«Қазақстан Халық Банкі» туралы жалпы мәлімет

                                              КІРІСПЕ

              Бүгінгі таңдағы  банк жүйесі  соңғы жылдары біршама өзгеріске  ұшырады. Банк жүйесінің барлық  компонеттері  әлемдік экономикадағы  құрылымдық қайта құруда жүріп  жатқан өзгерістерге байланысты  жаңғыртылуда. Ірі әмбебап банк  өз клиенттері үшін депозиттік  шоттарды жүргізу, қолма-қолсыз  есеп айырысу жинақтарды қабылдау, әртүрлі несиелер беру, бағалы  қағаздарды сатып алу, мүлікті  сенімхат бойынша басқару, басқа  да көптеген банктік және «банк  төңірегінде» қызметтер көрсету  бойынша операциялардың көптеген  түрлерін жүзеге асырады.

            Банктік жүйесінің мақсаты мен  міндеттері негізінен экономиканы   жалпы басқарудан мақсаттары  және міндеттерімен бірдей, әйтсе  де банктер басқарудың кішігірім  жүйелері ретінде экономиканы  басқарудың  жалпы мақсатына   жетуді қамтамасыз  ететін, өзіне  тән жеке міндеттерін орындайды.

            Банктер басқарудың экономикалық  әдістері мәселен, несиелеу арқылы, экономикалық әр түрлі буындарының  қарыз қаражаттарындағы қажеттіліктерін  әр түрлі несиелермен немесе  қолма-қолсыз  есеп айырысу арқылы  экономиканың үздіксіз қызмет  етуіндегі қажеттілігін қанағаттандырады, қоғамдық өнімнің тоқтаусыз қозғалысын  қамтамасыз етеді.

          Қазіргі кезеңде нарықтық типпен  дамыған едердің барығында дерлік  екі денгейлі банк жүйесі құрылып,  белсенді түрде одан әрі өрістеуде.              Нарықтық экономикаға көшумен  байланысты Қазақстан Республикасының  банктер жүйесiнде ұлттық экономиканың  басқа секторларымен салыстырғанда  елеулi өзгерiстер болып жатқаны  баршаға мәлiм. Бүгiнгi таңда нарықтық  экономика жолына баяғыда түсiп,  зор жетiстiктерге жеткен өркениеттi  елдер тәжiрибесiн үйрене отырып, банк жүйесiн халықаралық стандарттарға  көшiру ел экономикасы үшiн  маңызды болып табылады.

1 АҚ «ХАЛЫҚ БАНК»-ТІҢ ҰЙЫМДАСТЫРУШЫЛЫҚ ҚҰРЫЛЫМЫ МЕН СИПАТЫ

1.1 «Қазақстан Халық  Банкі» туралы жалпы мәлімет

«Қазақстан Халық Банкі» АҚ бұрынғы Қазақстан Республикасы Жинақ банкінің негізінде қайта  құрылды және біраз жылдар бойы ҚР Үкіметінің зейнетақы мен жәрдемақы  төлеу жөніндегі агенті болып  келді.  2001 жылы жүргізілген Халық  банкін жекешелендіру рәсімі нәтижесінде  Банк өз клиенттеріне кең ауқымды  және барынша сапалы қызметтер спектрін ұсыну мүмкіндігін беретін бизнес құрылымын жасауға қол жеткізді Банк Visa International және MasterCard International төлем  жүйесінің карточкаларын шығарады және қазақстандық пластикалық карточкалар  рыногының тұрақты көшбасшысы болып  келеді. Банктің жалпы шығарылған карточкаларының саны 2,7 млн. бірліктен  асып түсті, ал екінші деңгейдегі банктер  арасындағы Банктің бұл көрсеткіш  бойынша үлесі 40 пайыздан асады.

 «Қазақстан Халық Банкі»  АҚ - өз клиенттерінің игілігі  үшін 88 жыл табысты қызмет етіп  келе жатқан Қазақстан Республикасындағы  аса ірі әмбебап коммерциялық  банк, еліміздегі ең сенімді әрі  қызметі барынша сараланған қаржылық  құрылымдардың бірі.  Қазақстан  Халық Банкінің тарихы - бұл Қазақстан  аумағындағы жинақ жүйесінің  құрылу және даму тарихы.«Қазақстан  Халық Банкі» АҚ-ның негізі  қайта құрылған Қазақстан Республикасы  Жинақ банкінің базасында қаланған. Еліміздегі алғашқы жинақ кассасы  сонау 1923 жылы, төңкеріс жылдарынан  кейінгі жаңа экономикалық қарым-қатынастар  қалыптаса бастаған кезеңде, Ақтөбе  қаласында ашылған болатын, кейіннен  ұжымдандыру (коллективтендіру) және  индустрияландыру науқандары жүргізілген  тұста, 1936 жылы, Алматы қаласында  КСРО Жинақ банкінің филиалы ашылды.

Халық Банкінің бүгінгі тарихы – бұл оны жекешелендіру және құрылымдық қайта құру процесі ғана емес. Бұл жаңа банктік технологияларды  үздіксіз ендіру, қызметтер спектрін кеңейту процесі, жинақ салымдары жүйесін жаңа талаптар бойынша толық сақтауға және жетілдіруге бағытталған ауқымды стратегия, филиалдық инфрақұрылымы дамыған «сатылас біріктірілген» банктік құрылымды жасау процесі. Бұл қазіргі заманғы ақпараттық-коммуникативтік технологияларды ескере отырып Қазақстан Халық Банкінің басты міндеттерін – зейнетақы, жалақы төлеу, салықтық, коммуналдық және басқа да төлемдерді қабылдау, шағын және орта кәсіпорындар мен мемлекеттік мекемелерге есеп айырысу-кассалық қызмет көрсету міндеттерін шешуге бағдар жасау процесі. «Brand Finance» компаниясы сарапшыларының «The Banker» журналымен бірлесе отырып берген бағасына сәйкес Халық банкінің брендтік рейтингі өткен жылмен салыстырғанда бірден 80 тармаққа жоғары көтеріліп, 335-орыннан 255 орынға шығып отыр және қазақстандық екінші деңгейлі банктер (ЕКБ) арасындағы жетекші орнын сақтап қалды. Айта кету керек, ақшалай түрде алғанда Қазақстан Халық Банкі брендінің құны 44 млн. АҚШ долларына өсіп, 339 млн. АҚШ долларын құрады.  Рейтингке қазақстандық банктердің екеуі ғана қатыстырылды, ал ТМД елдері бойынша алғанда тек қазақстандық және ресейлік банктердің брендіне баға берілді. ТМД елдері банктерінің арасында Қазақстан Халық Банкі 4-ші орынды иемденді.

Жалпы рейтинг қорытындысы  бойынша үздік банктердің бестігін британдық HSBC-банк бастайды ($27,597 млрд.),  одан әрі американдық Wells Fargo ($23,2 млрд.) және Bank of America ($22,9 млрд.), испаниялық Santander ($19,9 млрд.) және американдық Chase ($18,9 млрд.) орналасқан.  «Brand Finance» сарапшылары  брендті бағалау кезінде егер бренд үшінші бір тарапқа тиесілі  болған жағдайда, брендтік марка иесінің  оны пайдаланғаны үшін төлеуге тиіс болатын қаржылай төлемдерін негізге  алды. Консалтингтік компанияның  талдаушылары сонымен қатар қаржылық есептемеге, Bloomberg мәліметтеріне назар  аударады және өздерінің зерттеу  нәтижелерін басшылыққа алады.

1.2 Қазақстан «Халық Банкі» АҚның ақша аударымдары мен карточкалық қызметі

Халық банкі отандық төлем  карточкалары рыногында көш басшысы  болып табылады. Банк шығарған карточкалар  саны 2,8 млн дананы құрайды. Биыл Халық  банкінің банкоматтары арқылы көрсетілетін қызмет түрлері айтарлықтай ұлғайтылды:

- Қазақстанда China Union Pay карточкаларының  кез-келген түрін ұстаушылар (дүние  жүзінде 1 млрд данадан астам  CUP карточкасы шығарылды) Халық  банкінің банкоматтары арқылы  қолма-қол ақша алу және өз  карточкасы бойынша балансын  біле алады; 

- Халық банкінің карточкаларын  ұстаушылар ұялы байланысқа төлем  жүргізу (республикадағы барлық  мобильдік операторлар) және коммуналдық  қызметтерге төлем жасаудан басқа  Қазақтелеком қарапайым телефон  байланысы бойынша Банктің республикадағы  кез-келген Халық банкінің банкоматы  арқылы төлем жүргізуге болады;

- Тұрғын үй құрылысы  жинақ банкінің клиенттері Халық  банкінің карточкалары арқылы  салымдар ашып, несиелерін өтей  алады; 

- Тікелей карточкада  ашылатын «карточкалық депозит»  жинақтаушы салымы ашылды;

- Халық банкінің карточкаларын  ұстаушылар Халық банкінің жинақтаушы  зейнетақы қорындағы зейнетақы  шотынан жылдық және ағымдағы  үзінділер ала алады.

Қазақстан Халық банкі  сіздерге MoneyGram және "Жедел аударымдар" жүйелерін пайдалану арқылы, шот  ашпай-ақ, барынша оңай рәсіммен ақша аудару қызметін ұсынады.  Қазақстан  аумағынан тыс жерге қысқа  мерзімде ақша аудару немесе шет елден  ақша аудару қажеттілігі туған жағдайда сіз халықаралық ақша аудару жүйесін  пайдалануыңызға болады.  MoneyGram:

- ақша аудару операциясын  жедел және сенімді түрде жүзеге  асыратын бұл жетекші халықаралық  компанияның дүние жүзінің 138 елінде орналасқан 35 000 бөлімшесі  бар; 

- ақша аударылғаннан  кейін 15 минуттан кейін қолыңызға тиетініне кепілдік беріледі

Экспресс аударымдар.

 Бұл қызмет Қазақстан  аумағында жеке тұлғалар арасында  ақша жөнелтуді және қабылдауды  оңайлатылған рәсіммен, шот ашпай-ақ  жүргізуді қарастырады.

 Экспресс аударымдар  жүйесі бойынша теңгемен ақша  жөнелту немесе ақша алу Қазақстанның  барлық қалаларында дерлік орналасқан 102 филиал мен есеп айырысу-касса  орталығында мүмкін болады.

 Экспресс аударымдар  жүйесінің негізгі басымдықтары:

- ақшаны жөнелту немесе  алу рәсімі өте қарапайым (ақша  жөнелтушінің жеке куәлігі мен  СТН-і болу қажет, ал ақша  алушының қолында жеке куәлігі  болса жеткілікті);

- ақша қаражатының толық  сақталуына кепілдік беріледі ;

- жөнелтілген ақшаны  кейін қайтарып алуға мүмкіндік  беріледі;

- операция өте жоғары  жылдамдықпен жүргізіледі (5-10 минутта);

- Қазақстан Республикасы  аумағы бойынша барынша төмен  тарифтер 

- ақша қаражатын шектелмейтін сомада әрі оның пайда болу негізін растайтын құжатсыз аудару мүмкіндігі;

- ақшаны өз атыңызға  да аударуыңызға болады, яғни ақша жөнелтуші және ақша алушы бір адам болуы мүмкін (мәселен, Қазақстан аумағы бойынша теңгемен қолма-қол түрде мол ақша тасымалдау қажеттігі туындаса);

- аударым сомасы шектелмейді.

 Жедел аударымдар.

- бұл қызмет түрі Банк  филиалдары арқылы «Жедел есеп айырысулар» жүйесі бойынша ақша аударуды қарастырады.Жедел төлемдер мен жеке тұлғалардың жедел ақша аударымы жүйесінде Қазақстан аумағы бойынша жұмыс істейтін Халық Банкінің 590 филиалы мен есеп айырысу-касса орталығы айналысады. Жөнелтілген ақшаны сіз жедел аударым ресімделгеннен кейін 1-2 банктік күннің ішінде алуыңызға болады.

 Жедел есеп айырысудың артықшылықтары:

- Қазақстан аумағы бойынша кеңінен таралған;

- ақшаны жеке тұлғаның атына да, заңды тұлғаның атына да аудару мүмкіндігі;

- аударым операциясы үшін ең төмен комиссиялық ұсталады;

- аударылатын ақша сомасына шектеу қойылмайды.

 «Жедел есеп айырысулар» жүйесі бойынша іске асырылатын төлемдер мен аударымдар түрі:

- жинақ шотын пайдалана отырып немесе шот ашпай-ақ, қолма-қол ақшамен жеке тұлғалар арасында ақша аудару;

- жинақ шотын пайдалана отырып немесе шот ашпай-ақ, қолма-қол ақшамен жеке тұлғалардың заңды тұлғалар пайдасына ақша аударуы;

- ақша алушының карточкалық  шотын немесе интернет-шотын толықтыру үшін жеке тұлғалардың жинақ шотты пайдалану арқылы немесе шот ашпастан, қолма-қол ақшамен аударым жасауы.

 «Жедел есеп айырысулар» жүйесі бойынша ақша аудару ұлттық валюта - теңгемен жүргізіледі.

 Жеке тұлғалар өз шоттарын толықтыру үшін ақша аударуды шетел валютасымен де жүргізе алады.

 Комиссиялық сыйақы  ставкасы Банктегі тарифтерге сәйкес белгіленеді.

MoneyGram жүйесі бойынша қосымша ақпаратты және ақша аударатын пункттер туралы мәліметті Халық банкінің облыстық филиалдарынан алуға болады.

Карточкалық қызметі

 Банк шығарған алғашқы  жергілікті карточка.Шетелге саяхатқа шығуды жоспарламайтын жалпы көпшілікке арналған. Altyn карточкасы бойынша тек Қазақстан Республикасы аумағында қызмет көрсетіледі.

 • Бюджеттік карточка

 • Visa Gold

 • Visa Electron Instant HalykCard

 • MasterCard Gold

 • Maestro-ISIC студенттер карточкасы

 • Зейнеткер карточкасы

 • Visa Platinum

Халық банкі Қазақстанда  тұңғыш рет VISA Infinite жаңа өнімін шығаруда. Карточка ұстаушыларға келесі эксклюзивтік қызмет түрлері көрсетіледі: сатып  алынған затты қорғау және кеңейтілген  кепілдік; саяхатшыларға арналған толық  мәлімет; дүние жүзі бойынша жұмыс  істейтін жедел көмек жүйесі; Банктен  дербес қолдау қызметі; консьерж қызметі (саяхаттарды ұйымдастырудан пәтерге  жөндеу жұмыстарын жасауға дейінгі  қызмет түрлерін көрсетеді); 1 млн АҚШ  долларына дейін сапар барысында сақтандыру

2 «ҚАЗАҚСТАН ХАЛЫҚ БАНКІ» СЫРТҚЫ ОРТАСЫ МЕН ҚАРЖЫЛЫҚ ЖАҒДАЙЫН ТАЛДАУ

2.1 Қазақстан Халық банкінің сыртқы ортасын талдау

         «Қазақстан Халық Банктің» акционерлік қоғамы екінші деңгейлі тез дамып келе жатқан қазақстандық банкілердің бірі болып табылады. Егер «Қазақстан Халық Банк» АҚ 2010 жылғы қаржылық көрсеткіштеріне көз тастасақ, есеп беру жылы банктік қызмет көрсету және ұсынылған банктік өнімдер нарығына ену жылы болды. Банктің негізгі клиенттері ірі өндірістік компаниялар, шағын және орта бизнес субъектілері, жеке тұлғалар және т.б. Халық Банктің негізгі қызметтері: несие беру, заңды және жеке тұлғалардың салымдарын қабылдау, бағалы қағаздармен операциялар жасау, шетел валютасымен операциялар, аударым операциялары, ақша қаражаттарымен операциялар, төлем карточкаларымен операциялар және өзге де банктік қызметтер.

Қаржылық қызметінің нәтижелері

                                         2,097,9

01.01.2009    01.01.2010 01.01.2011

Активтердің динамикасы , млрд,тенге

Таза табыс 

Банктің таза табысы 128.1% до 36,2

млрд. тенгеден  15,9 млрд. тенгеге   2009 жыл бойынша өсуі  негізінен  16.4%ға пайыздық шығыстардың төмендеуі, құнсыздануға деген резервтің 42.0%ға қысқартылуымен сонымен қатар транзакционндық банкинг бойынша комиссия мен қызмет бойынша табыстың 6.4%өсуі есебінен болды. Таза табыстың өсуі пайыздық табыстың  8.0% ға төмендеуімен,  шетел валютамен операциялар бойынша таза табыстың   35.4% ға және активтерді  басқару мен зейнетақы қорынан табыстың   37.5% қысқартылуымен  , Операциондық шығыстардың  8,5 пайызға ұлғаюмен ,  жартылай тойтарылды.

Пайыздық табыс 

2009 жылы 194,0 млрд тенгеден 2010 жылы 8,0%ға 178,4 млрд тенгеге қысқартылды.Төмендеуі  негізінен орташа клиенттің займы  пайыздық ставкасының төмендетуден 0,5 пайыздық тармақтарға, және  олардың  активтердегі еншілері  бойынша 4.1 пайыздық тармақтарға  соныме н қатар өтімділік активтердің  2010 жылы 14,6% ға 2009 жылмен салыстырғанда  өсуі есебінен болды.

Пайыздық шығыстар

Пайыздық шығыстардың  2009 жылғы 103,3млрд тенгеден,  2010жылы 16,4% 86,4 млрд. тенгеге қысқартылуы ,пайыздық міндеттемелер бойынша  орташа пайыздық ставканың жылдық  2010 жылды 4,9%ға 2009 жылдың 6,1%жылдық пайыздан гөрі  төмендеуі  нәтижесінде болды.Пайыздық шығыстардың  төмендеуі 2010 жылы  2009 жылға қарағанда  кленттердің орташа қалдық қаражаттарының 17,7%ға ұлғаюымен ұсталды.Пайыздық міндеттемелер  бойынша Орташа пайыз ставкасының  төмендеуі клиенттердің қаражаттарының орташа пайыздық ставкаларынын 2010жылы жылдық  4,4%ға 2009 жылы жылдық  5,7 дан  қарағанда төмендеуінен, несие ұйымдарынын  қаражатарына орташа пайыздық  ставкасының 2010жылы 3,1%ға  2009жылдың 4,2%нан төмендеуі ,шығарылған қарыздық құнды қағаздар бойынша  2010 жылы 8,5 % ға жылдық 2009 жылдық 9,3% дан  төмендеуі  есебінен болды.

Құнсыздану үшін құрылған резервтер

Құнсыздану үшін резервтер 42,0% дан 48,4 млрд тенгеге 83,5 млрд тенгеден 2009 жылғы төмендеді,  бұл 2009 жылдын ортасынан жалғасқан  ссудалық портфелдің  сапасының  тұрақтандыруын көрсетеді

Салық салу. Жеке табыс салығы бойынша шығыстар 2010 жылы 2009 жылмен салыстырғанда  2,7 есе 8,7млрд тенге ге дейін ұлғайды, салық салынуға дейінгі табыстың 2,3 есе 45,0 млрд дейін өсуімен, сонымен қатар шегерілген салық бойынша табыстың өсуі,салық салудың ставкаларының өзгеруі нәтижесінде қабылданған, 295 млн тенгеден 2009 жылға қарағанда 2010 1,8 млрд тенгеге өсуі нәтижесінде болды.

Азшылықтың еншілігіне тиесілі  Таза табыс

азшылықтың еншілігіне тиесілі  Таза табыс 2009 жылғы166млн тенгеден 2010 жылы 273 млн тенгеге Зейнетақы  қорының қызметі есебінен ұлғайды.

Банк Қазақстан Республикасының  Ұлттық банкі екінші деңгейдегі банктер  үшін бекіткен пруденциалдық нормативтерді  орындайды.

- сыйақы алумен байланысты  кірістер 

- басқа кірістер 

- дилингтік операциялар  бойынша кірістер 

- комиссиялық кірістер

Қаржы жағдайы  2010 жылдың 31 желтоқсанына

Активтер

Активтердің 3,7%ға 2010 жылы ұлғайюы  негізі жабылғанға дейін ұсталған  инвестициялардың 10,1 есе өсуінен, сату үшін меншігінде бар инвестициялық  құнды қағаздардың 40,5 %ға өсуінен  және сақтандыру активтердің 87,5 ға өсуі есебінен болды.Активтердің өсуі ақшалай  қаражаттардың 18,3%ға қысқартылуымен, клиент заемдарының 3,9%ға және несие мекемелеріндегі  қаражаттардың 64,1% ға қысқартылуымен жартылай ұсталды(сдерживался).

Ликвидті (өтілімділік) активтер

Ликвидті активтер 14,6%дан 767,9 млрд тенгеге 669,8 млрд тенгеден 2009 жылдың аяғына қарағанда   негізінен  ҚҰБ нот мен Қазақстаның Қаржы  Министірлігінің қазынашылық векселдерін  сонымен қатар Қазақстан даму банкінің облигацияларын сатып алу  есебінен ұлғайды.

Клиенттерге займдар

 Нетто клиентері бойынша  займдар 2010 жыл ағымында 3,9%ға  қысқартылды, ал құнсыздану резервіне  деген  аударымдарға дейінгі  клиентердің займы 2010 жылы 0,2% ұлғайды.Брутто  клиентеріне займдардың ұлғаюы  корпоративті клиентерге заимдарды  2010 жылы 4,2% пайызға өсуі есебінен  болды.Сонымен қатар 2010 жылдың 3 және 4 кварталында орта бизнес пен   бөлшек тұтыну заимдары ұлғайды. 

Клиенттер қаражаттары

Заңды тұлғалардың қаражаттары 5,8%ға 924,9 млрд тенгеге2009 жылғы  874,0 млрд тенгеден қарағанда ұлғайды.Заңды  тұлғалардың жедел депозиттері 4,5 %ға төмендеді 2009 жылдың аяғына қарағанда, негізінен «Самрұқ Қазына» мерзімінен бұрын 60 млрд тенге мөлшерінде 3 жылдық  үкіметтік депозиттің 18 шілде 2010 жылы қайтарылуы есебінен болды. Банкке ең үлкен жеке тұлғалардың  қаражаттары  бойынша нарық бөлігі тиесілі(21,6%),және бөлшек ағымдағы шоттар(34,7%)  жәнезаңды  тұлғалардың қаражаттары бойынша  көлемі жағынан екінші нарық бөлігі  тиесілі(22,5%) 2010 жылы Қазақстан банктері арасында.

Несие мекемелерінің қаражаттары

Несие мекемелерінің қаражаттары 2009 жылға қарағанда 58,7% төмендеді  негізінен корреспонденттік шоттардағы қалдықтардың төмендеуі есебінен және қазақстандық банктер мен мемлекеттік  банктердің салымдары мен заимдарының  төмендеуі есебінен, АҚ «Кәсіпкерлікті дамыту қоры» «Даму» мерзімінен бұрын  заимді 11,7 млрд тенге мөлшерінде 2010 қарашада өтеу нәтижесінде төмендеді.

Қарыздық құнды қағаздарды шығару

Құнды қағаздарды шығару 4,4% ға 2009 жылдың аяғымен  салыстырғанда  төмендеді, негізінен жергілікті субординирленген облигациялардың  номиналды сомасы 5 млрд тенге 2010 жылдын шілдесінде жабылғаны  есебінен. 28 ақпан айында 2010 жылдың Банк 500 млн

 Доллар США сомасына  еурооблигацияны шығарды және  салды айналым уақыты 10 жыл, купон  7,25% жылдық, 98,263% бағасына,және инвесторға  табысы 7,5%жылдық .

            218,0   317,9

          2009        2010     2011

Меншікті капитал

Капитал 2009 жылдың аяғына қарағанда 13,1 % ға өсті, негізінен 2010 жылы алған  таза табыстын есебінен.

Меншікті капитал динамикасы, млрд. тенге

2.2 «Қазақстан Халық Банкі» Акционерлік қоғамының  қаржылық жағдайын талдау

Ал енді банктің қаржылық жағдайына келетін болсақ, қаржылық жағдай арқылы банктің қалыпты шаруашылық қызметін жүзеге асыру және ақша есебін дер кезінде жүргізу үшін қажетті  ақша қаражатымен қамтамасыз етілуі немесе етілмеуі болып табылады. 

Банк балансы – банк қаражаты көздерінің қорытындыланған  ақшалай көрінісі (пассив) және осы  қаражаты оның күн (ай, жыл) сайынғы  операцияларын орналастыру (актив) болып табылатын талдамалы есеп тізілімі. Банк балансы күн сайын  және есепті күндерге арнап жасалады.

Яғни, төмендегі кестеде  банктің белгілі бір күнгі  активтері, пассивтері

және таза құны туралы жиынтық  есебі көрсетілген.

2 Кесте – «Қазақстан  Халық Банкі» АҚ-ның бухгалтерлік  баланстағы көрсеткіштердің өзгерістері

                                                                                             (мың теңгемен)