үмтылу бірлестікке кіретіндердің  экономикалық қауіпсіздігіне кепілдік беретін кәсіпкерлер бірлестігін  қүруға алып келеді. Бүл корпорация болып табылады. Корпорация- пайда  табу мақсатында кәсіпкерлердің нақты  шаруашылық қызмет жүргізу үшін меншік капиталдарын бір үлкен капиталға жинақтау жолымен бірігуі. Кәсіпкерлікті жүргізудің корпоративтік формасы екі түрде жүзеге асырылады: жауапкершілігі шектелген серіктестік және акционерлік қоғам. Негізінде бұл екеуі де акционерлік қоғам ретінде болады, ал айырмашылығы ЖШС кәсіпорын акцияларын шығаруға және сатуға қүқығы жоқ, ал акционерлік қоғам болса міндетті түрде акция шығарады, ол акциялар ерікті түрде сатылады және сатып алынады.

    Кәсіпкерліктің  тағы бір түрі холдинг болып табылады.Ол күрделі үйымдастырушылық қүрылымы бар алуан түрлі акционерлік  қоғам сияқты болады. Холдинг бақылау, басқару, қаржы-несиелік және басқа

функцияларды  жүзеге асыруды мақсат етіп қояды. Басты холдингтік компания рөлінде ылғи да инвестициялық фонд болады.

     Кәсіпорындардың негізгі ұйымдастырушылық-құқықтық формалары осындай.

     2.3.Кәсіпкерлікті ұйымдастыру формаларын жетілдіру 

     Экономика тек аз инициативаға негізделе алмайды. Қазіргі өндірістің толағай масштабы шағын бизнестің дамуына, көтерілуіне ықпал жасайтын үлкен көлемді кәсіпкерліктің барлығымен шарттастырылған. Үлкен кәсіпорындардың шағын кәсіпорындармен салыстырғанда кәсіпкерлік жетістікке жетуге көп мүмкіндігі бар, өйткені олардың көптеген артықшылығы бар.

         Ол артықшылықтар мыналар: капиталдың көп шоғырлануы, қымбат тұратын жоғары өнімділікті жаңа құрал-жабдықтардың қолдану мүмкіндігі, кең көлемді маркетингтік зерттеу жүргізу, персоналдардың квалификация деңгейін көтеру, ішкі мамандану мен қауымдасуды қолдану, қүрал-жабдықтың жүктемесін арттыру. Бұнда кәсіпкерлік ғылыми негізге қойылған, бүл бағытта кең көлемді жұмыс өріс алған.

    Қазақстандағы экономикалық реформаның жетістіктерінің бірі кәсіпкерліктің  құрылуы мен дамуы. Кәсіпкерліктің қазіргі нарықтық жүйені қүрастырушы бөлігі және нарықтық механизмінің қүрылуының басты қүрылғысы болып табылатындығын бүгінде қоғам мойындаған тәрізді. Бүл жаңа жүмыс орнын құруға, нарықты тауарға және қызметке толтыруға, бәсекелестік ортаны құруға, қоғамда орта класты құруға негізделген экономикалық және әлеуметтік қызметтердің кең көлемділігімен түсіндіріледі.

       Әлемдік практика көрсеткендей кәсіпкерлік мемлекет дамуына үлкен үлес қосады және қазіргі экономикада өз орнын алады. Бірақ кәсіпкерліктің кең көлемде дамуы мемлекет жағынан барлық - мемлекеттік, аумақтық, жергілікті деңгейде әр жақты және белгілі қолдау көрсетуді қажет етеді. Бүл әсіресе Қазақстан үшін өте қажет. Жалпы экономикалық құлдырау жағдайында әйелдер мен жасөспірімдер арасында Жүмыссыздықтың өсуі, халықтың өмір сүру деңгейінің төмендеуі, кең көлемді маркетингтік зерттеу жүргізу, персоналдық мамандық деңгейін көтеру, ішкі көшірмелеу және мамандануды қолдану өте қажетті мәселелер болып табылады. Бүл жерде кәсіпкерлік ғылыми негізге қойылған, осы бағытта кең көлемде жүмыс жасауда, бүл жағдайдан тек қана көпшаралы және икемді мемлекеттік қолдаудың арқасында ғана шығуға болады.

     Шағын кәсіпорындар басқару сферасында байланыстың  қарапайымдылығы және нарықтық өзгерісіне жайлы және шапшаң әсер етуіне байланысты көптеген жетістіктері бар. Сонымен қатар олар Қазақстанда көптеген нақты қиыншылықтарға кездесуде:

- негізгі  капиталдың жоқ немесе жетіспеушілігі;

- бюрократия, коррупция;

- қылмыстық  қүрылымның қысымы;

- мемлекеттік қолдаудың , білім беру сұрақтарындағы нарықтылықтың жоқтығы.

    Статистикалық мәліметтерді талдау, сонымен қатар  басқа да материалдарды зерттеу  Қазақстанда шағын және орта бизнестің  дамуына кедергі келтіретін мәселелердің бар және белгілі екенін көрсетті. Ғалымдардың негізгі тапсырмасы оларды жоюдың комплексті шараларын жасау. Бұл жерде мемлекеттік орындаушы үкімет органдары қажетті роль атқарады.

      Тәжірибеден белгілі, бизнестің дамуына қатысты  тиімді шешімдер қабылдау үшін мемлекет органдарына уақытылы және нақты  ақпарат жетіспейді. 1995 жылға дейін  қарастырып отырған істің жағдайын көрсететін кварталдық статистикалық  есеп болды, содан кейін алғашында  жарты жылдық еспке, кейіннен жылдық есеп жүйесіне этап бойынша көшу басталды. Қазіргі кезде осымен байланысты Қазақстанда кәсіпкерліктің дамуы, қүрылуы және оған қажетті мемлекеттік қолдау көрсетуді объективті түрде айқындайтын статистикалық есепті үйымдастыру проблемасы өте қатты. Шағын және орта бизнесті қолдауға арналған ҚР Президентінің "ҚР-ғы шағын кәсіпкерліктің дамуын" белсендіру және мемлекеттік қолдау шараларын жақсарту және "ҚР-ғы шағын кәсіпкерлікті дамыту және қолдауға арналған аймақтық бағдарламаларды жетілдіру туралы" заңдары қабылданды. 1997жылы 19-маусымда Парламент "Шағын кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдау туралы", "ҚР-сының кейбір заңды актілеріне өзгерістер мен толықтырулар енгізу", "Индивидуалды кәсіпкерлік туралы" деген заңдар енгізілді.

     Шағын кәсіпорынды қаржыландыру мәселесі өте шиеленіскен. Шағын бизнеске өзіндік қорлар жетпейді, біздің банктердің оларға несие бергілері келмейді, ал мысалға, халықаралық қарыз алу  негізделген сауатты бизнес-жоспар ұсынылуы қажет. Бүның өзі де қарыз  алуға үнемі кепілдік болмайды. Сондықтан  бүл мәселені шешуге келесі жағдайлар  үсынылады: кәсіпорынның уақытша бос  қорын шоғырландыратын қарама-қарсы  несиелеу үйымы немесе консорциумын, яғни шағын бизнесті қаржыландыру фондын құру.

             Орнында көмек көрсетуге арналған  ҚР- сы реформасы және стратегиялық жоспарлау агентствосы жанынан шағын бизнесті қолдау департамент! үйымдастырылған.

     ҚР  Президентінің " Шағын кәсіпкерлікті  дамуын белсендіру және мемлекеттік  қолдауды күшейту шаралары туралы " жарғысы республика аумағындағы  кәсіпорындарға, әсіресе өндірістік сферадағы, сонымен қатар жеке және жанүялық қожалықтарға жағымды режим  жасауға арналған. Бүл жарғы мемлекеттік  органдардың алдына қажетті тапсырмалары бар саяси мәселелерді қояды, ал мазмүны мен маңыздылығы жағынан  шағын кәсіпкерлікті дамытуға арналған мемлекеттік бағдарламалы қүжат  болып табылады.

            Қазақстандағы шағын орта кәсіпорындар көптеген қиыншылықтармен кездеседі.

-кредитке  қол жетпестік, яғни банк тағайындаған  пайыз мөлшерлемесі мен инфляция деңгейі арасындағы үлкен айырмашылық;

-нормативті  базадағы түрақсыздық (мыс, салық  салу саласында);

-өнімге  сұраныстың аздығы;

-сатылар  қызметі арасындағы келіспеушілік;

-кәсіпорынның  ішкі ұйымдасхыру мәселелері;

      Көптеген  кәсіпорындарға табысты стратегиялық қызметті анықтауға мүмкіндік жетпейді. Сол себепті көптеген шағын кәсіпорындарда жауапкершілікті және еңбекті дүрыс бөлмеу, серіктермен және бәсекелестермен қарым-қатынаста жүмысшылардың кәсіби дайындығының жеткіліксіздігі орын алуда. Көп жағдайда шағын және орта бизнес кәсіпорындары басқа да шаруашылық субъектілерімен теңеседі, бүл мүлде дүрыс емес.

      Біздің  республикамызда аз деградацияланған қалалары мен артта қалған аудандарындағы рентабельділігі төмен саладағы шағын бизнеске қолдау көрсету керек, өйткені бұл жедел кәсіпорындар халықты жұмыспен қамтихын әлеуметтік қызмет атқарады.

      Сондықтан шағын бизнес мәселесін шешуге жүйелі жақындау ғана, бұл секхордың Қазақстан  экономикасында тиісті деңгейге көхерілуіне  және республиканың экономикалық өсуіне септігін тигізетін фактор болуына жағдай жасайды. Мұндай жағдайда кез келген кәсіпкер іскер адам бола алады, ал кез келген іскер адам кәсіпкер бола алмайды. Кәсіпкерліктің дамуы осы қызмет аясындағы субъектер болғанда ғана мүмкін. Бүл субъектілер нарықтық қатынастың дамуына ықпал жасайды.

        Кәсіпкерлік субъектілердің пайда  болуы идиологиялық, саяси және  әлеуметтік экономикалық жағдайдың  "кәсікерлік жарылыс" жасаушы  нақхы қоғамдық жағдайдың болуын  білдіреді.

     Тиімді  деңгейде кәсіпкерлік дамуы осы  қызметті іске асыру, хек нақхы қоғамдық жағдай-кәсіпкерлік орха болғанда ғана мүмкін. Кәсіпкерлік орха бүл ең алдымен нарық, қахынасхың нарықхық жүйесі, сонымен қахар кәсіпкердің жеке еркі, яғни өз көзқарасы бойынша өхе хиімді, максимум пайдалы шешім қабылдауға мүмкіндік берехін жеке тәуелсіздігі.

     Кәсіпкер  белсенділіктің негізгі субектісі болып табылады. Бірақ кәсіпкер нгізгі контрагент ретінде тұтынушымен, сонымен қатар сатыушы да болады . Кәсіпкер  әр кезде әр уақытта мемлекетпен байланыста болу керек. Тұтынушы да мемлекетте, жалдамалы жұмысшымен бизнестег серігі сияқты Кәсіпкерлік белсенділіктің субъектілеріне  категориясына жатады.

     Кесте 1

     Кәсіпкерлік қызметтің субъектілері .

Кесте 2 – Шағын және орта бизнестің дамуына кері әсер етуші факторлар

       Келтірілген мәліметтерден көріп отырғанымыздай Қазақстан нарығында шағын кәсіпорындардың тиімді қызмет етуіне кедергі болып отырған мәселелердің бірі – салық саясатының жетілмегендігі. Қазақстандағы шағын және орта бизнесті дамыту факторларын атайтын болсақ онда мына төмендегі жағдайды көруге болады. Аталған мәселелерді салық заңнамасында шешу үшін мыналар қажетті болып келеді:

• жаңа өндірістік – инновациялық кәсіпорындарға салық салудың жеңілдетілген режимін енгізу;
• өндірістік сектордағы кәсіпорындардың несиені өтеу кезінде салық салу процедурасын қайта қарау;
• ынталандырушы салық режимін орындау жолымен шағын бизнеске жанама қаржылық талдау көрсету;
• салық саясаты шағын кәсіпкерлік субъектілер санының өсуін ынталандырушы, жұмыс орындарының өсуіне, өндірілген жұмыстар мен көрсетілген қызметтердің экономикалық реттеушісі болуы керек.

    Шағын бизнес субъектілерінің жұмысына кедергі болатын мәселелердің екінші түрі – жалпы  экономикалық жағдайдың тұрақсыздығы. Яғни, АҚШ  доллары бағамының тез өзгеретіндігі, макроэкономикалық жағымсыз өзгерістерге байланысты инфляция және жоғары тәуекелдер, әлемдік қаржы дағдарысының орын алуы және т.б.

    Сонымен қатар кәсіпкерлер өз жұмысын  ұйымдастыру барысында  несие алу кезінде туындайтын қиыншылықтар да баршылық. Шағын кәсіпкерліктің дамуына кедергі келтіріп отырған бұл мәселе субъектілердің өзінің инвестициялық және айналымдағы мұқтаждарын қамтамасыз ету үшін жеткілікті қаржы ресурстарының жоқтығы болып табылады. Республика бойынша   шағын және орта  бизнес субъектілермен жүргізілген анонимді сауалнаманың мәліметтері бойынша, шағын бизнестің алдында тұрған ең негізгі мәселе-несиелік ресурстарға шығу жолының қиындығы.

           Тағы бір мәселе – шикізатпен қамтамасыз етілуі мен өнімді өткізуі. Өнімді  өткізу кезінде қиыншылықтардың пайда болуының бірден-бір себебі – бәсекелестік ортаның жоғарылылығы. Шағын кәсіпкерліктің дамуына кері әсер ететін басқа да факторлар шағын кәсіпкерліктің қызметін реттейтін қолданыстағы заңнамадағы нормалардың жетілдірілмеген және кей жағдайда нақты нормалардың болмауы болып табылады, бұл әкімшілік кедергілерді ұлғайтуға әкеледі. 
 

Сурет 1 – Қазақстандағы шағын бизнесті дамыту бағыттары

ҚОРЫТЫНДЫ

        Жалпы Қазақстан  Республикасының  жаңа экономикалық саясатқа бағдар  алуына байланысты, күнделiктi өмiрiмiзде  орын кәсіпкерлік секторының ел экономикасын көтерудегi басты қағидаларына тоқталып өттiм. Кәсіпкерлік экономикалық өсудiң басты факторы екендiгi анық, олай болса  оны неге әлемдiк  деңгейге көтермеске. Сондай ақ кәсіпкерлік өзiнен өзi дамитын механизм емес, оған әрине мемлекет, қоғам,  әрбiр тұлға жағдай жасауға талпынулары қажет. Өйткені еліміздің жерінің өте үлкен аймақтарды алып жатуына байланысты кәсіпкерлікті дамыту мүмкіндігі мен қажеттігі ешкімнің қарсылығын туғызбауы керек. Еліміз аграрлық мемлекет болғандықтан шағын және орта бизнесті ұйымдастыруды және несиелеуді ауылдардан бастау да ел экономикасының дамуына өте үлкен септігін тигізеді.

    Кәсіпкерлік саласын дамыту елдің дамуындағы бірден-бір көрсеткіш екендігі дамыған  мемлекеттер мысалында да айқын  көрінеді. Нақты айтқанда, өткен  ғасырдың жетпісінші жылдарының ортасында  Англияның премьер-министрі болған Маргарет Тэтчер кәсіпкерлік саласын мемлекет бұғауынан босатып, оған ұйымдастырушы емес, қиналған кезінде қол ұшын беретін көмекші ретінде араласқан саясатының арқасында еркін кәсіпкерлік қызметін дамыта алды. Нәтижесінде, кәсіпкерлік дами отыра екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін тек құлдырау үстінде болған Англия экономикасы дұрыс арнаға түсіп, қәзіргі жетістіктеріне жете алды. Сондықтан кәсіпкерлікті  ұйымдастырудағы дұрыс саясат енді ғана аяғына нық тұрып келе жатқан еліміз үшін дамудың негізгі көздерінің бірі.