Екінші деңгейлі банктердің теориялық негіздері

Екінші деңгейдегі банктердің теориялық негізі 

Банктің инвестициялық операциялары. Банк қызметіндегі инвестициялаудың өзіндік ерекшелігі бар. Банктік инвестиңия - пайда табу мақсатында банктің ресурстарын орналастыруға бағытталған активгік операциялардың жиынтығы. Банктік инвестициялау деп негізгі капиталға жүмсаған қаражаттарды да түсінуге болады. Банктің инвестициялық қызметі инвестициялық саясат көмегімен жүзеге асырылады. Инвестиция >ік саясаттың негізгі мазмүны қаражат жүмсау үшін біршама тиімді бат іы кағаздың' түрлерін анықтау, әр уақыт кезеңіне инвестиция портфе. һ\ қүрылымын оңтайландырудан түрады. Банктердің инвестициялық қызм-ггі жаңа бағалы қағаздарға қаражат орналастыруға кепілдік беру (андеррайтинг), сондай-ақ, клиенттерге қандай бағалы қағаз түрін, қай уақытта шығаруға және үсынысты қалай жасауға болатыны жайлы кеңес беруді сипаттайды.

 Траст операциялары. «Траст» ағылшын тілінен аударғанда «сенім» деген сөзді білдіреді. Траст операциясы - клиентгіц сенімді түлғасы ретінде оның мүлкін басқаруға және тапсырмасы бойынша басқа да қызмет көрсетуге байланысты операциялар. Траст операциясына қатысушылар:

1. Траст қүрылтайшысы - сенімді меншік иесіне сенімхат арқылы

 басқаруға беретін, мүліктің немесе мүліктік қүқықтардың меншік

 иесі.

2. Трастыны иемдеыуші  - траст келісімшартындағы көрсетілген

 жағдайға сәйкес, мүлікті басқару қүқығын өзіне қабылдайтын түлға.

3. Бенефициар - траст  келісімшартын өзінің пайдасына жарататын кез

 келген заңды және жскс гүлі а.

 Сонымен, банктің траст операциясы - бүл банктің өз клиенттерпіе көрсететін әр түрлі қызметі түріндегі сенім операцияларын білдірсді. Траст қызметіне:

 • жылжымайтын  және жылжитын мүліктерді басқару;

 • инвестициялық портфельді қалыптастыру және оны басқару;

 • қүндылықтарды сақтауға қабылдау;

 • түрақсыздыққа үшыраған фирмаларға қатысты несие берушілердің

 коятын талаптарын  реттеу;

 • мүраға қалдырған мүлікті басқару қызметтері жатады.

 Екінші деңгЬйлі банктердің траст бөлімдеріыің қызметтерін негізгі 3

 топқа бөлуғе болады: I

1) Клиенттердің мүраға қалдырылған мүліктерін иемдену.

2) Сенімхат бойынша  операциялар жүргізу.

3) Агенттік кызметтер.

 Мүраға қалдырылған мүлікті иемдену - мүраға қалдырылған мүлікті пайдаланудың басты міндеті сот шешімін алу үшін мүраға қалдырылған мүлікті жинау және оның қауіпсіздігін қамтамасыз ету, әкімшілік шығыстарды төлеу және қарыздары бойынша есеп айырысу, салықты төлеу, қалған мүлікті отбасы мүшелері арасында бөле отырып оларға жекелеғеті 

 қызмет көрсету болып табылады.

 Келісімшарт негізінде  клиенттің мүлкін басқару - бұл операциялар сенім білдіруші тұлғаға берумен байланысты жасалынатын келісімнен туындайды. Агенттік қызметтер:

1. Активтерді сақтау:

 • Бағалы қағаздарды сақтауға қабылдау.

 • Бағалы қағаздар бойынша табыс алу.  

 • Бағалы қағаздар бойынша шотына түскен қаражат туралы сенім

 білдірушіге уақтылы хабарлап отыру.

 • Бағалы қағаздарға айырбастау.

 • Мерзімі өткен облигациялар бойынша қарыздарды қайтару.

 • Активтердің жалпы қүнын сақтап қалу мақсатында бағалъ

 кағаздарды сату және сатып алу.

 • Мүлік куәлігі бойынша сомаларды алу.

 • Клиенттерге  бағалы қағаздарды жеткізіп беру.

 • Сейфтерді  жалға беру

2. Агенті немесе өкілі ретінде клиенттің активтерін басқару:

 • Бағалы қағаздарды сату және сатып алу.

 • Бағалы қағаздар қоржынын сақтайтын бағалы қағаздар бағамын

 бақылап отыру және баі алы қагаздар қсржынын қалыптастыру.

 • Клиенттердің тапсырмасы бойынша барлық табыстарды алу.

 • Сенім білдірушінің шоттарын төлеу.

 • Сақтандыру полисін рәсімдеу.

 Клиент келісімшартқа сәйкес немесе сенімхат ыегізінде коммерциялык банкке өзінің атынан агенттік қызметтерді жүзеге асыруды тапсырады. Ол үшін банктің мынадай қүжаттары болуға тиіс:

 ■ Клиент атынан келісімшарт жасау.

 ■ Акциялар мен облигацияларды беру.

 ■ Несие алу.

 ■ Чек жазу.

 ■ Вексельді аударып жазу.

 Траст операцияларын  жүзеге асыру үшін ең бастысы сенім білдірушінің банкпен үйым арасында жасалған келісімшарт болуы тиіс. Осы келісімшарт негізщде мынадай қызметтер атқарылады:

 • Бағалы қағаздарға деген меншік күқығын беру.

 • Бағалы қағазды үстаушы эмитенттер және өзге де үйымдар үшін

 шоттарды жүргізу.

 • Пайыздарды  төлеу және қарызды өтеу.

 • Облигациялық заемдар бойынша қарызды өтеу қорларын иемдену.

 • Мүлікті кепілдіктен босату.

 • Корпорацияның қорларын басқару.

 • Сенімхатка  сәйкес бір бағалы қағаз алып, басқасын беру, яғни бағалы

 кағаздарды айырбастауға байланысты агенттік қызметтер жүргізу. 

 • Акционерлік қоғам акциялары бойынша дивиденттер толеу. 

1.2 Екіші деңгейдегі банктердің несиелік саясатын бағалау.

 Қазіргі кезде екінші деңгейлі банктер қызметінде лизинг операцияларь қолданыс тапты. Лизинг - машина, құрал-жабдықтардың, автокөлік қүралдарын, құрылыс жоне ауыл шаруашылыгы техникалары, әр түрлі өндірістік ғимараттарды және интеллектуалды меншік қүқығын орта және үзақ мерзімге жалға беру болып табылады. Аренда және жалға беру туралы арендалық операциялардың 3 түрі ажыратылады: қысқа, орта, үзақ мерзімді аренда. Лизинг әдетте үзақ уақыт пайдалануға болатын түтыну тауарлармен жылжымайтын мүлікпен жабдықтау үшін бөлінетін қаржылардың ерекше түрі. Арендатор үшін жабдықтар табу және қаржылык мәселесі қолданатын қүралдардың есебінен бір мезгілде шешіліп отыр. Сатып алу, сату келісімнен ерекше лизингте аренда мүлкін иелену қүқына арендаға бсруші ие болады. Лизинг келісім мерзімі аяқталған соң лизинг алушы келісілген баға бойыніші келісім обьектін сатып алуына болады.

 Валюталық операциялар. Валюталык нарық - бүл сүраныс пен үсыньк

 негізінде қалыптасқан бағам бойынша валютаны сату және сатып ал\

 жүргізетін ресми орталық. Кез келген нарыққа сәйкес валюталық нарықтык

 өзінің белгілері бар:

 • Валюталық нарықтағы валюталық операциялар жүргізу ерекшелігі.

 яғни валюталық операциялар жүргізу техникасы өте қарапайым.

 Барлық есеп айырысулар банктің корреспонденттік шоттары арқылы

 жүзеге асады.

 • Валюталық нарықта валюталық операцияларды жүргізу

 үзіліссіз болуы, яғни валюталық операциялар әлемнің кез келген жерінде

 тәулік бойына жүргізіледі.

 • Нарықтың икемділігі, яғни тәулік бойына валюталық. нарыққа

 қатысушылар барлығына валюта курсының өзгерісі және тағы басқа.

 • Жекелеген  валюталық операциялардың екіжақты рольде болуы.

 • Валюталық спекуляция мен валюталық арбитраждың кеңінен дамуы.

 Банктің валюталық операцияларына:

1. Меншік қүкығының және өзге де қүқықтардың валюталык

 қүндылықтарға ауысуыма байланысты операциялар.

2. Валюталық қүндылықтарды кез келген тәсілмен Қазақстан

 Республикасына әкелу және жөнелту, сондай-ақ ҚР-нан әкету және

 жөнелту. ч

 Валюталық операциялар ағымдық операциялар және капитал қозғалысымен байланысты операцияларға бөлінеді. Ағымдық операцияларға:

 • Тауарлар, жүмыстар және қызметтер үшін төлемнің не аванс

 төлемінің мерзімін 180 күннен аспайтын мерзімге үзартуды көздейтін

 экспорт-импорт  мәмілелері бойынша есеп айырысуларды жүзеге асыруға

 арналған аударымдар.

 • 180 күннен аспайтын мерзімге несиелер беру және алу.

 • салымдар, инвестициялар,  займ және өзге де табыстарды алу және

 аудару. 

16

 және сатуға байланысты мәміле жасалған күннен кейінгі екінші банктік жұмыс күніндегі валюталау күні жүргізілген операциялар.

 • ФОРВАРД  (мерзімді, аутрайт) - бір валютаға қарсы екінші валютаны

 сатып алу және сатуға байланысты мәміле жасалған күннен кейінгі

 екінші банктік  жүмыс күніндегі валюталау күні жүргізілген

 операциялар.

 • СВОП мәмілесі - бір валютаға қарсы екіпші валютаны сатып а.іу