Ирина Эланс

Автор который поможет с любыми образовательными и учебными заданиями

«Қазақмыс ПЛС» компаниясының қаржылық тәуекел түрлері және оларды басқару ерекшеліктері

Әл Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университеті

Экономика және Бизнес Жоғары мектебі

Қаржы кафедрасы

СОӨЖ

Тақырыбы: «Қазақмыс ПЛС» компаниясының қаржылық тәуекел түрлері және оларды басқару ерекшеліктері

Орындаған: Аманбекова А.

Ф08К4

Тексерген: Керімбекова Н. Н.

Алматы, 2011

Жоспары:

Қазақмыс Тобы (Қазақмыс ПЛС) компаниясы қызметіне жалпы сипаттама

Қазақмыс Тобы (Қазақмыс ПЛС) компаниясының 2009-2011 жж қаржылық нәтиже көрсеткіштері

Қазақмыс Тобы (Қазақмыс ПЛС) компаниясының қаржылық тәуекелдері

Қазақмыс Тобы (Қазақмыс ПЛС) компаниясы қызметіне жалпы сипаттама

Қазақмыс Тобы (Қазақмыс ПЛС) табиғи ресурстарды өндіру жəне қайта өңдеу жөніндегі жетекші халықаралық компания болып табылады жəне мыс, алтын, мырыш, күміс, электр энергиясын, сонымен қатар мұнай өндіру салаларында аса қомақты қатысу үлесі бар. Қазақмыс Тобы, қатарына 15 кеніш, 10 тау-кен фабрикалары жəне 2 мыс балқытушы өндірістік кешендері қосылатын Қазақстандағы əлемдегі алда келе жатқан он мыс өндірушілердің бірі болып табылады. Мысты өндіру руда өндіруден бастап мыс катанкасын жəне катодты мыс түріндегі дайын өнім шығаруға дейін толығымен интеграцияланған. 2009 жылы Топ меншікті рудасынан 320 мың тонна катодты мыс өндірді. Бұл өндіріс ішкі қажетіне электр энергиясын жеткізумен жəне ауқымды теміржол инфрақұрылымымен қамтылған. Қазақмыс Тобы басқа да металлдардың ауқымды көлемін, оның ішінде мырыш, күміс жəне алтын өндіреді. 2009 жылы Қазақмыс 149 мың тонна мырыш концентратын өндіріп шығарды. Қазақмыс əлемде ең ірі деген төртінші күміс өндіруші болып табылады (2009 жылы 17 млн унция күміс өндірді). Құрамына 2007 жылының шілдесінде сатылып алынған «Eurasia Gold Inc» компаниясы кіретін «Kazakhmys Gold» бөлімшесі, кен игеру жəне кен орындарын барлау жөнінде ірі жобаларды жүзеге асырып отыр. 2009 жылы Топ 182 мың унция алтын өндірді, оған тиесілі есептелінген əрі болжанып отырған 2,3 млн унция ресурстары бар. “Kazakhmys Power” теңгерімді қуаттылығы 4000 МВт құрайтын Қазақстандағы ең ірі деген Екібастұз көмір электр станциясының (ЕГРЭС-1) 50 пайыздық қатысу үлесін иеленіп отыр.

«Kazakhmys Petroleum» бөлімшесі 2007 жылдың сəуір айында иелігіне сатып алған Каспий маңы ойпатының шығыс шекарасында орын тепкен Шығыс Ақжар барлау блогында өзінің жұмысын жалғастырып отыр. Топ айналымға қабілетті FTSE-100 компаниялар тізіміне кіреді. Топтың акциялары Лондон Қор биржасында, сондай-ақ Қазақстан Қор биржасында саудаланады. 2009 жылы ол EBITDA 1,6 млрд доллар көрсеткішімен Топтың өнімдерін сату көлемі 3,7 млрд доллар шамасында болды. Топта шамамен 62000 адам жұмыс істейді, яғни басым көпшілігі қазақстандық азаматтар.

Қазақмыстың стратегиялық мақсаты – Орталық Азияда ауқымды табиғи ресурстарды игеру мүмкіндіктерін диверсификациялау жəне кеңейте түсуде белсене қатысу.

Қазақмыс ПЛС – пайдалы қазба байлықтарын өндірумен айналысатын, негізгі қызметін Қазақстанда және жақын аймақтарда атқаратын, Ұлыбританияда тіркелген халықаралық компания. Компанияның негізгі қызметі мыс өндіру және сату болып табылады. Қазақмыс – толықтай интеграцияланған компания, оның қызметі кен өндіруден тауарлық металл өндіруге дейінгі сатылардың бәрін қамтиды. Мыс өндіру бөлімшесі сондай-ақ жанама өнім ретінде көп көлемдегі мырыш, күміс және алтын сияқты басқа металдарды өндірумен айналысады.

Қазақмыс – Қазақстандағы ірі мыс өндіруші компания, ол осы саладағы аса ірі он әлемдік өндірушілер қатарына кіреді. Мыс өндіру бөлімшесінің өндірістік алаңқайлары Қазақстанның барлық аймақтарында орналасқан, оның ішінде 15 карьер мен жерасты кендері, 10 кен байыту фабрикасы және 2 мыс балқыту кешені де бар. Мыс болімшесінің иелігінде көмір шахталары мен электр станциялары бар. Олар кәсепорындардың қызметін жүзеге асыру үшін қажетті көлемдегі электр қуатын жеткізеді, ал артық көлемдегі электр қуаты сатылады.

Толықтай интеграцияланған өндіріс пен алуан түрлі өнімдердің арқасында Қазақмыс әлемдегі ең аз шығынды мыс өндірушілердің қатарына кіреді. Бұл артықшылықтар мен мол қорының бар екенін ескергенде, Топтың болашақта өсуі мен дамуының іргетасы мықты деуге болады. Топтың Бозшакөл және Ақтоғай деген екі ірі жобасы бар. Осы жобалар өз өндірісін 2014 мен 2015 жылдарында бастайды. Қазақмыс Екібастұз ГРЭС-1, Қазақстандағы ең ірі электр станциясының, 50 пайзының иесі. Топ сол станция мен иелігіндегі бірнеше ТЭЦ-терді меңгеру арқылы Қазақстандағы электр қуаты ұсынымының 20 пайызынан астамын меңгереді. 20 жыл өндіруге жетерлік кен қоры бола тұрып, Қазақмыс Қазақстандағы ең ірі мыс өндіруші болып танылады. Топ, ішкі нарыққа таратылатын қазақстандық жылу мен электр энергиясының 20 пайызын басқара жүріп, Қазақстандағы жылу мен электр энергиясын ең ірі жеткізуші компания.

Қазақмыс қызметі кен өндіруден дайын өнім шығаруға дейінгі барлық сатыларды қамтитын толықтай интеграцияланған мыс өндірушілердің бірі болып табылады. Топтың негізгі қызметі кен өндіру және байыту, мысты балқыту мен арылту, меншікті қажеттіліктірге арналған жылу және электр энергиясын өндіру, қосалқы қызметтер және коммерциялық жылу мен электр энергиясын өндіріп шығаруды қамтиды. Мысты өндіру руда өндіруден бастап мыс катанкасын жəне катодты мыс түріндегі дайын өнім шығаруға дейін толығымен интеграцияланған. 2009 жылы Топ меншікті рудасынан 320 мың тонна катодты мыс өндірді. Бұл өндіріс ішкі қажетіне электр энергиясын жеткізумен жəне ауқымды теміржол инфрақұрылымымен қамтылған. Қазақмыс Тобы басқа да металлдардың ауқымды көлемін, оның ішінде мырыш, күміс жəне алтын өндіреді. 2009 жылы Қазақмыс 149 мың тонна мырыш концентратын өндіріп шығарды.

Қазақмыс əлемде ең ірі деген төртінші күміс өндіруші болып табылады (2009 жылы 17 млн унция күміс өндірді). Құрамына 2007 жылының шілдесінде сатылып алынған «Eurasia Gold Inc» компаниясы кіретін «Kazakhmys Gold» бөлімшесі, кен игеру жəне кен орындарын барлау жөнінде ірі жобаларды жүзеге асырып отыр. 2009 жылы Топ 182 мың унция алтын өндірді, оған тиесілі есептелінген əрі болжанып отырған 2,3 млн унция ресурстары бар. “Kazakhmys Power” теңгерімді қуаттылығы 4000 МВт құрайтын Қазақстандағы ең ірі деген Екібастұз көмір электр станциясының (ЕГРЭС-1) 50 пайыздық қатысу үлесін иеленіп отыр.

Акционерлер туралы ақпарат:

Қазақмыс Тобы (Қазақмыс ПЛС) компаниясының 2009-2011 жж қаржылық нәтиже көрсеткіштері

Автономия коэффициенті

Автономия коэффициенті кәсіпорынның жалпы қаражаттарының құрамындағы меншік қаражаттарының қайнар көзінің үлесін көрсетеді және ол былай анықталады:

Автономия коэффициенті 2010 = меншік қаражаттар/жалпы капитал =8 219 млн $/10995 млн $= 0,7%

Тәуелсіздік немесе автономия коэффициенті жалпы авансталған қаражаттардың сомасындағы компания иелерінің үлесін сипаттайды. Коэффициент мәні жоғары болағн сайын, соншалықты компания қаржылық жағынан тұрақты және кәсіпорын сыртқы қарыз берушілерден тәуелсіз.

Бұл көрсеткіштің нормативті мәні, әдетте, 0,7-ға тең

Қаржылындыру коэффициенті

Қаржылындыру коэффициенті - меншік капиталына тартылған қарыз қаражаттарын білдіреді.

Қаржылындыру коэффициенті = к\о-ң қарыз капиталына тартылған қаражат / меншікті капитал.

К_ф2010=2776 млн $/8219 млн $= 0,33

Қаржылындыру коэффициентінің ұсынылатын мәні 1-ге тең. Егер бұл көрсеткіштің мәні 1 – ден аз болатын болса, онда к\о-ң мүлкінің үлкен бөлігі қарыз капиталы есебінен құралғаны айқындалады. Бұл к/о-ң несие алу қабілетінің төмендігін көрсетеді.

Қарыз коэффициенті

Қарыз коэффициенті – жалпы жұмсаған сомасындағы тартылған қарыз капиталының мөлшерін көрсетеді.

К_з/с2008=2776 млн $/10995 млн $=0,252

Ағымдағы қарыз коэффициенті

Ағымдағы қарыз коэффициенті – жалпы қолданылған сомадағы қысқа мерзімді қарыз капиталы.

Ағымдағы қарыз коэффициенті = к/о қарыз капиталына қысқа мерзімді тартылған сома / жалпы капитал = 992 млн $/10995 млн $ = 0,09

Ұзақ мерзімді қаржылық тәуелсіздік коэффициенті

Ұзақ мерзімді қаржылық тәуелсіздік коэффициенті = меншікті капитал + ұзақ мерзімді қарыз капиталына тартылған сома / активтердің жалпы сомасы = 8219+1484/ 10995= 0,882

Қаржылық тұрақтылығын талдамай кәсіпорынның қаржылық жағдайын бағалау толық емес болып табылады. Кәсіпорынның балансының өтімділігін талдау арқылы активтердің жағдайы мен пассивтердің жағдайы салыстырылады. Бұл өз кезегінде кәсіпорынның өз қарыздарын жабу деңгейін бағалауға мүмкіндік береді.

Өтімділік деңгейіне байланысты, яғни ақша қаражатына айналу жылдамдығына байланысты, кәсіпорын активтері келесідей топтарға бөлінеді:

Өтімді активтер = Ақша қаражаттары + қысқа мерзімді қаржылық салымдар
Тез өтімді активтер = қысқа мерзімді дебиторлық берешектер+басқа да қысқа мерзімді активтер;
Жәй өтімді активтер = Қорлар−Болашақтағы шығындар+ҚҚС+Ұзақ мерзімді қаржылық салымдар+Ұзақ мерзімді дебиторлық берешектер;

4.Өтімділігі төмен активтер= «Ұзақ мерзімді активтер» бөлімінің жиыны – Ұзақ мерзімді қаржылық салымдар

Өтімділік коэффициенттері:

Ағымдағы өтімділік коэфициенті=ағымдағы активтер/қысқа мерзімді міндеттемелер

АӨК 2010=2900 млн $/1292 млн $= 2,244

Коэффициент кәсіпорынның ағымдық міндеттемелерін айналым капиталы арқылы өтеу мүмкіндігін көрсетеді. Қалыпты мән ретінде 2 және одан жоғары саналады. Бұл көрсеткіштің мәні жоғары болған сайын кәсіпорынның төлемқабілеттілігі соғұрлым жоғары болады. АӨК ₂₀₁₀ <2 → кәсіпорынның төлем қабілеттілігі қанағаттандырарлық деңгейде.

Абсолютті өтімділік коэфициенті=(Ақша қаражаттары + Қысқа мерзімді қаржылық салымдар)/ Қысқа мерзімді міндеттемелер

К_{абс.ликв.2010}=(1113 млн $+264 млн $/1292 млн $)=1,065

Жоғарыдағы көрсетілген өтімділік коэффициенттеріне қарағанда іс жүзінде жиірек қолданылады. Шекті мәні 0,2-ден төмен болмаған жөн. Яғни, әр күн сайын әлеуетті түрде мерзімді міндеттемелердің 20% төлене алса, ол қалыпты жағдай. Компанияның қысқа мерзімді міндеттемелерін төлеуді нақты көрсететін көрсеткіш.

АӨК>0,2 → кәсіпорынның төлем қабілеттілігі қанағаттандырарлық деңгейде.

Дебиторлық және кредиторлық қарыз коэффициенті

Дебиторлық және кредиторлық қарыз коэффициенті = к/о ағымдағы дебиторлық қарыз сомасы / ағымдағы кредиторлық сомасы = 264/403=0,655

Қаржылық тұрақтылық коэффициенттері:

Меншік коэффициенті=меншік капитал/міндеттемелер+меншік капитал

МК 2010= 8219 млн $/8219 млн $+2776 млн $= 0.75

Бұл коэффициенттің жоғары мәні кәсіпорынның қаржылық жағдайының тұрақтылығының жоғары деңгейін көрсетеді. Бұл көрсеткіш мәні 0,5-тен төмен болмау керек.

Қарыз капитал коэффициенті= міндеттемелер+меншік капитал/ меншік капитал

ҚКК 2010=8219 млн $+2776 млн $/8219 млн $ = 1,34

Меншік коэффициенті қарсы болып келетін бұл көрсеткіш қаржыландыру көздеріндегі қарыз қаражаттардың үлесін көрсетеді.

Қаржылық тәуелділік коэффиценті=қарыз капитал/меншік капитал

ҚТК 2010=2776 млн $/8219 млн $=0,34

Бұл қатынастың мәні жоғары болған сайын жағдай тәуекелді болады. Бұл өз алдында кәсіпорын банкроттылығына әкеп соқтыруына мүмкін. Кәсіпорында ақша қаражаттарына тапшылықтың туындау әлеуетті қатері жоғарылайды. Нарықтық экономика жағдайында бұл көрсеткіштің мәні 1-ден аспауы керек.

Қазақмыс Тобы (Қазақмыс ПЛС) компаниясының қаржылық тәуекелдері

Қаржылық тәуекелдер Топтың күнделікті операциялары нәтижесіндеде пайда болады. Қаржылық құралдарды қолдану келесідей тәуекелдердің пайда болуына алып келеді:

Бағалық тәуекел;
Валюталық тәуекел;
Өтімділік тәуекелі;
Салықтық тәуекел;
Кредиттік міндеттемед

Бұл тәуекелдерді басқаруды арнайы Топтың уәкілетті органы Қазынашылық Комитеті атқарады. Бұл комитетке қаржылық директор басщылық етеді. Комитет қызметіне келесілер жатады:

Қаржылық тәуекелдерді басқару және оларды қадағалау
Топтың қаржылық құралдарын басқару
Барлық қазынашылық департаментке бақылау жасау
Капитал құрылымын оңтайландыру және т. б.

Қазынашылық комитет Диреторлар Кеңесімен сайланады және оның алдында есептер тапсырып отырады. Ай сайын Комитет қаржылық тәуекелдер жағдайы туралы есеп дайындайды. Ол есепте барлық болуы мүмкін тәуекелдер, олардың ағымдық жағдайы және оларды басқару құралдары туралы мәселелер қамтылады. Комитет тәуекелдерді басқару үшін келесідей қаржылық құралдарды пайдаланады:

Қарыздар
Ақшалай қаражаттар және оның баламалары
Қысқа мерзімді инвестициялар және т.б.

Бағалық тәуекел - Шикізат тауарларынының бағалық тәуекелі.

Топтың стандартты практикасы болып шикізат өндіру болып табылады. Ал осы шикізат бағасы халықаралық тауарлы биржараларда орнатылып жатқан баға бойынша бекітіледі. Сол биржа бағасы нарықтағы түсті металға деген сұраныс пен ұсыныстың, инвесторлардың іс-әрекетіне тәуелді болып келеді. Әсіресе, ТОП Қытай инвесторларына тәуелді, өйткені Қытай топтың негізгі тұтынушысы болып табылады. Осындай әр түрлі факторларға байланысты нарықтағы бағаның өзгеруі, оң да сол да қаржылық нәтиже алып келуі мүмкін. Шикізат тауарлары бағасының өзгерісі үлкен диапазонда болуы мүмкін. Ал мұндай жағдай активтердің құнына, жалпы пайдаға, өткізуден түскен пайдаға, ақша ағымына және Топтың кеңею перспективаларына кері әсер береді. Топ өзінің бизнесінің нарықтағы баға ауытқуларына деген өзінің сезімталдығын үнемі бағдарлап отырады. Соған байланысыт Топ шикізат бағаларын хеджирлеуден бас тартқан еді. Бірақ тек кейбір жағдайларда, Директорлар Кеңесі шешкен кезде ғана қолданылып келеді. Осы тәуекел деңгейін төмендету үшін Топ қаржылық жоспарлауда мүмкін болатын бағалық ауытқуларды ескере отырып дайындайды.

Төменде берілген кестеде Топтың негізгі металл тауарларының орташа сату бағалары

келтіріліп отыр:

Төменде берілген кестеде ЛМБ/ЛАМРҚ1 орташа бағалары келтіріліп отыр

Осы кезеңнің ішінде сату бағалары ЛБМ/ЛАМРҚ-ның орташа нарықтық бағаларынан өзгешеленеді, өйткені өткізу мерзімдерінің кезең ішінде ретсіз үлестірілу бейімділігі бар. Металдар биржасының бағаларына жасалатын тапсырыс берушілермен келісілген үстемелер мен жеңілдіктер сатудың орташа бағаларына да əсерін тигізеді. 2010 жылдың басында ЛМБ-ның мыс бағасы тоннасына 7 464 АҚШ долларын құрады, ал 2010 жылдың 30 қыркүйегінде аяқталған кезеңнің соңында тоннасына 8 053 АҚШ долларын құрап берді.

2009 жылдың ішінде Топ айына 8,5 мың тонна мөлшеріндегі (жалпы 90 мың тонна)мыс өндірісін хеджирлеу бағдарламасы бойынша бірқатар келісім-шарттарға отырған. Бірақ керісінше, шикізат бағасы көтерілу себебіне байланысты, ол өзінің кері әсерін тигізді. Жалпы келтірілген залал 138 млн АҚШ долларын құрады. Ол келісім-шарттардың мерзімдері 2009 жылдың желтоқсанында бітті, 2010 жылы одан əрі хеджирлеу жүргізілмейтін болады.

Келтірілген залал қаржылық есептілікте Пайда және шығындар есебінде келесі түрде көрсетілді:

129 млн АҚШ доллары 7400 - «Басқа да операциялық шығындар» шотына қосылды;
Қалған 9 млн АҚШ доллары көлеміндегі залал 7300 – «Қаржыландыруға арналған шығыстар» шоты сомасына қосылды.

Валюталық тәуекел

Топ валюталық тәуекелге туынды болып табылады. Бұл тәуекел Топ бөлімдерінің өзінің функционалды валютасынан басқа валютада есеп-айырысулар жүргізген кезде пайда болады. Топтың функционалды валюталары:

ТОО «Казахмыс» - тенге
Kazakhmys Power - тенге
Kazakhmys Gold - тенге
Kazakhmys Petroleum - тенге
МКМ - еуро
Kazakhmys Services Ltd. – британдық фунт стерлинг
Қалған бөлімшелері – АҚШ доллары

Маңызды валюта болып АҚШ доллары болып табылады. Өйткені баланста және Топтың басқа қаржылық есептерінде АҚШ доллары базалық валюта болып табылады.

2009 және 2010 жж ТОП валюталық тәуекелді хеджирлеу туралы еш мәмілелер жасаған жоқ еді. Осыған байланысты, тәуекел түрі жүйелік емес болғандықтан оны алдын-алу мүмкін емес болып келеді. Әсіресе, қазіргі нарықтың тұрақсыз жағдайында. Қаржылық есептілікте валюталық тәуекел әсері Шығыстар мен Табыстар есебінде көрсетіледі – «Қаржыландыру шығыстары» (не табыстары) шотында.

31.12.2008 ж. 471млн АҚШ доллары болған табыс 2009 жылғы ақпан айындағы тенге девальвациясы есебінен 336 млн долларға айналып кетті.

Өтімділік тәуекелі

Өтімділік тәуекелі дегеніміз – топтың өз міндеттемелерін жабатын уақыт ішінде өтей алмай қалу тәуекелі. Өтімділікті басқарудағы топтың алдына қойған басты мақсаттарының бірі – мүмкіндігінше өтімді активтердің бар болуын қамтамасыз ету, бұл активтер топтың міндеттемелерін уақытында жауып отыруына мүмкіндік жасауы тиіс. Яғни олардың көлемі міндеттемелерді жабуға жеткілікті болуы шарт.

Әдетте, топ алғашқы талап ету кезінде қажетті мөлшердегі өтімді активтердің болуын қамтамасыз етуге тарасады. Бұл активтер алдағы 90 күн ішінде күтілетін операционыдық шығындарды толық әрі уақытылы жаюуға жеткілікті болуы қамтамасыз етілуі керек. Операциондық шығындарғы қоса, бұл активтер қаржылық міндеттемелерге қызмет көрсету шығындарын да жабуы керек.

2010 ж

2009 ж

Салықтық тәуекел

ҚР салықтық жүйесі айтарлықтай жаңа жүйе болғандықтан өзгертулер мен толықтырулар орын алып отырады. Салықтық тексерулер мен бақылауларды жұргізетін органның өкілеттігі жоғары. Айыппұлдар салу пеня есептеу сияқты шаралар көптеп қолданылады. Аталған себептер ҚР аумағында пайда болуы мүмкін салықтық тәуекел деңгейінің басқа мемлекеттермен салыстырғанда жоғары болу ықтималдылығын туындатады. Сондықтан топ басшылығы салықтық төлемдерді жүзеге асыруда белгіленген саясатты қолданады.

Осы басты тәуекелдерден басқа: кредиторлық міндеттемелерді орындамау тәуекелі, пайыздық тәуекел және т.б. бар болып келеді.

«Қазақмыс ПЛС» компаниясының қаржылық тәуекел түрлері және оларды басқару ерекшеліктері 📙 Реферат → 🆔 133947