Құқық қатынастарының субъектілері

 

 

 

Қ. Жұбанов атындағы Ақтөбе мемлекеттік университеті

заң факультеті 

«Мемлекет және құқық теориясы» кафедрасы

 

Syllabus

 

 

 

Пән Құқық негіздері»    ( 2 кредит )

Мамандық    факультет аралық

Курс 1,2,3,4

Академиялық топ ________________

 

 

Студент ____________________________

Оқытушылар: Саутбаева с.б.

 

Ақтөбе- 2011-2012 оқу  жылы

 

Қ. Жұбанов атындағы Ақтөбе мемлекеттік университеті

Syllabus

Пән    «Құқық негіздері»     ( 2 кредит ) ОСӨЖ уақыты

сабақ өткізілетін  орын	ауд. уақыты	апта күндері	оқытушы	байл. тел email
Тарих-филология  факультеті	3,4, 6 паралар	Дүйсенбі	Саутбаева С.Б	40-63-28, 23-61-47,
Инженерлік-техникалық факультеті	5,6 паралар	Жұма	Саутбаева С.Б

 

КУРСТЫҢ ҚЫСҚАША  СИПАТЫ:

«Құқық негіздері» курсын  оқыту «Құқық негіздері» - оқу пәні бір жағынан белгілі бір құқықтық нормалардың рөлі туралы жалпы түсінік  беретін, ал екінші жағынан - әр адамға оның өмірі барысында кездесетін проблемаларды шешуге бағыт –  бағдар беретін, қажетті білім беретін  негізгі  құқық салаларының (конституциялық, әкімшілік, азаматтық, қылмыстық, отбасылық  және т.б.) сұрақтарын оқытады. Құқық  негіздерін оқу өмірлік қажетті  жағдайларды сауатты бағалауға, өмірлік жағдайларды шешу үшін қажет  орынға дәл баруға мүмкіндік береді.

КУРСТЫҢ МАҚСАТЫ:

Берілген курсты сәтті  аяқтағаннан кейін студент келесідей  қабілеттерді меңгереді:

• Мемлекет және құқықтың пайда болуы мен қалыптасуының заңдылықтарын студенттерге  игерту арқылы басқа құқық салалары үшін білімдердің мықты іргетасын қалайды:
• азаматтардың жас буынында құқықтық мәдениеттің бастапқы негізін қалыптастыруға, студенттерді белгілі бір білімдер саласында ағартуға арналған. құқық бұзудың алдын алу;
• заң және құқық тәртіптерін нығайту;
• халықтың құқықтық санасы мен құқықтық мәдениетін қалыптастыру және дамыту;

 

ПӘН ПРЕРЕКВИЗИТТЕРІ:  Философия, саясат-тану.. 

ПӘННІҢ ПОСТРЕКВИЗИТТЕРІ: Мемлекет және құқық теориясы, Мемлекет және құқықтың жалпы тарихы,ҚР мемлекет және құқық тарихы, Азаматтық құқық, қылмыстық құқық.

ОҚЫТУ ӘДІСІ: Бұл курс дәстүрлі дәріс сабағын талқылау әдісін пайдалану арқылы беріледі. Студенттерге аудиториядаға талқылауға белсенді қатысып, бір-бірінен үйреніп және топтың пікірінен өзіне пайдалы нәрселерді алу ұсынылады.  Аудиториялық сабақ дәріс, материалды талқылау, әр түрлі тапсырмалар мен жаттығуларды орындау, есептер шығаруды қамтиды. Студент әр сабаққа негізгі және қосымша әдебиеттер бойынша дайындалуы тиіс. Әр дәрісте негізгі ұғымдар мен анықтамалар ұсынылып, түсіндіріледі. Сабаққа қатысу мен аталған түсініктерді конспект түрінде жазып отыру әр студентке міндетті. Оқытушы материалды әр студентке жеке бермейтіндіктен, материал болмаған жағдайда басқа студенттен көшіріп алу қажет. Семинар (лаборатория) сабақтарында студенттерге өзіндік жұмыс тақырыптары мен тапсырмалары және дәріс материалдарының сұрақтары ұсынылады. Жеке тапсырмалар ОСӨЖ  уақытында қабылданады.  Егер студентке өткен материалдар бойынша сұрақ туындаса, оқытушыдан көмек сұрауына болады.Сонымен қатар сабақта келесідей сұрақтар қарастырылады.

БІЛІМДІ БАҒАЛАУ: Ағымдық бақылау: курс барысында бағалау стратегиясы ретінде келесідей бағалау әдістері қолданылады: жазбаша бақылау жұмысы, үй тапсырмасы (көрсеткіштерді математикалық есептеулер, талдаулар, салыстырула, жазбаша тапсырмалар т.с.с.), ауызша сұрау, тест тапсырмалары, іздену жұмыстары (жоба, курстық жұмыс, презентация), мәнжазба, эссе т.с.с.

Аралық бақылау (бақылау жұмысы): бақылау жұмысы курста өткен бөлімдер бойынша теориялық және практикалық, лабораториялық (есептеу және шығармашылық) тапсырмаларды қамтып, меңгерген тақырыптар бойынша студенттердің білімін бағалауға мүмкіндік береді. 

Жеке өзіндік жұмыс: курс тақырыптары бойынша семинар тапсырмаларын, үй тапсырмаларын, шығармашылық тапсырмаларды орындау, ситуацияларды талдау, күнделікті ақпараттық материалдарды пайдалану ескеріледі. 

Үй тапсырмасы:Үй тапсырмаларын студенттер міндетті түрде дайындайды және ОСӨЖ сабақтарында кесте бойынша тапсырады. Белгіленген уақыт мерзімінен кейін тапсырылған үй тапсырмаларына баға төмендетіледі.

Коллоквиум: өткен материал бойынша семестрде екі рет студенттен ауызша жауап алу түрінде жүргізіледі. Коллоквиум  сұрақтары студенттерге алдын-ала беріледі.

Курстық жұмыс, мәнжазба эссе: оқу бағдарламасына сәйкес  және анықталған тақырып бойынша дайындалады, бағалау кезінде тақырыптың мазмұнының ашылуы, ғылыми әдебиеттердің пайдаланылуы, баяндалу стилі, көрнекі құралдардың пайдаланылуы, ҚР Заңдарын, ҚР Үкіметінің Жарлықтарын, нормативтік және әдістемелік материалдарды, негізгі әдебиеттерді меңгеру жағдайы ескеріледі. Зерттеу жұмысы бекітілген мерзімнен кейін қабылданбайды және бағаланбайды.  

Аралық бақылау тестері: өткен материалдар бойынша 30 және одан жоғары тапсырмаларды қамтитын тесттер. Тест семестрде екі рет 7 және 15 апталарда өткізіледі.

Қорытынды емтихан: қорытынды емтихан семестр соңында өткізіледі. Емтихан қабылданатын күн деканаттың емтихан кестесінде көрсетіледі. Емтихан компьютерлік тестілеу нысанында жүргізіледі. Тесттер курс бағдарламасының барлық  бөлімдері бойынша тапсырмаларды қамтиды. Емтихан уақытында дәріс көшірмелерін,  кітаптарды,  әртүрлі жазбаларды пайдалануға тыйым салынады. Баға төмен болған жағдайда, оны көтеру үшін, қосымша тапсырмалар берілмейді. Емтиханның өткізілу тәртібін сақтамаған студент, емтиханды тапсырудан босатылып, емтиханды тапсырмаған ретінде есептелінеді. Қорытынды баға: семестр соңында студенттер барлық пәндер бойынша 100 балл (40 %) көлемінде есептелінетін емтихан тапсырады.

КУРСТЫ  БАҒАЛАУ КРИТЕРИІ:

№

Бақылау түрлері

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Қорытынды баллов

1

Қатысым

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

100

2

Үй  тапсырмасы

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

100

3

Лабораториялық жұмыс, сем/практ. сабақтары

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

100

4

Дәріс сабағындағы тест сұрақтары

*

*

100

5

Бақылау жұмысы

*

*

100

Тест  тапсырмалары

*

*

100

6

Аралық  бақылау

*

*

100

7

Мәнжазба, эссе…

*

100

8

Презентация

*

100

Емтихан

*

100

Ескерту: * - тапсырма саны

БАҒАЛАУ ШКАЛАСЫ:

баға	коэффициент	%
А	4,0	95-100%
А-	3,67	90-94%
В+	3,33	85-89%
В	3,0	80-84%
В-	2,67	75-79%
С+	2,33	70-74%
С	2,00	65-69%
С-	1,67	60-64%
Д+	1,33	55-59%
Д	1,0	50-54%
F	0	0-49%

 

СТУДЕНТТЕРДІҢ АУДИТОРИЯДА ӨЗІН-ӨЗІ ҰСТАУ ЕРЕЖЕСІ:

Студент барлық сабаққа қатысып, аудиторияға уақытында кіруге міндетті. Қатысым семестр бойына тексеріледі. Жіберіп алған материалдарды  игеру студенттің міндеті болып  табылады.

Студент өзінің жағымсыз қылықтарымен оқытушыға сабақ жүргізуге және басқа студенттерге оқу бағдарламасын  игеруге кедергі келтірмеуі тиіс. Мысалы: ылғи келіспей отыру, өзге студенттердің  сөзін бөлу, теріс пікір білдіру, сонымен қатар қорқыту, күш көрсету, мезгілсіз телефонды пайдалану, біреудің арына тиісу, тапсырманы орындаудан бас тарту т.б.

• Студенттер сабаққа уақытында келулері тиіс. 10 минуттан артық кешіккен жағдайда, оқытушының ол студентті сабаққа кіргізбеу құқы бар.
• Аудиториямен жұмыс уақытында сабаққа кедергісін келтіретін ұялы телефон мен басқа да электронды құрылғыларды сөндіріп қою қажет.
• Кейбір материалдар дәріс барысында оқуға берілуі мүмкін, сондықтан студенттер кітапхана қорының кітаптарын пайдаланулары тиіс.

 

ҰСЫНЫЛАТЫН  ӘДЕБИЕТТЕР

Негізгі әдебиеттер

1. Мемлекет және құқық негіздері. Оқулық. Жеті Жарғы: А, 2001ж.
2. Дулатбеков Н.«Мемлекет және құқық негіздері». Астана; 2001ж.
3. Сапаргалиев Ғ.С. «Қазақстан мемлекеті және құқығының  негіздері.»
4. Сасиева Р.С. «Государство и право». А., 1999г.
5. Баймаханрв М.Т. «Мемлекет және құқық негіздері». А., 1997ж.
6. Баянов Е. «Мемлекет және құқық негіздері» А., 2001ж.

 

ҚОСЫМША    ӘДЕБИЕТТЕР:

1. К.Жоламанов «Мемлекет және құқық теориясы». А; 1999ж.
2. Сапаргалиев Ғ.С. «Мемлекет және құқық теориясы». А; 1997ж.
3. Жоламанов К.Д. «Мемлекет және құқық теориясы». А; 1997ж.
4. Суханов Е.А. «Азаматық құқық». А., 1999ж.
5. Тулеугалиева Г.И.  «Азаматық құқық». А., 1999ж.
6. Уваров В.Н. «Трудовое законодательство РК» А.,1998г.
7. Ағыбаев «Қылмыстық құқық». А., 1998ж.
8. Таранов А.А. «Административное право» А., 2000г.
9. Худяков А.И. «Финансовое право», А.,2001г.
10. Худяков А.И. «Основы теории финансового права», А., 2001г.
11. Порохов Е.В. «Налоговое право», А.,1994г.
12. Худяков А.И. «ҚР-ң салық құқығы» А.,1997ж.
13. Дулатбеков Н.О «Отбасы құқығы» А., 1995ж.

 

ПӘННІҢ  ОҚУ ЖОСПРАЫ  

Апта	Тақырып	Дәріс	Сем/прак	СӨЖ
1-2	Мемлекет, құқық  және мемлекеттік – құқықтық құбылыстар туралы негізгі ұғымдар	2	1	8
3	Қазақстан Республикасының  Конституциялық құқығының негіздері	1	1	4
4	Қазақстан Республикасында  құқық қорғау органдарының қызметінің ұйымдастырылуының негіздері	1	1	4
5	Қазақстан Республикасындағы  мемлекеттік басқару.	1	1	4
6	Қазақстан Республикасы әкімшілік құқығының  негіздері	1	1	8
7-8	Қазақстан Республикасының азаматтық және отбасы құқығының негіздері	2	2	8
9	Қазақстан Республикасының  қаржы құқығы	1	1	4
10-11	Қазақстан Республикасының  еңбек құқығы және әлеуметтік қамтамасыз ету құқығы	2	2	8
12-13	Экологиялық және жер құқығының  негіздері	2	2	4
14	Қазақстан Республикасының  қылмыстық құқығы	1	2	4
15	Қазақстан Республикасының  іс жүргізу құқығы	1	1	4
		15	15	60

 

ҮЙ  ЖҰМЫСЫ:

 Тақырып №  1-2. Мемлекет, құқық және мемлекеттік  – құқықтық құбылыстар туралы  негізгі ұғымдар. Мемлекет, құқық  және мемлекеттік – құқықтық  құбылыстар туралы негізгі ұғымдар

Тапсырма: : Төменде көрсетілген кестелерді толытырыңыз:

1. Заң ғылымдарының жүйесін  талдап толтырып беріңіз. 

Тапсырма: 2. Әрбір заң ғылымының салаларына қысқаша анықтама беру.

 

Заң ғылымдарының жүйесі

Жалпы теориялық заң ғылымы

Мемлекет пен құқық  туралы жалпы тарихи ғылымдар: _____________________________   _____________________________   _____________________________

Салалық заң ғылымдары: ___________________________ _____________________________ ___________________________

Қолданбалы заң ғылымдары:   _______________________________   ___________________________   ______________________

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Тақырып № 1-2. Мемлекет, құқық және мемлекеттік – құқықтық құбылыстар туралы негізгі ұғымдар

Нұсқа 1.

Тапсырма:

1. «Мемлекеттің пайда  болу  теориялар» атты тақырыпқа   Портфолио дайындау.  Тапсырма  2. «Мемлекеттің функциялары» деген  тақырыпта кестені толтырыңыз.

 

Мемлекеттің ішкі функциялары	Мемлекеттің сыртқы функциялары

 

Тапсырма:Құқық қатынастарының субъектілері

Индивидтер (жеке тұлғалар )	Әлеуметтік қауымдастықтар	Ұйымдар (заңды тұлғалар)
		Мемлекеттік	Мемлекеттік емес

 

Нұсқа 2.

Тапсырма: Мемлекеттің пайда бол теориялары ежелден-ақ адамдарды толғандырып, олардың қызығушлығын туғызып келді. Мәселен;  Ж.Ж. Руссоның келісім теориясы:

-  Мемлекет пайда болуы  келісім шарт теориясы негізінде  пайда болды. 

- Озбырлық теориясы мәжбүрлеу  факторларын мемлекеттің пайда  болу және даму процестеріндегі  бірінші себебі деп санады.  (Дюринг, Гумплович, Кауцкий).

– Диалектикалық-материалистік  теория мемлекеттің пайда болуын табиғи-тарихи себептермен- өндіріс  қаржысына жеке меншіктің пайда  болуымен, қоғамның тапқа бөлінуімен, шиеленіскен әлеуметтік келіспеушіліктер мен қарсыласулар тудыратын олардың  теңсіздігімен, таптық қарама-қайшылықтың  ымырасздығымен түсіндіреді. (Маркс, Энгельс, Ленин).

– Мемлекеттің пайда болуын адам психикасының көріністеріністерімен: бағыну қажеттігімен, еліктеумен, алғышқы қауымдық қоғамның жоғары топтарына тәуелділікті сезінумен, белгілі бір әрекет түрлерінің әділдігін түсіну мен және т.б. байланыстырады. Психологиялық теория өкілдерінің қатарынан Л. Петражицкий мен Г. Тардты атауға болады.

а). Жоғарыда келтірілген  Мемлекеттің пайда болу себептері туралы бірқатар теориялар бар, олардың негізгі позициялар қандай еді?

б). Мемлекет пен құқықтың  пайда болу негізгі теориялары не себептен   көп деп ойлайсыз?

в). Барлық ұлттарда мемлекеттің  пайда болуының жалпы алғы  шарттары қандай деп санайсыз?

Сұрақтарға жауап қайтару  үшін мына әдебиеттерді пайдалануға  болады:

Теория государства и  права: Курс лекций / Под ред. Н.И. Матузова , А.В. Малько. -М., 2001.

Тапсырма:

 «Мемлекеттің пайда  болу туралы теорияларының» анықтамаларын  толтырыңыз.

Мемлекеттің пайда болуы  туралы теориялар:

 

Теологиялық -

Патриархалды -

Шарттық -

Күштеу теориясы

Психологиялық -

Органикалық

Ирригациялық

Материалистік

 

Тақырып 1-2. Мемлекет, құқық  және мемлекеттік  –құқықтық құбылыстар туралы 

 

Нұсқа 1.

Тапсырма.   Портфолио. Мемлекет пайда болуындағы негізгі

Тапсырма.  Кестені толтыру. Мемлекет функциясы.

Мемлекеттің ішкі функциясы	Мемлекеттің сыртқы функциясы

 

Тапсырма:Кестені толтыру. Құқықтық қатынастағы субъектілер

Жеке тұлға (Қоғамның құқылы мүшесі)	Әлеуметтік қоғам	Ұжым (Құқылы тұлға)
		Мемлекеттік	Мемлекеттік емес

Нұсқа2.

Тапсыма:.

1.Мемлекеттің пайда болуының көптеген теориясы бар Мемлекет құру қажеттігін туындатқан жағдайлар туралы мынадай бірнеше айтылған ойлар бар.

– Қоғамдық келісімшарт  нәтижесінде мемлекет пайда болды (Руссо).

– Мемлекет ішкі және (экономиялық  және саясаттық) сыртқы

бір халықтың екінші  халықты  жаулауы) жәбірлеу нәтижесінде пайда   болды    (Дюринг, Гумплович, Кауцкий).

– Мемлекет зат болып  табылады және кластық келеңсіздіктерге келіспейтін

құбылыс (Маркс, Энгельс, Ленин).

– Мемлекет адамдардың ұйымдасқан қоғам арасында , ұжымдық қарым  – 

қатынаста өмір сүрудің психологиялық  қажеттігі нәтижесінде пайда  болған

(Петражицкий).

а) Мемлекеттің пайда болу сұрағына байланысты оқу пособиясын ұсынған автор позициясы қандай?

б). Неге мемлекеттің пайда  болуы туралы теориялар көп?

в). Барлық халықта  мемлекет құрудың қандай жалпы жағдайлары бар ?

Сұрақтарға жауап үшін мынаны пайдаланыңдар:

Мемлекет және құқық теориясы:  Лекция курсы /  Ред. Н.И. Матузова , А.В. Малько. -М., 2001.

Тапсырма.Кестені толтыру. Мемлекеттің құқықтық белгілері.

Құқықтық мемлекеттің  белгілері

Тапсырма3.  Парламент монархиясының белгілерні тізбектеу.

Нұсқа 3

Тапсырма: Кестені толтыру. Құқық белгілері

Құқық белгілері

 

Тапсырма:Дуалистік монархия белгілерін тізбектеу.

Тапсырма: Құқықтық реттеу тәсілдерінің негізгі үш мінездемесін беру.

Нұсқа 4.

Тапсырма: Кестені толтыру. Құқық саласының классификациясы.

Конституциялық құқық
Қапталдама саласы	Материалды сала
	Процессуалды құқық
Арнайы сала
Кешенді сала

Тапсырма:Мемлекетте басқа қоғамдық құбылыстар секілді,оның қатарындағы негізгі және әлеуметтік орнатылуы, ол функцияда пайда болып ,ерекше формаға иеленеді.

а). Мемлекет формасы дегеніміз не?

б). Әр мемлекет формасының қандай үш негізгі элементтері бар?

в). Басқару формасында қандай түсінік бар? Монархиялық және республикалық басқару формаларын қысқаша мінездеңдер.

г).  Беларусь Республикасы неге республикалық басқару формасының аралас типіне жатқызады?

Сұрақтарға жауап үшін мынаны пайдаланыңдар:

 Оспанов К.И.Құқық негіздері:  Оқу пособиясы.- Алматы: Жети Жаргы, 2006.

1. Мемлекет және құқық  теория: Лекций курсы / Под ред. Н.И. Матузова , А.В. Малько. -М., 2001.

Тапсырма:Халықаралық бұқаралық құқық субъектілерін атап өту.

Нұсқа 5.

Тапсырма:.Кестені толтыру. Субъективті құқық және құқық міндеттері арасындағы айырмашылық.

 

Субъективті құқық	Құқық міндеттері

 

Тапсырма:Мемлекеттік құрылым нысаны ретінде қазіргі уақыттағы мемлекет формасын ажыратыныз. Мемлекеттік құрылым формасының түсінігі қандай?

 б).Унитарлы мемлекетті  мемлекеттік құрылымының үш негізгі  формасының бірі ретінде мінездеңдер? 

в). Қазақстан Республикасы мемлекеттік құрылым көз қарасы тұрғысынан қандай мемлекет?

г). Конфедерация және федерация сияқты мемлекеттік құрылымдағы қиын формаларды мінездеңдер?

Сұрақтарға жауап үшін мынаны пайдаланыңдар:

 Оспанов К.И.Құқық негіздері:  Оқу пособиясы.- Алматы: Жети Жаргы, 2006.

2. Мемлекет және құқық теориясы:  Лекция курсы /  Ред. Н.И. Матузова , А.В. Малько. -М., 2001.

Тапсырма:.Кесте толтыру. Құқық мәдениетінің элементі.

 

Құқықтық мәдениет

 

Тақырып № 3. Қазақстан  Республикасының Конституциялық құқығының  негіздері

Нұсқа 1.

Тапсырма: 2007 жылғы 27. мамырдағы Қазақстан Республикасының Конститутциясының 1995 жылғы 30 тамыздағы Конститутциясындағы өзгерістер мен толықтыруларына Портфолио дайындау. .

Тапсырма: Кестені толтырыңыз. Мажортитарлы сайлау тұрі мен пропорцианальды сайлау түрін ажыратыңыз.

 

Мажоритарлы сайлау құрылымы	Пропорциональды сайлау құрылымы

Тапсырма: Кестені тотырыңыз. Конститутциялық құрылым кестесін толтыр. 

 

 

Тапсырма:. Қазақстан Республикасының Конституциясына сәйкес, (1-98 баптарына сәйкес,) азаматтар мен мемлекеттің міндеттерін айқындап беріңіз: Мысалы: Әркім Республиканың мемлкеттік рәміздерін құрметтеуге міндетті. (34 бап,11-бөлім, «Адам және азамат»)

 

М І Н Д Е  Т Т Е Р І
Қазақстан Республикасының  азаматы	Мемлекет
1. Қазақстан Республикасын  қорғау. 2. 3. 4. 5. 6. 7.	1. Мемлекеттің тұтас бөлінбейтін  және қол сұғылмайтын аумағына  кез келген сыртқы күштің тікелей  немесе жанама қол сұғушылығына  жол бермеу. (2 бап). 2. 3. 4. 5. 6.

Тапсырма:    Азаматтық қоғамның құрылымы:

1. Қоғамдық  ұйымдар мен бірлестіктер

2. ..........................................................

3...............................................................

4..............................................................

5............................................................

Тапсырма: 3. Қазақстан Республикасының Конституциясына сәйкес,  Мемлекеттік биліктің жүйесінің әр қайсысына қысқаша мағлұмат беріңіз.  Мәселен:

 

Парламент:

- Қазақстан Республикасының  заң шығару қызметін жүзеге  асыратын Республиканың ең жоғары  өкілді органы:

- Сенат:

- Мәжіліс:

- Үкімет:

- Тақырып 3. ҚР  Конституциялық құқық негіздері

Нұсқа 1.

Тапсырма: Портфолио. Қоспалар мен өзгерістерді табыңдар. 27.05.2007г. ҚР Конституциясына 30.08.1995г.