Сортты илемеден білік жасағанда ауысуаралык мөлшерлер мен әдіптерді есептеу

Сортты илемеден білік жасағанда  ауысуаралык мөлшерлер мен әдіптерді есептеу.

 

1.   Ø48,5һ10 бетті өңдеуге қажетті әдіпті есептеу мақсаты қойылған.

Дайындама-әдеттегі дәлдігі бар  ыссылай иленген илеме.

Материал – Болат 45 .

Деталь салмағы 3,3 кг. Техникалық талаптар НВ 229.

Қажетті технологиялық ауысулар дәлдеу коэфициентін есептеу арқылы анықталады.

Механикалық өңдеу нәтижесінде  білік диаметрінің мөлшері 48,5_0,1 б.к

Мұнда es=0  ei=0,1 ІТ_Д=0-0,1=0,1 мм тең.

Дайындама ретінде сортты әдеттегі дәлдікті дөңгелек илеме алынған(6.1 кесте) оған     es_з= 0,4мм,   ei_з= -1мм. Шек ІТ_з=0,4+1=1,4мм.

     Механикалық өңдеумен  келесі дәлдеуге жету қажет  ε_то=ІТ_З/ІТ_Д=1,4/0,1=14.

Детальдың мөлшерінің дәлдігі мен  бетінің кедір бұдырлығы(ІТ=10, R_Z=25мкм) тазалай жону арқылы жетуге болады(2.8 кесте). Оның алдында қаралай өңдеу болады(ІТ=12,  R_z=63 мкм).

     2.1 кестеде D=30-50мм аралығында алғашқы өңдеуге берілетін шек ІТ₁=0,25,  es=0  ei=0,25мм. 

     Тазалай жону ар0ылы қол жеткізілетін дәлдік  ₂=Т₁/Т_Д=0,25/0,1=2,5.

Қаралай өңдеуді  тікелей дайындама  беті бойынша жүргізіледі және мұнда  алынған дәлдік ₁=Т_з/Т₁=1,4/0,25=5,6.

 Онда таңдалған ауысуларды  орындау нәтижесінде жетілетін  дәлдік

         ₀=₁*₂=5,6*2,5=14.

Өңдеу маршруты келесі операциялардан тұрады:

     005 Токарлық қаралай.

     010  Токарлық тазалай.

2. Ø48,5_0,1 бетті өңдегенде базалау.

   Білікті токарлық станокта  қаралай өңдегенде екі орнатуда  орындалады.

3. Көлемдік ағаттықтар.

Бірінші операцияны жүргізгенде көлемдік ауытқулар  дайындаманың көлемдік ауытқуларына тең  болады:

                                                   

Мұнда  бірінші операцияны жүргізгендегі  көлемдік ауытқу.                                                              

  дайындаманың көлемдік ауытқуы.

        [2]  2.14 кестеден аламыз.

  центрлеудегі ауытқу  ІТD-орталық ұяларын жасағанда қолданылатын беттің мөлшер шегі. Ол үшін 2 бет қолданылады.  Прокаттың шеткі ауытқулары es=0.4мм ei=-1мм, 

ІTD=0.4-(-1)=1.4мм     =0,25(1,4²+1)^0,5=0,43 мм

   майысу шамасы, мұндағы  профильдің түзетілмеген қисықтығын 2.15 кестеден аламыз. =2 мкм/мм  l=0,5*340=170 мм

=2 мкм/мм*170 мм=340 мкм=0,34 мм.   =(0.34²+0.43²)^0.5=0.536 мкм

Қаралай өңдеуге  алынған К_у=0,6             [2]    2.27 кесте

= 0.06*0.536=0.032 мм=32мкм.

Тазалай жонудан  кейінгі қалған көлемдік ақаулар 

  =0,04*0,032=0,00128 мм.      К_У=0,04   [2]    2.27 кесте

4. Орындалатын ауысуларда орнату ауытқулары.

      Қаралай жонғанда деталь 3 жұдырықты,  өзінен-өзі центрленетін пневматикалық  потронда бекітіліп артқы орталықпен  демеледі. Базалау ағаттығы мұнда  0. Орнату ағаттығы :

                                                      2.3 формула [2]   

                                                                                   

                                                   

Ε_рад=280 мкм, Е_ос=190 мкм.

=(0,28²+0,19²)=0,33 мм. 

Токарлы тазалай өңдегенде және ажарлағанда дайындама орталықтарда бекітіліп ағаттығы ε=0,25*IT_D

Ендеше ε₂=0,25*0,1=0,025 мм.

5. Ең аз  аралық әдіптер:

Тазалай жонып өңдеу:

2Z_2min=2(R_Z1+h₁)+2( ²+ε₂²)  

Мұнда:   қаралай жонудан кейінгі тегіссіздіктер биіктігі  R_Z1=0,063 мм,  h₁=0,06 мм.                                                                                   [2] 2.8 кесте

 қаралай өңдеуден көлемдік ауытқуы.

 2 Z_2min=2(0,063+0,06)+2(0,032²+0,025²)^0.5=0,246+2(0,001+0,000625)^0.5=0,326мм

Қаралай жонып өңдеу:

Мұнда:       дайындама тегіссіздіктер биіктігі R_Z3=0,16 мм

h₁=0,25 мм.  =0.536 мм,   дайындаманың көлемдік ауытқуы.

 2 Z_1min=2(R_z3+h₃)+2( ²+ε₁²)^0.5

2 Z_1min=2(0,16+0,25)+2(0,536²+0,33²)^0.5=0,82+1,26=2,08мм

6.Ең үлкен  аралық әдіп:

       192 бет        [2] 

ITD_i-1- өңделетін беттің мөлщеріне берілген шек алаңы

ITD_i- орындалатын ауысуда қамтамасыз етілетін беттің мөлшерінің шек алаңы.

Тазалай жонып  өңдеу:

2Z_2max=2Z_2min+ITD₂+ITD₁

Мұнда: ITD₂- детальдың шек алаңы 10 кв; ITD₂=0,1 мм;

               ITD₁-детальды қаралай өңдегендегі шек алаң 12кв;  ITD₁=0,25 мм;

2Z_2max=0,326+0,250+0,1=0,676 мм;

Қаралай жонып  өңдеу:

Мұнда: ITD_з-дайындаманың шек алаңы;  ITD_з=0,25; 6.1 кесте [2];

               ITD₁-қаралай өңдегеннен кейінгі шекті ауытқулар;  ITD₁=1,4 мм

2Z_1max=2Z_min+ ITD₁+ITD_з

2Z_1max=2,08+0,250+1,4=3,73мм;

7.Номиналдық  ауысу аралық әдіптер:

Тазалай токарлы жонуға

      2Z₂=2Z_2min+es_д+ei₁=0,326+0+0,25=0,576 мм;

 

      2Z₁=2Z_2min+es₁+ei₃= 2,08+0+1=3,08 мм;

8. Операциялық  мөлшерлер.

Операциялық мөлшерлер келесі формулалар бойынша  есептеледі:

Тазалай жонуға:

D₂=D_Д=48,5_-0,1 мм

Қаралай жонуға:

D₁=D_Д+2Z₂=48,5+0,576=49_-0,1 мм

Қорытынды дайындама  мөлшері:

D_З=D₁+2Z₁=49+3,08=52,08 мм =Ø52 _-1^0,4 мм.

Илеме сортаментіне ең жақын бүтін мөлшріне дейін дөңгелентіп 6.1 кесте [2]

 

Бұйым құрылымының  технологиялық лайықтылығының сандық сараптауын сараптау.

Бұйым- промежуточный  вал.   

Шлицаның  тістер саны-20.

 

К_УЭ-құрылымдық элементтердің унификациялау коэфициенті

                  К_УЭ=Q_УЭ/Q_Э          (3 формула)                     [3]

Мұнда,          Q_УЭ – құрылымдық элементтердің унификацияланған түр мөлшерінің (бұрандалар, тесіктер, тығырықтар, фаскалар т.б) саны.

                                   Q_Э  - бұйымдағы құрылымдық элементтердің жалпы саны.

ЕСТПП бойынша  К_УЭ=0,65 жоғары болу керек.

                              К_УЭ=36/43=0,84

А_ср- өңдеу дәлдігінің орташа квалитеті;

А-өңдеу дәлдігінің квалитеті;

n_i- квалитетке сай мөлшерлер саны.

А_СР=(1*n₁+2*n₂+3*n₃+…+19n₁₉)/(n₁+n₂+…n₃)            (5 формула)   [3]

А_СР=(9*14*2+6*4+10*1+7*10+7*10)/43=426/43=9,9;

Өңдеу дәлдігінің коэфициенті  К_то=1-(1/А_ор)          (4 формула)   [3]

К_то=1-(1/9,9)=0,9 

К_то-жоғары болған сайын бұйымның технологиялық лайықтылығы жоғары болады.

Кедір-бұдырлық  коэфициенті- К_Ш

К_Ш=1/Б_ср                                                                       (6 формула)   [3]

Б_СР-келтіру коэфициентінің орташа шамасы.

Б-келтіру  коэфициентінің шамасы.

n_ш- кедір-бұдырлық параметрінің лайықты беттер саны

Б_ср=( Б*n_ш)/ n_ш                                                       (7 формула)      [3]

Б_ср=(1*2+4*2+8*2+7*2+2*1+3*20+3*2)/43=2,5

К_Ш=1/2,5=0,4

 

 

Детальдың технологиялық  лайықтығын сараптау қорытындысына  келесі жағдайлар анықталған:

• Бұйым орташа дәлдік қатарына жатады.
• Құрылымның технологиялық лайықтығының сандық бағалау коэфициентіне сәйкес бұйым технологиялық лайықты болып есептеледі.

 

                                              Кесу режимдері

                                            Аналитикалық әдіс

 

005 Фрезерлі-центрлеу операциясы.

Торцевой  фрезамен бүйірлерін күзеу 

 Торцевой фреза  ГОСТ 9473-80, D_фр=100 мм , B=32мм Z_и=10 тіс, тез кескіш    болат                                                                                            101 бет[1],    94 бет [4]

Дайындама ұзындығы 350 мм, 2 бүірінен t=1,5мм әдіп қалдырамыз. Деталь ұзындығы 340 мм, t= (350-340)/2=5 мм;

L_РХ=L_рез+y+L_доп                                                                         73 бет [1]

 Мұндағы  L_РХ-аспаптың жұмыс жүрісі, L_рез-өңдеу ұзындығына тең, у- аспаптың подвод, врезание, перебег ұзындығы, L_доп- кесу аспабының қосымша жүрісі.

L_рез=t,  сәйкесінше 1,5 мм,   у=y_врез+у_п+у_врез=1+5=6 мм;    0  300-301 бет [1]

L_доп=5мм,   L_РХ= 1,5+6+5=12,5 мм;

Нормативтер бойынша инструменттің берілісін  анықтау:

S_Z=0,15 мм/зуб ;                                                                          85 бет [1]

S₀=S_Z*Z_и=0,15*10=1,5 ;     мұндағы   S₀-  

Нормативтер бойынша инструмент тұрақтылығын анықтау:                 87 бет [1]

  кесу уақытының коэфициенті   ˃0,7 болса   Т_м=Т_Р, орындалмаса

Т_Р= *Т_м;    Т_м =120 мин; = 1,5/12,5=0,12;   Т_Р=0,12*120=14,4 мин;

Нормативтер бойынша кесу жылдамдығын анықтау     96,100,101 бет  [1]

V_рез=V_табл*к₁*к₂*к₃= 240*1,3*0,9*1,5= 421 м/мин;

Шпиндельдің айналу жылдамдығы  n=     74 бет [1]                  

n==1340 айн/мин;   Станоктың паспортына n_cт=1300 об/мин деп қабылдаймыз.

Сәйкесінше  V_рез== 3,14*100*1300/1000=408 м/мин;

s_м=s₀*n= 1,5*1400=2100     ;                  s_м-минуттық беріліс;

Негізгі машиналық  өңдеу уақыты t_м= L_РХ/s_м=12,5/2100=0,006 мин;

Қабылданған режим бойынша s_z=s_м/nz_и=2100/1400*10=0,15 мм/зуб;

Кесу қуаттылығы N_рез==0,12*408*1,5*10*1,3*1/1000=0,95 кВт;

Мұндағы: Е- максималды фрезерлеу еніне байланысты;     102 бет [1]

к₁=1,3 өңделетін материалға байланысты коэфициент; к₂=1 фреза, кесу жылдамдығына байланысты қабылданады.                            103 бет [1]

 

Центрлеу  операциясы.

Центрлеу  бұрғысымен 2 бүйір бетінен центрлейміз.

Центрлеу  бұрғысы ГОСТ 14952-75 бойынша таңдаймыз. В типін таңдаймыз.

d=3,15мм; D=11,2мм; D₁=6,7мм;l=4,9мм;L=63мм;

t=9,27 мм;  Аспаптың бір айналимындағы берілісі s₀=0,5 мм/об   111 бет [1]

                   L_РХ=L_рез+y+L_доп                                                                               104 бет [1]

 Мұндағы L_РХ-аспаптың жұмыс жүрісі, L_рез-өңдеу ұзындығына тең, у- аспаптың подвод, врезание, перебег ұзындығы, L_доп- кесу аспабының қосымша жүрісі.

L_рез=t,  сәйкесінше L_рез=9,27 мм, L_доп=5мм;      у= 3мм                           303 бет [1]

L_РХ=9,27+5+3=17,27 мм                   s=0.5

  кесу уақытының коэфициенті   ˃0,7 болса   Т_м=Т_Р, орындалмаса

Т_Р= *Т_м;      Т_м=20 мин; = 9,27/17,27=0,54;   Т_Р=0,54*20 мин=10,8 мин;

V_рез=V_табл*к₁*к₂*к₃=20*0,9*1,5*1,0=27м/мин;                        115,116,117 бет [1]

n=₌=2729 об/мин

s_м=s₀*n=0,5*2729=1364                мұндағы s_м- минутты беріліс                   106 бет [1]

 машиналық уақыт    t_м= L_РХ/s_м=17,27/1364=0,0126 мин

 

Токарлы қаралай өңдеу.

t=1,5 мм;  инструмент токарлы өтпелі тік кескіш, ГОСТ 18878-73

32х20; пландағы басиы бұрыш 45˚, R=1,5 мм,                               120 бет [5]

Кесу жүзінің  материалы Т15К6                                   33 бет [1]     166 бет [5]

  γ=10˚   36 бет [1]

L_РХ=L_рез+y+L_доп  Мұндағы L_РХ-аспаптың жұмыс жүрісі, L_рез-өңдеу ұзындығына тең, у- аспаптың подвод, врезание, перебег ұзындығы, L_доп- кесу аспабының қосымша жүрісі.

L_рез=340 мм,  L_доп=5 мм,  у= 6 мм                                                  299-300 бет[1]

L_РХ=340+5+6=351 мм;

  кесу уақытының коэфициенті   ˃0,7 болса   Т_м=Т_Р, орындалмаса

Т_Р= *Т_м;     

=351/340=0,97; ендеше Т_м=Т_Р;       Т_р=50 мин.                             26 бет [1]

                                            S₀=0,5 мм/об                                                  24 бет [1]

V_рез=V_табл*к₁*к₂*к₃=115*1*0,75*1,55=133 м/мин;            29,32,33,34 бет [1]

к₁-өңделетін материалға байланысты, к₂-қатты қорытпаның тұрақтылығына байланысты, к₃- өңдеуге түріне байланысты.

n=₌ n==814 об/мин

 күшті анықтаймыз                                                                   35,36 бет [1]

P_z=P_zтабл* к₁* к₂=240*0.8*0.9=172,8 кгс, мұнда к₁-өңделетін материалға байланысты коэфициент,  к₂- кескіштің бұрышына байланысты коэфициент.

паспорты бойынша n_cт=800 об/мин, ендеше V_рез==3,14*52*800/1000=130 м/мин.

Машиналық уақыт  t_м= L_РХ/ S* n_cт=351/0,5*800=0,8775 мин.

 

Токарлық тазалай өңдеу

t=0,25 мм, инструмент токарлы өтпелі тік кескіш, ГОСТ 18878-73,       32х25;R=2мм пландағы басты бұрыш 45˚, Кесу жүзінің материалы Т15К6 γ=10˚              120 бет [5], 36 бет [1], 24 бет [1].

                       Беріліс      S₀=0,3 мм/об                                                 24 бет [1]

L_РХ=L_рез+y+L_доп  Мұндағы L_РХ-аспаптың жұмыс жүрісі, L_рез-өңдеу ұзындығына тең, у- аспаптың подвод, врезание, перебег ұзындығы, L_доп- кесу аспабының қосымша жүрісі.

L_рез=340 мм,  L_доп=5 мм,  у= 5 мм                                                  299-300 бет[1]

L_РХ=340+5+5=350 мм;

  кесу уақытының коэфициенті   ˃0,7 болса   Т_м=Т_Р, орындалмаса

Т_Р= *Т_м;     

=350/340=0,97; ендеше Т_м=Т_Р;       Т_р=50 мин.                             26 бет [1]

V_рез=V_табл*к₁*к₂*к₃=135*1*1*1,55=209 м/мин;                 29,32,33,34 бет [1]

к₁-өңделетін материалға байланысты, к₂-қатты қорытпаның тұрақтылығына байланысты, к₃- өңдеуге түріне байланысты.

n=₌ n==1331 об/мин;

паспорты бойынша n_cт=1250 об/мин, ендеше V_рез==3,14*50*1250/1000=196 м/мин.

 күшті анықтаймыз                                                                   35,36 бет [1]

P_z=P_zтабл* к₁* к₂=160*0,75*0,9=108 кгс, мұнда к₁-өңделетін материалға байланысты коэфициент,  к₂- кескіштің бұрышына байланысты коэфициент.

Машиналық уақыт  t_м= L_РХ/ S* n_cт=350/0,3*1250=0,933 мин.