Mary Key кәсіпорынының айналым-сальдолық балансы
Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым министрлігі
Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия Ұлттық Университеті
«Ақпараттық жүйелер» кафедрасы
Пәні: Экономикадағы ақпараттық жүйелерді жобалау
Тақырыбы: Mary Key кәсіпорынының айналым-сальдолық балансы
Тексерген: Оспанова Т.Т.
Астана 2012 ж
Жоспар:
- Кіріспе.......................
.............................. .............................. .......................... - Негізгі бөлім
- Есептің қойылымы......................
.............................. ........................... - Жобалаудың түрлері.......................
.............................. .......................... - Реляциялық деректер базасын жобалау.......................
................
2.2.Деректер базасының құрылымы......................
2.3.Деректер базасымен жұмыс.
2.4.Қосымшалармен
жұмыс жасауға нұсқау..........
- Қорытынды.....................
.............................. .............................. .................... - Қолданылған әдебиеттер....................
.............................. .............................
Кіріспе
Қазіргі кезде адам – машиналық ақпараттық жүйелер мен технологиялардың табысты жұмыс істеуі жобалаудың сапасын анықтайтыны белгілі.
Жобалау процесінде ұйымның негізгі қызметі экономикалық объекті ретінде (өндірістік, шаруашылық) және басқару процедураларының ұйымы пайда болды.
Жобалау қағидалары:
Жүйелік принципі ЭАЖ – ны функционалдауда ең маңызды болып табылады. Ол зерттелетін объектіге бүтіндей бір жақындауға мүмкіндік береді; өндірісті – шаруашылық қызметінде жүйені бағыттауды және нақты функцияларының есебін орнатады.
Деректер базасының жүйесі ретінде құрылған автоматтандырылған жүйелер өзінің есептеуіш қуаттылығын арттыру, жаңа технологиялармен және бағдарламалық құралдармен жабдықтау, ақпараттық фондты және есептеу ортасын жаңарту және кеңейтуге мүмкіндігі болуы керек.
Бірігу принципі әртүрлі ЭАЖ – де өзара әрекеттесу мүмкіндіктерін қамтамасыз етуді, біріктірілген функционалдау процесінің деңгейінде түйінделеді. Бірігу принципінің есебі экономикалық объектілердің функцияларын қамтамасыз етеді.
Стандарттаудың және унификациялаудың принципі ЭАЖ – ны функционалдаудың стандартты және унификалды элементтері, типтік пайдаланудың қажеттілігін түйіндейді. Бұл принцип ЭАЖ – сын тәжірибеге енгізу, қолдану және дамыту ЭАЖ – ны құруға кететін уақыттық еңбектік және құндық шығындарды азайтуға мүмкіндік береді.
Тиімділік принципі шығындар арасындағы рационалды арасындағы қатынасының жетістігінде ЭАЖ – ны құру және бүтін тиімділігі түйінделеді.
Бірінші
басқарушы принципі тапсырыс беруші
қолданушы – кәсіпорын, ұйым, сала,
яғни ЭАЖ – ның қызметке енгізілуі
және қызмет етуіне жауап беретін
болашақ қолданушылар үшін жүйе құру
кезіндегі жауапкершілікті
Жаңа есептер принципі – бұл басқару шешімдерін оңтайландыру мақсатымен қосымша нәтижелік көрсеткіштерді алу, басқару процесін жетілдіру, жүйе мүмкіндіктерін кеңйетуді іздеу. Бұл ЭЕМ – ді және басқа технологиялық құралдарды, жаңа басқару есептерін қолдану кезінде қоылым және жүзеге асырумен жетілдіреді.
Автоматтандыру принципі жобалау мақсатында тиімділікті жоғарлатады және ЭАЖ – ны барлық шаруашылық деңгейінде құру. Қазіргі заманғы әдістердің унификациясы және жобалау материалдарын құруға дайындау, ішкі жүйенің және жеке элементтерді жобалау стандарты, өңдеу деңгейі және жүйені енгізу жобалау шешімін кең қолдануға мүмкіндік береді.
Жобалаудың ұйымдық – техникалық принциптері.Абстрактілеу принципі жүйе аспектісінің нақты (қарастыру позициясының нақтылығы) ерекшелігінде және талдау мен жобалау үшін ыңғайлы қарапайым жалпы түрдегі мәселелерді көрсету мақсатымен түйінделеді.
Формализациялау принципі бейнелеу әдісінің формализациялануын қолдану және модельдерді ұйғару мен процестердің жобалау мәселелерін шешу жолында қатал методикалық қажеттілікті түйіндейді.
Қарама – қайшылық және толықтылық принципі қайта құрылған жүйедегі барлық қажетті элементтерінің бірігуін түйіндейді.
Тәуелсіз деректердің принципі өңделу процесіне қарамастан деректер модельдері жобалануы және талдануы, сонымен қатар олардың физикалық құрылымдары және техникалық ортадағы бөлінуі қажет.
Деректердің құрулы принципі құрылу мүмкіндігін және ақпараттық жүйе базасындағы иерархиялық ұйым элементтерін көрсетеді.
Соңғы қолданушының қатынау принципі қолданушыда деректер базасына қатынау құралдары болуы керек, онда оны міндетті түрде қолданады (бағдарламасыз).
Есептің қойылымы
Бөлшек сауда
Шешім нәтижесі дебеттік жақ негізінде жобаланған машинограмма болып табылады «Тауарлар қозғалысы есебі бойынша ведомостар (бухгалтерлік есеп шоты бойынша, материалдық-жауапты тұлғаларға)».
Кіріс ақпараттары: материалдық-жауапты тұлғалар есеп берулері, оларға қосымша: шот-фактуралар, тауар-көлік құжаттамалары, кіріс және шығыс құжаттамалары, тауардың санындағы (сапасындағы) алшақтықтың белгіленуі туралы акт.
Тауарлар қозғалысы есебі бойынша ведомостар (бухгалтерлік есеп шоты бойынша, материалдық-жауапты тұлғаларға)
- Бухгалтерия бөлімі:
Кіріс құжаттары:
- Тауарды өткізу есебі;
- Айналым ведомості;
- Қоймадан тауардың келіп түсу есебі;
- Кассир есептемесі.
Шығыс құжаттары:
- Айналым-сальдолық баланс.
Мен мысал ретінде «Mary Key» компаниясын алдым. Бұл компанияның әрбір бөлімінде кіріс және шығыс құжаттары бар. Осы құжаттарды негізгі бөлімдер бойынша қарастырайық:
1. Бухгалтерия бөлімі
«Айналым-сальдолық баланс» экономикалық есебінің қойылымы
1 бөлім. Есептің ұйымдастырушылық-экономикалық маңызы
- «Айналым-сальдолық баланс» есебі бухгалтерияның ААЖ ішкі жүйесінде шешіледі .
- Есептің нәтижелерін директор пайдаланады.
- Шығыс машинограммасы ай сайын шығып тұруы қажет.
- Бастапқы деректер ЭЕМ-ге бастапқы құжаттардан пернетақта көмегімен енгізіледі.
- Есепті шешу нәтижесінде машинограмма берілуі тиіс және ақпарат магнитті дискке сақталады.
2 бөлім. Шығыс ақпараты
Шығыс ақпараты келесі түрде (формада) болады:
«АЙНАЛЫМ-САЛЬДОЛЫҚ БАЛАНС»
Кәсіпорын ______________________________
«__» ____________ 200_ ж.
Форма ВО1О
Тауар коды |
Айдың басына |
Сн |
Айналым кіріс |
Кіріс сомасы |
Айналым шығыс |
Шығыс сомасы |
Айдың соңына |
Ск |
Барлығы: |
Бас бухгалтер ___________________________
Кесте 1.
Шығыс мәлімдемелерінің тізімі мен сипаттамасы
№ |
Идентификатор |
Көрсету формасы |
Шығару периоды |
Шығару мерзімі |
Қабылдаушы |
1. |
ВО1О |
құжат |
ай сайын |
Келесі айдың 1 жұлдызынан кеш емес |
директор |
Кесте 2.
Шығыс мәлімдемелері реквизиттерінің тізімі мен сипаттамасы.
№ |
Реквизит атауы |
Шығыс мәлімдемесінің идентификаторы |
Шартты белгілер |
Реквизит ұзындығы |
1. |
Тауар коды |
ВО1О |
КТ |
9(6) |
2. |
Айдың басына |
ВО1О |
NM |
9(6) |
3. |
Сн |
ВО1О |
CN |
9(10),9(2) |
4. |
Айналым кіріс |
ВО1О |
OP |
9(6) |
5. |
Кіріс сомасы |
ВО1О |
SP |
9(10),9(2) |
6. |
Айналым шығыс |
ВО1О |
OR |
9(6) |
7. |
Шығыс сомасы |
ВО1О |
SR |
9(10),9(2) |
8. |
Айдың соңына |
ВО1О |
KM |
9(6) |
9. |
Ск |
ВО1О |
CK |
9(10),9(2) |
10. |
Барлығы Айдың басына |
ВО1О |
INM |
9(6) |
11. |
Барлығы Сн |
ВО1О |
ICN |
9(10),9(2) |
12. |
Барлығы Айналым кіріс |
ВО1О |
IOP |
9(6) |
13. |
Барлығы Кіріс сомасы |
ВО1О |
iSP |
9(10),9(2) |
14. |
Барлығы Айналым шығыс |
ВО1О |
IOR |
9(6) |
15 |
Барлығы Шығыс сомасы |
ВО1О |
ISR |
9(10),9(2) |
16 |
Барлығы Айдың соңына |
ВО1О |
IKM |
9(6) |
17 |
Барлығы Ск |
ВО1О |
ICK |
9(10),9(2) |
«Айналым-сальдолық баланс» есебін шығару нәтижесінде «TD» «Тауар коды бойынша бір айға кіріс және шығыс бойынша қалдықтар мен айналымдар» массиві құрылады.
Кесте 3.
«TD» массивінің сақталатын ақпарат реквизиттерінің тізімі мен сипаттамасы
№ |
Реквизит атауы |
Шартты белгілер |
Реквизит ұзындығы |
Ақпарат көзі |
Ақпарат көзінің идентификаторы |
1. |
Тауар коды |
KТ |
9(6) |
BD |
TD |
2. |
Айдың басына |
NM |
9(6) |
BD |
TD |
3. |
Айналым кіріс |
OP |
9(6) |
BD |
TD |
4. |
Айналым шығыс |
OR |
9(6) |
BD |
TD |
5. |
Айдың соңына |
KM |
9(6) |
BD |
TD |
3 бөлім. Жедел кіріс ақпараты
Деректерді ЭЕМ-ге бастапқы құжаттардан (кіріс және шығыс накладнойлары, айналым ведомості) пернетақта көмегімен енгізеді.
Кесте 4.
Кіріс мәлімдемелерінің тізімі мен сипаттамасы
№ |
Идентификатор |
Көрсету формасы |
Келіп түсу жиілігі |
1. |
PN |
құжат |
ай сайын |
2. |
RN |
құжат |
ай сайын |
3. |
OV |
құжат |
ай сайын |
Кесте 5.
Кіріс мәлімдемелері реквизиттерінің тізімі мен сипаттамасы
№ |
Реквизит атауы |
Шартты белгілер |
Реквизит ұзындығы |
Ақпарат көзі |
Ақпарат көзінің идент-ры |
1. |
Накладной нөмірі |
NN |
A(9) |
Құжат |
PN,RN,OV |
2. |
Дата |
DATA |
9(6) |
Құжат |
PN,RN,OV |
3. |
Тауар коды |
KT |
9(6) |
Құжат |
PN,RN,OV |
4. |
Тауар атауы |
NT |
A(50) |
Құжат |
PN,RN,OV |
5. |
Бағасы |
Z |
9(10),9(2) |
Құжат |
PN,RN,OV |
6. |
Саны |
K |
9(10) |
Құжат |
PN,RN,OV |
7. |
Келу/шығу орны |
MPR |
Х(24) |
Құжат |
PN,RN,OV |
8. |
Өлшем бірлігі |
EI |
A(10) |
Құжат |
PN,RN,OV |
9. |
Ведомосттің номенклатуралық нөмірі |
NNV |
9(5) |
Құжат |
PN,RN,OV |
Берілген есепті шешу үшін
нормативті-анықтамалық
- Бағалар анықтамасы.
НАА реквизиттерінің тізімі 6-кестеде берілген.
Кесте 6.Бағалар анықтамасының реквизиттерінің тізімі
Массив атауы |
Массивтің белгіленуі |
Бағалар анықтамасы |
SZ |
№ |
Реквизиттер атауы |
Реквизиттердің белгіленуі |
Реквизиттердің ұзындығы |
1. |
Тауар коды |
KT |
9(6) |
2. |
Тауар атауы |
NT |
A(50) |
3. |
Тауар типі |
TT |
X(20) |
4. |
Өлшем бірлігі |
EI |
A(10) |
5. |
Бағасы көтерме |
ZO |
9(10),9(2) |
6. |
Бағасы бөлшек |
ZR |
9(10),9(2) |
Жобалаудың түрлері:
Эскиздік компьютерлік жобалау
Шығармашылық
жетістіктерді әрі қарай
Инверсия негізі, кез-келген прблеманың белгілі шешімін тура қарама-қарсыға өзгерту болып табылады.
Жаңа шешілулерді коллективті іздеу үшін миға шабуыл атауына ие болған әбіс тиімді. Ол, мамандар тобы алдына - күрделі есептің шешілуін табу мақсаты қойылуына негізделген. Топтың әр мүшесі өзінің ойын айта алады. Айтылған жаңа ойларды тек әрі қарай алып кетуге, дамытуға, толықтыруға, немесе жаңа ойлар айтуға болады. Осының нәтижесінде алдыға қойылған есепті шешуге деген психологиялық күш-жігер пайда болады. Топқа қойылатын талаптар:
- Тиімді құрам 6-8 адам
- Білімнің және квалификацияның бірдей деңгейде болуы
- Топ құрамына басшылар мен формальді емес көшбасшылар кірмеуі тиіс.
Жоғарыда айтылған кезең – ойларды генерациялау деп аталады. Екінші кезеңде олардың талдануы және критикасы жасалады. Бұл кезең алдындағы кезеңді мына айырмашылығымен еске түсіреді: топқа бірінші кезеңде айтылған ойларды критикалау тапсырмасы қойылады. Нәтижесінде екінші кезеңгі төтеп берген ойлар қалады. Бұл - қойылған есептің шешімі болып табылады.
АЖ канондық жобалаудың мазмұны мен әдістері
Кәсіпорынның даму тарихы. ТОО ”Mary Key” жеке меншік компаниясы косметикалық заттарды көтерме және жеке сауда саттығымен айналысады. Олар: жуынатын заттар, аксесуарлар, опа далаптар және т.б. Бас офистары Алматы қаласында орналасқан, біраз жылдан артық (5 қазаннан 1995 жыл) Қазақстанның косметикалық нарығында өз қызметін жүзеге асыруда. Қазіргі таңда бұл компания косметикалық заттармен жұмыс істейтін компаниялардың ішінде көшбасшысы.
Құрылу
негізінен бастап компания
Кәсіпорын мақсаты: Қолданушыны сапалы косметикалық заттармен қаматамасыз ету, қолданушы қажеттіліктерін қанағаттандыру.
Стратегиясы: жақын арада әлемдік компьютерлік нарыққа шығу
Кәсіпорынның негізгі
- Кәсіпорынды оңтайлы басқару
- Нарықтық өтімді меңгеру, ұыныс, бәсекеге қабілеттілік;
- Сатып алушылармен жұмыс;
- Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп операциясы;
- Қоймадағы өнімдердің койма есептік операциясы;
Басшының негізгі мәселелері;
- Фирманың мүддесін қорғайды және келісім жасайды;
- Жұмыстың ағымдағы және перспективасының жоспарын қарастырады;
- Тәртіпті түсіндіру және фирманың ішкі құжаттарын рәсімдеу;
- Фирманың ұйымдастыру құрылымын анықтайды;
Маркетинг бөлімшедегі негізгі мәселелер:
- Нарықта жан-жақты ұқыптылықты меңгеру және қолданушының сұраныс түрі мен ықыласы;
- Фирма мүддесіне сай сұранысы және нарыққа сай әсері;
- Жарнамалық-насихаттық қызмет;
- Кәсіпорынның бәсекеге қабілеттілігін меңгеру;
Бухгалтерияның негізгі мәселелері:
- Фирма операцияларының бухгалтерлік есебі;
- Келіп түсетін және сатылатын өнім есебі;
- Ақша қаражатының айналым есебі;
- Есеп берушілікті ұсыну;
Менеджмент бөлімінің негізгі мәселелері:
- Персоналды оңтайлы басқару;
- Ақрараттық қызметтер;
- Клинттермен жұмыс;
Қойма қызметтері:
- Товарды сұрыптау
- Тауар сапасын тексеру
- Сату қызметтері
- Тауарды қаптау
- Ақаулы өнімді қайтару және айырбастау
- Қойма бойынша түсу, орын ауыстыру есебі
АЖ құрылымдық жобалау
Жүйе
талаптарын анықтау уақытынан бастап
жүйені құру уақытына дейінгі орындалатын
осы талаптарды қанағаттандыратын
жұмыс. Кей кездері жоғарғы деңгейдегі
немесе архитектуралық жобалауды бөледі,
ол жүйенің басты компоненттерін
жобалау, олардың бағыты мен өзара
байланыстарын, және әр компоненттің ішкі
құрылымы мен функционалдау
Құрылымдық жобалаудың жалпы ережелері.
АЭАЖ компоненттерінің өзара әрекет етуінің жалпы ережелері келесілерден тұрады:
- жүйенің және әр аппараттық, бағдарламалық және ақпараттық модульдің сипатталуының өңделу ережелерінің құрылымы бірегейлендірілуі қажет;
- әр модуль функционалды аяқталғандықпен, автономдылықпен және оны қолданатын және шақыратын модульдерден өңдеу тәуелділігімен сипатталады;
- басқа модульдермен басқару және ақпарат бойынша байланыстарды стандартты ұйымдастыру ережелері қолданылады;
- жүйе иерархиялық түрде байланысқан бағдарламалық модульдер операторының саны бойынша үлкен емес жиындары түрінде құрастырылады, ол жеке бөлшектер мен жүйені толығымен жұмыс істеу ережелерін толық және қатысты анықтауға мүмкіндік береді;
- келесі орындауларға бағдарламаның кезекті жүзеге асырылуының тиімділігі болмауы қажет;
- жүйе жүзеге асырылатын ДЭЕМ жергілікті айнымалылары мен регистрлерінің қолданылуы регламенттеледі.
Реляциялық деректер базасын жобалау
Деректер базасы бұл ақпаратты сақтауға арналған құрылымдалған жүйе. Әлемде деректер азасын басқарудың көптеген жүйелері бар. Олар әр түрлі объектілермен әр түрлі жұмыс істеуіне және қолданушыларға әр түрлі функциялардың мүмкіндігін беруіне қарамасатан, көп жағдайда ДББЖ негізгі ұғымдардың тұрақты кешеніне сүйенеді. Бұл бір жүйенің ұғымын, ДББЖ барлық кластарының әдістерін және тәсілдерін кеңінен қаратыруға мүмкіндік береді. Мұндай объектінің сапасы ретінде ДББЖ Delphi-ді таңдаймыз.
Деректер қорының құрылымы
Базаға ешқандай деректер
Деректер қоры мен қосымшалардың өзара орналасуларына байланысты келесі деректер қорларын бөліп көрсетуге болады:
- Локальды деректер қорлары;
- Жойылған деректер қорлары.
Локальды деректер қорларымен операциялар жасау үшін локальды қосымшалар, ал жойылған деректер қорларымен операциялар жасау үшін клиент – серверлік қосымшалар дайындалады.
Деректер қорының орналасуы көптеген жағдайда осы қорда бар деректерді өңдейтін қосымшалардың дайындалуына әсер етеді. Осылайша, келесі қосымшалар түрлерін бөліп көрсетуге болады:
- Локальды деректер қорын пайдаланатын қосымшаларды бір деңгейлі (бір буынды) қосымшалар деп атайды. Себебі, қосымша мен деректер қоры біртұтас файлдық жүйені құрайды;
- Жойылған деректер қорын пайдаланатын қосымшаларды екі деңгейлі (екі буынды) және көп деңгейлі (көп буынды) қосымшалар деп бөледі. Екі деңгейлі қосымшаларда клиенттік және серверлік бөлшектер бар;
- Көп деңгейлі (әдетте үш деңгейлі) қосымшалар клиенттік және серверлік бөлшектер мен қоса қосымша бөлшектерге ие. Мысалға үш деңгейлі қосымшаларда клиенттік бөлшек, қосымшалар сервері мен деректер қорының сервері бар.
Бір және екі деңгейлі Delphi қосымшалары келесі механизмдерді қолдана отырып локальды және жойылған деректер қорына қол жеткізе алады:
- BDE (Borland Database Engine – Borland фирмасының деректер қорының процессоры) деректер қорымен әрекеттесу үшін AP1 дамыған интерфейсін ұсынады.
- ADO (Active X Date Objects – Active X деректерінің объектілері) OLE DB (Objects Linking and Embedding DateBase – деректер қорының объектілерін байланыстыру мен ендіру) көмегімен ақпаратқа қол жеткізуді жүзеге асырады;
- dbExpress драйверлер жинағы көмегімен деректер қорындағы ақпараттарға тез қол жеткізуді қамтамасыз етеді;
- Interbase тікелей Interbase деректер қорына қол жеткізуді іске асырады.
Delphi ортасында
деректер қорының кестелерін
құру үшін арнайы қосымшалар
ұйымдастырылған. Бұл ортада
Біз үшін тиімді Database Desktop ортасы. Алдымен кестені құрмас бұрын мына командаларды орындаймыз:
ДҚ орналасуын беру ДҚ белгілі бір компьютерде директорияда болуы мүмкін.
Мынау директория бөлістері жолмен істеуге болады ( немесе жолмен папка жасаулары ) ДҚ компоненттеріне арналған .
Осы директорияны бөлу жолымен жасауға болады . Директорияны өзінің компьютерде, серверде тамыр каталогте немесе подкаталогеде. Құруға болады, мысалы :
1) C :\ MARYKEY ;
2) C :\ \ \…..\ MARYKEY .
Әдеттегі деректер базасының жергілікті режимде ДҚБЖ Paradox, dBase және FoxPro форматында құрылған ДҚ жұмыс істейді ( немесе ДҚ кестелері ).
ДҚ-ға Псевдонимді меншіктеу
ДҚБЖ технологиясында ДҚ атауына псевдонимді қосады, сонда ДҚБЖ программалары псевдоним арқылы іске асырылады.
BDE Administrator утилитінде аталған байланыста Delphi болуы тиісті.
- ДҚ-да мекенжай көрсетілген.
Delphi –де ДҚ-ны құру
немесе Delphi-де жұмыс істеу
орналасуы және сақталынуы
Сайып келгенде , ДҚ –құруда алғашқы қадам өзіміздің мысалда осы қадамда орындалады біздің компьютерде түбір католог "C :"дискісі директроияда біздің деректер базасы орналасып директория аты-" ". онда бума көмегімен құрылған директория аты C:" :\ ". егер ДҚ тегерішінде жасалған болу D дискісінде құрылса , оның аты "D :\ ".
"C :\ "деректер базасын кез
келген жұмыс атын беруге болады,

- Mass Media in Great Britain
- Mass Media in modern Russia
- Mass Media in modern Russia
- Mass Media in modern Russia
- Mass media та маніпулювання суспільною думкою
- Mass production
- MathCAD – программа для математических расчетов
- Ma’muriy huquq asoslari
- Management of foreign exchange reserves
- Managerial skills
- Mārketinga pielietojums uzņēmuma SIA ”Akvaparks” stratēģiskajā plānošanā
- Marketing plan aims and objective
- Marketing research of international market of fitness
- Marketing Strategy Exam Report