«АТФБАНК» ААҚ-ның депозиттік саясаты

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         

МАЗМҰНЫ

 

Кіріспе .............................................................................................................................3

 

1 Коммерциялық банкте депозиттік саясат қалыптасуының теориялық негіздері............................................................................................................................4

1.1    Депозит - коммерциялық банкте ресурстар базасын

құрудағы негізгі көзі ретінде..........................................................................................4        1.2    Банктік  депозиттердің классификациясы............................................................6

1.3    Коммерциялық банктерде депозиттік саясаттың

қалыптасуының негіздері................................................................................................9

 

2   «АТФБАНК» ААҚ-ның депозиттік саясаты.....................................................14

2.1     АТФ Банкінің депозиттік саясатын талдау.......................................................14

2.2    АТФ Банк қызметінің депозиттік операцияларын талдау................................18

2.3    Қазақстанның депозиттік нарығын талдау........................................................21

 

3   Депозиттік саясатты жетілдірудің жолдары.....................................................23

3.1 «АТФ Банк» ААҚ-ның депозиттік саясатын жетілдіру құралдары.......................................................................................................................23

3.2 Халық салымдарын сақтандыру  қоры ..................................................................24

 

Қорытынды..................................................................................................................29

Қолданылған әдебиеттер тізімі.................................................................................31

 

 

Кіріспе

 

Барлық банктік саясаттың  маңызды құрамдас саясаты – бұл  ресурстық базаның қалыптасу  саясаты. Банк әрқашан пассивті операцияларын  жүзеге асыру үрдісіндегі ресурстық  базаның қалыптасуы банктің активті операцияларына қатысты бірінші әрі анықтаушы рөлді ойнайды. Банктік ресурстардың негізгі бөлігі  бәрімізге белгілі депозиттік операцияларды жүргізу үрдісінде құрылады, осы операцияларды дұрыс әрі тиімді ұйымдастыруға кез келген несиелік ұйымның қызмет етуінің тұрақтылығы тәуелді. Осыған байланысты пассивтерді тиімді басқару арқылы ресурстар әлуетін өсіру және оның тұрақтылығын қамтамасыз ету өзгеше өзектілік пен маңыздылықты иеленуде.

Біздің елімізде депозиттік саясаттың қалыптасу мәселелеріне қажетті көңіл аударылған жоқ екендігін белгілеуге болады. Бұл жоғары инфляция және арзан ресурстардың қолда бар болған кезде банктік ісметтерге  сұраныс ұсынысқа қарағанда елеулі асты, ал осы шарттар банктік операциялар тәуекелінің табиғатын өзгерте отырып, жоғары пайда нормасын қамтамасыз етумен байланысты болды. Пайда нормасының төмендеуі, банкаралық несиелер және мерзімдік валюталық нарықта операциялары сияқты табыстың дәстүрлі көздерінің жоғалуы өздерімен тартылған қаражаттың құрылымын оңтайландыру және олар бойынша пайыздық шығындарды қысқартуда коммерциялық банктер депозиттік саясаттың қалыптасуын бірінші нөмерге шығарды. 1998 жылы болған банктік дағдарыс және одан кейінгі Қазақстан Республикасының банк жүйесінің дамуы коммерциялық банктердің депозиттік саясатының рөлін көтерудің, сонымен қатар жетілдірудің қажеттілігін растады.

Осы курстық жұмыстың теориялық және практикалық негізі ретінде, экономистердің еліміздегі мәселелерді зерттеген материалдары, Қазақстандық коммерциялық банктердің жұмысын талдау барысында  алынған материалдар, статитикалық материалдар және мерзімдік басылымдардың мәліметтері табылады.

Зерттеу мақсатынан туындайтын негізгі міндеттер:

• ақша-несие қатынастары жүесіндегі «депозит» экономикалық категориясының мәні мен мазмұнын зерттеу;
• банктік депозиттердің жіктелуін қарастыру;
• халық қолындағы салымдарды коммерциялық банкке тартудағы бағыттарды жетілдіру жолдарын анықтау;
• коммерциялық банктің тұрақтылығын күшейту мақсатында оның депозиттік саясатын оңтайландырудың перспективалы бағыттарды анықтау;
• депозиттерді сақтандыру қорының қызметіне талдау жасай отырып, оны жетілдіру жолдарын анықтап беру.

Зерттеу объектісі. «АТФ Банк» ААҚ-ның қызметі.

 

 

 

 

 

1  Коммерциялық банкте депозиттік саясат қалыптасуының негіздері

 

1.   Депозит коммерциялық банкте ресурстар базасын

құрудағы негізгі  көзі ретінде

 

 Банктік депозит  (латынан depositum- сақталуға берілген зат) – бұл банкке клиеттердің уақытша бос ақшаларын беру жөніндегі экономикалық қатынас. Алайда депозит терминін түсіндіретін анықтамалар көп. Әлемдік тәжірибеде депозит - бұл заңды және жеке тұлғалардың   құралдарды салу мерзіміне  тәуелсіз қаржылық институтқа салу. Ал  Казахстанда заңды тұлғалардың салымдары депозит, ал жеке тұлғалардың– салымдар деп аталады. Есеп-айырысу және ағымдағы шоттардағы қалдықтар депозит болып саналмайды .

Уақытша бос ақшалай  қаражаттарды жинақтау – коммерциялық банктердің алғашқы дәстүрлі-базалық  қызметі. Бұл банктің пассиві  меншікті капиталымен тартылған  қаражаттардан тұрады. Меншікті капитал  – банктің несиелік ресурстарының  маңызды және ажырамас бөлігі, бірақ ол оның барлық ресурстарының тек 10%-ын құрайды. Басқа кәсіпорындармен салыстырғанда қаржылық ресурстар құрамында меншікті капиталдың төменгі деңгейі болуы мынандай жағдайлармен түсіндіріледі: біріншіден, банктер қаржылық нарықтарда қаржы делдалы ретінде басқа кәсіпорындардың, мекемелердің және халықтың уақытша бос қаражат сомасын депозит түрінде жинақтайды, осы жағдайда оларды тиімді басқарады, сондай-ақ олардың қауіпсіздігін қамтамасыз етеді және пайдалық негізде қарызды қарыз алушыға ұсынады. Екіншіден, депозиттерді мемлекеттік сақтандыру жүйесі болады, бұл слымдарды жаппай кері алу қауіптігін төмендетеді. Үшіншіден банктерге тартылатын депозиттер басқа кәсіпорындардың материялдық объектілерінде орналастырылған активтеріне қарағанда қондырғы ғимараты ыңғайлы, өтімді және нарықта оңай өткізіледі. Басқа кәсіпорындармен салыстырғанда осы барлық міндеттемелер коммерциялық банктарге меншікті капиталдың тартылған өзара қатынасында өз міндеттерін жүзеге асыруға және дұрыс қызмет етуіне мүмкіндік береді. Ең алдымен меншікті капитал банк қызметін бастау үшін қажет.

Жоғарыда айтылып өткендей, банктер өздерінің активтік операцияларын  жүзеге асыру үшін тартылған қаражаттардың 90%-нан жоғары бөлігін пайдаланады, сондай-ақ банктер өз клиенттерінің уақытша бос ақшалай қаражаттарын жинақтайды. Дәстүрлі түрде осы қаражаттардың негізгі бөлігін депозиттер құрайды.

Каценеленбаум З.С. банктік  депозиттің мәнін зерттей отырып оның қос табиғатында тұжырымдалатын ерекшеліктерін атап көрсетеді: «Депозиттер салымшы үшін әлуетті ақша болып табылады... Салымшы үшін олар екі рөлде шығады: бір жағынан ақша рөлінде, екінші жағынан пайыз әкелетін капитал рөлінде… бірақ капитал әкелетін пайызға  қарағанда депозит аз пайыз әкеледі. Бұл төменделген пайыз – кездейсоқ құбылыс емес, банк табиғатының маңызды мезеті. Өйткені банк табиғатының бүкіл мәні мынада: депозит бойынша төленетін пайыз банк әртүрлі кәсіпорындарға салған капитал үшін алатынпайызға қарағанда төмен. Пайыздардағы бұл айырма активті операциялар бойынша алатын пайыздардың ¼ бөлігін  құрайды». [1]

Сонымен, депозит тек  қана салымшы үшін ғана емес, және банк үшін тиімді. Көптеген депозиттер банкке несие капиталды құруға ықпалын  тигізеді, банк кейін бұл несие  капиталын тиімді шарттарда шаруашылықтың  кез келген аясына орналастырады. Депозиттер бойынша пайыздармен және қарызгерлер төлейтін пайыздар арасындағы айырма – банк атқарған бос ақша қаражатты тарту және несие капиталын орналастыру жұмыстары үшін сыйақы болып табылады

Депозит экономикалық категория ретінде жинақ ақшаның құрамдас бөлігі болып табылады. Бірақ, егер жинақ ақша табыстары бөлу және қайта бөлумен тығыз байланысты болса, депозит қайта бөлу қатынастары аясын қамтиды.

Депозиттер деп депозиттік операциялардың субъектілері – жеке және заңды тұлғалардың депозиттік шотқа белгілі-бір мерзімге немесе талап еткенге дейін салған ақша қаражаттарының сомасын айтамыз.

Егер Қазақстан Республикасының  нарықтық экономикасының дамуы жағдайындағы депозиттік нарықтың даму ерекшелігін  ескеретін болсақ, онда депозит анықтамасы келесідей болып түсіндірілуі керек:

Депозит дегеніміз коммерциялық банктерге белгілі-бір мерзімге және мерзімсіз, қайтарылу шартыменен, пайызы төленуі тиіс болып, сақтандырыла отырып салынған кәсіпорындардың ақша қаражаттары.

Депозиттерді тарту арқылы банк клиенттерге, басқа банктерге несие беру мүмкіндігін арттырады, ал бұл табыс алуға негіз жасайды. Депозиттік операциялар бұл – салымға ақша қаражатарын тарту (пассивті депозиттер) немесе қолда бар құралдарды басқа банктер немесе несие-қаржылық институттарда орналастыру бойынша (активті депозит) операциялар. Депозиттік операциялар негізінде банктің несиелік ресурстарының басым бөлігі құралады. Депозиттік операциялар заңды және жеке тұлғалардың уақытша бос ақшаларын жұмылдыру бойынша маңызды дәстүрлі банк операцияларының біріне жатады.

 Депозиттік операциялардың  негізінде коммерциялық банктердің  несилік ресурстарының негізгі  бөлігі құралады.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1.2 Банктік депозиттердің классификациясы

 

Банктік депозиттер бірнеше  критерийлер бойынша жіктеледі: ақшаны алу нысыны бойынша , салымшылар категориясы бойынша , мақсаттық арналуы және табыстылық дәрежесі бойынша.

Талап еткенге дейінгі  депозиттер- белгісіз уақытта салымшылардың ағымдағы, есеп айырысу шоттарында болатын ақшалай қаражаттар, олар банкті алдын ала ескертусіз кез клген уақытта салымшылармен алынуы немесе басқа шотқа аударылуы мүмкін. Әдетте банк талап еткенге дейінгі салымдар бойынша ең төмен процент төлейді, ал кейбір жағдайларда олар бойынша сыйақы мүлдем төленбйді. Кейбір мемлекеттерде пайыздарды есептеуге заңды тәртіппен тыйым салынған. Талап еткенге дейінгі депозиттер бірінші кезекте ағымдағы есеп айырысуларды жүзеге асыру үшін арналған. Шот иесі оларды әр түрлі формаларда – қолма-қол ақшалармен, чектермен, аударымдармен жүргізе алады. Осындай шот ашып клиент банкке өзінің төлем операцияларын техникалық жүргізуге сенім білдіреді. Банктерде күнделікті төлем операцияларын жүргізу біраз шығындарды талап етеді, алайда ЭЕМ-ді, компьютерлік техникаларды қолданумен ол біршама азайды, әйтседе ол банктердің шығындарының маңызды факторы болып табылады. Клиенттің шоты бойынша күнделікті банкте жүздеген немесе мыңдаған бухгалтерлік өткізбелер жасалынады. Талап еткенге дейінгі шоттарды иеленуші клиенттерді жалпы қарастыратын болсақ, олар өз шоттарындағы бар ақшалай қаражаттарды ағымдағы есеп айырысулар үшін толықтай пайдаланбайды, ал бұл банк шығындарын көп немесе аз дәрежеде компенсацияландырады. Банктің коммерциялық мақсаттары үшін банкімен пайдаланылатын тұрақты қалдық қалады, сондай-ақ ол пайда табу мақсатымен қарызға берулуі  мүмкін.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1-сурет - Кері алу нысаны бойынша депозиттер

 

 Ол банктің көптеген клиенттері өздерінің ағымдағы шоттарынан қаражаттарды үнемі алып және оны бірнеше күннен немесе аптадан кейін қайтадан толтырып отырулары нәтижесінде қалыптасады. Бірақ көптеген клиенттер өз міндеттемелерін төлеу үшін салымның бүкіл сомасын алмайды. Бұл экономиканың айналымдық сипатына негізделеді. Осы қаражаттар қалдықтары мен талап еткенге дейінгі шоттар 60, 90, 120 күнге вексельге немесе нақты несие бере алады. [2]

Талап еткенге дейінгі  салымдар депозиттік немесе контокоррентік шоттарды орналастыруы мүмкін. Олардың  арасында айырмашылықтар бар. Депозиттік шот жағдайында клиент шоттағы қалдық сомасын ғана алуы немесе аударуы мүмкін, сондай-ақ ол өз салымдарын иемдене алады. Ал контокорренттік есеп шоттарда теріс немесе оң қалдықтар болуы мүмкін. Клиент кез келген уақытта шоттан өз салымын алып қана қоймай, ол белгілі бір уақытқа несие алуы мүмкін. Алайда, тәжірибеде бұл айырмашылық бірте-бірте шегеріледі. Қазіргі кезде клиент келісім бойынша депозиттік шоттардан несие алуы мүмкін. Бұл шоттар АҚШ-та трансакциялық немесе чектік шоттар деп аталады, сондай-ақ оларға чек жазылып берілуі мүмкін.

Бұл шоттардың жоғары өтімділігі, төлем құралы ретінде оларды үздіксіз пайдалану мүмкіндіктері олардың басты артықшылығы болып табылады, негізгі кемшілік (салымшы үшін) – шот бойынша төмен пайыз немесе пайыздарды төлеудің жоқ болуы. Бұл шоттардың ерекшелігі банк мерзімді салымдарға қарағанда орталық банкте ең төменгі резервтерді көбірек сақтауға міндетті және ол шоттардың иелері шотты пайдаланғаны үшін банкке комиссия төлейді.

Депозиттердің екінші тобын  мерзімді салымдар құрайды. Терминнің  өзінен көрініп тұрғандай, мерзімді салымдар белгілі бір айдан жоғары мерзімге орналастырылады. Салымшы үшін ақшаларды ұзақ мерзімге салудың мәні жоғары пайыздарды табу болып табылады. Сондай-ақ банк үшін бұл депозит тиімді, өйткені ол жоғары пайыз табумен қандай-да бір қарыз алушыға қарыздарды ұсыну үшін осы қаражаттарды ұзақ уақыт бойы иемдене алады. Мерзімді салымдар талап еткенге дейінгі шоттарда орын алатын ағымдағы төлемдер үшін пайдаланылмайды. Мерзімді салымдар меншікті мерзімді салымдар және кері алу туралы ескертуі бар мерзімді салымдар болып бөлінеді. Меншікті мерзімді салымдар шот иелеріне алдын ала белгіленген күні қайтарылады, ал осы күнге дейін банк оларды өз қалауы бойынша иемденеді. Егер шот иесі белгіленген күні соманы кері алмаса, онда оны сол күннен кейін ағымдағы шот секілді пайдаланады, сондай-ақ ол өз ақшаларын кез келген келесі күндерде кері ала алады.

Ескертуі бар мерзімді депозиттерде салымшының ақшаларды кері алу туралы арнауы арызын банкке алдын ала түсіруі талап етіледі. әдетте ескерту мерзімдері – 1 айдан 3 айға дейін, 3 айдан 6 айға дейін, 6 айдан 12 айға дейін және 1 жылдан жоғары. Ескерту мерзіміне байланысты сәйкес пайыздық мөлшерлемелер белгіленеді. Көбінесе тәжірибеде алдын ала ескертуге (хабарламасы бар) мерзімді депозиттер қолданылады.

Депозиттердің үшінші түрі – жинақ салымдары. Олардың кеңірек тараған түрі кәдімгі жинақ шоты немесе жинақ кітапшасы бар шот деп аталатын жинақ салымы. Шот иесі шотқа ақша салу немесе одан кері алу үшін жинақ кітапшаларын міндетті түрде ұсынуы керек. Депозиттердің басқа түрлеріне қарағанда жоғары пайыздарды төлеуінің жинақ салымдарын құнтты демеу және салымшылардың жинақтарын банктерде сақтауды ынтыландыру үшін пайдаланады. Халық пен коммерциялық емес ұйымдар кәдімгі жинақ салымдарын кеңінен қолданады. АҚШ-та корпорациялар, фирмалар және басқа да коммерциялық ұйымдар үшін шоттың шекті сомасы 150 мың долларға белгіленген.

Депозиттік немесе жинақ  сертификаты – бұл банк-эмитенттің ақша қаражаттардың салынуы туралы жасбаша куәлігі, бұл куәлік салымшының ақша қаражаттарын  белгіленген  мерзімнің өтуі және пайыздары бойынша алуға құқығын куәландырады. Сертификаттар сатылған тауарлар мен қызметтерге есеп айырысу немесе төлем құралы ретінде шыға алмайды. Депозиттік сертификаттар ірі сомаларда шығарылады және заңды тұлғалар үшін. Табысталмайтын депозиттік сертификаттар салымшыда сақталады және уақыты өтуі бойынша банкке ұсынылады. Табысталатын депозиттік сертификаттар қайталама нарықта сатып алу-сату жолымен үшінші тұлғаға беріле алады.   Депозиттік сертификаттар 14 күннен 18 айға дейінгі мерзімге шығарылады.  Жинақ сертификаттары  жеке тұлғаларға сатуға арналған. Мерзімдік жинақ сертификаттардың айналыс мерзімі егер олардың шығарылу шарттары Ұлттық Банкпен келісілген болса 1 жылдан 3 жылға дейін. Егер депозит немесе сертификат бойынша салымды алу мерзімі өткен болса, онда осындай сертификат талап ету құжаты болып қалады. Банк онда көрсетілген соманы иемденушінің бірінші талабы бойынша төлеуге міндетті. Жинақ сертификаттары тек қана жеке тұлғаға ғана табыстала алады

 Жоғарыда қарастырылған  депозиттер банктік ресурстардың басты көзі болып табылады. Коммерциялық банктерде салымдар құрылымы  ақша нарығы конъюктурасына  және салымдар бойынша пайыздың мөлшерін мемлекеттік реттеуге тәуелді  өзгереді. Депозиттермен байланысты пассивті операцияларды жүргізе,  банк менеджерлері салымдардың әртүрлі категориясы бойынша шығындар көлемін, мүмкін  болатын тәуекелдерді ескере отырып салымдарды тарту және олардың құрылымын оңтайлатуға күш салады.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1.3  Коммерциялық банктерде депозиттік саясаттың  

қалыптасуының негіздері

 

  Депозиттік нарықтың даму мәселелерін анықтау мақсатында SWOT-талдау жүзеге асырылды.   SWOT-талдау - бұл депозиттік операцияларды жүргізуде әлсіз және күшті жақтар, мүмкіндіктер мен қауіптерді талдау.  

Коммерциялық банктерде ішкі және сыртқы орта бар, онда өзгерістер болады. Ішкі орта (немесе микродеңгей) өзіне қаржылық менеджмент, кадр менеджменті және банктік маркетингті қосады. Сыртқы орта (немесе макродеңгей) тікелей әсер ету және жанама әсер етудің сыртқы орталарынан тұрады. Тікелей әсер етудің сыртқы ортасына салымшылар: жеке және заңды тұлғалар, бәсекелестер кіреді. Жанама әсер етудің сыртқы ортасы келесі факторлардан тұрады: экономикалық, демографиялық, әлеуметтік, географиялық.

Депозиттік саясаттың  жалпы принциптеріне Қазақстан  Республикасының Ұлттық Банктің макроэкономикалық деңгейде жүргізетін мемлекеттік ақша-несиелік саясаты үшін де, және әрбір нақты коммерциялық банк деңгейінде жүргізілетін саясат үшін бірыңғай принциптер жатады. Оларға ғылыми негізділікке, оңтайлылыққа және тиімділікке кешендік тәсілдеме принциптерін, сонымен қатар банктің депозиттік саясаттың барлық элементтерінің бірлігін жатқызуға болады. Кешендік тәсілдеме банктің депозиттік саясатының теориялық негіздері мен басым бағыттарын әзірлеуде, сондай-ақ банк дамуының кезеңі үшін ең тиімді және оңтайлы тәсілдер мен оны жүзеге асырудың әдістерін анықтауда көрінеді.

 

2

-сурет - Коммерциялық банктің депозиттік саясатының субъектілері мен объектілерінің құрамы

Депозиттік саясаттың  айрықшалықты принциптеріне банк шығындарының оңтайлы деңгейін, депозиттік операцияларды жүргізудің қауіпсіздігін, сенімділігін қамтамасыз етудің принциптері жатады, өйткені уақытша бос ақша қаражаттады кейін оларды орналастыру мақсатында шоғырландыра отырып, банк өзінің қызметін жүзеге асыратын   нарық реалийін ескереді.[3]

Анықталған принциптерді ұстану банкке депозиттік үрдісті ұйымдастыруда  стртегиялық және тактикалық бағыттарын әзірлеуге мүмкіндік береді.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

3-сурет - Коммерциялық банктің депозиттік саясатын құру принциптері.

Депозиттік саясаттың  қалыптасуы келесі үш кезеңде жүзеге асырылуы тиіс:

1. Зерттеу кезеңі.
2. Жоспарлау кезеңі.
3. Шешімдерді қабылдау және жүзеге асыру кезеңі (4-сурет).                  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

4-сурет - Депозиттік саясат қалыптасуының кезеңдері

 

Зерттеу кезеңінде банк клиенттердің қажеттіліктерін зерттейді, яғни депозиттердің қандай түрлері  аса тартымды, қандай пайыздық мөлшерлемелерді  депозиттің қай түріне орнату керек. Бұның барлығын жүзеге асырғанда операцияларды жүргізү бойынша банк мүмкіндіктерін ескеру керек. Бұл кезеңде сондай-ақ банк нарықты талдау мен зерттеуді жүзеге асырады, оған нарықтың қоршаған ортасын және бұл нарықта банктің орны рөлін талдау жүзеге асырылады. Яғни банктің географиялық орнын, клиенттерге жақындығын, филиалдық желістің жеткіліктігін, қала немесе ауылдық жер, бәсекелестердің болуын зерттеу және оларды депозиттік саясатты жасаудың бастапқы кезеңінде ескеру қажет.

Депозиттік саясатқалыптасуындағы кезеңдер негізінде коммерциялық банктерде депозиттік саясаттың қалыптасу стратегиясы ұсынылады.

Ұсынылатын стратегия депозиттік нарық мәселелерін зерттеунегізінде Қазақстан Республикасының коммерциялық банктерге енгізу үшін жасалған. Банк «А» мысалында қарастырайық, бұл стратегия барлық банктерге қолданылыста бола алады. Стратегия негізгі үш кезеңдерде қолданылады және өзіне бірнеше блоктарды қосады.

   4.1-кесте - Депозиттік саясаттың қалыптасу стратегиясы (А банкінің мысалында)

А Банкі

1. Депозиттік ісметтер нарығында А банкінің рөлі.

2. Депозиттерді тарту бойынша А банкінің негізгі мақсаттары.

3. А банкіндегі негізгі мәселелер.

4. Депозиттік операциялар бойынша бар және мүмкін болатын тәуеклдердің талдау.

5. Банкке әлуетті және жеңа клиенттерді тарту мүмкіндіктерін талдау.

6. А банкінің депозиттік портфелінің қалыптасуы.

7. Қаржылық нәтижелерді талдау.

 

Басты әрі маңызды  мәселе болып Банк ісметтері нарығында  Банк рөлін анықтау болып табылады. Банк жуйесінде Банк қандай орынды алатынды анықтауға байланысты оған әрі қарай қойылған тапсырмалардың орындалуы тәуелді. Бұл кезеңде бәрінен бұрын банк қарекет концепциясын жасап, өзін көрсету керек. Бәсекелестер, салымшылар және банктің қызметкерлері бұл үрдістің тікелей қатысушылары болып табылады. Яғни олардың көзқарастарын және ойлаған келешектегі мақсаттарды анықтау үшін басшылыққа алу керек.  

1. Депозиттерді тарту бойынша Банктің негізгі мақсаттары.

Банктің негізгі мақсаттары болып:

• халық пен кәсіпорындардандепозиттерді тарту;
• халыққа қызмет көрсету жүйесін жетілдіру;
• депозиттерді сақтандыру жүйесін жетілдіру;
• дапозиттермен жұмыс істеу бойынша әріптестерге кәсіби білім беру;
• банктік технологияларды жетілдіру және т.с.с..

2. Банктегі негізгі мәселелер.

Банктерде депозиттік операциялар жұмысы бойынша кездесетін мәселелер.

Ішкі мәселелерге:

• депозиттік операциялар бойынша тәуеклдерге;
• кадр менеджментінің жеткіліксіз дамуы;
• жарнаманың жеткіліксіз болуы.

Сыртқы мәселелерге:

• депозиттік нарықта бәсекелестің жоғары болуы;
• шетел валютасының курстық айырмасының өзгеруі;
• өндірістік сектордың дамуының жеткіліксіздігі;
• халықтың әлеуметтік қорғануының жеткіліксіздігі.

3. Депозиттік операциялар бойынша бар және мүмкін болатын тәуеклдерді талдау.

Банкке депозиттік операциялар  бойынша, сондай-ақ клиенттер тобы бойынша тәуеклдерді бағалаудың әртүрлі әдістерін пайдалану қажет, әдістер белгілі бір кезең ішінде рестурстардың жалпы сомасының ауытқуын аңғаруға мүмкіндік береді.  

4. Банкке жаңа клиенттерді тарту мүмкіндіктер мен әлуетті клиенттерді талдау. 

Банк жеке және заңды тұлғалар депозиттері нарығында қандай позицияларды алатынын талдауы қажет. Азаматтардың салымдары өзінің экономикалық табиғаты жағынан және банктің өзі мен тұтастай несиелік жүйені несиелік ресурстар қамтамасыз етуде рөлі бойынша біртекті емес. Мысалы: талап етілмелі салым ақша базасында және қолма-қолсыз төлемдік айналым шоттарында дамыса, оларды жинақ салымдарынан ерекшелеу қажет, олардың бас функциясы болып ақшалай жинақтарды ұйымдастыру болып табылады. Соңғысы өз кезегінде екі негізгі нысанда: жинақ ақша салымы және жинақ ақша сертификаты нысанында шығады.

5. Банктің депозиттік портфелінің қалыптасуы.

Банк үшін құралдарды тартудың негізгі көзі болып клиенттер  депозиты табылады, олар барлық міндеттемелер  сомасының үлкен бөлігін құрайды. Осыдан тыс банк қаржыландыру көздерін ұлғайту бойынша адымдар немесе амалдар жасауға борышты.

6. Қаржылық нәтижелерді талдау.  

Қаржылық көрсеткіштердің  есеп-қисапы негізінде мамандармен  жасалады.

Осылайша, депозиттік саясаттың  қалыптасу стратегиясын таңдау және жүзеге асыру әр банктің айрықша құзыреті болып табылады. Бұл стратегияның әрбір адымы өзінің ерекшеліктерін иемденеді, бұларды банк нарыққа шығарарда талдауы қажет [4,5,6]

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 2  «АТФ Банк» АҚ-ның депозиттік саясаты

         2.1  АТФ Банкінің депозиттік саясатын талдау

 

АТФ Банктің депозиттік саясат облысында маңызды бағыт болып халықтың уақытша бос ақша қаражаттарын депозитке тарту табылады. Банк 6,9 айға қысқа мерзімдік депозиттерді тартуға тырысады, өйткені бұл мерзімдер клиентураны несиелендіру бойынша мерзімдермен жақсы байланыстырылады. осындай депозиттердің басымдылығының басқа факторы мынада: банктік операциялар табыстылығына қатысты қысқа мерзімдік болжауларды жасау оңай және cәйкесінше қаржылық нарық конъюктурасына тез бейімделу  жеңілге түседі. Депозиттік қызмет көрсету жүйесінде салымдардың қосалқы жүйесі өте икемді және кез келген салымдарға келтірілуге қабілетті. Банк депозиттердің жаңа түрлерін жасау жұмысын жүргізуде.

АТФ Банк депозиттердің бірнеше түрлерін ұсынады. Олардың көмегімен ақшаның сақталуымен қатар көбеюі қамтамасыз етіледі. Бүгінгі күні АТФБанк салымдардың келесідей түрлерін қабылдайды: «АТФ КЛАССИК», «АТФ КОМФОРТ», «АТФ ПЕРСПЕКТИВА», «АТФ КАПИТАЛ», «АТФ МОМЕНТ» ЖӘНЕ  «АТФ ПРЕСТИЖ». Депозиттердің барлығын не ұлттық, не шетел валютасында, резиденттерге және резидент еместерге (шетел азаматтарына) ашуға болады. Айтылған депозиттер түрлерінің  барлығы өздерінің ерекшнліктерін иеленеді.

«АТФ Классик» айдан 2 жылға дейін, «АТФ Момент» 3 айдан 9 айға дейін, депозиттің бұл түрі салым бойынша табысты алдын-ала алуға мүмкіндік береді, «АТФ КОМФОРТ» 3 айдан 12 айға дейін, қосымша салымдарды қабылдау және 50%-ға дейінгі көлемде шоттан ақшаны  шешу мүмкіндіктерін береді, «АТФ Перспектива» 5 жылдан кем емес мерзімге салынады, алғашқы салым мөлшері 50 мыңнан кем емес сомада, қосымша салымдары қарастырылған белгілі бір үшінші тұлға атына ашылатын банктік шот, «АТФ Капитал» 3 айдан 5 жылға дейін, сыйақы мөлшерлемесі депозиттің барлық мерзімі ішінде өзгермейді, «АТФ Престиж» 12,5 айдан 36 айға дейін, депозит бойынша пайыз депозиттің барлық мерзімі ішінде тұрақты.[7,8]