Туристтік қызмет көрсетулер
Жоспары:
І. Кіріспе бөлім
1. Туристік қызмет көрсетулер
2. Қазақстан Республикасындағы туристік нарық бағыттары
II. Негізгі бөлім
1. Турбизнес кәсіпорындарында бухгалтерлік есепті ұйымдастыру
2. Шығын құрамы
3. туристік азық-түліктердің өзіндік құндарын калькуляциялау
4. туристік азық-түліктерді өткізуден түскен табыстар мен шығындар есебі
III. Қорытынды бөлім
КІРІСПЕ
Тақырыптың өзектілігі. Елбасының жыл сайынғы жолдаулары әдеттегідей жетістіктерімізді саралап, келешегімізді бағдарлауға, ең бастысы – баршамызға ортақ ұлы мақсатқа жетудің дұрыс жолын бірлесе айқындауымызға бағытталып келеді.
Осыған орай, әлемнің бәсекеге қабілетті 50 елінің қатарынан нық орын алу мен 30 корпоративтік көшбасшыларын қалыптастыру негізінде елді индустрияландыру міндеттері елдің басты стратегиялық мақсаты болып қала бермек.
Қазақстан 2008 жылды жаңа экономикалық жетістіктермен, жаңарған саяси құрылымымен қарсы алды. Осы жылға арналған мемлекет басшысының жолдауы Қазақстан халқының әл-ауқатын арттыруға бағытталады және бұл елдің мемлекеттік саясатының басты мақсаты болып табылады. Бұл жолдауда ел халқының әлеуметтік жағдайын көтеру туралы шаралар қарастырылды және соған сәйкес міндеттер құрылды. Өмір сапасы стандарттары адам капиталы мен Қазақстанның әлеуметтік модернизациялануын дамытудағы тиімді нарықтық құралы ретінде болуы тиіс.
Туризм индустриясы
- әлемдік шаруашылықтың ең
тез дамушы саласы, ол әлемдік
ЖҰӨ-нің алтыдан бір бөлігін
құрайды. Бұл бизнес
Әлемдік туристік нарықтың дәстүрлі аудандары өзінің рекреациялық сыйымдылығының шегіне іс жүзінде жеткендіктен, туризмнің өсуі туристер баратын жаңа аумақтар есебіне басым дамитын болады. Осыған байланысты Қазақстанның әлемдік туристік нарықта өзінің лайықты орнын табуға бірегей мүмкіндігі бар.
Дүниежүзілік туристік ұйым (ДТҰ) сарапшыларының берген бағасына қарағанда, белсенді бет-бейнені айқындау саясатын жүргізу – жылына орта есеппен 2,5 пайызға келу туризмін көбейтуге мүмкіндік береді. Бұл халықты жұмыспен қамтуға, бюджетті толтыруға, шағын бизнесті дамытуға және туристік инфрақұрылымды құруға игі ықпал жасайды. Осындай үрдісті басшылыққа алып, көптеген мемлекеттер, оның ішінде жоғары дамыған туристік индустриясы бар, сондай-ақ ТМД-ға қатысушы елдердің бір қатары бет-бейне қалыптастыру саясатын жүргізуге қарқынмен кірісті.
ДТҰ, Туризм жөніндегі мамандырылған халықаралық ұйымдардың зерттеулерінің талдауына, сондай-ақ мемлекеттердің туризмді дамыту саясатына сәйкес, туризм мемлекттің әлеуметтік, мәдени және экономикалық өміріне тікелей ықпал ететін қызмет түрінде түсіндіріледі.
Туризм жалпы алғанда, мемлекеттің экономикасына үш оң нәтиже береді:
Туристік қызмет көрсетулер және олардың мәні
Қазіргі
жағдайда туризмнің дамуы
Қазіргі таңда Қазақстан Республикасында туристік нарық мына бағыттарда бөлінеді:
- келу туризмі- Қазақстанға келген шетелдіктерге қызмет көрсетуге
бағытталған;
- кету туризмі- Қазақстан Республикасы азаматтарының алыс-жақын
шетелдерге сапарын ұйымдастыру;
- шоп-туризмі- «желқайықтармен» («челноктармен») қызмет ету;
- ішкі туризм- мемлекеттің әлеуметтік мұқтаждықтарға бөлетін
қаражатынан демеу көрсетілетін саяхат;
- өздігінен (самодеятельный)- туристердің өз беттерінше ұйымдастыратын
жылжудың белсенді тәсілдерін пайдаланатын сапары.
Бұған қоса, туристік бизнестің өзінің ерекше терминологиясы бар:
- турист- уақытша 24 сағаттан 6 айға дейін қатар келетін немесе бір түнеп
қана қайтатын, денсаулығын түзеуге, ел көріп, жер тануға, кәсіби іссапармен, спорттық, діни немесе ешқандай мақсатсыз, бірақ ақысы төленгендіктен елге келетін азамат;
- туристтік ресурстар- табиғат, тарихи орындар, туристерге көрсетуге
арналған әлеуметтік-мәдени объектілер, сондай-ақ туристердің рухани қажетін өтейтін, олардың күш-жігерін молайтуға ықпал ететін басқа объектілер;
- туристік индустрия-қонақүйлер мен басқа да орналастыру құралдарының,
көлік құралдарының, қоғамдық тамақтандыру объектілерінің, ойын-сауық құралдары мен объектілерінің, танымдық, іскер, емдеу, спорт және басқа тағайындаудағы объектілердің және туроператорлық пен турагенттік қызметті жүзеге асыратын субъектілердің, сондай-ақ экскурсиялық қызмет көрсету мен жолбасшы-аудармашылардың қызмет көрсету субъектілерінің жиынтығы;
- тур- туристерді орналастыру, жүктерін тасу, тамақтандыру бойынша
қызмет көрсетудің, экскурсиялық қызмет көрсетудің, сондай-ақ жолбасшы-аудармашылардың қызмет көрсетуі мен сапардың мақсатына қарай болатын басқа да қызмет көрсетудің кешені;
- туристік азық-түлік- туристерге өткізуге арналған турға құқық;
- туристік азық-түліктің жылжуы- туристік азық-түлікті өткізуге
бағытталған шаралар кешені (жарнама, мамандандырылған көрмелерге, жәрмеңкелерге қатысу, туристік жобаларды сату, каталог, буклет шығару және т.б. бойынша туристік ақпарат орталығын ұйымдастыру);
- туроператорлық қызмет- заңды тұлғаның немесе жеке кәсіпкердің
(туроператордың) лицензиясының негізінде жүзеге асырылатын туристік азық-түлікті қалыптастыру, жылжыту және өткізу қызметі;
- турагенттік қызмет- заңды тұлғаның немесе жеке кәсіпкердің
(турагенттің)
лицензиясының негізінде
- туристік жолдама- туристік азық-түлікті тапсыру фактісін растайтын
құжат;
- туристік кепілхат (ваучер)- тур құрамына кіретін қызмет көрсетуге
туристің құқын белгілейтін және оны көрсету фактісін растайтын құжат;
- туристік кәсіпорын- туристік азық-түлікті өндіру және өткізу бойынша бір
немесе бірнеше қызметті орындайтын заңды тұлға, ерекшеленген шаруашылық бірлігі.
Турбизнес кәсіпорындарында бухгалтерлік есепті ұйымдастыру
«Қазақстан
Республикасында туристік
Туроператорлар
мен турагенттер лицензияны
Туристік
бизнестегі субъектілердің
Туризм- Қазақстан Республикасы азаматының уақытша кетуі (саяхаты), шетелдік азаматтардың және тұрақты мекен-жайы мен азаматтығы жоқ тұлғалардың емделу, танымдық, кәсіби-іскерлік және т.б. сапарлары.
Туристік бизнестегі бухгалтерлік есептің жүргізу тәртібі ҚР Конституциясында, ҚР Азаматтық кодексінде, 2001-ші жылдың 13-ші маусымындағы №211-II «Қазақстан Республикасында туристік қызметтер туралы» Қазақстан Республикасы Заңында реттемеленген. Қаржылық есеп берудің жалпы қабылданған Халықаралық стандартына сәйкес принциптердің екі тобы бөлініп көрсетіледі:
- негізгі принциптер (есептеу және үздіксіз қызмет);
- ақпараттардың сапалы сипаттамалары (түсініктілігі, орындылығы,
сенімділігі және салыстырылуы).
Бұған
қоса олар ҚЕХС 1 «Қаржылық есеп
берулерді табыс ету»
Есептік
саясатта мыналар қарастырылуы
керек: туристік бизнестегі
Есептік
саясатты субъект басшысы
Бас бухгалтер (бухгалтер) субъектінің жалпы бухгалтерлік есеп стандарттарын, қаржылық есеп берудің формаларын сақтайды.
Қазақстан
Республикасында бухгалтерлік
Шығын құрамы және туристік азық-түліктердің өзіндік құндарын калькуляциялау
Туристік азық-түліктердің өзіндік құнына қосылатын шығын құрамы ҚЕХС №2 «Тауарлы-материалдық қор есебі» және оған әдістемелік ұсыныспен реттемеленеді. Осы құжаттарға сәйкес туристік азық-түліктердің құны табиғи ресурстар, шикізат, материалдар, отын, энергия, негізгі құрал, еңбек ресурстары, сондай-ақ басқа шығындардың өндірістік процесінде пайдалану бағаларының құнын білдіреді.
Туристік азық-түліктердің өндірістік өзіндік құнына тікелей және жанамаға бөлінген шығындар қосылады.
Тікелей шығындар- бұл туристік азық-түліктердің өзіндік құнына тікелей қосылуы мүмкін шығындар (туристік азық-түліктердің өндіру және өткізумен байланысты қызметкерлердің еңбекақысы, аударым және әдеттегінше шығын элементтерінің қимасында (в разрезе)) ескеріледі.
Жанама шығындар- бұл туристік азық-түліктердің өзіндік құнына оның бөлінуі бойынша қосылатын шығындар (халықаралық телефонмен сөйлесу шығындары, Интернетке кіргізудің қызмет көрсету төлемі, жарнамалық (каталогтар) және сувенирлік өнімдерді дайындау, жалдық ақы). Өндірістегі процестегі қызметтік рөлі бойынша айрықшаланатын олар кешенді баптарды (бірнеше экономикалық элементтерді қосып) қалыптастырады.
Туристтік азық-түліктерді өндіру шығындарын топтастыру экономикалық мазмұнына және ҚЕХС 2 «Тауарлы-материалдық қор есебі» мен оған әдістемелік ұсынысқа сәйкес жүзеге асырылады:
а) экономикалық элементтермен:
- материалдық шығындар;
- еңбекақы шығындары;
- аударым;
- құралдардың тозуы;
- басқадай шығындар,
ә) шығын баптары бойынша:
- материалдар;
- еңбекақы;
- аударым;
- үстеме шығындар.
Туристік азық-түліктерді өндірудің шығын есебіне 8110«Негізгі өндіріс», 8310«Қосалқы өндіріс» калькуляциялық шоттар, 84110«Үстеме шығындар» жинау-бөлу шоты және «Алдағы кезең шығындары» 1610 бөлімше шоты пайдаланылады. Дебет бойынша бұл шоттармен бір элементті шоттарға алдын ала жиналған шығындар ескеріледі, ал кредит бойынша есептен шығарылады. 8110,8310,8410 шоттардың сальдосы жоқ және айдың бітуі бойынща бұл шоттарға дебет бойынша жиналған шығындар шығындар «Өткізілген өнімдердің (жұмыс, қызмет) өзіндік құны» 7010 шот дебетінде есептен шығарылады.
ҚЕХС 2 «Тауарлы-материалдық қор есебі» және оған әдістемелік ұсынысқа сәйкес туристік азық-түліктердің өзіндік құнына мыналар қосылады:
- туристік субъектілерді туристік азық-түлікті қалыптастыратын жұмысшы күшімен (қызметкермен) қамтамасыз ету шығындары;
- аударым (әлеуметтік салық);
- көлік шығындары: тасымалдап қызмет көрсетулер (әуе, темір жолдары, су жолы);
- туристік фирмалардың асырау, қызмет ету және басқару шығындары;
- жаңа туристік азық-түлікті әзірлеу және игеру шығындары;
- турды жүзеге асыру бойынша қызмет көрсеткені үшін басқа жақтағы субъектілерге (тұлғаларға) төлемақылар;
- контрагенттерге комиссиялық сыйақы;
- басқадай шығындар мен төлемдер.
Еңбекақы бойынша есеп айырысу есебі. Еңбекақы шығыны нормаланбайды және туристік кәсіпорындарда қабылданған есептік саясаттың тәртібіне сәйкес әрекет ететін туристік азық-түліктердің өзіндік құнына қосылады.
Туристік
субъектілер еңбекақының
Туристік субъектілерді жұмысшы күшімен (қызметкермен) қамтамасыз ету шығыны мына жазу бойынша бухгалтерлік есепте көрініс табады:
8112«Өндіріс жұмысшыларына еңбекақы» шот дебеті
3350«Еңбекақы бойынша қызметкерлермен есеп айырысу» шот кредиті 60000.
Аударым (әлеуметтік салық) Қазақстан Республикасы азаматтарының, сондай-ақ шетелдік азаматтардың және Қазақстанда тұрақты тіршілік ететін азаматтығы жоқ тұлғалардың еңбекақы қорынан Қазақстан Республикасы «Салықтар және бюджетке міндетті басқа төлемдер туралы» кодексіне сәйкес жүзеге асырылады.
Еңбекақы қорынан аудару (әлеуметтік салық) сомасына бухгалтерлік есепте мына жазулар жазылады:
8113,8313,8413«Еңбекақыдан аудару» шоттар дебеті
«Әлеуметтік салық» шот
Қазақстан Республикасында жинақтаушы зейнетақы жарнасын төлеу 20.06.97ж. №136-1 «Қазақстан Республикасында зейнетақымен қамтамасыз ету туралы» Заңмен, ҚР Үкіметінің 16.09.97ж. №1342 «Зейнетақы төлеу бойынша Мемлекеттік орталыққа Қазақстан Республикасы азаматтарына Әлеуметтік жеке код иемдену тәртібін бекіту туралы» қаулысымен, ҚР Үкіметінің 15.03.99ж. №245 «Жинақтаушы зейнетақы қорына міндетті зейнетақы жарнасын ұстау және аудару Ережесін бекіту туралы» қаулысымен және қызметкерлердің еңбекақысының басқа да нормативті құжаттарымен реттеледі.
Мұнда мына жазулар жазылады:
3430«Еңбекақы бойынша қызметкермен есеп айырысу» шот дебеті
3220«Жинақтаушы зейнетақы қоры бойынша есеп айырысу» шот кредиті 6000.
Негізгі
құралдар амортизациясына
7210«Жалпы және әкімшілік шығындар», 7110«Өнімді өткізу шығындары», 8415«Негізгі құралдардың тозуы және материалдық емес активтердің амортизациясы» шоттар дебеті
2421-2429«Негізгі құралдардың тозуы» шот кредиті 1820.
Жалпы
шаруашылықтың шығындарына
- Көлік шығындары: тасымалдаушының (көшірушінің) қызмет
көрсетулері (әуе, темір жолдары, су, ауа жолдары және т.б. төленген комиссиялық сыйақыны қосқандағы турға қосылатын жол құжаттары) мұнда мындай жазу жүзеге асырылады:
а) алынған жол құжаттарының сомасына (комиссиялық сыйақыны қосқанда):
8418«Басқадай» үстеме шығындар шот дебеті
4110«Төленуге тиісті шоттар», 4240«Басқадай кредиторлық берешек» шоттар кредиті 459000,
ә) жол құжаттарының төлемақысы:
4110«Төленуге тиісті шоттар» шот дебеті
1030«Ағымдық шоттағы ақш», 1010«Кассадағы ұлттық валюта түріндегі қолма-қол ақшалар», 1060«Чек кітапшасындағы ақша», 1251«Есеп беретін адамдармен есеп айырысу» шоттар кредиті 459000.
- Туристік фирманың асырау, қызмет ету және басқару шығындары.
1. Материалдық шығындар:
7210«Жалпы және әкімшілік шығындар» шот дебеті
1310-1315,1317«Материалдар» шоттар кредиті.
2. Басқарушы қызметкерге еңбекақы есептеледі:
7210«Жалпы және әкімшілік шығындары» шот дебеті
3430«Еңбекақы бойынша қызметкерлермен есеп айырысу» шот кредиті.
3. Басқарушы қызметкердің еңбекақы қорына аудару сомасына (әлеуметтік салық):
7210«Жалпы және әкімшілік шығындары» шот дебеті
3150«Әлеуметтік салық» шот кредиті.
4. Жарнама және туристік азық-түліктерді нарықта жылжыту шығындары: 7110«Тауарларды (жұмыс, қызмет) өткізу шығындары» шот дебеті
4110«Төленуге тиісті шоттар» шот кредиті.
- Турды жүзеге асыруға қызмет көрсеткені үшін басқа жақтың
субъектісіне (тұлғасына) төлемақылар.
Туристерді орналастыруға қызмет көрсетулер- қонақ үйлермен, пансионаттармен, санаторийлермен, демалыс үйлермен және т.б. көрсету, оның шығынын туристік фирмалар серіктестік туралы келісімшартқа сілтеме жасай отырып, тариф бойынша орнын толтырады:
а) тұрғаны үшін:
8114«Басқадай тікелей шығындар» шот дебеті
4110«Төленуге тиісті шоттар» шот кредиті 3060000,
ә) орналастыру және тұрғызу бойынша көрсеткен қызметі үшін берешектерді төлеу:
4110«Төленуге тиісті шоттар» шот дебеті
1030«Ағымдық шоттағы ақша», 1010«Кассадағы ұлттық валюта түріндегі қолма-қол ақшалар», 1060«Чек кітапшасындағы ақша», 1251«Есеп беретін адаммен есеп айырысу» шоттар кредиті 3060000.
- Жаңа туристік азық-түліктерді дайындау және игеру шығындарына
менеджерлерге таныстыру турының шығындары, қызметкерлерге тіл үйрету курсының шығындары, басшылардың келісімшартқа қол қоюына қызметтік іссапар шығындары және т.б. шығындар жатады.
а) жүзеге асырылған шығындар сомасына:
1620«Басқадай» алдағы кезең шығындары шот дебеті
4110«Төленуге тиісті шоттар» шот кредиті
ә) есептеу принциптеріне сәйкес алдағы кезеңдерге жолдаманы өткізу шығындары жолдама сол уақытта сатылғандықтан есептік кезең шығындары деп танылады:
8114«Басқадай тікелей шығындар» шот дебеті
1620«Басқадай» алдағы кезең шығындары шот кредиті.
- Мыналарды жүзеге асырған контрагенттерге комиссиялық сыйақы:
а) туристік азық-түліктерді сату:
8114«Басқадай тікелей шығындар» шот дебеті
4170«Басқадай кредиторлық берешек» шот кредиті
ә) комиссия келісімшарты бойынша сыйақы төлеу:
4170«Басқадай кредиторлық берешек» шот дебеті
1030«Ағымдық шоттағы ақша», 1010«Кассадағы ұлттық валюта түріндегі қолма-қол ақшалар», 1060«Чек кітапшасындағы ақша», 1251«Есеп беретін адаммен есеп айырысу» шоттар кредиті.
- Басқадай шығындар мен төлемдер.
Визалық (рұқсатнамалық) қызмет көрсету- туристік фирмалар әдетте туристік азық-түліктердің құнын қоспай, туристерден консульдық алымды өндіріп алады. Мұнда мына жазулар жүзеге асырылады:
а) туристерден консульдық алымды өндіріп алу сомасына:
1010«Кассадағы ұлттық валюта түріндегі қолма-қол ақшалар» шот дебеті
4170«Басқадай кредиторлық берешек» шот кредиті
ә) консульдық алымды төлеуге курьерге аванс беруде:
1251«Есеп беретін адамдармен есеп айырысу» шот дебеті
1010«Кассадағы ұлттық валюта түріндегі қолма-қол ақшалар» шот кредиті
б) аванстық есеп берудің негізінде:
4170«Басқадай кредиторлық берешек» шот дебеті
1251«Есеп беретін адамдармен есеп айырысу» шот кредиті.
- Ерікті сақтандыру бойынша қызмет көрсетулер агенттері туристік
агенттік болып табылатын сақтандыру компаниялары туристерге қызмет көрсетеді. Агенттік келісім- жеке немесе заңды тұлғаның біреудің атынан орындалғаны туралы және сенімхат боыйынша принципал атынан операцияны жүзеге асыратын белгілі бір міндеті түрлеріндегі принципиал мүддесіндегі келісімшарт түрі. Агенттік келісімге қол қоюда агентке сақтандыру полисының бланкілері беріледі. Бланкінің жылжу есебі қатаң есеп берумен арнайы журналда жүргізіледі. Агенттің берешегі мен комиссиондығын сақтандыру келісімшартын бекіту туралы хабарлайтын құжат- бордероны алудағы келісімге сәйкес сақтандыру компаниясы есептейді. Сақтандыру компаниясы қойған шоттардың негізінде келісімде белгіленген мерзімде тараптардың өзара есеп айырысуы болады. Мұнда мына жазулар жазылады:
- туристерден өндіріп алған сақтандыру сыйлықақы сомасына:
1010«Кассадағы ұлттық валюта түріндегі қолма-қол ақшалар» шот дебеті
4170«Басқадай кредиторлық берешек» шот кредиті
- туристерден өндіріп алған комиссиялық сыйақы сомасына:
1010«Кассадағы ұлттық валюта түріндегі қолма-қол ақшалар» шот дебеті
6010«Дайын өнімдерді (тауарлар, жұмыс, қызмет) сатудан алынатын табыстар» шот кредиті.
- сақтандыру компаниясы төлеген берешектер сомасына:
4170«Басқадай кредиторлық берешек» шот дебеті
1010 «Кассадағы ұлттық валюта түріндегі қолма-қол ақшалар» шот кредиті.
Туристік азық-түліктерді өткізуден түскен табыстар мен шығындар есебі
22.02.02ж. №296-II «Қазақстан Республикасында туристік қызмет туралы» заңда белгіленгендей, туристік қызмет көрсету қолданыстағы заңға сәйкес жазбаша түрде бекітілген келісімшарт негізінде жүзеге асырылады.
Туристік азық-түліктің сатылу құнын дұрыс есептеу үшін мына есеп айырысуларды келтіруге болады:
Туристік азық-түліктер сатылу бағасының есеп айырысуы:
- Туристік азық-түліктердің құны
2208000. - Туристік компаниялардың шығыны (7110-7210) 180000 .
- Жоспарлы рентабельділік-10%
220800. - Үстеме
400800.
Үстемелер деңгейі- 18%
- Туристік азық-түліктерді өткізу бойынша салық салынатын айналым
- Салық салынатын айналымдағы ҚҚС 417408.
- Сату көлемі
3025408.
Туристік жолдамаларды өткізуде мына бухгалтерлік жазулар жүзеге
асырылады:
а) туристік азық-түліктердің өзіндік құны есептен шығарылады:
7010«Сатылған дайын өнімдердің (тауарлар, жұмыс, қызмет) өзіндік құны» шот дебеті

- «Туркестанская автономия» ее образование и разгром
- Туркестанская автономия и ее деятельность
- Туркестанские ведомости
- Туркестанское генерал-губернаторство
- Туркие және Орталық Азия
- Туркманчайский мирный договор
- Туркменистан
- Туристско-рекреационный потенциал Красноярского края
- Туристско-рекреационный потенциал России на примере Иркутской области
- Туристско - рекреационный потенциал Японии
- Туристско-страноведческая характеристика Македонии
- Туристський потенціал країн Західної Європи
- Туристські ресурси Криму та областей Чорноморсько Азовського узбережжя
- Туристські ресурси України