Инвестициялық процестің

1. Қаржылық және нақты инвестициялық жобалар.
2. Инвестициялық құжаттарды дайындау кезеңдері.
3. Инвестициялау жағдайын Қазақстан экономикасының нарықтық қатынастарға көшу кезеңіндегі қандай белгілері анықтайды.
4. Жобаны жүзеге асыру. Жобалық талдаудың негізгі аспектілері.
5. Бизнес – жоспардың құрылымы.
6. Қазақстандық кәсіпорындардың маркетингтік стратегиясы.
7. Төлемдер ағыны негізінде табыстылықты анықтау.

инвестициялық жоба - концессионердің (құқық мирасқорының) концессия шарты шеңберінде жасаған және алған өндірісін қоса алғанда, жаңа өндiрiстер құруға, жұмыс iстеп тұрғандарын кеңейтуге және жаңартуға инвестициялар көздейтiн iс-шаралар кешенi;

1.       Қаржылық және нақты инвестициялық жобалар.

Инвестициялық процестің қоғамдағы, соның ішіндегі әлеуметтік саладағы тиімділігі сауатты зерттеліп дайындалған, нақты жасалынған инвестициялық жобаға байланысты. Қандай да бір болмасын күрделі, не қарапайым инвестиция жоба арқылы жүзеге асырылады. Жоба – инвестиция қарсаңы кезеңіндегі басты мақсат.

Нарықтық экономикада жоба тек қана инвестицияға байланысты құжаттарды дайындау ғана емес, ол қай салада, кім арқылы және қалай аяқталады деген мәселелерді шешетін жұмыстардың жоспары болып табылады. Яғни, инвестициялық жоба осы бағыттағы мақсатқа сай нақты анықталған, заңды құжаттарға негізделген қаражаттардың жиынтығы және техникалық ұйымдастыру комплексі.

«Проект-жоба» деген сөздің латын тіліндегі баламасы (рrojectus – алға тартылған, ұсынылған) мынандай мағынаны білдіреді:

а) техникалық құжаттар – жаңадан құрылатын ғимараттардын, құрылыстардын, машиналардын, цехтердің, зауыттардын, фабрикалардын макеттері, сызулары;

б) экономикалық және техникалық есептері мен өндірістік және әкімшілік құрылыстарының орналасуларының генералдық жоспары.

Басқаша жобаны техникалық–экономикалық құжаттарының синтетикалық жиыны деп атауға болады.

Жоба кейбір ниет, идеялардың көрінісі болып табылады, яғни,

Нақты инвестициялаудын барлық формалары негізгі үш этаптардан тұрады, олардын жиыны инвестициялық циклы деп аталады:

1) инвестициялаудын алдындағы стадия, мұнда альтернативті шешімдер нұсқаулары әзірленіп оларға баға беріліп, іске қосылуға нақты бір нұсқа қабылданады;

2) инвестициялық стадия – инвестициялық шешімінің іске асырылуы; 

3) инвестициялық стадиясынан кейін – объектіні эксплуатациялау процессін бақылау. 

Инвестициялаудын алдындағы стадиясы дегеніміз инвестициялық жобаны дайындау, яғни бизнес – жоспарын, техникалық – экономикалық незідемесін әзірлеуден тұрады. 

Инвестициялық жоба ұғымын екі жақты қарастыруға болады:

1) қойылған нәтижеге жету мақсатында әзірленген кез келген  іс, қызмет, шаралар кешені; 

2) қойылған нәтижеге жету мақсатында әзірленген есептік - қаржылық және құқықтық – ұйымдастырушылық жүйесі.

Сондықтан, инвестициялық жоба деп нақты инвстициялауды жұргізуге қажетті негізгі құжат, яғни онда жобаның сипаттамасы, қаржы көрсеткіштері беріледі. 

Инвестициялық жобаны дайындау, әзірлеу, іске асыру мәнінде және оларды экономикалық бағалауда қолданылатын әдістерін зерттеуде бірнеше этаптардан өту керек: 

- инвестициялық идеяның тууы;

- инвестициялық мүмкіншілікті зерттеу; 

- құрылыстың, объектіні қайта құру, техникалық қайта қаруландыру жұмыстарының техникалық – экономикалық негіздемесің құрастыру;

- келісім шарт құжаттарын әзірлеу;

- құрылыстық-монтаждық жұмыстар;

- объектіні эксплуатациялау және экономикалық көрсеткіштердің мониторингі.

Инвестициялық идеяның тууы дегеніміз:

- идеяны тандау және алдын ала бағалау;

- техникалық шешімді (техника, ресурстар мен қызметтер объектілерің) инновациялық, патенттік, экологиялық талдау; 

- сертификациялық талаптардың орындалу қажеттілігін тексеру;  

- инвестициялық идеяны алдын ала келістіру; 

- жобаны іске асыралатын кәсіпорында, мекемені алдын ала таңдау;

- рецепиенттің ақпараттық меморандумын дайындау. Рецепиент – инвестицияның субъектісі – инвестицияны қолданатын кәсіпорын, мекеме. 

Инвестициялық жобаның жіктелу.

Инвестициялық жобаларды бірнеше белгілерімен жіктеуге болады:    

1) инвестициялау мақсаты бойынша

- өнімді өндіру көлемін ұлғайтуға арналған инвестициялық жоба;

-  өнім ассортиментің кеңейтуге (жаңартуға) арналған инвестициялық жоба;

- өнім сапасын жоғарлатуға арналған инвестициялық жоба;

- өнімнің өзіндік құнын төмендетуге арналған инвестициялық жоба;

- әлеуметтік, экологиялық және басқа да тапсырмаларды шешуге арналған инвестициялық жоба.

2) іске асыру автономиясы бойынша

- кәсіпорынның басқада жобаларын іске асырудан тәуелсіз инвестициялық жобалар; 

- кәсіпорынның басқада жобаларын іске асырудан тәуелді инвестициялық жобалар.

3) іске асыру уақыты бойынша

- қысқамерзімді – 1 жылға дейін;

- ортамерзімді – бір жылдан үш жылға дейін;

- ұзақмерзімді -  үш жыл және жоғары.

4) инвестициялық ресурстарының қажетті көлемі бойынша

- үлкен емес инвестициялық жобалар –1000 долл. дейін;

- орташа инвестициялық жобалар -  1000 доллардаң 100 000 долларға дейін.;

- үлкен –100 000 доллардаң жоғары.

5) қаржыландыру схемасы бойынша

- ішкі қаражаттар көздерімен қаржыландырылатын инвестициялық жобалар;

- акционерлеу арқылы қаржыландырылатын инвестициялық жобалар ;

- несие қаражаттарымен қаржыландырылатын инвестициялық жобалар;

- қаржыландырудын аралас формаларымен қаржыландырылатын инвестициялық жобалар.

ЮНИДО (Организации Объединенных Нации по Промышленному развитию) ұсыныстарына сәйкес инвестициялық жобалар келесі тараулардан тұруы қажет:

Инвестициялық жобаларды қаржыландыру нұсқалары.

Инвестициялық жобаларды қаржыландыру схемасын әзірлеу кезінде оның бес негізгі нұсқалары қарастырылады.  

1) толығымен өзін өзі қаржыландыру – көбінде үлкен емес инвестициялық жобаларды қаржыландыру кезінде қолданылады.

2) акционерлеу – үлкен инвестициялық жобаларды қаржыландыру кезінде қолданылады.

3) несиелік қаржыландыру – үлкен емес қысқа мерзімді және рентабелділік нормасы жоғары инвестициялық жобаларды қаржыландыру кезінде қолданылады. Рентабелділік нормасының деңгейі ұзақ мерзімді қаржы несиенің пайызынан жоғары болуы тиіс. 

4) лизинг немесе селенг – меншікті қаржы қаражаттары жетіспеушілік  кезінде немесе қаржы несиенің құны жоғары болған жағдайда қолданылады. Кәсіпорынды қайта құру немесе жаңарту мен модернизациялауға ивестициялық жобаларды қаржыландыру кезінде қолданылады.

5) үлестік қаржыландыру – инвестициялық жобалардын барлық түрлеріне қолданылады -  жоғарыда аталып кеткен нұсқалардын комбинациясы.

Аталып кеткен қаржыландыру схемасын есепке ала отырып инвестициялық ресурстар көздерінің құрамында пропорциялар белгіленеді. 

Болашақ инвестициялық  жобаның  бизнес идеясы тұжырымдалғаннан кейін, кәсіпорын сол бизнес-идеянысын іске асыра ала ма деген сауал туындайды. Бұл сұраққа жауап беру үшін кәсіпорынның тиісті экономикалық саласының жағдайы мен сала шеңберіндегі кәсіпорынның салыстырмалы жағдайын талдау керек.

 Жобаның  көптүрлілігіне қарамастан, оларды талдау әдетте кейбір жалпы сызбаға сәйкес келеді, ол  жобаның  коммерциялық, техникалық, қаржылық, экономикалық және институционалдық орындалуын бағалайтын арнайы бөлімшелерден тұрады. Стратегиялық инвестордың көзқарасы бойынша, дұрыс  жоба  тәуекелді  талдаумен  аяқталуы керек.

 Жоба  бастапқы қалпымен қабылданбауы қажет. Сонымен қатар  жобаның  түрі, мысалы, оның техникалық орындалмауы жағынан өзгеруі мүмкін және жаңартылған  жобаны  талдау басынан басталуы керек.

Менің бақылау жұмысымның басты мақсаты –  жобалық   талдаудың  концептуалды негіздерін ғылыми теориялық тұрғыдан зерделеу.

Осыдан келіп, бақылау жұмысының  негізгі  міндеттері туындайды:

-  Жобалық   талдауды  маркетингтік тұрғыдан қарастыру;

-  Жобалық   талдаудың  техникалық қырларын анықтау;

-  Жобаның  қаржылық талдауын және экономикалык талдауын айқындау;

-  Жобаның  институцноналдық талдау жолдарын көрсету

-  Жобаны  тәуекелді талдау арқылы сараптау.

Бақылау жұмысы кіріспеден,  негізгі  бөлімнен және қорытынды мен әдебиеттер тізімінен тұрады.

2. Инвестициялық құжаттарды дайындау кезеңдері.

Инвестициялық ұсыныстарды әзірлеу, қарау және іріктеу үдерісі мынадай негізгі кезеңдерді қамтитын іс-шаралар кешенін білдіреді:
      1) бюджеттік бағдарламалар әкімшілерінің инвестициялық ұсыныстар беруі және оларды экономикалық бағалауды жүргізу;
      2) техникалық-экономикалық негіздемелерін (ТЭН) әзірлеу және сараптау мемлекеттік жоспарлау жөніндегі уәкілетті органның тиісті бөлінетін бюджеттік бағдарламасының қаражаты есебінен жүзеге асырылатын бюджеттік инвестициялық жобалардың тізбесін қалыптастыру және бекіту.
      4. Инвестициялық ұсыныстарды әзірлеуді мемлекеттік органдардың стратегиялық жоспарларын әзірлеу кезеңінде бюджеттік бағдарламалардың әкімшілері жүзеге асырады.
      5. Инвестициялық ұсыныстар мынадай құжаттарды қамтуы тиіс:
      1) Жобаның ақпараттық парағы;
      2) түсіндірме жазба;
      3) Жобаның ТЭН-ін әзірлеудің және оған сараптама жїргізудіѕ ќўнын негіздейтін аќпарат;
      4) Жобаныѕ ТЭН-ін јзірлеуге жјне оєан сараптама жїргізуге техникалыќ тапсырма;
      5) инвестициялыќ ўсыныстыѕ салалыќ сараптамасы.
      6. Жобаныѕ аќпараттыќ параєы Жоба маќсаттарыныѕ Ќазаќстан Республикасыныѕ стратегиялыќ жјне баєдарламалыќ ќўжаттарында белгіленген экономика саласын (аясын) дамыту басымдыќтарына сјйкестігі туралы, оныѕ ішінде саладаєы (аядаєы) проблемаларды шешудіѕ ыќтимал жолдары туралы аќпаратты, оныѕ негізгі кґрсеткіштерін ќоса алєанда, Жоба бойынша жалпы аќпаратты ќамтиды.
      7. Аќпараттыќ параќ осы Ережеге 1-ќосымшаєа сјйкес нысан бойынша ўсынылады.
      8. Жобаєа тїсіндірме жазба мынадай мјліметтерді ќамтуы тиіс:
      1) Жобамен шешілетін проблеманыѕ сипаты мен тарихы;
      2) Жоба тўжырымдамасыныѕ ќысќаша мазмўны, оныѕ ішінде:
      Жобаны іске асыру болжанатын ќазіргі саяси, јлеуметтік-экономикалыќ, ќўќыќтыќ жјне басќа да жаєдайлар;
      ґнімге/ќызметтерге ќазіргі жјне болжамды (Жобаныѕ тіршілік циклі кезеѕіне) сўраныстыѕ немесе осы ґѕірдегі бјсекелестікті ескере отырып, јлеуметтік-экономикалыќ ќажеттіліктіѕ кґрсеткіштері;
      инженерлік-кґліктік инфраќўрылымныѕ (теміржол магистральдары, автомобиль жолдары, ќўбыржолдар, электр, жылу желілері, су ќўбырлары, газ ќўбырлары жјне басќа инфраќўрылым) болуы;
      негізгі јлеуметтік-экономикалыќ кґрсеткіштер жјне Жобаныѕ орналасќан жерін жјне јсер ету саласын сипаттайтын кґрсеткіштер, оныѕ ішінде Жобаны іске асыру їшін ќажетті ресурстардыѕ (шикізаттыѕ) болуы жјне олардыѕ ќўны;
      3) Жобаны таѕдау негіздемесімен бірге проблеманы шешу нўсќасын таѕдау кезінде оны шешудіѕ оѕтайлы жолы ретінде ќаралєан балама нўсќалар;
      4) Жоба іске асырылєан жјне іске асырылмаєан жаєдайдаєы экономика саласындаєы (аясындаєы) ахуалдыѕ ыќтимал нўсќалары;
      5) Жобаны басќарудыѕ институционалдыќ схемасыныѕ сипаты (негізгі ќатысушылар, олардыѕ ґзара іс-ќимылыныѕ схемасы, пайда мен шыєындарды бґлу, теѕгерім ўстаушылар, инвестициялыќ жјне инвестициялаудан кейінгі кезеѕдерде Жобаны басќару схемасы);
      6) Жоба бойынша болжамды ќатерлер жјне оларды азайту жґніндегі іс-шаралар.
      9. Жобаныѕ ТЭН-ін јзірлеу жјне оєан сараптама жїргізу ќўнын негіздеу їшін мыналар ўсынылады:
      1) ќўрамдауыштар жјне оларды јзірлеу мерзімдері бґлінісінде Жобаныѕ ТЭН-ін јзірлеу жјне оєан сараптама жїргізу ќўныныѕ есептеме-негіздемесі;
      2) Жобаныѕ ТЭН-ін ыќтимал јзірлеушілер туралы аќпарат;
      3) ќўнын жјне тиісті сараптаманы жїргізетін ўйымды кґрсете отырып, ќажетті сараптамалардыѕ тізбесі.
      10. Жобаныѕ ТЭН-ін јзірлеуге техникалыќ тапсырма мемлекеттік жоспарлау жґніндегі орталыќ ујкілетті орган белгілейтін Жобаныѕ ТЭН-ін јзірлеуге жјне сараптауєа ќойылатын талаптар негізінде жасалады.
      Сондай-аќ техникалыќ тапсырма жобасында мыналар кґрсетіледі:
      Жобаныѕ ТЭН-ін ыќтимал јзірлеушіге ќойылатын біліктілік талаптары;
      ќолдану саласы жјне јзірлеушініѕ міндеттерін шектеу;
      Жобаныѕ ТЭН-ін јзірлеудіѕ жјне оєан сараптама жїргізудіѕ болжамды мерзімдері;
      Жобаныѕ еѕ жоєары ќўны.
      Жобаныѕ ТЭН-і бойынша Жобаныѕ ќўны техникалыќ тапсырмада кґрсетілген Жоба ќўнынан аспауы тиіс.
      Жобаныѕ ТЭН-ін жобалауєа арналєан мемлекеттік сатып алу мемлекеттік жоспарлау жґніндегі ујкілетті органмен келісілген техникалыќ тапсырма негізінде жїргізіледі.
      Республикалыќ жобалар, сондай-аќ республикалыќ бюджеттен берілетін нысаналы даму трансферттері мен кредиттер есебінен ќаржыландыру жоспарланып отырєан жергілікті жобалар бойынша техникалыќ тапсырма салалыќ орталыќ мемлекеттік органмен жјне мемлекеттік жоспарлау жґніндегі ујкілетті органмен келісіледі.
      Салалыќ орталыќ мемлекеттік органныѕ жјне мемлекеттік жоспарлау жґніндегі ујкілетті органныѕ келісімінсіз бюджеттік баєдарламалар јкімшісініѕ техникалыќ тапсырмаєа ґзгерістер енгізуіне жол берілмейді.
      11. Инвестициялыќ ўсыныстыѕ салалыќ сараптамасыныѕ ќорытындысы мыналарды ќамтуы тиіс:
      1) оныѕ одан јрі дамуына јсер ететін саланыѕ аєымдаєы жай-кїйініѕ проблемаларын баєалау;
      2) Жобаны іске асыру болжанатын ќазіргі саяси, јлеуметтік-экономикалыќ, ќўќыќтыќ жјне басќа да жаєдайларды баєалау;
      3) ґнімге/ќызметке ќазіргі жјне болжамды (Жобаныѕ тіршілік циклі кезеѕіне) сўраныстыѕ немесе осы ґѕірдегі бјсекелестікті ескере отырып, јлеуметтік-экономикалыќ ќажеттіліктіѕ кґрсеткіштерін баєалау;
      4) инженерлік-кґліктік инфраќўрылымныѕ (теміржол магистральдары, автомобиль жолдары, ќўбыржолдар, электр, жылу желілері, су ќўбырлары, газ ќўбырлары жјне басќа инфраќўрылым) болуын баєалау;
      5) негізгі јлеуметтік-экономикалыќ кґрсеткіштер мен Жобаныѕ орналасќан жерін жјне јсер ету саласын сипаттайтын кґрсеткіштерді баєалауды, оныѕ ішінде Жобаны іске асыру їшін ќажетті ресурстардыѕ (шикізаттыѕ) болуын жјне олардыѕ ќўнын баєалау;
      6) Жобаны таѕдаудыѕ негіздемесімен бірге проблеманы шешу нўсќасын таѕдау кезінде оны шешудіѕ оѕтайлы жолы ретінде ќаралєан балама нўсќаларды баєалау;
      7) Жоба іске асырылєан жјне іске асырылмаєан жаєдайдаєы экономика саласындаєы (аясындаєы) ахуалдыѕ ыќтимал нўсќаларын баєалауды;
      8) Жобаны басќарудыѕ институционалдыќ схемасын баєалау (негізгі ќатысушылар, олардыѕ ґзара іс-ќимылыныѕ схемасы, пайда мен шыєындарды бґлу, теѕгерім ўстаушылар, инвестициялыќ жјне инвестициялаудан кейінгі кезеѕдерде Жобаны басќару схемасы);
      9) Жоба бойынша болжамды ќатерлерді жјне оларды азайту жґніндегі іс-шараларды баєалау;
      10) Жоба бойынша есептемелердіѕ негізділігін баєалау.
      12. Егер Жобаны республикалыќ бюджеттіѕ, сондай-аќ республикалыќ бюджеттен берілетін нысаналы даму трансферттері мен кредиттер есебінен ќаржыландыру жоспарланатын жергілікті бюджеттердіѕ ќаражаты есебінен іске асыру ўсынылєан жаєдайда, инвестициялыќ ўсыныстыѕ салалыќ сараптамасын салалыќ орталыќ мемлекеттік орган жїргізеді.
      13. Егер Жобаны жергілікті бюджет ќаражаты есебінен іске асыру ўсынылєан жаєдайда, инвестициялыќ ўсыныстыѕ салалыќ сараптамасын жергілікті бюджеттен ќаржыландырылатын салалыќ жергілікті атќарушы орган жїргізеді.
      14. Инвестициялыќ ўсыныстыѕ салалыќ сараптамасына тиісті саланыѕ мемлекеттік органыныѕ бірінші басшысы не оны алмастыратын тўлєа ќол ќояды.
      15. Бюджеттік баєдарламалардыѕ јкімшісі мјлімдеген жобалар бойынша инвестициялыќ ўсыныстар бойынша осы Ережеге 2-ќосымшаєа сјйкес бірыѕєай тізбе жасайды.
      Жобаныѕ ерекшелігіне байланысты тізбе басќа кґрсеткіштермен толыќтырылуы мїмкін.
      Келтірілген кґрсеткіштерді салыстырмалы талдау негізінде жобалардыѕ басымдыєы айќындалады.
      Жобалардыѕ басымдыєы тізбеде мјлімделген жобаларєа ќатысты Жобаныѕ маѕыздылыќ дјрежесі мен салаєа јсерін кґрсететін сандыќ мјнде айќындалады.
      16. Бюджеттік баєдарламалардыѕ јкімшілері Жобалар бойынша ўсынылатын инвестициялыќ ўсыныстардыѕ негізділігі їшін жауапты болады.
      17. Жобалардыѕ ТЭН-ін јзірлеу жјне оларєа сараптама жїргізу жоспарланатын жылдыѕ 15 аќпанына дейінгі мерзімде бюджеттік баєдарламалардыѕ јкімшілері осы Ереженіѕ 5 жјне 15-тармаќтарында кґрсетілген ќўжаттар ќоса берілген инвестициялыќ ўсыныстар тізбесін ќалыптастырады жјне мемлекеттік жоспарлау жґніндегі ујкілетті органєа ўсынады.
      18. Мемлекеттік жоспарлау жґніндегі ујкілетті орган бюджеттік баєдарламалар јкімшілерініѕ инвестициялыќ ўсыныстарын инвестициялыќ ўсыныстарды ќараудыѕ жјне іріктеудіѕ тиісті јдістемелері бойынша, оныѕ ішінде шыєындар мен пайданы талдау негізінде (бўл јдістемені ќолдану мїмкін болєанда) ќарайды жјне мынадай ґлшемдерді ескере отырып, јрбір инвестициялыќ ўсынысты экономикалыќ баєалаумен бірге ќорытынды дайындайды:
      1) ќажетті ќўжаттаманыѕ болуы;
      2) бюджеттік инвестициялардыѕ басымдыќтарына сјйкестігі;
      3) Жобаны басќарудыѕ институционалдыќ схемасыныѕ пысыќталуы (іске асыру барысында да, инвестициялаудан кейінгі кезеѕде де барлыќ жобаєа ќатысушылар туралы аќпарат, олардыѕ ґзара іс-ќимылы);
      4) тікелей нјтиженіѕ (белгілі бір кґлемде ґнім шыєару, ќызметтер кґрсету) жјне соѕєы нјтиженіѕ (оларды алушылар їшін ґндірілген ґнімніѕ, кґрсетілген ќызметтердіѕ јсері) ґлшенетін (сандыќ) кґрсеткіштердіѕ болуы;
      5) ќатерлерді баєалау тўрєысынан Жобаны іске асыру мїмкіндігін;
      6) Жобаныѕ ТЭН-ін јзірлеу жјне оєан сараптама жїргізу ќўны
есептемелерініѕ негізділігі;
      7) осы Ереженіѕ 15-тармаєына сјйкес айќындалєан Жобаны(-ларды) іске асыру басымдыєы.
      19. Инвестициялыќ ўсыныстарды ќарау жјне іріктеу јдістемесін мемлекеттік жоспарлау жґніндегі орталыќ ујкілетті орган айќындайды.
      20. Олардыѕ болуы инвестициялыќ ўсынысты экономикалыќ баєалауды жїргізу їшін ќажет ќўжаттар болмаєан жаєдайда инвестициялыќ ўсыныс тїскен кїннен бастап он жўмыс кїні ішінде мемлекеттік жоспарлау жґніндегі ујкілетті орган оларды тиісті бюджеттік баєдарламалар јкімшісіне ќайтарады.
      21. Мемлекеттік жоспарлау жґніндегі ујкілетті орган тиісті жылдыѕ 15 сјуірінен кешіктірмей инвестициялыќ ўсыныстар бойынша ќорытындыны тиісті бюджет комиссияларыныѕ ќарауына енгізеді.
      22. Тиісті бюджет комиссиясыныѕ ќарауына шыєарылатын инвестициялыќ ўсыныстар бойынша ќорытынды мынадай негізгі мјліметтерді ќамтуы тиіс:
      1) Жобаныѕ(-лардыѕ) атауы;
      2) бюджеттік баєдарламалардыѕ јкімшісі мјлімдеген Жобаныѕ(-лардыѕ) еѕ жоєары ќўны;
      3) бюджеттік баєдарламалар јкімшісініѕ ќаржыландыруына ўсынылатын Жобаныѕ(-лардыѕ) ТЭН-ін јзірлеу жјне оєан сараптама жїргізу ќўны;
      4) мемлекеттік жоспарлау жґніндегі ујкілетті органныѕ ќаржыландыруына ўсынылатын Жобаныѕ(-лардыѕ) ТЭН-ін јзірлеу жјне оєан сараптама жїргізу ќўны;
      5) Жобаныѕ(-лардыѕ) Ќазаќстан Республикасыныѕ стратегиялыќ жјне баєдарламалыќ ќўжаттарына сјйкестігі;
      6) Жобаныѕ(-лардыѕ) ТЭН-ін јзірлеуге жјне оєан сараптама жїргізуге техникалыќ тапсырманы баєалау;
      7) нјтиже кґрсеткіштерін баєалау.
      23. Тиісті бюджет комиссиялары іріктеп алєан, инвестициялыќ ўсыныстарда ќамтылєан жобалар бойынша мемлекеттік жоспарлау жґніндегі ујкілетті орган ТЭН-ін јзірлеу жјне оєан сараптама жїргізу мемлекеттік жоспарлау жґніндегі ујкілетті органныѕ тиісті бґлінетін бюджеттік баєдарламасыныѕ есебінен жїзеге асырылатын жобалардыѕ тізбесін ќалыптастырады.

Бюджеттік инвестициялыќ  
жобаларды ќарау, іріктеу, 
іске асыруды мониторингілеу
жјне баєалау ережесіне  
1-ќосымша        

БЮДЖЕТТІК ИНВЕСТИЦИЯЛЫЌ ЖОБАНЫЅ АЌПАРАТТЫЌ ПАРАЄЫ

1. Жобанын атауы: _________________________________________________

2. Бюджеттік баєдарлама јкімшісі: ________________________________

3. Ќўрамында жобаны іске
асыру кґзделген Ќазаќстан
Республикасыныѕ белгіленген
стратегиялыќ баєдарламалыќ
ќўжаттарыныѕ атауы: _______________________________________________

4. Сектор: _________________________________________________________

5. Сала: ___________________________________________________________

6. Жобаныѕ кїні:      (Егер белгісіз болса, шамамен кґрсету)

      Іске асыру мерзімі: ____________ ай

      Жобаныѕ басталуы:   жыл: _______ ай: _______

      Болжамды аяќталуы:  жыл: _______ ай: _______

7. Жобаныѕ жалпы ќўны:     ______________ мыѕ теѕге

8. ТЭН јзірлеудіѕ ќўны:    ______________ мыѕ теѕге

9. ЖОБА ІСКЕ АСЫРЫЛАТЫН ОРЫН:
(Жоба іске асырылатын орынды, оныѕ негізгі ќўрамдауыштарын жјне жоба
бойынша шыєындардыѕ ґѕірлер бойынша бґлінуін кґрсетіѕіз)

9.1. Елді мекен
9.2. Осы елді мекенде тўратын адам саны (соѕєы 5 жылдаєы серпінмен)
9.3. Жобадан тікелей пайда алатын адам саны
9.4. Теѕгерім ўстаушы*
9.5. Бос жердіѕ болуы:
      бар (соєан сјйкес жер учаскесі бґлінген шешімніѕ кїні мен
      нґмірі кґрсетіледі) жоќ (жер учаскесін сатып алу їшін ќажетті
      сома кґрсетіледі)
9.6. Инфраќўрылымныѕ ќамтамасыз етілуі
      бар (наќты не екені кґрсетіледі)
      жоќ (ќанша ќосымша шыєын ќажет екені кґрсетіледі)

* жаѕа объект ќўрылєан (салынєан) жаєдайда болашаќ меншік иесі
кґрсетіледі, ќайта жаѕартылєан жаєдайда ќазіргі меншік иесі
кґрсетіледі

10. ЖОБАНЫЅ МАЌСАТЫ МЕН МІНДЕТТЕРІ:

а) маќсаты
(Маќсат Ќазаќстан Республикасыныѕ стратегиялыќ баєдарламалыќ
ќўжаттарында белгіленген экономика саласын (аясын) дамытудыѕ неєўрлым
ауќымды міндеттерін/басымдыќтарын кґрсетуі тиіс)
_____________________________________________________________________

б) сандыќ міндеттер
(Олар арќылы жобаныѕ ауќымын айќындауєа болатын жобаныѕ санмен
ґлшенетін міндеттерін кґрсетіѕіз. Белгілі бір сандыќ кґрсеткіштерді
ўсыныѕыз, мысалы, жоба ќуаты, жјне т.б.)
_____________________________________________________________________

11. ЖОБАНЫЅ СИПАТТАМАСЫ:
(Жобаныѕ жјне оныѕ барлыќ ќўрамдауыштарыныѕ мазмўнын сипаттаѕыз)
_____________________________________________________________________

(Ќўрамдауыштар бойынша бґлуді беріѕіз)

12. ЖОБАНЫЅ НЕГІЗДЕМЕСІ:
(Осы жобаны іске асыру ќажеттігін дјлелдеѕіз.
Жоба іске асырылмаєан жаєдайдаєы салдарды сипаттаѕыз.)
_____________________________________________________________________

13. ПАЙДА:

      а) жобаны іске асырудан кім ўтады?
      (Жобаны іске асырудан ўтуы мїмкін адамдардыѕ жјне нысаналы
      топтардыѕ санын кґрсетіѕіз.
      Сондай-аќ жобаны іске асыруєа тікелей немесе жанама тартылатын
      адамдардыѕ санын баєалауды ўсыныѕыз.
      Ќанша тўраќты жўмыс орны ќўрылады?
      Жоба жўмыспен ќамтуєа, јлеуметтік ќамсыздандыру жїйесіне,
      бизнестіѕ дамуына жјне басќаларєа ќалай јсер етеді?)
      _______________________________________________________________

      б) жобаны іске асырудан кїтілетін нјтижелерді кґрсетіѕіз
      (Жобаны іске асыру нјтижесінде ґндірілетін ґнімніѕ оларды
      алушыларєа јсері)
      _______________________________________________________________

14. ЈЛЕУМЕТТІК ЖЈНЕ ЭКОЛОГИЯЛЫЌ ЈСЕРІ:
(Жобаныѕ адамдарєа жјне ќоршаєан ортаєа јсерін ќысќаша сипаттаѕыз.
Жоба јрекет ететін аумаќта кедейліктіѕ азаюына жјне адамдардыѕ ґмір
сїру деѕгейініѕ жаќсаруына жоба кґмектесе ме?
Жоба жўмысына јйелдер белсенді тїрде тартыла ма?)
_____________________________________________________________________

15. ЖОБАНЫЅ МЈРТЕБЕСІ:
(Жоба жаѕа болып табылатынын немесе іске асырылып жатќанын
кґрсетіѕіз. Жобаныѕ дайындалу жјне іске асырылуы барысы туралы
ќысќаша аќпарат беріѕіз. Жобаны дайындауєа немесе іске асыруєа
кедергі болатын басты проблемаларды жјне ќабылданатын шараларды
кґрсетіѕіз)
_____________________________________________________________________

16. ЖОБАНЫЅ ЌЎНЫ ЖЈНЕ ЌАРЖЫЛАНДЫРУ КҐЗДЕРІ:

16.1. Объектініѕ пайдаланылу (ќызмет) мерзімі
16.2. Объектіні ўстауєа арналєан жыл сайынєы шыєындар (бюджеттіѕ
деѕгейін кґрсете отырып)

ТАЈ: ________________________________________________________________

Лауазымы: ___________________________________________________________

Бґлімше/Ўйым: _______________________________________________________

Мекен-жайы: _________________________________________________________

Байланыс телефоны: __________________________________________________

Факс: _______________________________________________________________

Электронды почта: ___________________________________________________

      ______________________________________________  М.О. _______
      Мемлекеттік органныѕ бірінші басшысыныѕ Т.А.Ј.        ќолы

4. Жобаны жүзеге асыру. Жобалық талдаудың негізгі аспектілері.

I.                     ЖОБАНЫ ІСКЕ АСЫРУ ЖОСПАРЫ

A.             Орналасқан жері (жобаны орналастыруға әсер еткен негізгі факторларды көрсету)

     Шикізат жеткізушілері мен көздеріне қатысты орналасуы

     Өнім (көрсетілетін қызмет) тұтынушыларына қатысты орналасуы

     Құрылысқа арналған қолдағы бар және жоспарланған алаң ішіндегі телімдер мен алаңнан тыс тораптар және жол телімдерінің орнын көрсете отырып, қазіргі бар және жоспардағы өндірістік және көмекші ғимараттардың , құрылыстардың, үй-жайлардың, сақтау орындары мен қоймалардың (пайдаланылуын нақтылаумен бірге) блоктарының/үлгілерінің орналастырылуын көрсетумен бірге алаңды сипаттау (геодезиялық жағдайлар, жоспарды іске асыруға жоспарланған алаң аумағының экспликациясымен оқиғаға орай жоспары);

     Таңдалған алаңның кәсіпорынның өндірістік қуатына сәйкестігі (жобаны іске асыратын алаңдағы объектілерді қысқаша сипаттау, соның ішінде: ғимараттар, құрылымдар (төлқұжат деректері, жағдайы); құрылыстар (эстакадалар, жер асты сақтау орындары, скважиналар және т.б.)

     Инфрақұрылым:

     электрмен жабдықтау – трансформаторлық қосалқы станциялардың, дербес көздердің және алаң ішіндегі тораптардың болуы, жағдайы мен қолдағы бар қуаты;

     жылумен жабдықтау – дербес көздер мен алаң ішіндегі тораптардың болуы, жағдайы және қолдағы бар қуаты;

     сумен жабдықтау - дербес көздер мен алаң ішіндегі тораптардың болуы, жағдайы және қолдағы бар қуаты;

     арна жүргізу – дербес жинақтаушылар мен алаң ішіндегі тораптардың болуы, жағдайы және қолдағы бар қуаты; ағындардың су қашыртқысы, тазалау әдістері, сарқынды су сапасы, қашыртқы шарттары, қолдағы бар немесе қазіргі тазалау құрылыстарын салу

     газбен жабдықтау – үлестіргіш құрылғыларының және алаң ішіндегі тораптардың болуы, жағдайы және қолдағы бар қуаты;

     авто жолдары – алаң ішіндегі жолдардың болуы, жағдайы және ұзақтығы;

     темір жолдар – тұйықтың болуы, жағдайы және ұзақтығы;

     жүк және жолаушылар терминалдары;

     аббаттандыру объектілері;

     басқа байланыстар.

     Шикізатты өндіріс алаңына жеткізу (алу) тәсілі және оны сақтау.

B.              Технологиялық процесті сипаттау

     технологияны таңдау негіздемесі (әлемдік стандарттарға сәйкестігі, қолда бар аналогтарымен салыстыру, Қазақстандағы немесе шетелдегі басқа жобалар бойынша жаңалық және/немесе оларды байқаудан өткізу;

     таңдап алынған техниканың сипаттамасы (тәжірибеде қолданылатын өнім өндіру технологияларының нұсқаларын суреттеу, іске асырылатын жоба үшін осы технологияны таңдап алуға негіз болған техникалық шарттарын көрсете отырып, қолдағы бар өнім өндіру технология нұсқаларының негізгі жақсы жақтары мен кемшіліктеріне салыстырмалы талдау жасау);

     Технологиялық және басқа жабдықтар мен техниканың болуы және оларға деген қажеттілік, оларды сатып алу шарттары (қолдағы бар техника мен жабдықтардың тізбесі, олардың қазіргі жағдайы, жаңа жабдықтың қолданылып жүрген жабдықтармен технологиялық үйлесімділігі; қажетті қосымша және/немесе жаңадан сатылып алынатын техника мен жабдықтың тізбесі, олардың техникалық спецификациясы, өтініш берушінің жабдық жеткізушісімен келіскен жабдықтарды орналастыру схема-жоспары, осыған ұқсас жабдықтың басқа жеткізушісімен салыстырмалы талдау (сапасы, бағасы, технологиясы), бағаның бәсекеге қабілеттілігі;

     өндірістік қуаттың негіздемесі;

     кәсіпорын қуатын игеру серпіні;

     технологиялық және басқа жабдықтар мен техникалардың болуы, оларды сатып алуды қажетсіну және оларды сатып алу шарттары (қолдағы бар техника мен жабдықтар тізбесі, олардың ағымдағы жағдайы, қажетті техника мен жабдықтар тізбесі, бәсекеге жарамды баға, пайдаланылып жүрген жабдықпен технологиялық сыйысымдылығы, жабдықты жеткізудің әр түрлі нұсқаларына салыстырмалы талдау жасау)

     жер телімдерін, ғимараттарды, құрылыстарды, байланысты қажетсіну;

C.              Жобаны басқару және кадрларды орналастыру

     Жобаны басқару құрылымы;

     Жобаның жетекшілеріне және негізгі менеджерлеріне қысқаша түйіндеме

     Фамилиясы, аты-жөні, білімі, институт, мамандығы, қашан бітірген, еңбек тәжірибесі, лауазымы, бұл лауазымда неше жыл жұмыс істейді.

     Жұмыскерлер саны және кадрларды орналастыру

     Еңбек ресурстарын және оқып-үйренуді қажетсіну.

D.             Жобаны жүзеге асыру бойынша жұмыс кестесі

     Құрылыс кезеңдері (Мысалы: жоба алдындағы зерттеулер, ТЭН жобалауға және әзірлеуге тапсырма, ТЭН, аудандық архитектурадан қортынды, аудандық мемлекеттік  сараптаманың қортындысы, ТЭН Мемлекеттік архитектуралық-құрылыстық қадағалауға табыстау, салуға рұқсат алу, мердігермен бас шарт жасасу)

     Салу мерзімі

     Жабдықты жеткізу мерзімі

     Құрастыру, іске қосу-жөндеу және пайдалануға жіберу мерзімдері

     Жобалық қуатқа шығу және бұдан былайғы өндіру серпіні

     Қажеті туса, технологиялық карта ұсынылады

E.              Жоба бойынша шығындар құрылымы

     Жер телімі

     Құрылыстық-құрастыру жұмыстары

     Өндірістік жайлар

     Жабдық

     Жүк тасу

     Сақтандыру

     Құрастыру және іске қосу-жөндеу жұмыстары

     Өндіруге шығатын шығындар, соның ішінде

(шикізат нарықтарына талдау жүргізу, негізгі жеткізушілер және шикізатты жеткізу бағдарламасы, электр энергиясы, су және басқа да құрамдас бөліктері,                                                                            ( жарнама кампаниясы, дистрибьютивалық торап салу және т.б.)

F.              Жеткізушілерге қойылатын талаптар

     тиісті жабдық нарығындағы сату тәжірибесі, қазақстанда өкілдігінің болуы (дұрыс болады), сервис орталықтарының болуы, жеткізілетін жабдыққа белгіленетін кепілді мерзім бір жылдан кем емес, список клиенттерінің тізімі (кәсіпорынның атауы, мекен-жайы, ҚР және ТМД аумақтарында орнатылған жабдықтардың тізбесі, референц-парақ).

     ішінде техникалық сипаттамасы, берілген нысан бойынша (18 Қосымша) ең кемінде 3 жеткізушіден келетін барабар комплектациядағы осыған ұқсас жабдықтың құны берілген жабдықтың бәсекелік парағы, коммерциялық ұсынымдарымен бірге.

С.  Жеткізілетін жабдыққа қойылатын талаптар

 Жабдық жаңа (бұрын пайдаланылмаған) және қазіргі заман ((сапалық тозбаған) болуға тиісті, яғни осыған ұқсас өндірістерді дамыту саласында дүние жүзілік техникалық жетістіктерге сәйкес келуге тиісті;

 Өндірістің орнын ауыстыру – жабдықтың құнына айтарлықтай шығын келтірусіз демонтаж жасау және қайта монтаж жасау мүмкіндігіне рұқсат берілуге тиісті;

 Сапасы – жабдық шығарылатын өнімнің қазақстандық немесе халықаралық стандарттарға сәйкес келетін сапалылығын қамтамасыз етуге тиісті;

 Сервистік қызмет көрсету – міндетті түрде кепілді және кепілден кейінгі қызмет көрсетілуге тиісті, шеф- монтаж болуға, қызметкерлер құрамы үйретілуге, оперативтік жөндеу мүмкіндігі болуға, кемістіктерін жоюға, кеңес берілуге тиісті және т.б.

 НЕГІЗГІ  БӨЛІМ

1.  ЖОБАЛЫҚ   ТАЛДАУДЫҢ  КОНЦЕПТУАЛДЫ НЕГІЗДЕРІ

1.  Жобаны  маркетингтік талдау

Маркетингтік  талдауда  да, тұтынушыпар мен бәсекелестерді талдау болуы қажет. Тұтынушыларды талдау тұтынушылардың сұранымын, нарықтың потенциалды сегменттері мен сатып алу процесінің сипатын анықтауы керек. Ол үшін  жобаны  жасаушы нарықты мұқият зерттеп, оған әсер ететін институционалды шектеулер мен нарық құрылымының шеңберінде  негізгі  бәсекелестерін талдау керек. Маркетинггік талдау нәтижесінің негізінде маркетингтік жоспар құрылады. Ол жоспарда өнімді әзірлеу стратегиясы, баға белгілеу, тауардың нарыққа жылжуы мен өтуі анықталуы тиіс. Бұл «аралас маркетинг» элементтері тұтасқа бірігіп, нарықта өнімге неғұрлым бәсекеге ыңғайлы жағдай жасауы керек. Маркетингтік жоспар фирманың басқа да шығаратын өнімдерінің бар болуын және фирма қызметінің ұйымдастырушылық, қаржылық, өндірістік және жабдықтау  аспектілерін  есепке алу керек. Маркетингтік жоспар шеңберінде мүмкіндігінше бәсекелестерінің әрекеттерін және оның осы жоспардың орындалу мүмкіндігіне тигізетін әсерін болжау керек.