Беймата және беймата жаймалары, оның түрлері, тігін өндірісінде қолданылуы

             Қазақстан Республикасының Білім  және Ғылым Министрлігі

 

 

 

 

 

 

                                                                                                       Кафедра: 

 

 

 

 

 

 

Курстық жұмыс

 

Тақырыбы: Беймата және беймата жаймалары, оның түрлері, тігін өндірісінде қолданылуы.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

                                                                       Орындаған:

                                                                              Тобы:

                                                                     Тексерген:.

 

 

 

 

                                          Алматы 2009

1. Беймата материалдарының классификациясы.

 

Аяқ киім өндірісінде үлкен қызығушылық  тоқыма өнімдерінің жаңа түрі-беймата  материалдарына түседі.

Бұл материалдардың технологиясына: желімдік ,иіру, инетесімдік  және киіз өндірісі жатады. Беймата  материалдарының өндірісі үш негізгі  стадияға бөлінеді:

1. Талшық  қоспаларынан талшықтық жайғақ  қалыптастыру;

2. Талшықтарды  жалғау, байланыстыру;

          3. Бейматаны өңдеу және бояу.

 

1.2.Беймата материалдарын өндіру негізі.

Желімдеу әдісі.

Желімдеу  әдісінде мақта талшықтарының беймата  материалдарын қопсыту және түту-тазалау  агрегатында тазалау болып саналады. Бұл иіру кезіндегі сияқты. Орам тәрізді жайғақ кардты тарау машинасына түседі, кішкене өзгерген түрінде.  Бұл машинаның негізгі ерекшклігі таралған талшықтар барабанның торлы-конденсорға  түседі. Екі желдеткіштің көмегімен  ауа жіберіліп, талшықтар ілініседі  және жеткілікті дәрежеде берік талшық пайда болады.

Кейін талшықтық  жайғақ өңдеу ваннасына түседі, мұнда  желімдік сұйықтықпен сіңдіріледі, мысалы: синтетикалық латекспен (СКС-30, ДВХБ-70, Л4, Л7 және т.б). Кептіруден өткеннен соң, барабанды кептіруге түсіп, материал кебіледі. Осымен желімдеу процесі  аяқталады.

В-1007 материалы  талшықтар қоспасы негізінде 

                штапельді вискоздық талшық.....................40

                мақта..............................................................35

                жартылай жүндік қалдық.............................25

латекспен желімдеу жолымен СКС-30 (вулканизаторлармен) дайындалады.

Беймата материалдарының талшықтық құрамы әр түрлі ұзындықтағы қалдықтардың қоспасынан тұрады. Желімдеу вулканизациялануы  бұл материалға механикалық тұрақтылық береді. Кептіру 70-80˚С температурада  өтеді,ал вулканизация 15-20 мин 130-140˚С–де  өтеді. Агрегаттың жылдамдығы 3 м/мин.

Үздіксіз  және үзілісті байланыстар талшықтарды  желімдеу кезінде қолданылады. Үздіксіз байланысты ваннада мақта толығымен  батырылады, нәтижесінде комплексті материал алынады, берік және тығыз  құрылысымен ерекшеленеді. Бұл өте  бағалы болады.

Желімделген беймата материалдарын пигменттік бояу әдісімен бояйды, беріктігін жоғарлату  үшін аппреттейді, бетіне әрлеу үшін өрнектер салады. Беймата материалдарының  ассортиментін кеңейту және сыртқы түрін жақсарту тұрақты өрнектер салу болып табылады. Бұл үшін материалға аппреттегіш қосылады және өрнектеуші каландрде өрнектеу өтеді. Ол 180-200˚С температурадағы білікте, 10-12 м/мин  жылдамдықта болады. Есте сақтайтын  жайт, өрнектеу процесінде бейматалар беріктігін жоғалтады ( 25% дейін). Бұл  әдістерден басқа беймата материалдары термопластикалық таршықтар көмегімен  жабыстырылады. Бұл үшін термотұрақты талшық массасына ( мақта, штапелді, вискозды талшық немесе басқа ) кейбір термопластикалық талшықтар көлемін қосады. Бұл мақсатта: виньон, хлорлы, ацетатты талшықарды қолданады. ( өту температурасы және термопластикалық жағдайы 77,60-80 және 176˚C).

Термопластикалық  талшықтарды қолдануда бейім  материалдарын дайындау жолы қысқарады. Мақта кардты тарау машиналарынан  кейін ыстық барабанға түседі, онда термопластикалық талшықтар жұмсарып,мақтадағы талшықтардың массасын берік байланыстырады. Сонымен қатар талшықтарды желімдеу перфорленген, жеңіл еритін пленка болады ( материалдар, хеморал, верал, нетекс ).

  1-cурет. Беймата материалдарын дайындаудағы желімді әдістің сұлбасы:

1-жайғақ ; 2, 3-транспортерлі таспалар ; 4-сіңдіру  ваннасы ; 5-транспорттаушы біліктер ; 6-қысу біліктері ; 7-транспортерларды  жууға арналған құрылғы ; 8-қақпақ.

 

 

 

 

         1.3. Беймата материалдарын дайындаудың тоқып-тігу әдісі.

Беймата материалдары тоқып-тігу әдісімен жасалады, яғни талшықты жайғақ жіп немесе иірімжіппен  біріктіріледі. Мұндай материалдар  тарақты-тоқу агрегатында ( АЧВ-1 [16] )дайындалады. Ол 2-ші суретте көрсетілген. Бұл  агрегат ЧМ-450-2 тарау машинасынан, ПП-1 тарау  қалыптастырғыштан және ВП-180 тоқып - тігу машинасынан тұрады. Желімдеу әдісіндегідей барабанды  конденсорда талшықты жайғақ қалыптасады  да, одан кейін тарау қалыптастырғышқа келіп түседі.

Тоқып-тігу әдісінде бүтіндей мата өңдеу 75-80%-иірімдік процессі жүреді. Өндірістің толық  еңбек сиымдылығы 1000 м техникалық жаймамен салыстырғанда беймата материалдарының өндіру әдісі 4 есе аз болады, қарапайым мата өндірісіне қарағанда. Осымен қатар басты үнемдеу өндіріске дайындықтың тез қысқаруымен жүзеге асады. Техникалық жайма дайындағанда еңбек сиымдылығының үнемділігі 2 есе көп болады.

Мұндай  материалдар жеңіл боялуы арнайы өңдеуден өткен соң су жұқпайтын  және отқа төзімді қасиетке ие болады. Бұл группадағы материалдар қолғапқа арналған бойка ретінде қолданылады, ол мақта қоспасынан визкозды және капрон қоспаларынан дайындалады.

Жылытылған  мектептік аяқ киім іштігі мақта  маталық иірімжіптен жасалады.

  2-сурет. Беймата материалдарын тоқып тігу әдісімен АЧВ-1 құрылғысының сұлбасы:

1-тарау машинасы ; 2-жайғақ қабылдап алушы жоғарғы  транспортер ; 3, 4, 5-жайғақты қыртыстаушы  транспортерлар ; 6-нығыздаушы құрылғы  ; 7, 9-аралық транспортерлар ; 10-тоқып  тігу машинасының инелі бөлігі ; 11-сол машинаның тарақшасы ; 12- жайғақты тігу үшін арналған  жіптер ; 13-беймата материалы ; 14, 15-жіп беру механизмі.

 

 

 

 

 

 

         1.4. Беймата материалдарын дайындаудың инетесімді әдісі.

Бұл әдіс әр түрлі тұрмыстық және техникалық салаларға арналған бейматалық материал алуға мүмкіндік береді. Ол кейбір химиялық талшықтарының түрлерінің ( лавсан, хлорин және т.б )қасиеттеріне негізделген. Ол созуға бейім және термоөңдеу, талшықтың массасының отыруына, өзара  шатасып бірігуіне әкеледі. Инетесімді беймата материалдарды өңдеу  процесі үш этаптан тұрады [ 16, 20, 21 ]

1) Талшық  тарау және жайғақ қалыптастыру;

2) Инетесу  жолымен талшықтардың бірігуі;

3) Талшықты  жартылай фабрикаттың тармиялық  өңдеу әдісі.

Бұл процес 3-суретте бейнеленген. Талшықты масса  тарауға түседі, кейін жайғақ түрінде  ине тесуден өтеді. Инелер өзінің бет жағында кертулерден ( насечка ) тұрады. Олар негізінен бұрышқа  бағытталады, ол кертулердің көмегімен  талшықты жоғары-төмен қозғалғанда  ұстап алып отырады. Бұл жайғақтағы талшықтардың барлық массасы ілініп отыруына әкеледі. Осының нәтижесінде  жайғақтағы талшық массасы сол талшықтармен тігіліп отырады.                                                                                 

 

Кейінгі жартылай фабрикатты термиялық өңдеу нәтижесінде  талшықтардың отыруы байқалады, сонымен  бірге талшықтың ұзындығының  қысқаруы болады, яғни материал тығыздалып және берік болады.

Инетесімде  беймата материалдардың талшықтарының  байланысу дәрежесіпроцестің параметрлеріне байланысты : 1см -тағы тігістердің саны инетесімнің тереңдігі 19.7-29.7 мм, материал жұқалығы 21.6-5.8 мм. Термоөңдеудің температурасы қолданыстағы талшықтың түріне және материалдың қасиетіне байланысты. Әдетте термоөңдеу сулы ваннада 100˚С температурада өтеді. Сонымен бірге лавсан,мысал 50-75% кішірейтеді ұзындығы бойынша.

Инетесімдік беймата материалдарының қасиеті  оған каркас енгізуден аздап жақсарады. Каркас материалдың төмен жағына  немесе қабаттардың арасына орналасуы  мүмкін. Инетесу процесінде каркас зақымданбайды.

Инетесімдік әдісте беймата материалдарын дайындау боялған талшықтармен жұмыс істегенде  болады. Бұл процесті жеңілдетіп,екі  қабатты әр түрлі түстегі материалдар  алуға себеп болады.Бұл процесті жеңілдетіп, екі қабатты әртүрлі  түстегі материалдар алуға болады.

3-сурет. Беймата материалдарын  инетесімді әдіспен алудың сұлбасы.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

   1.5. Беймата материалдарын дайындаудың киіз алу әдісі.

          Киіз әртүрлі жүннің түрлерінен жасалады, кейде талшыққа мақта

талшықтары, жасанды және синтетикалық талшықтар, мысалы : вискоза және капрон қосылады. Капронды қосу киіздің үйкеліске  төзімділікке қарсылығын жоғарылатады. Қойдың жұмсақ жүні ( қысқа ұзындықтағы ), жуан және жартылай жуан зауыттық жүндер қолданылады.

         I-кесте. Киізді дайындауға арналған қоспалар, %

Қоспа компаненті	ұлтандық киіз	туфлилік киіз
Жүн (жуан) Жұқа меранос жүні Зауыттық жүні Жүн өндірісіндегі жүн  қалдықтары Өзіндік өндірістегі қалдықтар Вискозды штапельді талшық	42 - 8 23   15   2	- 50 - 25   10   15

 

    Дайындалған жүн түтуге барады, одан қоспа дайындалады. Тарау машинада жайғақта бірнеше қабат пайда болады.

    Киіздену үшін негізгі құрал плиталық машина болып табылады. Мақта негізі екі жағынан жайма қоспасымен жабылады және төменгі плитаға түседі. Осыдан мақта негізіне бу жіберіледі. Жеткілікті жылудан кейін машинаның жоғарғы плитасына жіберіледі, осы плитада құбылмалы қозғалыста болады.

Киіздер құбылысына қарай каркасты және каркассыз  болады. Каркасты талшықтың масса  қабатында сирек маталы каркас болады. Каркастық киіздер үлкен беріктігімен ерекшеленеді. Сыртқы түрі бойынша  оларды техникалық шұға маталарынан  ажырату қиын болады.

Киіз  өгдірілуде кептіріледі, шлифталады, престеледі, онда материалдың жеткілікті тығыздығына  жетеді.

Фабрикада киіз аяқ киім жасау үшін қолданылады, ұзындығы 150см-ден аз емес, жіңішкелігі 110-120 см және деталь түрінде болуы керек.

                                               

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

                     2. Беймата текстиль материалдарының құрылысы.

Беймата текстиль материалдарының құрылысы мен құрамы әртүрлі көрсеткіштермен  мінезделеді. Қазіргі уақытқа дейін  әлі осы материалдарды жеткілікті түсіндіретін материалдар жасалып  шығарылады.

Материалдарды сынаққа дайындау кезіндегі желімдеуші заттардың гигроскопия қасиеті  аз екенін есте сақтау керек, бұл олардың  тепе-теңдік жағдайын кешіктіреді.

Желімдеуші  беймата материалдарын дайындау кезінде оларды ауа ылғалдылығы 65 5% және температура 20 5% болуын қадағалау керек. Материалдардың ылғалдылық тепе-теңдігі талшықтың табиғаты мен желімдеуге байланысты.

Беймата материалдарының қалыңдығы 1м салмағымен мінезделеді, ал қалыңдық өлшеуішімен өлшегенде материалдардың жұмсақтығы және қопсытылуы белгілі бір дәрежеде кедергі келтіреді. Ал шұғаларға басқа әдіс қолданылады. Көлемді салмақ г*с/см -қа.

Материалдардың  құрылысын мінездеу үшін технологиялық  процестердің дайындалуының бірнеше  параметрлерін көрсетеді. 55 мм-гі шалу саны ( тоқу тігу үшін ), 1см -тағы шаншу саны және шаншу тереңдігі ( инетесімді ). Тоқу тігуге арналған беймата матнриалдарда өрімнің түрі көрсетілген.

Механикалық құрылымға беріктік, тігінен және көлденең бағыттағы созылуының шұғадағы беріктік шекарасы кг*с/см -мен анықталады. Жууға қарсы тұруы ТИ-1 құралында анықталады. Жылытылған мектеп аяқ-киімдерінде беймата байка қолданылады. Ол мақтадан мақтаны иіру арқылы тігу жолымен дайындалады. II-кестеде байкамен салыстырғандағы астарлардың көрсеткіштері жазылған.

Беймата байкаларының жоғары құрылымы көрсетілген. Беймата материалдары өте үлкен  созылымдылығымен ерекшеленеді, яғни форматұрақтылығымен.

II-кесте.  Тоқыма астар аяқ киім материалдарының  салыстырмалы құрылымы.

Көрсеткіштері	Беймата байка	Байка арт.519
Салмақ 1м ,г................. 50мм-гі шалу саны, бағыты: Тігінен............................ Көлденеңінен................ Беріктік,кгс,бағыты: Тігінен........................... Көлденеңінен................ Үзілу кезіндегі ұзару,%бағыты: Тігінен........................... Көлденеңінен............... Үйкеліске тұрақтылығы,цикл саны...............................	320                       40                   21                     65                   32                       45                   53                     6679	428                        -                    -       47-ден төмен емес           »        »27                      23                  26                     3900

 

Жасанды былғары жасау үшін, тігілген беймата  негізін қолданады.  Ол АЧВ-1 агрегатынан  алынған. Бұл мақта талшығы, капрон жіптерімен тігілген N34 трико өрімімен өндіріледі. Негіздің екі түрі шығарылады, үлкен немесе кіші 1м салмақтағы.

Бірақ таңғаларлық  жағдай бір қарағанда 2 негізбен тігілген 1 негізбен тігілгендегі көрсеткіштерге ұқсас. Бұл негізде талшық созу кезіндегі  үзілуге жұмыс істемейді, ал негізінен  капрон торлары жұмыс істейді. Егер тігілген негіздің құрылымын жақсарту керек болса, онда мақта талшықтарын  мерсерлеу керек. Сонда берік, қатты  созылатын трикотажға ұқсас материал шығады.

Желімделген беймата материалдары жыртуға жеткіліксіз  төзімділігімен ерекшеленеді, сондықтан  үстіге және былғарының астарына қолданылмайды. Бірақ қатты детальдарға қолдануға  болады. Бұл байланысқа іштік материал атр. B=1007 қызықтырады. Осы материалдардың көрсеткіштері кең қолданылған  материалдармен салыстырмалы түрде III-кестеде  көрсетілген.

Іштік беймата  материалдарының беріктігі әлі  жоғары емес, бірақ былғарыдан жасалған бұйымдарды қолдануға мүмкіндігі бар. Инетесімді беймата материалдары жасанды  былғары негізі ретінде қолданылады. Мұндай материалдардың қасиеті оған каркас немесе штапельді-вискозды талшық енгізу арқылы болады.

Беймата материалдарының қасиетіне өңдеу  үлкен әсер етеді. Мысалы, мерсеризация 10-20% үзуге беріктігін арттырады, беймата  материалдарының қалдық деформациясын  төмендетеді және иілгіштігін жақсартады.

Аяқ киім өндірісінде қолданылатын киіздер  орташа беріктікте болады, қозғалмалы, иіліске жақсы түседі. Киіздердің ерекше айырмашылығына, олардың жоғары пластикалық қасиетке ие болуы және жеңіл формасын өзгертуі жатады. Бұл  аяқ киімдерге қолданылады:өкшелерге, табандарға және басқа детальдарға. Аяқ киім өте ыңғалы болуы керек.

Беймата материалдарынан дайындалған бұйымдар үлкен қолдық дефрмация алады. Нәтижесінде  детальдың ең алғашқы формасы  тез өзгереді.

III-кесте.  Аяқ киімнің аралық детальдары  үшін қолданылатын текстиль материалдарының  салыстырмалы көрсеткіші.

Көреткіштері	Беймата астарлыматериал арт.В-1007	Кендірлі бөз арт.1112	Кендірлі қағазды кордон.арт.797
Ені,см.................... Жуандығы,мм...... Салмағы,г............. Төзімділігі,кгс...... Бағыттары: Тігінен.................. Көлденеңінен...... Үзілу ұзаруы,% Бағыттары: Тігінен.................. Көлденеңінен.......	120            0,56           106,2                          19,2             6,2                12,6            35,6	69 1,5           _       142 7               35           34                _            _	102 1,5         240 10                   35             36                  _              _

 

Кеңістік  созу және өзгеру салдарынан беймата  материалдарының құрылысы мен қасиетін өзгерту үлкен мәнге ие.                                                                                                                                                                           

           4-сурет. Бірретті және көпретті кеңістіктегі текстиль материалдарының созылуын анықтайтын ERDT құралының сұлбасы:

1-цилиндр  ; 2-төменгі сақина ; 3-қысу сақинасы ; 4-резиналық мембрана ; 5-сыналатын  үлгі ; 6-қысып тұрған ауаны анықтағыш  ; 7-МП микроқайтақосқыштың штативі  ; 8 және 9-реттегіш клапандары ; КМ-контактілі  монометр

 

 

Шеңбер  формасы беймата материалдарының  сынақтық үлгісі эластикалық резиналық  мембрана құралына бекітілген ( 4-сурет ). Осы жерде екіосьтік “кеңістік” созылу өтеді, себебі резиналық мембрана мен материал арасында араласу және үйкеліс болмайды. Тоқылу-берік мембрана қысым әсерінен берік сыналатын  материалға тиіп тұрады. Сынау процесінде жақындау нүктесі өзгермейді. Суреттелген  жұмыста бесінші циклдан кейінгі  деформация өлшенген, жұмыс қысымы 0,9 кг*с/ см ( 0,9·9,81·10 н/м ).

Үлкен деформация жасайтын беймата материалдары белгіленген:егер зерттелген материалдарда деформация қадағаланса 3,0-6,1% тігінен, көлденең бағытта, өруге, тоқу-тігу беймата материалдары сәйкесінше 12,6-15,8% және 16-22%.

Бұл сынақтар тұрақты тоқу-тігу материалдары трико-сукно, трико-трико өрімдері кезінде алынатынын көрсетті. Бірақ маталармен салыстырғандағы  олардың көп ретті әсерлерге  тұрақтылығы көбнесе төмен болады.

  

 

 

 

 

 

 

                                                                                                                                   5-сурет. Тоқып-тігілетін беймата материалдарын байлаудың сұлбасы. 

 

 

 

 

 

 

 

 

  

 

 

 

 

 

 

 

        Формаланған талшықты жайғақ ( 5-сурет ) транспортермен (2)   машинаның тоқу жүйесіне түседі. Қозғалмалы инелер (3) қайта түсу қозғаласында платина (4) орнымен өтеді және талшықты жайғақты теседі. Инелер (5) қозғалмалы инелердің ілгектерімен жіпті салып отырады. Итергіштер (6) қозғалғыштарды жоғары көтеріп отыруы және ілгектерге кірудің жолын жабады. Жіпті салған соң, инелер инелер төмен түсіріледі және жіппен талшықты жайғақты тоқиды. Талшықты жайғақты тығыздау  үшін ол қозғалмайтын платинаға (8) қыстырылады. Алынған тоқу-тігуден өткен беймата материалдары біліктен өтіп, тауарлы білікке (10) оралады.

6-сурет. Малимо беймата материалдарын алудың сұлбасы.

 

 

 

Беймата тоқыма материалдары Малиманы келесі техникалық созба бойынша өңдейді. ( 6-сурет ). Арқау жіптері (1) бобинадан (2) бір жақты шпулярниктерге  орнатылған (3) кареткаға (4) барады. Ол қайта түсу қозғалысын жасайды, қозғалмалы инелі  транспортер жанына арқау жіптерін орналастырады. Соңғы жіптерді шалу жасау аймағына әкеледі (6). Навойдың жоғарғы жағынан (9) негізгі жіптерді орайды (8), ол бағыттаушы пруток (9) және пластинадан (10) шалу жасау (6) аймағына түседі, арқау жіптеріне (1) перпендикуляр  орналастыру арқылы (1) навоядан (11) тігілген жіптер(12) бағыттаушы біліктер арқылы өтіп және пластина (10) да жасау (6) аймағына түседі, шалу жасау элементтерінің көмегімен перпендикулярлы түрде  тоқиды, жүйедегі жіптер 1 және 8. Алынған жайма (15) біліктен (16) өтіп, инелі транспортерлерден өтіп, дискаға (17) түседі. Оны алып тастайды. Осыдан кейін жайма біліктер арқылы 18 және 19 өтеді және қоюшы механизмге (20) түседі, онда Спокес паковкада (21) формаланады. Малимо беймата жаймаларының ерекшелігі тігінен және көлденең жіптерінен тұруы, материал сияқты созуын төмендетіледі.

           2.1. Беймата жаймалары , оның түрлері

           Беймата жаймаларын текстиль материалдарының ( холст, жіптер жүйесі, каркас және т.б.) бір немесе бірнеше қабаттары әртүрлі әдістерімен ( тоқу-тігу, инетесу, клейлеу және олардың қиылысуы ) бір-бірімен бекітілген қарапайым құрылымнан тұрады. Кездемелер өндіру әдісі бойынша тоқу-тігу, инетесу және клейлеу боп ерекшеленеді. Беймата жаймаларының құрылымын оны құрайтын текстиль материалдарының қабаттары және оларды біріктіру құрылымы анықтайды.

Беймата бұйымдар көбінесе жайма түрінде ұзындығы 3 мм-ден қысқа емес талшықтардан немесе жіптерден жасалған жайғақтан  өндіріледі. Жайғақ бір немесе бірнеше  қабаттан жасалынады. Жайғақ сирек  тоқылған матамен, трикотаж жаймасымен, қабыршақпен қатырмалау  арқылы да шығарылады. Беймата жаймалар матаға ұқсас көрінеді, бірақ құрылымы және қасиеттері бойынша айырмашылығы көп.Жайғақтар  бір бірімен әртүрлі әдісп 

ен бекітіледі.

        Бекітудің үш әдісі белгілі:

              1. Механикалық,

              2. Физика-химиялық,

              3. Аралас

        Механикалық әдістермен өндірілетін  бейматаларға

              1. Іліп тоқыла тігілген жайма,

              2. Инетесімді,

              3. Киізбасылым жайма жатады.

          Іліп тоқыла тігілген жайманы  толтырғыш ретінде  талшықты  жайғақ, жіптер жүйесі, мата, қабыршақ  және т.б. болады.

          Беймата жайманы тоқу-тігу ідісімен  қалыптастыру тарау-тоқу агрегатында  орындалады. Беймата жаймаларын  тоқу-тігу үшін қолданатын тігу  өрімдер түріде құрылымдық сипаттамасы  болып саналады. Ал негізін бекіту үшін желіс тоқудың әртүрлі тоқыма айқаспалары қолданылады : трико, сукно, шарме, филей, сонымен қатар әртүрлі олардан қиыстырылған айқаспалар.

           Беймата жаймаларының инетесу  құрылымын 1см-тегі тесік жиелігі  сипаттайды. Ал беймата жаймаларын  клейлеуді клейлеу құрылымы бағалайды.  Клейлеудің бірнеше түрі бар  : контактылы, клейлеу,  муфталар, ламельді, агрегатты.

           Беймата жаймаларының сызықтық  өлшемдерінің ұзындығы L, мм; ені  B, мм және қалыңдығы b, мм сипаттайды.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Кіріспе

 

Беймата материалдары тұрмыста, техникада және медицинада айтарлықтай кең қолданысқа ие. Оның қолдану аумағы қасиетінің ерекшелігіне байланысты:көлемі, ауа  өткізгіштігі, жақсы жылу және дыбыс  оқшаулау қасиеті және т.б.

Беймата материалдарының ( тұрмысқа арналған ) ассортименті өте кең және оны  екі топқа бөлуге болады : киімдік ( пальтолық, костюмдік, перделік, скатерттік, салфеткалық, кілемдік және жасанды  үлбірлік ), өнеркәсіпте беймата  материалдары орам оқшаулау қасиеті  фильтрлік, әрлеу, ыспа ретінде қолданады.

Медицинада  беймата материалдары ұзақ уақытқа  сонымен қатар бір қолданысқа жарайтын компресті, санитарлы-гигиеналық, емдік-профилактикалық мақсаттағы материалдар ретінде қолданады.

Қазіргі уақытта беймата материалдар  өндірісін мата ретінде кеңейтуге  үлкен көңіл бөлуде. Біздің отандық  өнеркәсіптерінде беймата материалдарының  өндірісінің барлық әдісі қолданылуда. Сондықтан шикізат ретінде талшық , иірімжіп және жіп , маталар , трикотаж , қабыршақтар қолданылады. Егер талшықтар  негіз ретінде қолданылса шикізаттың басқа түрлері әрі негіз , әрі  байланыстырғыш элемент ретінде  қолданылады.

Талшықты  жайғақ табиғи және химиялық талшықтардан жасалынады. Бұл талшықтар төменгі  сортты , иіру өндірісінен қалған қалдықтар  лоскут пен шүберек қалдықтарының  жиынтығы. Талшық қабаттарының беймата  материалдары өндірісінде жабыстырушы  ретінде жалғыз немесе ширатылған мақтадан, капрон, лавсан, хлорлы жіптерден жасалған иірімжіптер қолданылады. Арнайы беймата  материалдар өндірісі кезінде әйнектік немесе металдық жіптерді қолданады.

Жіптік, маталық және тегіс каркас дайындаған кезде зығырлық, мақталық талшықтар  мен химиялық штапеольдік талшықтарды, полимерлі қабаттарды, металдық торларды қолданады.

Беймата өндірісіне түсетін шикізат дайындау процессі шикізаттың түріне және беймата  материалдарын өндіру әдісіне байланысты болады.

Талшықтың шикізатты дайындау, тазалау,араластыру, кардты тарау, жайғақ қалыптастырудан  тұрады. Талшықтарды кардты тарауға  дайындау және кардты тарау талшықтың  түріне байлансыты. Ол бірінші бөлікте  жазылған жайғақ механикалық,аэродинамикалық, гидравликалық әдіспен жасалады. Механикалық әдіс тарамдарды қабаттарға тарау машинасының арнайы конвейрлерінің көмегімен орналастыру болып  табылады. Аэродинамикалық әдісте талшықтар ( тарау машинасындағы ) торлы барабанға  ауа ағынымен өтеді. Жоғарғы бетінде  бағытталмаған талшықтардың қабаты пайда болады. Гидравликалық әдістің  ерекшелігі қысқа талшықтардан сулы суспензиялау әдісімен жайғақ қалыптастыру болып табылады.

 

 

Мазмұны

Кіріспе

1. Беймата текстиль материалдары .........................................................             3              

1.1. Беймата материалдарының классификациясы ..................................          4             

1.2. Беймата матриалдарын өндіру негіздері ........................................              4  

1.3. Беймата материалдарын дайындаудың тоқып-тігу әдісі ..........                  5          

1.4. Беймата материалдарын дайындаудың инетесімді әдісі ..............              6    

1.5. Беймата материалдарын дайындаудың киізбасылым әдісі ........                8   

2. Беймата материалдарының құрылысы .........................................                   9

2.1. Беймата  жаймалары, оның түрлері ..............................................             13

Қорытынды……………………………………………………                 15 Қолданылған әдебиеттер тізімі …………………………………….                  16

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Қолданылған әдебиеттер:

 

1. “Механическая  технология текстильных материалов”   А.Г.Севостьянов, Н.А.Осьмин;

2. “Текстильное материаловедение по легкой промышленности”     Б.А.Бузов

3.  www.Google.ru;

4. “Научный альманах” журнал 2005 май - июнь.