Ағынды желінді ұйымдастыру және оның технико-экономикалық көрсеткіштерді есептеу

Қазақстан Республикасының  білім және ғылым министрлігі

 

 

 

Салалық экономика  кафедрасы

 

 

 

 

КУРСТЫҚ ЖҰМЫС

 

 

Пән : Өндірісті ұйымдастыру., МӨ басқару

Тема: «Ағынды  желінді ұйымдастыру және оның технико-экономикалық көрсеткіштерді есептеу»

 

 

 

 

      _____________

             ( баға)

Коммисия мүшелері Оқытушы

___________________________                                                      __________________________

   (қызметі, ғылыми  дәрежесі) (қызметі, ғылыми дәрежесі)

 

_______________________                                             

              (аты-жөні)                                                                                      (аты-жөні)          

 

_______________    __________                                                 _______________    __________

     (қолы)                   (күні)                                                                    (қолы)                   (күні)

 

 

Нормобақылаушы                                                             Тәлімгер

___________________________                                                     

   (қызметі, ғылыми  дәрежесі)         (аты-жөні)

_______________________                                             _______________    __________

              (аты-жөні)                                                                                  (қолы)                   (күні)

 

_______________    __________                                                  ТМ-51

     (қолы)                   (күні)                                                                                 (Топ)

 

 

 

 

 

 

2006

 

Кіріспе

 

Қазақстан Республикасының өкіметінің шешімі бойынша ондірісті күшейтуге  бағыт алынған. Бұл жағдай білім  техникалық прогрессінің жаңа өндірістердің  енгізуін, өндіріс қорын жұмсауды көтеруін, өнімнің сапасын көтеруді талап етеді.

Машина жасау  өндірісінде автоматты құралдармен  өндіріс роботтарына сүйене отырып өндірісті автомат етуді шарт. Сондықтан жоғары оқу орындарға  машина жасау өндірісі үшін жоғары білімді мамандарды шығару тиіс.

Курстық жұмыста өндіріс ұйымдастырудың негізгі сұрақтарын, оператив-өндірісті  және техника экономикалық жоспарлауы есептеледі

Курстық жұмыстың темасы ағынды тәсілдерді, бригада  түрлі жұмысты ұйымдастыру тәсілдерді қолдана отырып  массалық және сериялық өндірістің дамудың маңызды жағдайларды көрсетеді.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Алғы шарттар

 

Жылдық  шығару жоспары - 98 мың шт.

Дайындаманың  материалы: құю, көмірқышқыл болат.

Дайындаманың  салмағы - 10 кг, тетіктің салмағы - 8,8 кг.

Кесте 1 – Техүрдістен үзінді

Операцияның нөмірі

Операцияның атауы

 Станоктың моделі

tоп ,

мин

  tз ,

мин

005

Фрезер-центрлі

Фрезерлі 6520ФЗ

2,1

0,7

010

Қара және таза жону

Токарлы 16К20ФЗ

2,66

1,2

015

Басқа жағынан қара және таза жону

Токарлы 16К20ФЗ

2,66

1,2

020

Бетті ажарлау

Ажарлау ЗМ150

2,8

1,25

025

Тесіктірді бұрғылау

Бұрғылау 2Н125

3,86

2,2

030

Тістерді  қара фрезерлеу

Фрезерлі 6520ФЗ

1,68

0,17

035

Тістерді  таза фрезерлеу

Фрезерлі 6520ФЗ

2,66

1,33

040

Тістерді  шевингілеу

Шевингілеу 5701

7,4

5,2

045

Торецтерді таза ажарлау

Ажарлау ЗТ161

2,1

1,55

050

Беттерді таза ажарлау

Ажарлау 3А151

3,0

2,2


 

 мұнда tоп - уақыт бойынша уақыт, мин;

              tз  - оперативті уақыттағы жұмыскердің бос емес уақыты.

Демалысқа берілген уақыт 10% әр операцияға.

Жалпы өндірістік шығындардын жылдық соммасы - 120 мың тнг.

Шығындар  проценті - 35 % жалпыөндірістік соммасынан.

Жабдықтардын  ескеруі - 49% негізгі жұмысшылардың ақысынан

 

 

 

 

 

1 Желінің жұмыс режимі мен күнтізбе-жоспарлық нормативтерін есептеу

 

    1. Цех жұмысының режимдері, жабдық жұмысының уақыт қоры және жұмысшының уақыт бюджеті

 

Цех жұмысының  режимі деп, жылдағы жұмыс күндерінің санын, тәуліктегі жұмыс ауысымдарының  санын және жұмыс ауысымның сағаттық ұзақтылығын қабылдауды айтады.

Жылдағы жұмыс  күндерінің санын күнтізбелік күндердің жылдық санынан жұмыс істелінбейтін күндердің санын алып тастау арқылы анықталады. Бес күндік жұмыс аптасы қабылданады.

Машина жасау  саласында екі ауысымды жұмыс  режимі жөн болып табылады.

ҚР-ның “Еңбек туралы” заңымен жұмыстың қалыпты (нормалді) жағдайы үшін 40 сағаттық жұмыс аптасы бекітілген.

Жабдық жұмысының  номиналды жылдық қоры (сағат)

 

                       Fн =[(Fк-В-П)h-C·T]·S;                          (1)

              

мұндағы Fк –күнтізбелік уақыт қоры,= 366 күн;

П - мейрам күндердін саны, П = 10 күн;

В - демалыс күндердін саны, В = 105 күн;

h - ауысымның ұзақтығы, h = 8 сағ.;

С - жылдағы қысқартылған мереке қарсаныңдағы күндердің саны, С=0;

Т - жұмыс ауысымы қысқаратын сағаттар саны, Т = 0;

S - ауысым саны, S = 2 ауысым.

Fн =[(365 - 104 -10)8] ·2= 4016 сағат

 

Жабдықтың жұмыс  уақытының нақты жылдық қоры (сағат):

                                   Fд = Fн· kрем,                                                      (2) 

 

мұндағы  kрем - жабдықтың жоспарлық жөндеудегі тұрып қалуын ескеретін коэффициент, kрем = 0,94 - 0,97, қабылдаймыз kрем = 0,95.

Fд = 4016·0,95 = 3815 сағат,

 

Өнімді  орташа тәуліктік шығарудың натурал  мәні:

 

                                                                       (3)

 

мұндағы  Nв – жылдық шығару жоспары,  Nв = 198 мың шт.;

ДР - жылына жұмыс күндердін саны, ДР = 252 күн.

 

 

Өнімді жіберудің  бағдарламасын.

 

                                                                      (4)

 

мұндағы  α – механикалық цехтарға арналған механикалық жоғалымдардын коэффициенті α = 0,03.

 

 

 1.2 Ағынды желінің типін тандау

Ағынды желінің  типін тандауға әдетте өнімді жасаудың технологиялық үрдісі мен өндірістің типі негіз болып қызмет атқарады. Егер өндірістің типі көпше немесе көпсериялы болса, онда бірзаттық ағында желіні тандаған жөн, себебі бір түрлі өнімді шығару астарлы болады, ал бұл барлық жұмыс орындарының анағұрлым үлкен жүктелуін қамтамасыз етуге мүмкіншілік береді. Егер өндірістің типі сериялы немесе азсериялы болса, онда әдетегідей көпзаттық ағынды жүйені тандаған дұрыс, өйткені бір түрлі өнімді шығару желінің барлық жұмыс орындарының толық жүктелуін қамтамасыз етуге мүмкіншілік бермейді.

Ағынды желіні тандағаннан кейін (бірзаттық немесе көпзаттық) жасалынатын өнімнің технологиясы мен номенклатурасының негізінде үздіксізділік дәрежесі бекітіледі. Ол технологиялық үрдістің жеке операцияларын орындаудың және ағын тактісінің уақыттарын салыстырудан анықталады.

Ағынды  желіннің тактын тандау:

 

                                             (5)

 

 

 

 

 

 

2 Бір  заттың үздікті-ағынды желіні  ұйымдастыру

 

2.1 Жұмыс  орындарының саны мен олардың  жүктелуін есептеу

 

Операциялар бойынша  жұмыс орындарының (станоктардың) есептік саны анықталады

 

                                      (6)

 

мұндағы  tштi -  i-ші операциялардың дана уақыты, мин;

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Операциялар бойынша  қабылданған жұмыс орындарының  саны -ды ең жақын мәніне дейін жуықтаумен анықталады.

                                   Сnpi = ] Cpi [ ,  (7)

 

мұндағы  -  санды үлкен жаққа жуықтаудың белгісі

 

Сnp1 = 2;

 

Сnp2 = 3;

 

Сnp3 = 3;

 

Сnp4 = 3;

 

Сnp5 = 4;

 

Сnp6 = 2;

 

Сnp7 = 3;

 

Сnp8 = 6;

 

Сnp9 = 2;

 

Сnp10= 3;

 

 

Операциялар бойынша  жұмыс орындарының (станоктардың) жүктелу  коэффициенті kзi :

 

 

                                               (8) 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Желі бойынша  жалпы жүктелу коэффициенті  kзл

 

                                        (9)

 

мұндағы m – желідегі опреациялардың саны

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2.2 Көпстанокты қызмет көрсетуді ұйымдастыру

 

Көпстанокты қызмет көрсету еңбекті ұйымдастырудың бір формасы. Бұнда бір жұмысшы  немесе жұмысшылар бригадасы бір  уақытта бірнеше станокта (станоктардың әрқайсысында, қалған станоктар автоматты түрде жұмыс істеп тұрғанда, қолмен операцияларды орындап) жұмыс істейді

Кесте 2

 

Операция нөмірі

tоп,

МИН

tма , МИН

tз,

МИН

kз

Станокты жүктеу

Станокт жүктеу

nop

 

опера-тор №

Жұмыскерлер арасында станоктарды тарату 100%=240мин

Сp

Сpi

%

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

005

2,1

1,4

0,7

0,8

0,8

1

1

80

3

А

             80%     

010

2,66

1,46

1,2

0,6

1,17

2

2  3

10017

2

А

А

          100%     .

   17%      

015

2,66

1,46

1,2

0,6

1,17

2

4  5

10017

2

Б      Б

          100%     .

    17%

020

2,8

1,55

1,25

0,61

1,23

2

6 7

10023

2

В     В

          100%     .

        23%     

025

3,86

1,66

2,2

0,6

1,7

2

8 9

10070

2

Г            Б

                100%     

          70%       

030

1,68

1,51

0,17

0,74

0,74

1

10

74

10

В

            74%      

035

2,66

1,33

1,33

0,6

1,17

2

11 12

10017

2

Г     Д

         100%      .

    17%      

040

7,4

2,2

5,2

0,81

3,25

4

131415

100100100

1

Е           Ж     З

                108%    

                108%    

                108%   

045

2,1

0,55

1,55

0,8

0,8

1

17

80

1

Д

              80%      

050

3,0

0,8

2,2

0,6

1,32

2

1819

10032

1

И     Д

                100%     

     32%       


 

2.3Көпстанокты  қызмет көрсетуді ұйымдастыру 

Көпстанокты қызмет көрсету еңбекті ұйымдастырудың бір формасы. Бұнда бір жұмысшы  немесе жұмысшылар бригадасы бір  уақытта бірнеше станокта (станоктардың әрқайсысында, қалған станоктар автоматты түрде жұмыс істеп тұрғанда, қолмен операцияларды орындап) жұмыс істейді.

Көпстанокты қызмет көрсетуді қолданудың қажетті шарты

 

tмаi ≥ tзi,                                                      (10)

 

мұндағы - i-ші операцияда станоктың машина-автоматикалық жұмысының уақыты, мин;

                 - i-ші операцияда жұмысшының іскерлік уақыты, мин (қосалқы уақыт, станок жұмысын активті бақылаудың уақыты және жұмысшының станоктан станокқа көшуіне қажетті уақыт).

Көпстанокты қызмет көрсетудің шарттары сақталынатын операциялар  үшін тапсырмада  белгіленген.

Жұмысшының i-ші операцияда іскерлік уақыты

                                              

                                       (11)

 

мұндағы  i-ші опеарцияда опреативты уақыт, мин

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

i-ші операцияда көпстанокты қызмет көрсетудің есептік нормасы (бір жұмысшы қолданатын станоктардың саны nopi )

 

                                                        (12)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2.4 Көпстанокты  қызмет көрсетудің циклограммаларын құру

 

Көпстанокты қызмет көрсетудің циклы Тц.мо – опреативты жұмыстың барлық жиі қайталанып отыратын элементтері қызмет көрсетілетін станоктарда толығымен іске асырылатын уақыт кезеңі.

Алмастырушы-станоктарға  қызмет көрсеткенде Тц.мо операцияны орындаудың опреативты уақытына тең (а жағдайы); әртипті станоктарға қызмет көрсеткен кезде  Тц.мо ең үлкен оперативты уақытқа (в жағдайы), не болмаса бір станоктың ең үлкен опреативты уақыты мен бос тұруының соммасына тең (б жағдайы);

- көпстанокты  қызмет көрсетудің циклының ішінде станоктардың жүктелу коэффициенті kз.с.

 

                                                         (13)

мұндағы  N – бір жұмысшы қызмет көрсететін станоктардың саны;

 

Жұмысшы А:                     

 

 

Жұмысшы Б:                    

 

 

Жұмысшы В:

 

Жұмысшы Г:           

 

 

Жұмысшы Д:                    

 

Жұмысшы Е:                     

 

 

Жұмысшы Ж:                     

 

 

Жұмысшы 3:                     

 

 

Жұмысшы И:

 

 

Жұмысшы К:                   

 

 

Көпстанокты қызмет көрсетудің циклының ішінде жұмысшының іскерлік коэффициенті kз.с:

 

 

 

                                                    (14)

Жұмысшы А:                     

 

 

Жұмысшы Б:                  

 

 

Жұмысшы В:                     

 

 

Жұмысшы Г:                   

 

 

Жұмысшы Д:                    

 

 

Жұмысшы Е:                     

 

 

Жұмысшы Ж:                     

 

 

Жұмысшы 3:                     

 

 

Жұмысшы И:                     

 

 

Жұмысшы К:                     

 

 

2.5 Операцияаралық  айналымдық жабуларды есептеу  және олардың қозғалыс эпюраларын  салу

 

Операциялардың  арасында айналымдық жабулар техүрдіс бойынша көршілес операциялардың өнімділігі әртүрлі болып, және оны түзету үшін бұл операцияларда жұмыстың әртүрлі режимі орнатылса,пайда болады.

Операцияаралық айналымдық жабулар тұрақты шамаға ие болмайды: екі көршілес операциялардың жұмыс режиміне байланысты біресе ең үлкенге дейін өседі, біресе нөлге дейін кемиді.

Операцияаралық  айналымдық жабуларды есептеп, олардың  арасындағы айналым периоды (үлкейтілген  ырғақтың шамасы) R  фазаларға –  екі көршілес операцияларда станоктардың тұрақты санының жұмыс істеп тұру уақыты мүшеленеді. Көршілес операциялардың жұмыс режимінде кез келген өзгеріс (станок жұмысының тоқталуы, станоктың жұмысқа қосымша қосылуы, жұмысшының басқа операцияға көшуі) жаңа фазаның басталғаны туралы хабар етеді. Мысалы, бірінші мен екінші операциялар арассындағыайналым периодын үш фазаға бөлеміз: уақыты бойы бірінші операцияда екі станок, ал екіншіде – біреу жұмыс істеп тұрады -дан 30%, станок екінші операцияда тоқтайды – екінші фаза басталады уақыты бойында бірінші операцияда екі станок, ал екіншіде нөл станок істеп тұрады -дан 30%. Үшінші фазаның бойында -дан 40% бірінші операцияда бір станок, екінші операцияда нөл станок істеп тұрады.

  i мен i+1 көршілес операциялардың арасында Т периоды ішінде жабуды өлшеу төмендегі формула бойынша анықталады:

 

                                               (15)

 

мұндағы Сi мен Сi+1 – сәйкесінше i мен i+1 операцияларда Т периоды ішінде жұмыс істейтін станоктардың саны;

tштi, tштi+1 – көршілес операцияларда дана уақыты, мин;

Т – көршілес операцияларда станоктардың тұрақты саны жұмыс істеп тұратын фаза, мин.

 

Кесте 3

Фаза Тi, i+1, минут

Сi

Сi+1

Zi, i+1, тетік

1

2

3

4

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2

 

2

 

1

 

 

 

 

3

 

2

 

 

 

3

 

2

 

2

 

 

 

 

 3

 

3

 

2

 

 

 

 

 4

 

3

 

3

 

3

 

2

 

2

 

 

 

 

3

 

2

 

 

 

3

 

3

 

2

 

 

 

 

  4

 

3

 

3

 

 

 

 

  2

 

2

 

1

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2

 

2

 

1

 

3

 

2

 

2

 

 

 

3

 

2

 

 0

 

6

 

6

 

6

 

 

 

6

 

6

 

6

 

2

 

1

 

0

 

 

 

 

2

 

 

 

2

 

1

 

3

 

 

 

2

 

2

 

 


 

 

 

 

 

Кесте 4 Задел  козгалысының эпюрасы




2.6 Негізгі  жұмысшылардың санын анықтау

 

Желідегі негізгі  жұмысшылардың саны әртүрлі операциялардағы  азжүктелген станоктарда көпстанокты  қызмет көрсетуді ұйымдастыру мен  мамандықтардың бірлесуінің мүмкіншілігін  есепке алып анықтайды.

Мысалы, үшінші жұмысшы үшінші мен оныншы азжүктелген  станоктарға қызмет көрсетеді; “Г”  мен “Д” жұмысшылары көпстанокшылар болып табылады (кесте-2).

Бір ауысымға келетін  негізгі жұмысшылардың саны Ряв. регламент-графигінен анықталады (кесте 2, баған 9).

Негізгі жұмысшылардың  тізімдік саны Рсп келесі формула бойынша анықталады

                                                              (17)

мұндағы Fд – станок уақытының нақты жылдық қоры, сағ.;

Fэф – жұмысшы уақытының жылдағы жоспарлық тиімді қоры, сағ.

 

 

 

Қабылдаған  жұмыскерлер саны Рсп = 45 кісі.

     

 

 

 

3 Желінің  экономикалық тиімділігін есептеу  

 

3.1 Негізгі материалдардың бағасын есептеу

 

Жылдық бағдарламаның  негізгі материалдарға мұқтаждылығы

 

                                                (16)

 

 

мұндағы  qм – тетікке материалды шығындаудың нормасы, кг/дана;

Цм – материалдың көтерме бағасы, тнг/кг, 70 тнг/кг-ға тең;

kт.з–көліктік-дайындамалық шығындарды ескеретін коэффициент, =1,03 - 1,05;

qо – тетікке өткізілетін қалдықтардың саны, кг/дана, 1,2 тең;

Цо – өткізілетін қалдықтардың бағасы, тнг/кг, 7 тнг/кг тең;

N – тетікті шығарудың жылдық бағдарламасы, дана.

Кесте 5 – Негізгі материалдардың бағасын есептеу

 

 

 

 

 

 

 

Дайындама материалының аталуы

 

 

Салмақ, кг

 

 

Баға, тнг/кг

Қалдықтарды есептемегенде  материалдың бағасы, тнг

Дайындамалар

 

Тетіктер

 

Қалдықтар

Дайындама-ның  мате-риалы

Қалдықтар

 

Тетікке

 

Жылдық  жоспарға

1

2

3

4

5

6

7

8

9

Все

Комірқышқыл болат

10

8,8

1,2

70

7

616

121968000


 

3.2 Негізгі  жұмысшылардың еңбекақы жүйесін  тандау және еңбекақы қорын  есептеу

 

Машинажасау саласында  көбінесе келісімді, келісімді-сыйақылы және уақыттық-сыйақылы еңбекақы жүйесі қолданылады. Соңғы нәтиже бойынша еңбекақыны төлеу мен ұйымдастырудың бригадалық формасын қолдану тиімді болып саналады.

Негізгі жұмысшылардың  келісімді бағалар бойынша еңбекақысының  тарифтық қоры Фс

 

 

 

                                                                  (18)  

 

мұндағы Rj – j-ші операцияда тетікке қойылған баға, тнг;

               N – тетіктерді шығарудың жылдық бағдарламасы, дана;

               M – техүрдістегі операциялардың саны.

Тетік-операцияға қойылатын бағаларды есептеу  келесі формула бойынша орындалады:

 

                                                         (19)

 

 

мұндағы tштj – j-ші операциядағы дана уақыты, мин;

Ст – сәйкес келетін разрядтың сағат бойынша тарифтық ұтысы;          kм – j-ші операцияда көпстанокты қызмет көрсетуді ескеретін коэффициент, бір жұмысшының қызмет көрсететін станоктардың санына кері шама ретінде анықталады.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ФС=(1,04+1,97+1,97+2,08+2,86+0,25+1,97+10,98+3,12+4,45)198000=6076620тнг.

 

 

Қойылатын бағаларды  есептеу 6-кестеде жүргізіледі.

Кесте 6

 

Операцияның нөмірі

 

 

Операцияның аталуы

 

 

tшт, мин

 Жұмыстардың  разряді

Сағаттық тарифтік ұтыс тнг

Тетік операцияға қойылатын баға тнг

1

2

3

4

5

6

005

Фрезер-центрлі

2,1

4

89,024

1,04

010

Бір жағынан  таза және қара жону

2,66

4

89,024

1,97

015

Басқа жағынан  таза және қара жону

2,6

4

89,024

1,97

020

Бетті ажарлау

2,8

4

89,024

2,08

025

Тесіктерді  бұрғылау

3,86

4

89,024

2,86

030

Тістерді қара фрезерлеу

1,68

4

89,024

0,25

035

Тістерді таза фрезерлеу

2,66

4

89,024

1,97

040

Тістерді шевингілеу

7,4

4

89,024

10,98

045

Торецтерді  таза ажарлау

2,1

4

89,024

3,12

050

Беттерді таза ажарлау

3,0

4

89,024

4,45

 

Сонымен

     

36,55

Ағынды желінді ұйымдастыру және оның технико-экономикалық көрсеткіштерді есептеу