Маркетинг функциялары

                                                   Мазмұны

Кіріспе

І.Маркетинг теориясы

І.1.Маркетингтің мәні, мазмұны және эволюциясы

І.2.Маркетинг түрлері және олардың Қазақстанда даму тенденциялары

І.3.Маркетингтің қағидалары және қызметтері

ІІ.  Маркетинг функциялары мен ұғымы

ІІ.1.Халықаралық маркетингтің мәні

ІІ.2.Халықаралық маркетинг функциялары

Қорытынды

Пайдаланылған әдебиеттер  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

                                                    Кіріспе

     XX ғасыр басында фирмалардың көпшілігі шағын болатын, ал олардың қызметкерлері өзінің клиенттерінің әрбіреуін жақсы білетін. Басқарушылар маркетингтік ақпаратты өздерінің тұрақты клиенттерімен әңгімелесу арқылы жинайтын. Одан кейін одан да ауқымды және сапалы ақпаратты алудың қажеттілігін туғызған үш тенденция пайда болып, күшейе бастады.

     Жергілікті деңгейдегі маркетингтен жалпыұлттық ауқымдағы маркетингке көшу. Фирмалар әрдайым өзінің нарығының ауқымын кеңейтіп, оның басқарушылары өзінің клиенттерімен тікелей таныс емес. Маркетингтік ақпаратты жинаудың жаңа жолдары қажет.

     Сатып алушылардың мұқтаждықтарынан сатып алушылардың қажеттіліктеріне өту. Табыстың өсуіне байланысты, сатып алушылар тауарды сатып алғанда сол тауарға деген талаптарды жоғарлатады. Сатушыларға сатып алушылардың тауардың әртүрлі сипаттамаларына, рәсімделуіне және тауардың басқа да қасиеттеріне қалайша қарайтындығын алдын ала болжау қиынға түседі. Арнайы маркетингтік зерттеулер жүргізу қажеттілігі пайда болады.

     Баға бәсекелестігінен бағалық емес бәсекелестікке өту. Сатушылар маркетингтің бағалық емес, тауарларға маркалық атауларды қою, жарнама және өткізуді ынталандыру сияқты әдістерді көптеп қолдана бастады. Осы әдістерді қолдануға нарық қалай қарайтындығы туралы ақпаратпен қамтамасыз ететін кері байланыс жүйесін құру қажеттілігі туындайды.

     Бұл қажеттіліктерді іске асыру үшін көптеген фирмалар маркетингтік ақпарат жүйелерін жасайды. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

                                   І.Маркетинг теориясы

                І.1.Маркетингтің мәні, мазмұны және эволюциясы 

        Ìàðêåòèíãò³ң ýâîëþöèÿëûқ äàìó êåçåң³ á³ð ғàñûðäàí àñòû. Îë ³ð³ àóқûìäû өíä³ð³ñ қàëûïòàñûï, áәñåêåëåñò³êò³ң êүðò øèåëåí³ñêåí æàғäàéëàðûíäà өíä³ð³ñò³ áàñқàðó æәíå өí³ìä³ өòê³çó әä³ñ³ ðåò³íäå åң àëғàø ÀҚØ-òà, ñîäàí êåé³í Åóðîïà åëäåð³íäå ïàéäàëàíûëà áàñòàäû. ÕÕ ғàñûðäûң 60-æûëäàðû ìàðêåòèíã ғûëûìè òұðғûäàí íåã³çäåëä³ æәíå òîëûñқàí íàðûқ æàғäàéûíäà өí³ìä³ ñàòóäûң òè³ìä³ әä³ñ³ ðåò³íäå êåң қîëäàíûëäû, 70-æûëäàðû өíåðêәñ³ïòå áåëñåíä³ ïàéäàëàíûëäû, àë 80-æûëäàðû қûçìåò êөðñåòó ñàëàñûíà æәíå êîììåðöèÿëûқ åìåñ ³ñ-әðåêåòêå äå åíã³ç³ëå áàñòàäû.

   «Ìàðêåòèíã» ұғûìû àғûëøûííûң «market» (íàðûқ) ñөç³íåí øûққàí, àë «èíã» æàëғàóû íàðûқ æàñàóøû íåìåñå íàðûқ àóìàғûíäàғû қûçìåò äåãåíä³ ñèïàòòàéäû. Ìàðêåòèíã ³ð³ àóқûìäû өíä³ð³ñò³ң қàëûïòàñóû æәíå áәñåêåëåñò³êò³ң êүðò øèåëåí³ñêåí æàғäàéûíäà өí³ìä³ өíä³ðó ìåí өòê³çóä³ áàñқàðóäûң әä³ñ³ ðåò³íäå áөë³í³ï øûқòû.

   Ìàðêåòèíã äàìóûíûң á³ð³íø³ êåçåң³ ÕÕ ғàñûðäûң áàñûíàí áàñòàï 40-æûëäàðäûң ñîңûíà äåé³í ñîçûëäû. Áұë êåçåңäåã³ ìàðêåòèíãò³ң ìàқñàòû - òàóàðëàðäû ұòûìäû өòê³çó, òåçäåò³ï ñàòó æәíå êîììåðöèÿëûқ ³ñ-әðåêåòò³ң òè³ìä³ë³ã³í àðòòûðó áîëäû. Îñû êåçåңíåí 60-æûëäàðғà äåé³í ìàðêåòèíãò³ң êåң қàíàò æàéғàí өíä³ð³ñò³ê, ñîäàí ñîң өòê³çó òұæûðûìäàìàëàðû äàìûäû. Ñîíûìåí қàòàð áәñåêåëåñò³êò³ң êүøåþ³, êàïèòàë øîғûðëàíóû ìåí îðòàëûқòàíäûðûëó үäåð³ñ³í³ң үäåþ ûқïàëûìåí äàìûñà, êåé³ííåí ìàðêåòèíã á³ë³ìí³ң æåêå ñàëàñû ðåò³íäå áөë³í³ï øûқòû. Àë îқó ïәí³ ðåò³íäå ìàðêåòèíã ÕÕ ғàñûðäûң áàñûíäà àëғàø ÀҚØ-òûң Ìè÷èãàí æәíå Êàëèôîðíèÿ óíèâåðñèòåòòåð³íäå æүðã³ç³ëå áàñòàäû.

   Åëó³íø³ æûëäàðû ìàðêåòèíãò³ң òàóàð өòê³çó æүéåñ³ ðåò³íäåã³ äәñòүðë³ ұғûìû íàðûқòûң өçãåðìåë³ æàғäàéëàðûíà áåé³ìäåëãåí áàñқàðó òұæûðûìäàìàñû ðåò³íäå өçãåðä³. Îë ôèðìà ìåí êîìïàíèÿ æұìûñûíûң әð òүðë³ æàқòàðûí äà қàìòûï, өí³ìä³ æàñàó æәíå æûëæûòó æөí³íäåã³ ³ñ-әðåêåòò³ң á³ð ýëåìåíò³íå àéíàëäû.

   Îíûң èíñòèòóöèîíàëäûқ қàëûïòàñóû æәíå ұéûìäûқ ðåñ³ìäåëó³ á³ð óàқûòòà æүçåãå àñûðûëäû. 1926 æûëû ÀҚØ-òà Ìàðêåòèíã æәíå æàðíàìà ұëòòûқ ұéûìû құðûëäû, îë 1973 æûëû Àìåðèêàíäûқ ìàðêåòèíã àññîöèàöèÿñû äåï өçãåðò³ëä³. Êåé³ííåí ìұíäàé ұéûìäàð Áàòûñ Åóðîïà åëäåð³íäå æәíå Æàïîíèÿäà құðûëäû.

   Ìàðêåòèíã äàìóûíûң åê³íø³ êåçåң³íäå (1960 -1970 æûëäàðäû) îíû òұòûíóøûëàðäûң ñұðàíûñûíà áåé³ìäåëãåí áàñқàðó òåîðèÿñû ìåí òұæûðûìäàìàñûíûң құðàìäàñ áөë³ã³ ðåò³íäå қàðàñòûðà áàñòàäû. Êîìïàíèÿëàðäûң қûçìåò³í áàñқàðó ìàðêåòèíã қàғèäàëàðû íåã³ç³íäå æүçåãå àñûðûëóûí қàæåò åòò³. Îñûғàí áàéëàíûñòû, «áàñқàðóäûң íàðûқòûқ òåîðèÿñû» äåï àòàëà áàñòàғàí ғûëûìíûң íåã³ç³ қàëàíäû.

   70-æûëäàðäûң åê³íø³ æàðòûñûíäà ìàðêåòèíã ýâîëþöèÿëûқ äàìóäûң үø³íø³ êåçåң³íå àÿқ áàñûï, áèçíåñ ôèëîñîôèÿñûíà àéíàëäû. Íàðûқ құðûëûìûíäàғû îðàñàí çîð өçãåð³ñòåðä³ң áîëóû, îíûң қûçìåò òүðëåð³ ìåí òàóàðëàðғà òîëóû, áәñåêåëåñò³êò³ң өðøó³, ғûëûìè-òåõíèêàëûқ ïðîãðåñò³ң өñó³ ìàðêåòèíã ìәí³í³ң òүðëåíó³íå әêåëä³ - îíû ñûðòқû îðòàíû çåðòòåó ìåí îғàí áåé³ìäåëóä³ң æîëûí ³çäåéò³í æәíå ôèðìàíûң áàðëûқ қûçìåò³í á³ð³êò³ðåò³í êîðïîðàòèâò³ê ñòðàòåãèÿíûң ýëåìåíò³ ðåò³íäå қàðàñòûðà áàñòàäû. Áұë êåçåңãå ìàðêåòèíãò³ң äәñòүðë³ æәíå қîғàìäûқ òұæûðûìäàìàëàðûíûң äàìóû ìåí ñòðàòåãèÿëûқ ðîë³í³ң àðòóû òәí áîëäû.

   Ìåíåäæìåíòò³ң әéã³ë³ ìàìàíû Ïèòåð Äðóêåðä³ң ұéғàðûìû áîéûíøà: «Áèçíåñ ìàқñàòûíûң òåê á³ð ғàíà äұðûñ àíûқòàìàñû áàð, îë - òұòûíóøûíû æàñàó. Ôèðìàíûң áîëàøàғû ìåí òàáûñòûëûғû үø³í òұòûíóøû îíûң òàóàðû òóðàëû íå îéëàéäû, òàóàð құíäûëûғû äåï íåí³ åñåïòåéä³, îñûíûң áàðëûғû áèçíåñò³ң ìәí³í àíûқòàï, òүïê³ë³êò³ ìàңûçûí á³ëä³ðåä³, ôèðìàíûң òàáûñқà æåòó æîëûí àéқûíäàéäû.

   Ìàðêåòèíã òåîðèÿñû ýêîíîìèêàëûқ ғûëûì æүéåñ³í³ң қàëûïòàñóûìåí òûғûç áàéëàíûñòû. Ìàðêåòèíãò³ òåðåңäåò³ï çåðòòåó òåê íàðûқ, àéûðáàñ, òàóàð, ñұðàíûñ, қàæåòò³ë³ê ñèÿқòû ýêîíîìèêàëûқ êàòåãîðèÿëàðäûң ìәí³í òүñ³íó íåã³ç³íäå ғàíà áîëóû ìүìê³í. Áұë òүñ³í³êòåð ìàðêåòèíãò³ң ïðàãìàòèêàëûқ òåîðèÿñûíûң äàìó íåã³ç³ áîëûï òàáûëàäû.

   «Íàðûқ» ұғûìû ýêîíîìèêàëûқ êàòåãîðèÿëàðäûң êåң òàðàғàí òүð³í³ң á³ð³ åêåí³íå қàðàìàñòàí, îíûң á³ðûңғàé ұғûìû æîқ. Àëғàøқû êåçäåðäå «íàðûқ» áàçàð, ñàòó îðíû ðåò³íäå қàðàñòûðûëäû. Қîғàìäûқ åңáåê áөë³í³ñ³í³ң òåðåңäåó øàìàñûíà қàðàé, ìàðêåòèíã òүñ³í³ã³í³ң ìәí³ äàìûï, íåғұðëûì êүðäåë³ ìàғûíàғà èå áîëäû. Îñûғàí îðàé, «íàðûқ» òүñ³í³ã³í³ң êөïòåãåí àíûқòàìàëàðûí åê³ òîïқà áөëåì³ç. Á³ð³íø³ òîïқà æàòàòûí àíàқòàìàëàð íàðûқòûң ñàÿñè-ýêîíîìèêàëûқ ìàçìұíûíà îðàé, îíû åðê³í êәñ³ïêåðë³êêå æәíå ìåìëåêåòò³ң ðîë³í øåêòåóãå íåã³çäåëãåí қîғàìäûқ өíä³ð³ñò³ ұéûìäàñòûðóäûң әä³ñ³ ðåò³íäå қàðàñòûðàäû. Åê³íø³ òîïòàғû àíûқòàìàëàð íàðûқòûң íàқòû ýêîíîìèêàëûқ ìàçìұíûíà ñүéåí³ï, îíû òұòûíóøûëàð ìåí æàáäûқòàóøûëàðäû àéûðáàñ ìàқñàòûíäà æàқûíäàòàòûí ìåõàíèçì ðåò³íäå ñèïàòòàéäû. Áұë æàғäàéäà íàðûқ òàóàðëàð ìåí қûçìåòòåðãå ñұðàíûñ ïåí ұñûíûñòûң àðàқàòûíàñûí àíûқòàóғà ìүìê³íä³ê áåðåò³í ìåõàíèçì ðåò³íäå қàðàñòûðûëàäû.

   Ìàðêåòèíã æүéåñ³íäå íàðûқ - íàқòû æәíå әëóåòò³ (ïîòåíöèàëäû) òұòûíóøûëàðäûң æèûíòûғû. Íàðûқòû òàóàðäû ñàòûï àëó ìүìê³íä³ã³ æәíå қàæåòò³ë³êòåð³ áàð òұòûíóøûëàð құðàéäû. Ñîíäûқòàí ìàðêåòèíãò³ң áàñòû ì³íäåò³ òұòûíóøûëàðäûң ìұқòàæäûқòàðû ìåí қàæåòò³ë³êòåð³í àéқûíäàó æәíå қàíàғàòòàíäûðó áîëûï òàáûëàäû.

   Ïðàêòèêàëûқ ìàðêåòèíãòå «íàðûқ» êàòåãîðèÿñûíûң íàқòû ñèïàòû áàð æәíå îíûң ïàðàìåòðëåð³í ñàíäûқ òүðäå өëøåóãå áîëàäû.

   Òàóàð - ìàðêåòèíãò³ê áүê³ë ³ñ-әðåêåòò³ң қîçғàóøû êүø³, îғàí áàéëàíûñòû ìàðêåòèíãò³ң ñàÿñàòû ìåí ñòðàòåãèÿñû æàñàëàäû. Òàóàðғà ìàðêåòèíãò³ê òұðғûäàí қàðàó åң àëäûìåí îíûң òұòûíó åðåêøåë³ã³ìåí ìåí íàқòû á³ð қàæåòò³ë³êò³ қàíàғàòòàíäûðàòûí ìүìê³íä³ã³í åñêåðóä³ êåðåê åòåä³.

   Òàóàð - áұë àäàìäàðäûң íàқòû қàæåòò³ë³êòåð³í қàíàғàòòàíäûðàòûí æәíå àéûðáàñқà òүñåò³í өí³ì. Òàóàðëàð ìàòåðèàëäû (øèê³çàò, ìàøèíàëàð, құðàë-æàáäûқòàð, àçûқ-òүë³ê) æәíå ìàòåðèàëäû åìåñ (қûçìåò, èäåÿëàð) ñèïàòòà áîëàäû.

   Òàóàðäûң ïàéäàëûëûғû æәíå îíû æàñàóøûëàðäûң áàðëûқ æұìñàëғàí êүø-æ³ãåð³ ìàðêåòèíã òåîðèÿñûíäà ìàңûçäû îðûí àëàòûí àéûðáàñ áàðûñûíäà àéқûíäàëàäû. Àéûðáàñ -өíä³ðóø³ëåð ìåí òұòûíóøûëàðäûң àðàñûíäà áàëàìàëû (ýêâèâàëåíòò³) íåã³çäå æүçåãå àñûðûëàòûí қîғàìäûқ áàéëàíûñ òүð³.  Àéûðáàñқà åê³ íåìåñå îäàí äà êөï æàқòûң  қàòûñóû êåðåê, îëàðäûң әðқàéñûñûíäà құíäûëûғû áàð òàóàð æәíå ñîíûìåí қàòàð àéûðáàñқà òүñó íèåò³ áîëóû òè³ñ. Åê³ íåìåñå îäàí äà êөï æàқòûң òàóàðìåí àéûðáàñ æàñàóû òðàíñàêöèÿ íåìåñå ìәì³ëå äåï àòàëàäû.

   Ìәì³ëå - áåëã³ëåíãåí øàðòқà áàéëàíûñòû òàóàð ìåí қûçìåòò³ (æåòê³çó) ³ñêå àñûðó үø³í åê³ íåìåñå á³ðíåøå æàқòàðäûң өçàðà êåë³ñ³ì³. Ìәì³ëåí³ң åê³ òүð³ áàð: á³ð³íø³ñ³ àқøàëàé, ìұíäà òàóàðëàð àқøàғà àéûðáàñòàëàäû, åê³íø³ñ³ áàðòåðë³ê, îë àқøà қàðàæàòòàðûíñûç òåê ò³êåëåé òàóàð àéûðáàñû íåã³ç³íäå æүçåãå àñûðûëàäû. Áàðòåðë³ê ìәì³ëåëåð òîëûқ äàìûìàғàí íàðûқòàðғà òәí. Қàçàқñòàí Ðåñïóáëèêàñûíûң  íàðûққà êөøó³í³ң àëғàøқû êåçåң³íäå ýêîíîìèêàëûқ äàғäàðûñ, êәñ³ïîðûíäàðäûң àқøàëàé қàðàæàòûíûң æîқòûғûíà íåìåñå æåò³ñïåóø³ë³ã³íå áàéëàíûñòû áàðòåðë³ê ìәì³ëåëåð ýêîíîìèêàäà åëåóë³ ðîëü àòқàðäû.

   Ìàðêåòèíã æүéåñ³íäå ñұðàíûñòû çåðòòåó - íàðûқòû êåøåíä³ çåðòòåóä³ң áàñòû êåçåң³, îë íàðûқòûң æàëïûëàìà ñèïàòòàìàëàðûí àíûқòàóғà ìүìê³íä³ê áåðåä³. Ôèðìàíûң íàðûқòàғû òàáûñòû æұìûñû òàóàðғà ñұðàíûñòûң ñèïàòûí æәíå êүé³í ìұқèÿò àíûқòàóìåí æәíå îíûң өçãåðó òåíäåíöèÿëàðûí á³ëóìåí òûғûç áàéëàíûñòû áîëàäû.

   Ñұðàíûñ - ñàòûï àëó қàá³ëåò³ áàð қàæåòò³ë³ê. Ñұðàíûñ àäàìíûң қàæåòò³ë³ã³í ғàíà åìåñ, åң áàñòûñû îíûң қàæåòò³ òàóàð ñàòûï àëóғà қàðæûëûқ ìүìê³íä³êòåð³í äå á³ëä³ðåä³.

   Ñұðàíûñòûң åê³ äåңãåé³ áàð: æàëïû íàðûқòàғû (íåìåñå ғàëàìäû) ñұðàíûñ æәíå ôèðìà өí³ì³íå (íå ìàðêàñûíà) ñұðàíûñ.

   Íàðûқòàғû ñұðàíûñ - áұë òàóàð íàðûғûíäàғû ôèðìà æәíå òàóàð ìàðêàëàðû æèûíòûғûíûң  íàқòû êåçåң  ìåí áåëã³ë³  ìåêåíäåã³ æàëïû ñàòó êөëåì³

   Өí³ìãå (íåìåñå ìàðêàғà) ñұðàíûñ - ôèðìàíûң íàðûқòàғû үëåñ³íå ñәéêåñ êåëåò³í, òàóàð íàðûғûíäàғû ñұðàíûñ áөë³ã³.

   «Ñұðàíûñ» æәíå «қàæåòò³ë³ê» òүñ³í³êòåð³ àðàñûíäà òûғûç áàéëàíûñ, àéûðìàøûëûқ æәíå қàðàìà-қàéøûëûқ áàð åêåí³í àòàï өòó³ì³ç қàæåò.

   Қàæåòò³ë³ê - ìàғûíàñû êåң ұғûì. Ñұðàíûñ қàæåòò³ë³êò³ң á³ð áөë³ã³ æәíå îë òұòûíóøûíûң ñàòûï àëó қàá³ëåò³í ғàíà ñèïàòòàï қîéìàéäû, ñîíûìåí á³ðãå îëàðäûң òàóàðғà òàëғàìû ìåí òàëàáûí äà á³ëä³ðå àëàäû.

   Íåã³ç³íåí ìàðêåòèíã àäàìíûң æàðàòûëûñûíà òәí òàáèғè қàæåòò³ë³êòåð³íå åìåñ, îíûң ìәäåíè æәíå әëåóìåòò³ê äåңãåé³íå áàéëàíûñòû ïàéäà áîëғàí қàæåòò³ë³êòåð³íå әñåð åòåä³. Қàæåòò³ë³êòåð әëåóìåòò³ê, ìәäåíè æәíå òåõíîëîãèÿëûқ îðòàíûң äàìó äåңãåé³íå æәíå òàáèғàòûíà áàéëàíûñòû àáñîëþòò³ æәíå ñàëûñòûðìàëû áîëóû ìүìê³í. Àáñîëþòò³ қàæåòò³ë³êòåðãå қàðàғàíäà, ñàëûñòûðìàëû қàæåòò³ë³êò³ òîëûқ қàíàғàòòàíäûðó ìүìê³í åìåñ, өéòêåí³ îëàðäûң äåңãåé³ æîғàðûëàғàí ñàéûí, қàæåòò³ë³êò³ íåғұðëûì ұëғàéòóғà ұìòûëûñ ïàéäà áîëàäû. Әëåóìåòò³ê æәíå áàñқà äà ôàêòîðëàð ñèÿқòû ìàðêåòèíã òå үíåì³ äàìóäà æәíå өçãåð³ñòå áîëûï òұðàòûí қàæåòò³ë³êòåðä³ң äàìó äèàëåêòèêàñûíà ûқïàë åòåä³.

   Ô. Êîòëåð, Æ.Æ. Ëàìáåí æәíå áàñқà äà ғàëûìäàð, àòàëûï өòêåí ýêîíîìèêàëûқ êàòåãîðèÿëàðäû ïàéäàëàíà îòûðûï, ìàðêåòèíã òåîðèÿñûíà, «ìұқòàæäûқ» æәíå «ò³ëåêòåð» äåãåí àíûқòàìàëàðäû åíã³çå îòûðûï, äàìûòòû. Ìұқòàæäûқ àäàìíûң òàáèғàòûíà òәí, îë àäàì өì³ð³íå қàæåòò³ ôèçèîëîãèÿëûқ ýëåìåíòòåð áîëìàғàí æàғäàéäà îðûí àëàäû. Ìàðêåòèíã òұòûíóøûíûң ò³ëåã³ ìåí қàæåòò³ë³êòåð³íå æәíå ñұðàíûñòàðûíà ûқïàë åòå îòûðûï, òàóàðäûң òàðòûìäû æәíå әéã³ë³ áîëóûí қàìòàìàñûç åòåä³.

   Өç³í³ң ýâîëþöèÿñû êåç³íäå ìàðêåòèíã òұæûðûìäàìàñû êөïòåãåí өçãåð³ñòåðãå ұøûðàäû, ñîғàí ñәéêåñ ìàðêåòèíã ìәí³íå äåãåí êөçқàðàñòàð өçãåðä³, îíûң êөïòåãåí àíûқòàìàëàðû òóûíäàäû. ÔÐÃ-íûң Ìàðêåòèíã èíñòèòóòûíûң ìәë³ìåòòåð³ áîéûíøà, áүã³íã³ êүí³ ìàðêåòèíãò³ң 2000-íàí àñòàì àíûқòàìàñû áàð. Ðåñåéë³ê ғàëûì Ì. Âàëîâàÿíûң ï³ê³ð³íøå, ìàðêåòèíã ñөç³ õàìåëåîí ñèÿқòû құáûëìàëû áîëғàíäûқòàí, íå àéòқûң êåëñå, ñîíû á³ëä³ðå àëàäû, ñîíäûқòàí á³ð ғàñûðäàí àñòàì óàқûòòàí áåð³ ғàëûìäàð îғàí әð òүðë³ àíûқòàìàëàð áåðóäå.

   Ìàðêåòèíã òåîðèÿñûíäà àíûқòàìàëàðäûң åê³ òîáûí áөë³ï êөðñåòåì³ç, îë: êëàññèêàëûқ æәíå îñû çàìàíғû. Êëàññèêàëûқ òүñ³í³êòåìåäå òàóàðëàð ìåí қûçìåòòåðä³ æûëæûòó ïðîöåñ³íå áàñà íàçàð àóäàðûëàäû.

   Ìàðêåòèíãò³ң äàìóûíà қàðàé, ғàëûìäàð ìåí ìàìàíäàðäûң êөçқàðàñòàðû өçãåð³ï îòûðàäû. Ô. Êîòëåð àëғàøûíäà ìàðêåòèíãêå «Ôèðìàғà ұçàқ ìåðç³ìä³ åң үëêåí øàìàäàғû ïàéäàíû қàìòàìàñûç åòåò³í, òұòûíóøûғà áåé³ìäåëãåí өíä³ð³ñò³ê-өòê³çó әðåêåò³» äåï ñèïàòòàìà áåðñå, ñîңғû åңáåêòåð³íäå îíû «òàóàðäû өíä³ðó, îíû òұòûíóøûғà ұñûíó æәíå àéûðáàñ àðқûëû æåêå æәíå òîïòàëғàí òұòûíóøûëàðäûң ìұқòàæäûқòàðû ìåí қàæåòò³ë³êòåð³í қàíàғàòòàíäûðóғà áàғûòòàëғàí әëåóìåòò³ê æәíå áàñқàðó ïðîöåñ³» äåï êөðñåòò³. 

    «қàç³ðã³ çàìàíғû áèçíåñ ôèëîñîôèÿñû», «îéëàó æүéåñ³ æәíå æåòåêø³ èäåÿ», «өíä³ð³ñò³ê-өòê³çó қûçìåò³í áàñқàðó æүéåñ³», «áàñқàðóäûң íàðûқòûқ òұæûðûìäàìàñû», «ìұқòàæäûқòàð ìåí қàæåòò³ë³êòåðä³ қàíàғàòòàíäûðóғà áàғûòòàëғàí әëåóìåòò³ê ïðîöåññ», «êîììåðöèÿëûқ қûçìåò», «ìåíåäæìåíòò³ң ê³ð³êïåë³ қûçìåò³», «ñàòûï àëóøûëàðäûң òàëàïòàðûí қàíàғàòòàíäûðóғà áàғûòòàëғàí ұéûìäàðäûң ì³íåç-құëûқ қàғèäàñû æәíå øåø³ìäåðä³ ³çäåó», «ôèðìàíûң áәñåêåë³ê áàñûìäûëûққà æåòó æәíå áәñåêåãå қàá³ëåòò³ë³ã³í àðòòûðó òәñ³ë³», «өíä³ðóø³ ìåí êëèåíò àðàñûíäà қàòûíàñòàðäû íûғàéòó àðқûëû ìàқñàòқà æåòó» äåï қàðàñòûðàäû. Áұë àíûқòàìàëàðäàí ìàðêåòèíã êөï қûðëû æәíå әð òүðë³ ұғûì åêåí³ êөð³í³ï òұð.-Áұë ұғûìғà ñàí àëóàí ûңғàéìåí êåëó ìàðêåòèíãò³ қàç³ðã³ êåçåңäå әð òүðë³ àñïåêò³äå қàðàóғà әêåëä³, îë

   Ìàðêåòèíãò³ң øåòåëä³ê æәíå îòàíäûқ ғàëûìäàð ұñûíғàí íåғұðëûì æè³ êåçäåñåò³í àíûқòàìàëàðûí òàëäàé êåëå, îëàðäû ìàçìұíûíà қàðàé áûëàé òîïòàñòûðóғà áîëàäû.

   1.       Ìàðêåòèíãò³ òàóàðëàð ìåí қûçìåòòåðä³ өòê³çó æәíå ñàòó ðåò³íäå қàðàñòûðàòûí àíûқòàìàëàð. Ìұíäà íåã³ç³íåí өòê³çó қûçìåò³íå æәíå òàóàðäû íàðûққà æûëæûòóғà íàçàð àóäàðûëàäû. Áұë êөçқàðàñ øåêòåóë³, өéòêåí³ îíûң àâòîðëàðû ìàðêåòèíãò³ өòê³çó ìåí ñàòóғà æәíå æàðíàìàғà òåңåéä³. Îñûғàí îðàé, Ô. Êîòëåðä³ң «өòê³çó - ìàðêåòèíã ìұçòàóûíûң åң åëåóë³ñ³ åìåñ ұøàð áàñû, ìàðêåòèíã ì³íäåòòåð³í³ң á³ð³ ғàíà» äåãåí ñөç³í êåëò³ðãåí³ì³ç æөí.

   2.       Ìàðêåòèíã ìåíåäæìåíòò³ң ìàңûçäû ì³íäåò³ ðåò³íäå қàðàñòûðûëàäû, ìұíäà îë ôèðìàíûң өíä³ð³ñò³ê-өòê³çó әðåêåò³í³ң áàñқàðó æүéåñ³ äåï áåð³ëåä³. Áұë àìàë-òәñ³ë ìàðêåòèíãò³ң æàëïû ýêîíîìèêàëûқ құáûëûñ ðåò³íäåã³ òàáèғàòûí àøïàéäû. Ìàðêåòèíãò³ ìåíåäæìåíò äîêòðèíàñûíà ұøòàñòûðó, îíûң íàðûқòûқ қàòûíàñòàðäû òè³ìä³ қàëûïòàñòûðó құðàëû ðåò³íäåã³  әëåóìåòò³ê-ýêîíîìèêàëûқ íåã³ç³í àéқûíäàóғà ìүìê³íä³ê áåðìåéä³.

   3.        қàç³ðã³ áèçíåñ ôèëîñîôèÿñû, îéëàó ñòèë³ æәíå òұòûíóøûëàðäûң ìұқòàæäûқòàðû ìåí ò³ëåêòåð³í қàíàғàòòàíäûðóғà áàғûòòàëғàí ìàқñàò. Ìұíäàé êөçқàðàñòû ұñòàíàòûí àâòîðëàð ìàðêåòèíãò³ әëåóìåòò³ê-ýêîíîìèêàëûқ æàғûíàí қàðàñòûðàäû, á³ðàқ ìұíäà îíûң ìàқñàòòàðû òûì ì³íñ³çäåíä³ð³ëãåí. Áұë êөçқàðàñ íàðûқòûқ ýêîíîìèêàñû äàìûғàí åëäåðäåã³ ôèðìàëàðäûң ìàðêåòèíãò³ê қûçìåò³íå ñәéêåñ êåëåä³.-Ìàðêåòèíã

   4.       Ìàðêåòèíãò³ àäàìäàðäûң ìұқòàæäûқòàðû ìåí қàæåòò³ë³êòåð³í çåðòòåóãå æәíå қàíàғàòòàíäûðóғà áàғûòòàëғàí әëåóìåòò³ê үäåð³ñ ðåò³íäå қàðàñòûðàòûí àíûқòàìàëàð. Áұë êөçқàðàñòàð ìàðêåòèíãò³ң әëåóìåòò³ê ñèïàòûí êөðñåòåä³.

   Ìàðêåòèíãò³ң òåîðèÿñû ìåí òәæ³ðèáåñ³í çåðòòåó, îëàðäû ñûíè òұðғûäà òàëäàï, ìàғûíàñûíà æåòó ôèðìàғà қàòûñòû ìàðêåòèíãò³ң àâòîðëûқ òүñ³í³ã³í қàëûïòàñòûðóғà, îíûң қàғèäàëàðûí, әä³ñòåð³ ìåí ì³íäåòò³ қûçìåòòåð³í ñèïàòòàóғà äà ìүìê³íä³ê áåðä³. Ìàðêåòèíã - áұë íàðûқòû æàí-æàқòû çåðòòåó íåã³ç³íäå òұòûíóøûëàðäûң ìұқòàæäûқòàðû ìåí қàæåòò³ë³êòåð³í қàíàғàòòàíäûðó æîëûìåí áәñåêåëåñò³ê қàá³ëåòò³ë³ã³í àðòòûðó àðқûëû ïàéäà òàáóғà áàғûòòàëғàí òұæûðûìäàìà æәíå á³ð³êêåí қûçìåò. Áұë àíûқòàìà ìàðêåòèíãò³ң åê³ ìàңûçäû àñïåêò³ñ³í  áөë³ï êөðñåòåä³. Îëàð - òұæûðûìäàìàëûқ æәíå ³ñ-әðåêåòò³ê  àñïåêò³ëåð³.

   Òұæûðûìäàìàëûқ àñïåêò³äå ìàðêåòèíã àäàìäàðäûң қàæåòò³ë³ã³í ұқñàñòûðó æәíå қàíàғàòòàíäûðó àðқûëû ïàéäàíû êөðóãå áåé³ìäåëãåí áèçíåñò³ң èäåÿñû ìåí ôèëîñîôèÿñû ðåò³íäå ñèïàòòàëàäû.

   Ұñûíûëғàí àíûқòàìàíûң åê³íø³ àñïåêò³ñ³ êәñ³ïîðûíäàðäûң òәæ³ðèáåë³ê қûçìåò³í ñèïàòòàéäû, îë ìàðêåòèíã қàìòèòûí áàðëûқ ìәñåëåëåðäåí òұðàäû, ñîíûìåí á³ðãå áұë қûçìåòò³ң åң áàñòû ýëåìåíò³ - àäàìäàðäûң қàæåòò³ë³êòåð³ ìåí ò³ëåêòåð³í àéûðáàñ қàòûíàñòàðû àðқûëû қàíàғàòòàíäûðó.

   Ìàðêåòèíãò³ң қàғèäàëàðû ìåí әä³ñòåð³ òåê өíä³ð³ñ ïåí êîììåðöèÿëûқ қûçìåòòå ғàíà åìåñ, àäàìçàòòûқ қûçìåòò³ң áàðëûқ өð³ñòåð³íäå қîëäàíûëàäû. Ñîíäûқòàí ìàðêåòèíã îáúåêò³ëåð³ òåê қàíà òàóàðëàð ìåí қûçìåòòåð ғàíà åìåñ, êîììåðöèÿëûқ åìåñ ұéûìäàð (Қûçûë Àé æәíå Қûçûë Êðåñò қîғàìû), æåêå àéìàқòàð (Ûñòûқ êөë), èäåÿëàð (қîðøàғàí îðòàíû қîðғàó) æәíå àäàìäàð äà (әðò³ñòåð, ñàÿñè ëèäåðëåð) áîëà àëàäû.

   Ìàðêåòèíã èäåÿëàðû êîììåðöèÿëûқ åìåñ өð³ñòå äå ïàéäàëàíûëóû ìүìê³í. Әð òүðë³ қîғàìäûқ ұéûìäàð æәíå ìåêåìåëåð, àóðóõàíàëàð, òåàòðëàð, ìåêòåïòåð, қàðòòàð үé³, ìұðàæàéëàð, ø³ðêåóëåð, қîðғàíûñ ñàëàñû өç³íå êëèåíòòåð үé³ðóãå æәíå îëàðäû өçäåð³íäå қàëäûðóғà òûðûñàäû. Ìұíäà ìàðêåòèíã әä³ñòåð³í қîëäàíó қàæåòò³ë³ã³ òóûíäàéäû, îë òұòûíóøûëàðғà қûçìåò êөðñåòó ìåí áàғà áåëã³ëåóä³ң åðåêøå òәñ³ëäåð³í қîëäàíóäû òàëàï åòåä³.

   Ìàðêåòèíãò³ң қûçìåòò³ê æәíå òұæûðûìäàìàëûқ åê³ æàғû áàð.

   Қûçìåòò³ê òұðғûäàғû ìàðêåòèíã - îë êәñ³ïîðûííûң íàðûқ æàғäàéûíà áàéëàíûñòû ôèðìàíûң ìàðêåòèíãò³ê қûçìåò³ æүéåñ³í ұéûìäàñòûðó æәíå îíûң áәñåêåãå қàá³ëåòò³ë³ã³í æîғàðûëàòó. Áұë êөçқàðàñ áîéûíøà ìàðêåòèíã ìåíåäæìåíòò³ң ìàңûçäû қûçìåò³ ðåò³íäå қàðàñòûðûëàäû.

   Òұæûðûìäàìà ðåò³íäå - ìàðêåòèíã қàòàң áәñåêåëåñò³ê êүðåñò³ң, ñұðàíûñ ұñûíûñòàí æîғàðû áîëóûíà æәíå òàóàðëàð àññîðòèìåíò³í³ң æûëäàì æàңàðóûíà áàéëàíûñòû òóûíäàғàí.Өíä³ðóø³ëåð қàòàң áәñåêåëåñò³ê æàғäàéûíäà өç òàóàðëàðûíà áîñ òàóàøà (íèøà) ³çäåó,  
îëàðäû ñîғàí æàéғàñòûðó æәíå îíû êåңåéòóìåí àéíàëûñàäû. Áәñåêåëåñò³ê æàғäàéäà ìàðêåòèíã ôèðìà ñòðàòåãèÿñû ìåí òàêòèêàñûí àíûқòàéòûí қàç³ðã³ áèçíåñò³ң ôèëîñîôèÿñû áîëûï òàáûëàäû. Ñîíäûқòàí òұæûðûìäàìàëûқ àñïåêò³äå ìàðêåòèíãò³ ұéûì áèçíåñ ôèëîñîôèÿñû, èäåÿñû æәíå îéëàó áåéíåñ³ äåï àòàï êөðñåòóãå áîëàäû. Áұë ìәí³ áîéûíøà ìàðêåòèíãò³ң èäåîëîãèÿëûқ æәíå ñàÿñè æàғäàéû. 

             І.2.Маркетинг түрлері және олардың Қазақстанда

                                      даму тенденциялары

       Òәæ³ðèáåãå ñүéåíåò³í áîëñàқ, ìàðêåòèíãò³ê үäåð³ñ ò³ã³íåí äå, êөëäåíåң³íåí äå æүçåãå àñûðûëàäû. Îñûíûң íåã³ç³íäå ìàðêåòèíã òүðëåð³í æ³êòåó áåëã³ëåð³ àðқûëû æүéåëåíä³ðóãå áîëàäû. Ғûëûìè-òåîðèÿëûқ íåã³çäåðä³ òàëäàó æәíå ñèíòåçäåó íåã³ç³íäå, ñîíûìåí қàòàð ìàðêåòèíã òәæ³ðèáåñ³íå ñүéåí³ï, á³ç æ³êòåëó áåëã³ëåð³í қîëäàíà îòûðûï, ìàðêåòèíã òүðëåð³í æүéåëåíä³ðä³ê .

  Ýêîíîìèêàäà ïàéäàëàíó äåңãåé³íå áàéëàíûñòû ìàðêåòèíãò³ ìàêðî æәíå ìèêðîìàðêåòèíã äåï áөëóãå áîëàäû.

  80 æûëäàðû àðàëûғûíäà îғàí êөï íàçàð àóäàðûëó ñåáåá³í ñîë êåçäåã³ қîғàìíûң әëåóìåòò³ê æәíå ýêîíîìèêàëûқ өì³ð³íäå êәñ³ïêåðë³ê ïåí áèçíåñ ðîë³í³ң àðòқàíäûғûìåí òүñ³íä³ðåä³.-Ìàêðîìàðêåòèíã òåîðèÿñûíûң ýâîëþöèÿñûí òàëäàғàí Äæ. Øèò, Ä. Ãàðäíåð, Ä. Ãàððåò ñèÿқòû àìåðèêàíäûқ ғàëûìäàð îíûң ïәí³ ðåò³íäå ôèðìàíûң ìàðêåòèíãò³ê қûçìåò³ ìåí қîғàìíûң өçàðà қàðûì-қàòûíàñûí åñåïòåéä³, àë 60

  Ìàêðîìàðêåòèíã қàæåòò³ë³êòåðä³ қîғàì äåңãåé³íäå òàëäàóғà æәíå îëàðäûң òàóàðëûқ íàðûқòàðäûң äàìóûíà äåãåí ûқïàëûí àíûқòàóғà ìүìê³íä³ê áåðåä³. Ñîë ñåáåïò³ ìàêðîìàðêåòèíã ìәñåëåëåð³ ìèêðîìàðêåòèíãêå қàðàғàíäà, қîғàì ìүääåëåð³íå íåã³çäåë³ï, æàëïû ýêîíîìèêàëûқ æүéå äåңãåé³íäå қàðàñòûðûëàäû.

  Àìåðèêàíäûқ ғàëûì Äæ. Ôèñê ìàêðîìàðêåòèíãò³ ýêîíîìèêàëûқ ðåñóðñòàðäû ïàéäàëàíóғà æұìûëäûðàòûí  òåõíîëîãèÿ ðåò³íäå æәíå ìàðêåòèíãò³ң әëåóìåòò³ê ñàëäàðûí çåðòòåéò³í ³ë³ì ðåò³íäå ñèïàòòàéäû. Æ.Æ. Ëàìáåí ìàêðîìàðêåòèíãò³ òұòûíóøûëàðäûң òàëàï-ò³ëåã³íå îðàé өíä³ð³ñò³, êәñ³ïêåðë³ê ïåí èíâåñòèöèÿíû êåðåêò³ áàғûòқà áұðûï îòûðó æүéåñ³í қàëûïòàñòûðàòûí ýêîíîìèêàëûқ äåìîêðàòèÿ ôàêòîðû ðåò³íäå ñèïàòòàéäû.

  Ìàêðîìàðêåòèíã ñàëàñûíà ìàðêåòèíã æүéåñ³í³ң қûçìåòòåð³í, òàóàð íàðûғûíûң äàìó ñåðï³í³í, ìàðêåòèíã èíôðàқұðûëûìûí, ìàðêåòèíãò³ң әëåóìåòò³ê-ýòèêàëûқ àñïåêò³ëåð³í, íàðûқ ñұðàíûñûíûң äàìó òåíäåíöèÿñûí, íàðûқòûқ ñұðàíûñòû òàëäàó æәíå áîëæàó, êөòåðìå æәíå áөëøåê ñàóäà æåë³ñ³í òè³ìä³ îðíàëàñòûðóäû íåã³çäåó, òàóàðëàðäûң áàғà èíäåêñ³í³ң ñåðï³í³í òàëäàóìåí қàòàð îëàðäû áîëæàó æàòàäû.

  Ìàðêåòèíãò³ң ìàêðîäåңãåéäå äàìóûí òàóàð æәíå қûçìåò ìàðêåòèíã³, ýêîíîìèêà ñàëàñûíäàғû ìàðêåòèíã äåï åê³ áàғûòòà àæûðàòûï êөðñåòóãå áîëàäû.

  Ìàðêåòèíãòiң òåîðèÿñû ìåí òәæiðèáåñi өçiíiң ïàéäà áîëó êåçiíåí áàñòàï ìèêðîýêîíîìèêà äåңãåéiíäå áàñûìûðàқ äàìûäû, îíûң çåðòòåó îáúåêòiëåði ðåòiíäå êîìïàíèÿëàðäûң ìàðêåòèíã æүéåëåði æәíå îëàðäûң àéûðáàñ қàòûíàñòàðû қàðàñòûðûëàäû. Ìèêðîìàðêåòèíã - òұòûíóøûëàðäûң қàæåòòiëiêòåðií қàíàғàòòàíäûðó åñåáiíåí ïàéäà àëóғà ìàқñàòòàëғàí êîìïàíèÿëàðäûң ìàðêåòèíãòiê қûçìåòi. Ñîíäûқòàí «ìàðêåòèíãòi áàñқàðó - ìәíi áîéûíøà қîëäàíáàëû ìèêðîýêîíîìèêà» äåãåí Ï. Äèêñîííûң îéûìåí êåëiñóiìiç êåðåê. Êåç êåëãåí ýêîíîìèêàëûқ æүéåëåðäå, ò³ïò³ өòïåëi æүéåäå äå ìàðêåòèíã íåãiçiíåí ôèðìàëàð ìåí êîìïàíèÿëàð қûçìåòiíäå áàñûì қîëäàíûëàäû.

  Ýêîíîìèêàëûқ ñóáúåêòiëåðäiң ìèêðîìàðêåòèíãòi ïàéäàëàíóû æәíå îíûң өçãåøåë³ã³ ñîë åëäåðäåãi ýêîíîìèêàíûң äàìó қàëïûíà áàéëàíûñòû àéқûíäàëàäû. Қàçàқñòàíäàғû ìèêðîìàðêåòèíã ýêîíîìèêàíûң қàçiðãi äàìó äåíãåéiíiң íåãiçãi áåëãiëåðiíå ñàé қàëûïòàñó êåçåңiíäå.

  Ìàðêåòèíãòi қîëäàíó àóқûìäàðû өòå êåң, îíûң қàғèäàëàðû ìåí әäiñòåði òåê өíäiðiñòå ғàíà åìåñ, àäàìçàòòûң қûçìåòiíiң áàðëûқ өðiñiíäå, àäàì òұëғàñûíà äà қàòûñòû ïàéäàëàíûëàäû.

  Ìàðêåòèíãòiң қîëäàíó àóìàқòàðûí æүéåëåé îòûðûï, îíûң қîëäàíàòûí íåã³çã³ ñàëàëàðûíà ñәéêåñ: өíåðêәñiï, òұòûíó, қûçìåò êөðñåòó æәíå êîììåðöèÿëûқ åìåñ äåãåí òүðëåð³í áөë³ï êөðñåòóãå áîëàäû. Îñûëàðäûң әðқàéñûñû ñәéêåñ íàðûқòàðäàғû ìàðêåòèíãòiê қûçìåòòi ñèïàòòàéäû.

  Íàðûқòûқ ýêîíîìèêà æүéåëåð³íäåãi ìàðêåòèíãòiң åң äàìûғàí òүðiíå òұòûíó ìàðêåòèíã³ æàòàäû. Îë òұëғàëàð ìåí îòáàñûëàðûíàí òұðàòûí òүïê³ òұòûíóøûëàð æәíå ôèðìàëàð àðàñûíäàғû қûçìåò өðiñií қàìòèäû.

  Өíåðêәñiïòiê ìàðêåòèíãò³ң îáúåêòiñi өíäiðiñòiê ìàқñàòқà àðíàëғàí òàóàðëàðäû өíäiðóøi êәñiïîðûíäàðäûң ìàðêåòèíãòiê қûçìåòi áîëûï òàáûëàäû. Ìûñàëû, Ұëûáðèòàíèÿäà өíåðêәñiïòiê ìàðêåòèíãò³ң үëåñi 26%-äû құðàéäû æәíå îë өñó òåíäåíöèÿñûìåí ñèïàòòàëàäû. Ìұíäàé құðûëûì ìåí ñåðï³í íàðûқòûқ ýêîíîìèêàëû åëäåðãå, îíûң iøiíäå ýêîíîìèêàñûíäà òұòûíóøûëûқ ìàðêåòèíã òүði êөá³ðåê äàìûғàí Қàçàқñòàíғà äà òәí.

  Өíåðêәñiïòiê æәíå òұòûíó ìàðêåòèíã³ àðàñûíäà òàóàð өíäiðó, îíû òұòûíó, өòêiçó, áàғàëàó, íàðûққà æûëæûòó åðåêøåëiêòåðiìåí àíûқòàëàòûí ìәíäi өçãåøåëiêòåð áàð. Өíåðêәñiïòiê ìàðêåòèíãòiң åðåêøåëiêòåði әäåáèåòòåðäå òîëûқ ñèïàòòàëғàí. Îñûëàðäûң êåéá³ðåóëåðiíå òîқòàëûï êåòåéiê.            

    Өíäiðiñò³ê ìàқñàòқà àðíàëғàí өí³ìäåðä³ң òұòûíó êөëåì³í³ң àóқûìäûғû æәíå îëàðäû ñàòûï àëóäûң өçãåøåëiêòåði òұòûíóøû ìåí өíäiðóøi àðàñûíäàғû òiêåëåé áàéëàíûñòû òàëàï åòåäi. Ñîíäûқòàí өíåðêәñiïòiê ìàðêåòèíãòå òiêåëåé æәíå áið äåңãåéëi өòêiçó àðíàëàðû ïàéäàëàíûëàäû, àë òұòûíó ìàðêåòèíã³íäå îëàð êүðäåëi æәíå êөï äåңãåéëi áîëóû ìүìêií.            

    Өíä³ð³ñò³ê ìàқñàòқà àðíàëғàí өí³ìäåð íàðûғûíäàғû ñұðàíûñ òүïê³ òұòûíóøûëàð ñұðàíûñûíàí òóûíäàéäû. Îë åê³íø³ ñèïàòòà áîëûï, êүøò³ðåê àóûòқèäû. Òүïê³ òұòûíóøûëàð ñұðàíûñûíûң áîëìàøû (ê³ø³ã³ð³ì) àóûòқóû, áàғàëûқ èêåìä³ë³ã³ òөìåí өíä³ð³ñò³ê ìàқñàòқà àðíàëғàí òàóàðëàðғà äåãåí ñұðàíûñòûң êүðò өçãåðó³íå әêåëåä³.           

   Ñàòûï àëóøûëàð ñàíû àç áîëғàíäûқòàí, өíä³ð³ñò³ê ìàқñàòқà àðíàëғàí òàóàðëàð íàðûғûíäàғû өíä³ðóø³ëåð àðàñûíäà қàòàң áәñåêåëåñò³ê áîëàäû, îë қàæåòò³ë³êòåðä³ çåðòòåóä³ òàëàï åòåä³.

  Áұë åðåêøåë³êòåðä³ қàçàқñòàíäûқ өíä³ð³ñò³ê ìàқñàòқà àðíàëғàí òàóàðëàðäû өíä³ðóø³ëåðä³ң ìàðêåòèíãò³ê ñòðàòåãèÿëàðûíàí êөðóãå áîëàäû.

  Қàçàқñòàíäà íàðûқòûқ ýêîíîìèêàíûң, àçûқ-òүë³ê íàðûғûíäàғû áәñåêåëåñò³êò³ң äàìóû àãðîìàðêåòèíãò³ң қàëûïòàñóûíà әñåð åòò³. 1995 æûëû Қàçàқñòàí Ðåñïóáëèêàñûíûң Ïðåçèäåíò³ Í.Ә. Íàçàðáàåâ àóûë øàðóàøûëûғû æұìûñòàðûíûң қîðûòûíäûëàðû áîéûíøà ðåñïóáëèêàëûқ æèíàëûñòà: «Êåéá³ð áàñøûëàðäûң íàðûқòûқ òåðìèíîëîãèÿíû қîëäàíóûíà қàðàìàñòàí, îëàðäûң êөá³ íàðûқòûқ ìåõàíèçìäåðä³ åíã³çóä³ á³ëìåéä³. Ìûñàë ðåò³íäå, àãðàðëûқ ñåêòîðäàғû ìàðêåòèíãò³ê қûçìåòòåðä³ àëàéûқ. Ò³ïò³ Àóûë øàðóàøûëûғû ìèíèñòðë³ã³í³ң құðûëûìäàðûíûң îë òóðàëû òүñ³í³êòåð³ íàқòû åìåñ», äåï àòàï өòò³. Îñûäàí áàðûï ÒÌÄ-íûң áàñқà åëäåð³íå қàðàғàíäà, îòàíäûқ ýêîíîìèêàäà ìàðêåòèíãò³ң қàëûïòàñó үäåð³ñ³ àãðîөíåðêәñ³ïò³êòå áåëñåíä³ áîëғàíûí êөðóãå áîëàäû. Ìàðêåòèíã áөë³ìäåð³ Қàçàқñòàí Ðåñïóáëèêàñûíûң Àóûë øàðóàøûëûқ ìèíèñòðë³ã³ àïïàðàòûíäà, àãðîөíåðêәñ³ïò³ê êåøåí³í³ң àóäàíäûқ, îáëûñòûқ áàñқàðìàëàðûíäà құðûëà áàñòàäû. Á³ðàқ àãðîìàðêåòèíãò³ åíã³çóä³ң äèðåêòèâò³ òәñ³ë³ åðåêøå íәòèæå áåðãåí æîқ, өéòêåí³ îíûң қàғèäàëàðûíûң äàìóû үø³í òàóàð өíä³ðóø³ëåðä³ң өçäåð³íäå æàғäàé æàñàëìàäû.

  Áүã³íã³ òàңäà қûçìåò êөðñåòó ñàëàñû äàìûғàí åëäåð ýêîíîìèêàñûíäàғû òåç äàìûï êåëå æàòқàí ñåêòîðëàðäûң á³ð³. Èíäóñòðèàëäû äàìûғàí åëäåðä³ң æàëïû ұëòòûқ өí³ì³íäå қûçìåò êөðñåòó үëåñ³ 2/3-òåí 3/4-êå äåé³í æåòåä³. ÀҚØ-òàғû áұë  ñàëà áîëæàì áîéûíøà æàқûí æûëäàðû áàðëûқ æàңà æұìûñ îðûíäàðûíûң 90%-ûí қàìòàìàñûç åòó êåðåê.